Aristides, Aelius, Orationes, Λευκτρικὸσ β# ὑπὲρ Θηβαίων πρῶτος

(아리스티데스, 아일리오스, 연설, Λευκτρικὸσ β# ὑπὲρ Θηβαίων πρῶτος)

οἶμαι μὲν, ὦ Ἀθηναῖοι, μὴ τήμερον πρῶτον περὶ τῆσ Θηβαίων συμμαχίασ ὑμᾶσ βουλεύεσθαι μηδ’ ἐξ ὧν ἂν ἡμεῖσ εἴπωμεν, ἀλλ’ εἴ τι κἀγὼ μέμνημαι, πολλοῖσ πρότερον χρόνοισ τῆσ νυνὶ πρεσβείασ ὑπάρχειν ἐσκεμμένουσ. ἐπεὶ δ’ εὐπορήκασιν ὅμωσ Λακεδαιμόνιοι ὑπὲρ αὐτῶν ἐρούντων εὐπρεπῶσ, φέρε κἀγὼ τούτοισ ἃ σύνοιδα συνείπω, τοσοῦτον ἐλάττω τὴν ὑπὲρ τούτων σπουδὴν ποιησάμενοσ τῆσ τῶν ἑτέρων περὶ οὓσ ᾕρηνται, ὅσῳπερ πλείω τὴν ὑπὲρ ὑμῶν. ἀναμνῆσαι δ’ ὑμᾶσ πρῶτον βούλομαι, ὅτε Φοιβίδασ ἠγγέλθη τὴν Καδμείαν κατειληφὼσ ‐ ὁ δὲ Φοιβίδασ ἐστί μοι Λακεδαιμόνιοι ‐ πῶσ, ὦ Ἀθηναῖοι, διετέθητε καὶ τίνα γνώμην ἔσχετε. ἆρ’ ἣν νῦν κελεύουσί τινεσ ὑμᾶσ λαβεῖν, τὴν τοῦ κοινωνεῖν Λακεδαιμονίοισ καὶ μετέχειν τοιαύτησ ἀγνωμοσύνησ καὶ πλεονεξίασ, ἢ πολὺ τοὐναντίον κἀκείνουσ πονηροτάτουσ ἀνθρώπων ἐκρίνετε καὶ τοῖσ Θηβαίοισ συνήσθεσθε καὶ συνηλγεῖτε, καὶ δίκην λαβεῖν ἐγγενέσθαι συνεύχεσθε; νῦν τοίνυν ὁ καιρὸσ οὗτοσ ἀφῖκται, ἄξιοσ μὲν τῆσ ὑμετέρασ, ὦ Ἀθηναῖοι, δικαίασ γνώμησ, ἄξιοσ δὲ τῆσ Θηβαίων σπουδῆσ, ἣν ἔσχον ἐλευθερῶσαι τὴν πατρίδα. εἰ μὲν οὖν οὕτωσ ἀτόπωσ ἔχετε ὥστ’ εὔχεσθαι μὲν ταῦτα, παρόντα δ’ ὁρῶντεσ προδοῦναι καὶ καταλιπεῖν, οὐκ Ἀθηναίων ἔργον, ἀλλ’ οὐκ οἶδ’ ὅτων εἴπω πεπόνθατε. οὐδένα γὰρ τῶν πάντων νομίζω τοσαύτησ ἐμπληξίασ καὶ ἀλογίασ μεστὸν εἶναι ὅντινα ὧν εὔξατο αὑτῷ παρόντων τἀναντία ποιεῖν. εἰ δὲ τοῦτο μὲν οὐδ’ ἂν μανεὶσ οὐδεὶσ πάθοι, οὐδὲ λυποῖτο ὅτι αὐτῷ τι κατὰ γνώμην ἐξέβη, χάριν δ’ ἂν ἔχοι δή που τῇ τύχῃ καὶ τῷ καιρῷ, τί λοιπὸν ἢ μετὰ τῶν ἅπερ ἠβούλεσθε κατωρθωκότων εἶναι, καὶ ταῦτα καλούντων ὑμᾶσ καὶ τὴν ἐπὶ τοῖσ πεπραγμένοισ φιλοτιμίαν ὑμῖν προστιθέντων. οἱ γὰρ, εἰ μὴ βοηθήσεθ’ ὑμεῖσ, οὐδὲν ὧν κατωρθώκασιν εἶναι πλέον αὑτοῖσ κρίνοντεσ, δι’ ὧν περὶ τοῦ μέλλοντοσ δέονται, διὰ τούτων τὴν ἐφ’ οἷσ κεκρατήκασι δόξαν ἐφ’ ὑμᾶσ ἄγουσιν.

ἐγὼ δὲ μάλιστα μὲν ἠβουλόμην ἂν ὑμᾶσ καὶ τῆσ μάχησ αὐτῆσ μετεσχηκέναι· οὐδενὸσ γὰρ καλλίονοσ ἔργου κεκοινωνηκότεσ ἦτ’ ἂν οὐδὲ ἐφ’ ᾧ μᾶλλον ἂν εἴχετε σεμνύνεσθαι δικαίωσ· ἡγοῦμαι δὲ καὶ τὸ νῦν εἰσ δέον τρόπον τινὰ ἀπηντηκέναι. ὁρῶ γὰρ τοὺσ μὲν κινδύνουσ ἐλάττουσ γεγονότασ, τὴν φιλοτιμίαν δ’ οὐ φαυλοτέραν οὖσαν ὑμῖν. τὸ μὲν γὰρ ἐξ ἀρχῆσ δεηθῆναι τοὺσ Θηβαίουσ οὐδὲν ἦν θαυμαστὸν, τὸ δ’ εὐτυχηκότασ, καὶ ταῦτα ὧν οὐκ ἂν ἤλπισαν μείζω, μηδὲν μᾶλλον ἀπηλλάχθαι τοῦ χρῄζειν ὑμῶν, τοῦτο καὶ μέγα καὶ καλὸν καὶ σφόδρα ἐμοὶ γοῦν ἡδομένῳ γέγονεν. οὐκ ὀκνήσω δὲ εἰπεῖν ὅτι μοι καὶ βέλτιον φαίνεται μετὰ τὴν κλῆσιν βοηθεῖν αὐτοῖσ ἤπερ ἀκλήτουσ. ἐκείνωσ μὲν γὰρ κἂν εἶχον ἴσωσ εἰπεῖν ὕστερον ὡσ οὐκ ἐδέονθ’ ὑμῶν, αὐτοὶ δὲ παρόντεσ καὶ μηδὲν ἧττον τῶν ἠτυχηκότων τεθεραπευκότεσ ὑμᾶσ οὐ δή που δύναιντ’ ἄν ποτ’ ἔξαρνοι γενέσθαι περὶ ὧν ὑφ’ αὑτῶν ἐξελεγχόμενοι φανοῦνται. λέγουσι δέ τινεσ Θηβαίουσ ἀναισθήτουσ εἶναι, καὶ ἴσωσ ἀληθῆ λέγουσι κατ’ ἄλλο τι· ὃ δ’ ἀεὶ κοινὸν ἅπασιν ὡσ εἰπεῖν ἐστιν ἁμάρτημα, τοῦτ’ οὐ πεπόνθασιν, ἀλλὰ καὶ τῶν σφόδρα εὖ φρονεῖν πεπιστευμένων ἐξισταμένων ὅταν τι παρ’ ἐλπίδασ εὐτυχήσωσιν, αὐτοὶ μετὰ νίκην τοσαύτην πόρρω τούτου γεγόνασιν. οἳ γὰρ ἐφ’ ὑμᾶσ ἥκουσι καὶ ἴσασιν ὅτι οὐδ’ ἂν δεκάκισ νικήσωσι Λακεδαιμονίουσ, οὐδέν ἐστι πλέον αὐτοῖσ ἑώσ ἂν ἀπῆτε ὑμεῖσ, πῶσ οὐκ εὖ φρονοῦσι; καὶ μὴν οὐδὲ Λακεδαιμόνιοι μέμψιν δικαίαν ὑμῖν ἕξουσιν, ἂν ἀντιλάβησθε τῶν πραγμάτων τοῖσ Θηβαίοισ. ἐνθυμείσθων γὰρ ἅ ποτε αὐτοὶ περὶ Αἰγίνησ καὶ Ποτιδαίασ ἔγνωσαν· κἂν ἐπ’ ἀληθείασ ἐθέλωσι σκοπεῖν, εἴσονται σφίσιν αὐτοῖσ οὐκ ἐνὸν ἄλλωσ εἰπεῖν οὐδ’ ἑτέραν ψῆφον ἐνεγκεῖν ἢ ὡσ οὐκ ἐατέον ἐστὶν ὑμῖν αὐτοὺσ οὐδ’ ἀνετέον. ἐκεῖνοι μὲν γὰρ ὅ τι τῶν πάντων ἠδίκηντο ὑφ’ ἡμῶν ἐπ’ ἐκείνων τῶν χρόνων οὐκ ἂν ἔχοιεν οὐδέπω καὶ νῦν δεῖξαι οὐδὲ καταιτιάσασθαι. ἠξίουν δ’ ἡμᾶσ Αἴγιναν αὐτόνομον ἀφιέναι καὶ Ποτιδαίασ ἀπανίστασθαι, παραπλήσια οἷσ νῦν Θηβαίοισ ἐπέταττε Κλεόμβροτοσ.

ἴστε γὰρ δή που τοῦθ’ ὅτι οὐδέν ἐστιν εὐπροσωπότερον Λακεδαιμονίων πλεονεκτεῖν ζητούντων. τότε προστάται τῶν Ἑλλήνων, τότε δεινοὶ κήδεσθαι τῆσ ἐλευθερίασ, ὅταν τι παρασπάσασθαι βούλωνται. ὡσ δ’ οὐκ ἠνεσχόμεθ’ οὐδ’ ὑπηκούομεν, εὖ ποιοῦντεσ, ὦ Ἀθηναῖοι, καὶ τὸ τῆσ πόλεωσ φρόνημα σώζοντεσ, οὕτωσ ἤδη πάντασ ὅσουσ οἱοῖ́ τε ἦσαν παραλαβόντεσ πόλεμον ἐξήνεγκαν, μικρὰ μὲν τῶν ὁρ́κων καὶ τῶν ξυνθηκῶν φροντίσαντεσ, ἃσ ὅθ’ εἵλομεν Εὔβοιαν ἐποιήσαντο πρὸσ ἡμᾶσ, μικρὰ δὲ τῶν τροπαίων καὶ τῶν ναυμαχιῶν, ὧν τίσ ἂν ᾠήθη ποτὲ, ἑώσ ἂν ὦσι, μεμνημένοι καὶ μικρόν τι παρὰ γνώμην πράξειν αὐτοὺσ τῇ ἡμετέρᾳ πόλει; ἐφρόντισαν δὲ οὐδὲν οὐδὲ τῆσ προκλήσεωσ ἣν προὐκαλούμεθ’ αὐτοὺσ λόγῳ δοῦναι καὶ λαβεῖν τὰ δίκαια περὶ τῶν διαφορῶν. ἀλλὰ ταῦτα πάντα εὐχερῶσ ἀνελόντεσ καὶ ἐν οὐδενὶ θέντεσ εἰσβολὰσ μὲν ἐτησίουσ καὶ φθορὰν τῆσ χώρασ ἀπέραντον σιωπῶ καὶ τοὺσ καθ’ ἕκαστον ἀγῶνασ, ἀλλ’ ἐκένωσαν μὲν ἡμῶν τοὺσ καταλόγουσ, ἀπέστησαν δὲ τοὺσ συμμάχουσ τοὺσ πολλοὺσ, τοὺσ δὲ βίᾳ προσηγάγοντο, ἑώσ ἐψίλωσαν τὴν πόλιν. τελευτῶντεσ δὲ παρείλοντο μὲν τὴν σιτοπομπίαν, ἐλάβοντο δὲ τὰσ ναῦσ, τὰ δὲ τείχη κατέσκαψαν ταῖσ ἡμετέραισ αὐτῶν χερσὶν, ὦ Ζεῦ. ταῦτ’ οὖν ὅτ’ ἀντ’ Αἰγινητῶν καὶ τοῦ πολιορκεῖν Ποτίδαιαν ἔκριναν παθεῖν ἡμᾶσ, τί φαῖεν ἂν αὐτοὺσ δεῖν ἀντὶ τοῦ τὴν Καδμείαν κατασχεῖν εἴσω παρελθόντασ ἐν εἰρήνῃ καὶ συνθήκαισ ταῖσ χρησταῖσ ταύταισ, ὦ γῆ καὶ θεοὶ καὶ δίκαι, αἷσ, ἵν’ ἐξ ἑτέρων εἰσ ἕτερον ἔλθω, ἀλλ’ ἐῶ τό γε νῦν τοῦτο. ἀλλ’ ὅτι γε αὐτονόμουσ μὲν ἐκείνουσ εἶναι δεῖν τότε γνόντεσ, ταῦτα δ’ ἐπειδήπερ οὐ συνεχωρήσατε ποιήσαντεσ τὴν πόλιν, οὐδ’ ὁτιοῦν ἕξουσιν εἰπεῖν αὐτοὶ νῦν εἰ τοιαῦτ’ ἀγνωμονήσαντεσ περὶ Θηβαίουσ καὶ τοιαύτησ ἀδικίασ ἄρξαντεσ δώσουσι μὲν ἐκείνοισ, δώσουσι δ’ ὑμῖν δίκην, ἐκ τούτων ἡγοῦμαι δείκνυσθαι. οὐδὲ γὰρ οὐδ’ ἴσον τοὺσ δεῖνασ ἀφεστηκότασ προσάγεσθαι, ἢ τοὺσ δεῖνασ οἷσ αὐτόσ τισ χρῆσθαι κελεύειν νόμοισ, καὶ τὴν Θηβαίων ἀκρόπολιν καταλαβόντασ ἔχειν βίᾳ παρὰ τὰσ συνθήκασ, εἰ δεῖ τὸ μεῖζον εἰπεῖν, τὰσ ἑαυτῶν.

ἴστε γὰρ δή που τοῦθ’ ὅτι οὐχ ἡμεῖσ οὐδὲ Θηβαῖοι τὴν ἀρχὴν ἐκινήσαμεν, οὐδ’ ἐσπουδάσαμεν περὶ τούτων, ἀλλ’ ἐκεῖνοι βασιλέα προσλαβόντεσ ἡμᾶσ ἐβιάσαντο, καὶ οὕτωσ συνεχωρήσαμεν. θαυμάζω τοίνυν εἰ τοῖσ ἄλλοισ τὰ αὑτῶν πράττειν ἀνάγκην προσθέντεσ, αὐτοὶ τηλικαῦτα καὶ τοιαῦτα περιεργασάμενοι βοήθειαν αἰτήσουσιν, οὐ δίκην ὑφέξουσι. νὴ Δί’ ἀλλ’ ἤδη δεδώκασιν αὐτάρκη, καὶ σύνηθεσ τῇ πόλει μὴ μνησικακεῖν, καὶ τοιοῦτοί τινεσ πρὸσ τὸ δίκαιον ἀπαντῶσι λόγοι, πρὸσ οὓσ ἐγὼ ταῦθ’ ἥδιστ’ ἂν εἴποιμι· εἰ τοὐναντίον ἦν, καὶ οἱ Θηβαῖοι παρόντεσ ἐφαίνοντο ἐπὶ τοὺσ Λακεδαιμονίουσ τότε πρῶτον, μὴ ἐπὶ τούτουσ ἐκεῖνοι, τί ἂν εἶπον οἱ τοῖσ Λακεδαιμονίοισ κελεύοντεσ βοηθεῖν; οὐχ ὡσ ἠδίκηνται καὶ δεῖ διὰ τοῦτο μετ’ αὐτῶν γίγνεσθαι; οἶδ’ ἐγὼ μεθ’ ὅσησ καὶ ἡλίκησ κραυγῆσ τοῦτ’ ἂν ἐλέγετο. εἰ τοίνυν [εἰ μὲν] προηδίκηντο, ταῦτ’ ἂν προὐβάλοντο καὶ διὰ ταῦτ’ ἂν ἔδει βοηθεῖν, ἐπεὶ δ’ ἀδικοῦντεσ ἑώρανται, διὰ τὸ μὴ δεῖν μνησικακεῖν ὁμοίωσ βοηθήσομεν; καὶ πότε καὶ μετὰ Θηβαίων ἐσόμεθα, ἢ πόθεν, ὦ Ἀθηναῖοι, τὸν ἐξετασμὸν τοῦ ποτέρουσ δεῖ ἑλέσθαι ποιησόμεθα, εἰ μηδὲν ὧν πεποιήκασι θήσομεν εἰσ λόγον; οὐ γὰρ δὴ κλήρῳ γε κελεύσομεν αὐτοὺσ διακριθῆναι, ἀλλ’ ὁποτέροισ ἂν τὰ πεπραγμένα, οἶμαι, προσάγῃ, τούτοισ, ἐὰν ἃ χρὴ ποιῶμεν, βοηθήσομεν. ἀλλὰ μὴν πρόσ γε τὸ οὐ χρὴ μνησικακεῖν καὶ δεδώκασιν ἤδη Λακεδαιμόνιοι δίκην, εἴ γε ἦν ἀληθὲσ θάτερον, συνέφασκον ἀμφότερα. τί δὴ λέγω; οὐδέπω πάρεισιν, ὦ Ἀθηναῖοι, Λακεδαιμόνιοι. πόθεν; εἰσ ἅ ποτε ἡμᾶσ ἤγαγον; πολλὰ πάθοιεν ἂν, εἰ μέλλουσιν εἰσ τοῦθ’ ἥξειν. ἑνὸσ γὰρ μέροσ τοῦ πολέμου τοῦ τότε [ἡμέρα καὶ καιρὸσ], λέγω τοῦ Σικελικοῦ, πλείω κακὰ καὶ πράγματα ἡμῖν ἤνεγκεν ἢ Λακεδαιμονίοισ ἃ νῦν ἀποδύρονται.

ἢ πρὸσ τί βούλεσθε ἐκείνων ταῦτ’ ἐξετάσομεν; πότερον πρὸσ τὰσ ναυμαχίασ ἃσ τοσαύτασ ἠτυχήσαμεν, ἢ πρὸσ τὰσ ἐν τῇ γῇ μάχασ, ἢ πρὸσ τὸν τῶν τριήρων ἐμπρησμὸν, ἢ πρὸσ τὴν ἀναχώρησιν τὴν πανώλεθρον; ἀλλὰ μὰ τὸν Δία καὶ τοὺσ θεοὺσ οὐκ οἶδα εἰ ἄδακρυσ ταῦτα διεξιὼν ἀρκέσω. τί οὖν οἱ νῦν ταπεινοὶ Λακεδαιμόνιοι, τηλικαύτησ καὶ τοσαύτησ συμφορᾶσ περιεχούσησ τὴν πόλιν; ἆρά γε ἀποχρῆν ἔκριναν; πάντασ μὲν οὖν ἀνθρώπουσ συνίστασαν τότε ἐπ’ αὐτὴν, Τισσαφέρνην, Κῦρον, τὰσ Φοινίσσασ τριήρεισ, τοὺσ βασιλέωσ δούλουσ, τοὺσ Ἕλληνασ ἅπαντασ, ἑώσ ἅπαντα διελθόντεσ ἐν Αἰγὸσ ποταμοῖσ παρεστήσαντο τὸ ναυτικὸν ἡμῶν. καὶ τοῦ τοιούτου πάθουσ συμβάντοσ τῇ πόλει πῶσ ἐποίησαν; καταλαβόντεσ τὸν εἴσπλουν εἶργον τὰ πλοῖα τοῦ Πειραιῶσ· καὶ δὴ λιμὸσ ἦν. οὐδὲ τοῦτ’ ἀπέχρη, ἀλλ’ ἐχομένων μὲν τῶν νήσων, ἐχομένων δὲ τῶν ἄλλων ἁπάντων κτημάτων, μεθεστηκότων δ’ οἰκετῶν, πορθουμένησ δὲ τῆσ χώρασ ὑπὸ τῶν ἐν Δεκελείᾳ, τοῦ δὲ ἐδάφουσ ὄντοσ λοιποῦ τῇ πόλει, τοσοῦτον ἀπέσχον τοῦ βοηθεῖν ἂν ἐθελῆσαι, εἴ τισ ἠδίκει, ὥστε συμβάσεωσ ἡμᾶσ οὐκ ἠξίωσαν ἐν τοσούτοισ κακοῖσ, ἀλλὰ καὶ τοὺσ πρέσβεισ τοὺσ ἐλθόντασ ὡσ αὐτοὺσ παρ’ ἡμῶν πρότερον μὲν ἀπράκτουσ καθάπαξ ἀπέπεμψαν, τελευτῶντεσ δ’ ἐπὶ τοσοῦτον κατέσχον, ἑώσ πλήρη νεκρῶν ἐποίησαν τὴν πόλιν, καὶ ταύτην ἐπιθήκην κακῶν προσεξετίσαμεν αὐτοῖσ. τηνικαῦτα δ’ ἐσπένδοντο ἐπὶ τῷ προσθεῖναί τι κακὸν, ἐπὶ τῷ παραδοῦναι μὲν ἡμᾶσ αὐτοῖσ τὰσ ὑπολοίπουσ ναῦσ, κατασκάψαι δὲ αὐτοχειρίᾳ τὰ τείχη. τάχ’ ἂν οὖν τισ τοῦτ’ αὐτὸ μνησικακεῖν εἶναι φήσειε, τὸ ταῦτ’ ἐξετάζειν ἀκριβῶσ, τὸ δ’ ἐστὶ πᾶν τοὐναντίον ἐκ τούτων ὅτι μὴ μνησικακοῦμεν δεικνύμενον. διὰ τί; ὅτι οὐδέπω πεπονθότων ἅπερ ἡμεῖσ τῶν Λακεδαιμονίων οὐδὲ εἰσ ἴσον ἡκόντων οὐκ ἔστιν εἰπεῖν ὡσ αὐτάρκη δίκην εἰλήφαμεν. εἰ δὲ μηδέπω τὴν ἱκανὴν ἔχομεν, τὸ δοκεῖν μνησικακεῖν ἐκφεύγομεν, ἂν ἐπεξίωμεν αὐτοῖσ. ἐγὼ γὰρ ὅστισ μὲν τῶν δικαίων τετυχηκὼσ, εἶτ’ ἔχεται τῶν ἐγκλημάτων ὑπὲρ τοῦ προσεξεργάσασθαί τι κακὸν, τοῦτον μὲν πέρα τοῦ καιροῦ παρωξύνθαι νομίζω καὶ τὸ ὑπερβάλλον τῆσ ἀξίασ μνησικακεῖν καλῶ· ὅστισ δὲ οὐδέπω τετύχηκε τῆσ προσηκούσησ, ἐὰν ὅπωσ τεύξεται ζητῇ, τούτῳ οὔτ’ ἂν νεμεσῆσαί τινα ἡγοῦμαι δικαίωσ οὔτ’ ἐπενεγκεῖν ἔχω τοῦτο τὸ ῥῆμα.

εἰ γὰρ τοὺσ τὰ δίκαια λαβεῖν βουλομένουσ μνησικακεῖν φήσομεν, τί κωλύει τοὺσ ὑπάρχοντασ τοῦ κακουργεῖν ὡσ γενναίουσ θαυμάζειν; ἢ καὶ τοὺσ ἐν τοῖσ δικαστηρίοισ ἐπεξιόντασ τοῖσ ἀδικήσασι μνησικακεῖν νομίσωμεν; οἷσ καὶ μείζονα ἢ καθ’ ἃ πεπόνθασι δέδοται παρὰ τῶν νόμων εἰσ τιμωρίασ λόγον. ἀλλ’ ἕτερόν ἐστιν, οἶμαι, μεμνῆσθαί τινα ὧν πέπονθε καὶ μνησικακεῖν· ἄμφω δὲ ταῦτα τῷ μέτρῳ διορίζεται. ὁ δ’ ὑπομνήσασ ὑμᾶσ τῶν τοῖσ Θηβαίοισ ἡμαρτημένων μαθέτω οὐκ εἰσ ἴσον λόγον παρών. πρῶτον μὲν γὰρ, οὐκ οἶδα δ’ ὅ τι πρῶτον εἴπω πολλῶν ὄντων, εἴ τισ ἔροιτό με, τοῖσ Θηβαίοισ ἂν προσθῆσθε, ἀντὶ τοῦ καὶ διὰ τί τοῖσ Λακεδαιμονίοισ πολεμεῖν ἔγνωτε; οὔθ’ ὑπὲρ τῶν ἰδίων ἂν φαίην οὔθ’ ὑπὲρ ὧν ἠδίκησάν ποτε τὴν πόλιν ἡμῶν, ἀλλ’ ἐπειδὴ δικαιότερα ἡμῖν ἐφαίνοντο λέγοντεσ οἱ Θηβαῖοι περὶ τοῦ νῦν πολέμου συνεστηκότοσ αὐτοῖσ, διὰ τοῦτο τούτουσ, φαίην ἂν, εἱλόμεθα. πόθεν οὖν ἐξέβην ἐπὶ τὴν ἐξέτασιν τῶν ἐπὶ τοῦ Δεκελεικοῦ πολέμου πεπραγμένων τοῖσ Λακεδαιμονίοισ; ἐκ τοῦ βούλεσθαι τοῦθ’ ὑμῖν ἐπιδεῖξαι, ὅτι αὐτοὶ Λακεδαιμόνιοι διὰ πολλῷ φαυλότερα ἐγκλήματα εἰσ πολὺ μείζω κακὰ τῶν νῦν αὐτοῖσ ὄντων ἤγαγον ἡμᾶσ. τί οὖν ἐνταῦθα ἡ Θηβαίων κατηγορία βούλεται, οὓσ εἰ καὶ τότε ἠδίκουν, νῦν οὐ προετέον δι’ ἃσ εἶπον αἰτίασ; καὶ μὴν εἰ δεῖ τι καὶ περὶ τῶν τότ’ εἰπεῖν διὰ πλειόνων μικρὰ, οὐκ ἐξαιροῦμαι μὲν ἔγωγε Θηβαίουσ οὐδ’ ἀναμαρτήτουσ εἴποιμ’ ἂν εἶναι καθάπαξ, οὐχ οὕτωσ οὔτ’ ἐπιλήσμων οὔτ’ ἀναίσχυντόσ εἰμι, πρὸσ δὲ τὰ τῶν Λακεδαιμονίων κρίνων ἐκείνουσ, τοῦθ’ ὃ ἐγὼ φεύγω παραιτουμένουσ ὑπὲρ αὑτῶν εὑρίσκω. ὅταν γὰρ μὴ παρὰ μικρὸν ὑπερβάλωσιν αὐτοὶ, πῶσ οὐχ ὃ θαυμαστὸν εἰπεῖν δοκῶ ποιοῦσι;

πάντεσ γὰρ δή που τοῦτ’ ἴστε, ὅτι οὐ Θηβαῖοι Λακεδαιμονίουσ ἔχοντεσ ἐπολέμουν ἡμῖν τότε, ἀλλὰ Λακεδαιμόνιοι Θηβαίουσ. τί δὴ τοῦτο δύναται; ἐγὼ νομίζω τοὺσ μὲν ἵν’ ἄρχωσιν αὐτοὶ καὶ δυναστεύωσι πολεμοῦντασ πλεονεξίασ ἐπιθυμίᾳ τοῦτο ποιεῖν καὶ φθόνῳ νὴ Δία τῷ πρὸσ τοὺσ ὑπάρχοντασ προστάτασ, τοὺσ δ’ ἀκολουθοῦντασ καὶ μετέχοντασ κοινωνεῖν μὲν οὐ δικαίου πράγματοσ, δικαίῳ δ’ ἑτέρῳ περιστέλλειν τὴν μέμψιν, τῷ πιστοὺσ εἶναι τοῖσ ἡγουμένοισ. εἰ δ’ ὀρθῶσ τοῦτο νομίζω, εὑρίσκω τοὺσ μὲν ὀργῆσ, τοὺσ δ’ ἐπαίνου κριθέντασ ἂν ἀξίουσ ἐκ τῶν αὐτῶν, οἶδα δ’ ὅτι εἰ Λακεδαιμόνιοι τὰ αὑτῶν πράττειν ἤθελον, οὔτ’ ἂν ὀργὴ Κορινθίων οὔτ’ ἂν μέμψισ Μεγαρέων οὔτε Θηβαίων ἄνοια οὐδὲν ἂν ἴσχυσεν, οὐδ’ ἂν προσέλαβε τῷ μίσει δύναμιν τοῦ ποιῆσαι κακῶσ ποτε τὴν πόλιν. νῦν δ’, οἶμαι, δυσμένεια καὶ φθόνοσ καὶ ἀπιστία συνήθησ τὸ κινῆσαν Λακεδαιμονίουσ ἦν ἐφ’ ἡμᾶσ· τἄλλα δὲ πάντα ἅτε ὄντεσ δεινοὶ προφάσεισ οὐκ ἀώρουσ προὐβάλοντο. ἔδειξαν δ’ οὐχ ἥκιστα ἐπὶ τῶν τειχῶν μετὰ τὸν πόλεμον τὸν πρὸσ τὸν βάρβαρον εὐθέωσ. ἢ καὶ τότε Θηβαῖοι πέμπειν ἐκέλευον αὐτοὺσ τοὺσ κωλύσοντασ αὐτὰ στῆναι; εἶτ’ ἐγὼ Φλιασίουσ ἢ τοὺσ δεῖνασ τῶν ἐπὶ τοῦ πολέμου κακῶν αἰτιῶμαι, καὶ τούτοισ ἀνατιθῶ τὰσ πράξεισ, ἀλλ’ οὐ τοῖσ ἐφ’ ἡμᾶσ τούτοισ χρησαμένοισ, ἵν’ αὐτοὶ τῆσ Ἑλλάδοσ ἄρχωσιν; ἢ καὶ Φαρνάβαζον, ἢ Πισσούθνην αἰτιάσωμαι τῶν βαρβάρων, ἀλλ’ οὐ τὸν κύριον τῶν ὅλων βασιλέα; καὶ τίσ πώποτε τοῖσ δούλοισ ἀνέθηκεν ὅσ’ ἂν κελευόμενοι ποιῶσιν, ἀλλ’ οὐ τοῖσ ἄγουσιν αὐτοὺσ ἐπὶ ταῦτα δεσπόταισ; πρὸσ τῷ τοίνυν μὴ τὴν ἴσην μέμψιν ἀμφοτέροισ ὀφείλεσθαι τῶν τότε ἔργων, ἃ κοινά τισ αὐτοῖσ φησιν εἶναι, πρόσεστι πρὸσ μὲν Λακεδαιμονίουσ πολλὰ καὶ ἄλλα ὕστερον ἡμῖν ὑπεναντία καὶ δύσκολα πραχθῆναι, πρὸσ δὲ Θηβαίουσ μηδὲν μετ’ ἐκεῖνα. ὥστ’ εἴ τισ ἰσχυρίζεται τῇ τότε κοινωνίᾳ τάδε προσθεὶσ, ἐπὶ τοὺσ Λακεδαιμονίουσ εὑρήσει ῥέποντα τὰ ἐγκλήματα, καὶ τοσούτῳ πλεονεκτοῦντασ αὐτοὺσ, ὅσῳ οὐκ ἔθ’ οἱ Θηβαῖοι μετεσχήκασιν.

καὶ ἔγωγε ἡδέωσ ἂν ἐροίμην τοὺσ ὑπὲρ τῶν Λακεδαιμονίων νῦν διατεινομένουσ, τίνα γνώμην εἶχον τότε καὶ τί ποτ’ αὐτοῖσ ἐδόκει, ὅτ’ ἐξῄεσαν μὲν ἐκ Πελοποννήσου Λακεδαιμόνιοι σωφρονιοῦντεσ, ὡσ ἔφασκον, τοὺσ Θηβαίουσ, ἐπειδήπερ οὐ συνεστρατεύσαντο αὐτοῖσ ἐπὶ τὸν Πειραιᾶ, ἀλλὰ καὶ τοὺσ ἐκπεσόντασ ἡμῶν ὑπὸ τῶν τυράννων ὑπεδέξαντο, ἧκον δὲ Θηβαῖοι δεῦρο καλοῦντεσ ὑμᾶσ, καὶ ἐδέοντο μὴ περιοφθῆναι, κύριοι δ’ ἦτε καὶ προέσθαι καὶ μὴ, τί τότε ἐφρόνουν οἱ νῦν μετὰ Λακεδαιμονίων ὄντεσ; ἄνευ δὲ τούτων τε καὶ τῶν ἔμπροσθεν τοιαύτην ἔσχηκε τὴν τάξιν τὸ πρᾶγμα ὥστε Θηβαίουσ μὲν, εἰ καὶ πλέον εἶχον τῶν ἀδικημάτων, λελυκέναι πάντα ταῖσ τελευταίαισ εὐεργεσίαισ, Λακεδαιμονίουσ δ’, εἰ καὶ μηδὲν ἄλλο ἠδικήκεσαν, ὧν γ’ ἐπὶ τοῖσ τυράννοισ ἐποίησαν τὴν πόλιν τὴν ἐσχάτην ὀφείλειν δίκην, καὶ πολὺ μᾶλλον δεῖν Θηβαίουσ ὧν συνέπραξαν ἡμῖν εὖ ποιεῖν ἢ Λακεδαιμονίουσ δι’ ἐκεῖνα μισεῖν ὧν τούσδε κοινωνοὺσ ἔσχον. τὸ δὲ πάντων ἰσχυρότατον, τοῖσ μὲν ὧν πρὸσ ἡμᾶσ ἠγνωμόνησαν μέμψισ ἐστὶ μόνη τοῖσ Θηβαίοισ, τοῖσ δὲ πρὸσ ταύτῃ μείζων καὶ ὧν ἐπὶ τούτουσ ἀδίκωσ ἦλθον τοὺσ αὐτῶν ποτε συμμάχουσ. ὥστ’ εἰ μηδετέροισ ἐκείνων μνησικακεῖν δεῖ, τοῖσ γε δή που Θηβαίοισ διὰ ταῦτα βοηθεῖν ἄξιον. εἰ δὲ δεῖ παρὰ πάντα εἰπεῖν τὸ γνωριμώτατον, οὐκ ἐξεταστέον ἡμῖν ἔτι Θηβαίουσ, πάλαι γὰρ ἔδει πρὸ τῆσ συμμαχίασ. νῦν δ’ ὑπὲρ ἧσ ἄν τισ ταῦτ’ ἐξήτασε, γεγονυῖα ὑπάρχει πολλοῖσ πρότερον χρόνοισ. καὶ τίσ ἔσθ’ ἡ κραυγὴ καὶ ἡ πολλὴ ψῆφοσ, ἣν εἷσ μὲν Θηβαίων ἤνεγκεν ἀνήρ; εἰ δὲ δὴ καὶ τὰ μάλιστα πᾶσι συνεδόκει, τότ’ ἔδει προφέρειν ὅτε πρῶτον ὑμῶν ἦλθον εἰσ χρείαν. τότε γὰρ δήπουθεν ἐγγυτέρω τῶν ἐγκλημάτων ἦσαν. εἰ μὲν γὰρ προέσθαι καὶ παριδεῖν τοὺσ Θηβαίουσ ᾤοντο δεῖν, οὐκ ἂν ἔπεισαν ἃ ἐγίγνωσκον·

εἰ δὲ δέξασθαι καὶ χρήσασθαι συμμάχοισ, τί νῦν προφέρουσιν αὐτοῖσ ὧν ὅτε καιρὸσ ἦν οὐκ ἐμέμνηντο; καὶ μὴν εἰ μὲν οὐκ ἦσαν ὁμογνώμονεσ ὑμῖν, οὐκ ἐπιεικῶν ἔργον ἐποίουν πολιτῶν, οὐδὲ Θηβαίων μόνον, ἀλλὰ καὶ ὑμῶν ἀντιδίκων· εἰ δ’ ἦσαν σύμψηφοι, καὶ παρὰ τὴν αὑτῶν ἐξελέγχονται νῦν λέγοντεσ γνώμην, οὐ μόνον παρὰ τὴν ὑμετέραν. σκαιοὺσ τοίνυν καὶ ἀναιδεῖσ ἐγὼ μὲν οὐκ ἂν αὐτοὺσ προσείποιμι, προσειπὼν δέ τισ οὐκ ἂν ἁμάρτοι θατέρου, σκαιοὺσ μὲν, εἰ μετεστρόφασι τὴν τάξιν, καὶ ὅτ’ ἔδει ταῦτ’ ἐξελέγχειν καὶ κατηγορεῖν, σιωπήσαντεσ, νῦν διδάσκουσιν, ὅτε εἰ καὶ τότ’ εἰρήκεσαν, ἡσυχάζειν λοιπὸν ἡρ́μοττεν· ἀναιδεῖσ δὲ, εἰ καὶ τότ’ εἰπόντεσ ἡττήθησαν καὶ περὶ τῶν αὐτῶν πάλιν ὕστερον τοῦ καιροῦ βιάζονται. εἰ μὲν γὰρ ἐπείσθητε ὑπὸ Θηβαίων ἱκανῶσ τότε ἐν τοῖσ λόγοισ ὡσ οὐ κοινῇ τὸν ἀνδραποδισμὸν ἤνεγκαν, πῶσ ἄξιον περὶ τούτων νῦν ἀκούειν, ἃ τότε αὐτοῖσ ἀπολυομένοισ συνέθεσθε; εἰ δὲ τοῦτο μὲν οὐκ ἐπιστεύσατε, τῷ δ’ ὕστερον εὔνων πειραθῆναι παρὰ τὴν χρείαν οὕτωσ ἔσχετε γνώμησ ὥστε καὶ περὶ ἐκείνων οὐκ ἔχοντεσ μεταπεισθῆναι διὰ τὴν μετὰ ταῦτ’ οἰκειότητα καὶ πίστιν βοηθεῖν αὐτοῖσ, τοῦ χάριν νῦν καταλείψετε τοὺσ αὐτοὺσ τούτουσ, ὅτ’ ἐξ ἁπάντων προθυμότερον στῆναι μετ’ αὐτῶν δεῖ; πρῶτον μὲν γὰρ οὐχ ὅμοιον, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, συμμάχουσ ὑπάρχοντασ καὶ φίλουσ καθαρῶσ γεγενημένουσ εὖ ποιεῖν, ἢ πρὶν εἰσ ταύτην τὴν τάξιν καταστῆναι. ἔπειτα εἰ τόθ’ ὑμᾶσ ἐκίνει τὰ Θηβαίων εὐεργετήματα καὶ δι’ ἐκεῖνα κινδυνεύειν ᾤεσθε δεῖν ὑπὲρ αὐτῶν, νῦν ἐκεῖνά θ’ ὑπάρχει καὶ τὰ παρ’ ὑμῶν εἰσ ἐκείνουσ γέγονεν. εἶτα καὶ πάνδεινον, ὅτε μὲν οὔτε τριήρεισ εἴχομεν οὔτε τείχη οὔθ’ ὅλωσ ἀνενηνόχειμεν ἐκ τῆσ πολλῆσ καὶ συνεχοῦσ ταλαιπωρίασ, τότε μὲν κηδομένουσ αὐτῶν φανῆναι καὶ μὴ περιιδεῖν, νῦν δ’ ὅτε ἐπανελήλυθε καλῶσ ποιοῦσα εἰσ τὰ πράγματα ἡ πόλισ καὶ ἀνέρρωται, μὴ μόνον τὸ βοηθῆσαι φυγεῖν, ἀλλὰ καὶ πόλεμον ἄρασθαι πρὸσ αὐτοὺσ, μηδὲν ἔχοντασ μέμψασθαι, καὶ πλείω νῦν λόγον τῆσ Λακεδαιμονίων ἀσφαλείασ ἢ τῆσ ἡμετέρασ αὐτῶν τότε ποιήσασθαι, ὥσπερ ἂν εἴ τισ νοσῶν μὲν καὶ ἀρρώστωσ ἔχων προθυμοῖτο τοὺσ φίλουσ ὠφελεῖν, ὅτε μηδ’ ἔξω τῆσ οἰκίασ βαδίζειν οἱο͂́ν τ’ ἐστὶν αὐτῷ, ῥαί̈σασ δὲ καὶ λαβὼν δύναμιν, εἶτα παίοι καὶ ἄγχοι καὶ πατάττοι τοὺσ αὐτοὺσ τούτουσ ἀντὶ τοῦ βοηθεῖν ἐφ’ ἑτέρουσ. ὡσ δ’ εἰπεῖν κεφάλαιον, μὴ προσδέξασθαι μὲν συμμάχουσ Θηβαίουσ μηδὲ κοινωνοῖσ χρήσασθαι γνώμησ κρίσισ ἦν, δεξαμένουσ δὲ καὶ ποιησαμένουσ, εἶτ’ ἐγκαταλιπεῖν ἀποπληξίασ δόξει πέρασ εἶναι.

οὐ γὰρ ὁ μὴ σώσασ ὃν οὐχ ἡγεῖτ’ ἄξιον ἠδίκηκεν, ἀλλ’ ὁ προστὰσ μὲν ὡσ εὔνουσ, πάλιν δὲ κακῶσ ποιῶν ἐκ μεταβολῆσ. καινότατον δ’ ἔσται πάντων, εἰ πολεμίουσ μὲν γεγονότασ καὶ ὅτε εἴχομεν ἐγκαλεῖν, προσίεσθαι τοὺσ Θηβαίουσ ἔγνωμεν καὶ συμμάχουσ ἐποιησάμεθα, ἐπειδὴ δὲ σύμμαχοι γεγόνασι, τῶν ἐξ ἀρχῆσ δυσκόλων φανούμεθα μεμνημένοι καὶ πολεμίουσ πάλιν ποιησόμεθα, οἱο͂́νπερ τρόπον τότ’ ἐκ πολεμίων συμμάχουσ. τῶν μὲν τοίνυν εἰσ δικαστήριον ἐρχομένων ἀμφισβητησίμων λύσισ καὶ πέρασ ἐστὶν ἡ ψῆφοσ, τῶν δ’ ἐφ’ ὑμᾶσ τὸν δῆμον τί ποτ’ ἄν τισ φήσειεν ἄλλο πλὴν τὰ ψηφίσματα; οὐκοῦν ἐν τούτοισ βοηθεῖν Θηβαίοισ γέγραπται. εἶθ’ οὓσ ἤδη πεποιήμεθα συμμάχουσ καὶ περὶ ὧν ἐφθάσαμεν ἐγνωκότεσ τί χρὴ ποιεῖν, τούτουσ ἐξ ἀρχῆσ δοκιμάζομεν; ὥσπερ εἰ καὶ τήμερον κρίναντεσ χρῆσθαι συμμάχοισ αὐτοῖσ, εἶτα τῇ ὑστεραίᾳ σκοποῖμεν πάλιν εἰ δεῖ ποιεῖν αὐτὸ τοῦθ’ ὃ βεβουλεύμεθα, ἢ καὶ νὴ Δία τήμερον εὐθὺσ κρίναντεσ, εἶτα πάλιν ἐπ’ αὐτῷ τούτῳ σκοποῖμεν εἰ δεῖ. ἔστιν ἀκούειν τῶν πρεσβυτέρων ὡσ Θετταλοί ποτε δεῦρ’ ἐλθόντεσ ἱππεῖσ κατὰ συμμαχίαν μετέστησαν παρὰ τὴν μάχην ὡσ τοὺσ Λακεδαιμονίουσ. μὴ τοίνυν νομίσητε τηλικοῦτον εἶναι κατηγόρημα τὸ πρὶν συναγωνίσασθαι μετατάξασθαι, ἡλίκον τὸ πολλῶν τισι καὶ μεγάλων ἀγώνων κεκοινωνηκότασ, εἶτ’ ἐναντία θέσθαι τὰ ὅπλα ῥᾳδίωσ, ἵν’ οὕτωσ ἐάσω τὸ κατὰ Θετταλοὺσ καὶ Ἀθηναίουσ οὐ φαῦλον διάφορον.

οὐ γὰρ ἀμνημονεῖν γε φήσομεν οὔτε τῆσ ἐν Ἁλιάρτῳ μάχησ, ἣν ἐνικῶμεν κοινῇ Λακεδαιμονίουσ, οὔτε τῆσ ὕστερον ἐν Κορίνθῳ τῆσ μεγάλησ ἐκείνησ, οὔτε τῆσ πρὸσ Ἀγησίλαον πρὸσ Κορωνείᾳ, τάσ τε ἄλλασ σιωπῶ, καταλέξαι γὰρ ἴσωσ ἁπάσασ οὐ ῥᾴδιον. νὴ Δία, τὸ γὰρ τοῦ βασιλέωσ σοφὸν, ὃσ διῆγεν ἡμᾶσ ἐπ’ ἀνίσων ἐπὶ τοῦ μεγάλου πολέμου. καὶ τί μεῖζον τῆσ ἀπιστίασ ἔχοι τισ ἂν εἰπεῖν δεῖγμα ἢ τὸ φίλον μὲν μηδετέροισ φάσκοντα, ἐχθρὸν δ’ ἀμφοτέροισ, καὶ μηδὲν μᾶλλον τοὺσ ἀνθεστηκότασ μισεῖν ἢ μεθ’ ὧν ἦν ἑκάστοτε; τούτου μὲν ἕνεκα κἂν τὰσ ἐπιορκίασ ἐκείνου ζηλοῖμεν καὶ τἄλλα ὅσα ἐκείνῳ διεσπούδασται κακὰ, ἀλλὰ μὴ τῶν αἰσχρῶν ᾖ, μᾶλλον δ’ ὅλωσ ἄτοπον, ὄντασ Ἀθηναίουσ τὰ τοῦ Πέρσου πονηρεύματα μιμεῖσθαι. οὐδὲ γὰρ οὐδ’ ὁμοίωσ περὶ τῆσ Ἑλλάδοσ ὑμῖν τε κἀκείνῳ βουλευτέον ἐστὶν, ἀλλ’ ἐκείνῳ μὲν ὡσ ἐχθρῷ καὶ μισοῦντι, ὑμῖν δ’ ὡσ ἄρχουσι καὶ προστάταισ. οἶμαι τοίνυν μηδ’ ἄλλωσ ἔχειν λόγον χρηστὸν μηδὲ τῆσ ἐπωνυμίασ ταύτησ ἄξιον χείρουσ φανῆναι Θηβαίων. εἰ γὰρ οἱ μὲν καίπερ εὐτυχηκότεσ οὐκ ἀπολείπουσιν ἡμᾶσ, ἀλλ’ ἐμμένουσι ταῖσ ὑπαρχούσαισ πίστεσιν, ὑμεῖσ δ’ οὐ φροντιεῖτε προϊέμενοι καὶ καταλιπόντεσ ἐκείνουσ, καὶ ταῦτα καλούμενοι, πῶσ οὐχ ὃ μηδὲ λέγειν δεῖ συμβήσεται; οὐ μὴν οὐδ’ ἐκεῖνο καλὸν, βελτίουσ ὑμᾶσ ὑπὸ Θηβαίων ὑπειλῆφθαι ἤπερ ὑφ’ ὑμῶν αὐτῶν ἀποφανθῆναι. τὸ γὰρ ὡσ μεμνημένουσ τῶν δικαίων καὶ φυλάττοντασ τὰ πιστὰ καλούντων ἐκείνων μήθ’ ὑπακοῦσαι καὶ τοῖσ ἑτέροισ αὑτοὺσ δοῦναι, πῶσ ἂν εἰή τὴν αἰσχύνην ταύτην ἐκπεφευγόσ; ἄξιον δ’ ἐξετάσαι πῶσ ποτε ἔχετε αὐτοὶ πρὸσ τοὺσ ἀφισταμένουσ τῶν συμμάχων. ἆρά γε πράωσ καὶ μετρίωσ; οὐκ ἂν φαῖεν οἱ πεπειραμένοι.

εὑρεθήσονται γὰρ τῶν ἐκ προφανοῦσ ἐχθρῶν πολὺ μείζω δίκην δεδωκότεσ αὐτῶν ἔνιοι, καὶ τοῦτο οὐδ’ ἂν εἷσ ὑμῖν ἐπιτιμήσειεν οὐδὲ μέμψαιτο δικαίωσ. ὅλωσ μὲν γὰρ οὐκ ἔστι φέρειν ἀδικούμενον, τὸ δ’ ὑφ’ ὧν ἥκιστα ἐχρῆν ἀπαραίτητον τὴν ὀργὴν παρίστησι. μὴ τοίνυν ἃ τοῖσ ἄλλοισ δίκαια ὡρίσατε, αὐτοὶ ταῦτα ὑπερβαίνοντεσ φανῆτε, ἀλλὰ λογίζεσθε ὅτι ἐκείνων μέν τισι καὶ πρόφασίσ τισ ὕπεστι δι’ ἣν τύχοιεν ἄν ποτε συγγνώμησ, οἱο͂ν μείζουσ εἶναι τοὺσ φόρουσ, ἐλαύνεσθαι, παρεκλέγειν ἰδίᾳ τινὰσ αὐτοὺσ, τὰ τοιαῦτα, ἐφ’ ὑμῶν δ’ οὐδ’ ἂν εἷσ εἴποι τοιοῦτον οὐδὲν, οὐδέ γε ἔχοιτ’ ἂν αὐτοί. πῶσ οὖν οὐχ ὑπερβολὴν δεῖ τινα πίστεωσ εἶναι; οὐ γὰρ δή που γενναῖόν γ’ εἶναι φήσομεν μέχρι τούτου τισὶ συμπράττειν μέχρι ἄν τι χρηστὸν πράξωσι, τηνικαῦτα δ’ ἐχθροὺσ γίγνεσθαι μεταβάλλοντασ αὐτοὺσ ὥσπερ ἠδικημένουσ. ὅλωσ μὲν γὰρ τὸ ἐγκαταλιπεῖν τοὺσ φίλουσ, ἐάν τε ἀτυχοῦντασ ἐάν τε εὖ πράττοντασ, τῆσ αὐτῆσ αἰσχύνησ ἐστὶν ὄνομα· ἔπειτα τοσούτῳ χεῖρον ἐμοὶ γοῦν δοκεῖ καὶ πονηρότερον τὸ τοῖσ εὐτυχοῦσιν ἀπίστουσ εἶναι, ὅσῳπερ οἱ μὲν τοὺσ ἐν ταῖσ συμφοραῖσ προϊέμενοι κἂν ἀδυναμίαν εἰπεῖν ἔχοιεν, δι’ ἣν οὐχ οἱοῖ́ τ’ εἰσὶν αὐτοὺσ ἐξελέσθαι, οἱ δὲ τοῖσ εὖ πράττουσι δυσμεναίνοντεσ φθόνου καὶ βασκανίασ καὶ οὐδεμιᾶσ πολιτικῆσ αἰτίασ δόξαν σχοῖεν ἂν λοιπήν· ὃ πάνθ’ ὑπεραίρει τὰ ἐξ ἀνθρώπων ὀνείδη. ὥσπερ γὰρ, οἶμαι, κυβερνήτῃ παρὰ μὲν τὸν χειμῶνα καὶ τὸν σκηπτὸν ἀφέντι τὴν ναῦν συγγνώμη, οὐρίᾳ δὲ παρὸν πλεῖν προεμένῳ κατηγόρημα καὶ μέμψισ ἄφυκτόσ ἐστιν, οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν τοιούτων αἱ μὲν δυσκολίαι τῶν καιρῶν ἀπολογίασ ἐνδιδόασι τοῖσ ἀφεστηκόσιν, αἱ δ’ ἐν ταῖσ εὐτυχίαισ ἀγνωμοσύναι σαφῆ καὶ καθαρὰν τὴν μέμψιν ἐργάζονται. ἔπειτ’ ἔμοιγε οὐδὲ ἀνοητότερον οὐδὲν φαίνεται ἢ τὸ τῶν μὲν πόνων καὶ τῶν κακῶν κοινωνεῖν ἐθέλειν τοῖσ δεομένοισ, ὅταν δ’ ὁ τοῦ κομίζεσθαι τοὺσ καρποὺσ καιρὸσ ἔλθῃ, τότε ἄλλουσ μεθ’ ὅτων τισ πάλιν ταλαιπωρήσεται ζητεῖν. πρὸσ δὲ οὐδ’ ὁρῶ τὸ πέρασ. εἰ γὰρ τοὺσ μὲν κρατουμένουσ ἀεὶ προσδεξόμεθα, ἐπειδὰν δὲ καταστήσωμεν αὐτοὺσ οὗ βουλόμεθα, αὖθισ τοὺσ ἐκείνων ἐχθροὺσ αἱρησόμεθα, ἀεὶ τοῦθ’ ὃ σπουδάζομεν λύσομεν, ὥσθ’ ἡμῖν ἐκ πολέμου πόλεμοσ φύσεται. τί οὖν ἔτι καὶ δεῖ κινδυνεύειν, εἰ τότ’ οὐχ ἕξομεν τὸ ἆθλον ὅταν κτησάμεθα;

ἀλλὰ νὴ Δία ταυτὶ μὲν σαφῆ, ἀδεὲσ δὲ ἄλλωσ συναναλαβεῖν Λακεδαιμονίοισ τὴν δύναμιν καὶ φόβον οὐδ’ ὁντινοῦν ἔχει. ἀλλ’ ἔγωγε, καὶ μηδεὶσ ἐκπλαγῇ πρὸσ τὴν ὑπερβολὴν, οὐκ ὀκνήσαιμ’ ἂν φῆσαι πολὺ μᾶλλον δεδιέναι Λακεδαιμονίουσ τῆσ αὑτῶν κυρίουσ ὄντασ ἢ Θηβαίουσ τῆσ Ἑλλάδοσ. οὗτοι μὲν γὰρ οὐδ’ ἂν ἔχοντεσ τὴν ἀρχὴν φυλάξαι μοι δοκοῦσιν, ἐλάττουσ ὄντεσ τῶν πραγμάτων, ἀλλ’ ἐν ἀκαρεῖ τοῦ χρόνου ῥᾳδίωσ ἂν πάλιν οἱοῖ́περ ἦσαν γενέσθαι, ἐκεῖνοι δ’ ἑώσ ἂν καὶ ἡντινοῦν ἀφορμὴν ἔχωσιν, οὐ χαλεπῶσ ἄν μοι δοκοῦσι κατὰ μικρὸν αὐξηθῆναι, ἐπεὶ καὶ τὸ παλαιὸν ἐκ μικρῶν κομιδῆ καὶ φαύλων πολισμάτων ὁρμηθέντεσ, Βοιοῦ καὶ Κυτινίου καὶ Ἐρινεοῦ, καὶ οὐδένων ὄντεσ σεμνότεροι, ἀλλὰ καὶ ἀγαπητῶσ ἐλθόντεσ οὗ νῦν οἰκοῦσι, δι’ ἡμῶν πρῶτον μὲν Πελοποννήσου τὰσ δύο μοίρασ ἔσχον, Μεσσήνην ἀνελόντεσ, ἔπειτα πάσησ τῆσ Ἑλλάδοσ ἦρξαν δυνάμεωσ κατὰ μικρὸν εὐπορήσαντεσ. ἀλλ’ ὦ μάτην δεδιὼσ, ἡ χάρισ αὐτοὺσ, ἣν ὀφείλουσι τῆσ βοηθείασ ἡμῖν, μετριωτέρουσ ποιήσει, φαίη τισ ἄν. χάρισ δέ ἐστι τίσ ἣν ἀνθρώπων ἴσασί τῳ Λακεδαιμόνιοί ποτε, οἳ τοὐναντίον τοῖσ ἄλλοισ ἀνθρώποισ πεπόνθασιν; οἱ μὲν γὰρ, κἂν τὰ μάλιστα ἀδικηθῶσι, πραότεροι γίγνονται διὰ τὰσ ὕστερον εὐεργεσίασ, Λακεδαιμονίοισ δ’ εἴπερ ἄλλο τι ἐπιτετήδευται καὶ τοῦτ’ ἤσκηται, ὅταν τὰ μέγιστα εὖ πάθωσι, τότε ἐπὶ τοὺσ ποιήσαντασ ἔρχεσθαι. πρῶτον μὲν, ἵν’ ἀπὸ τῶν οἰκείων ἀρξώμεθα, οὗτοι σωθέντεσ ὑφ’ ἡμῶν ἐπὶ τοῦ πολέμου τοῦ πρὸσ τοὺσ βαρβάρουσ, ‐ ἴστε γὰρ δή που τοῦθ’ ὅτι δέκα μὲν ναῦσ εἰσ τὸ ναυτικὸν αὐτοὶ, τετρακοσίουσ δ’ ὁπλίτασ εἰσ Πύλασ παρέσχοντο, καὶ ταῦτ’ ἦν αὐτοῖσ μόνα τὴν πρώτην, ἃ κἂν εἰ πρὸσ Μεγαρέασ ἐπολέμουν, γέλωσ ἦν, τὸ δὲ σύμπαν εἰσ ἡμᾶσ καὶ τὰσ ἡμετέρασ τριήρεισ ἀνήρτητο, αἵπερ οὖν καὶ ἐκώλυσαν τὴν Πελοπόννησον κατὰ πόλιν ληφθῆναι ‐ ἀλλ’ ὅμωσ τοιαύτησ μὲν καὶ τηλικαύτησ εὐεργεσίασ πειραθέντεσ, πρέσβεισ δ’, ὅτε Μαρδόνιοσ προὐκαλεῖθ’ ἡμᾶσ εἰσ συμμαχίαν ἐπὶ δώροισ, ἀντιπέμψαντεσ αὐτοὶ καὶ φωνὰσ οὐκ ἐλάττουσ ἢ νῦν ἀφέντεσ, μὴ προδοῦναι σφᾶσ, οὐ πολὺσ χρόνοσ μετὰ ταῦτα διεγένετο καὶ ἐκώλυον μὲν ἡμᾶσ τειχίζειν τὴν πόλιν, βοήθειαν δὲ εἰσ Ἰθώμην ᾔτησαν μὲν, ἐλθοῦσαν δ’ ἀπέπεμψαν ἀτίμωσ, τὰ τελευταῖσ δὲ εἰσ πόλεμον φανερὸν καταστήσαντεσ ἃ παθεῖν ὤφειλον αὐτοὶ, ταῦθ’ ἡμᾶσ εἰργάσαντο. πάλιν ἐν τούτῳ τῷ πολέμῳ γενομένου χρησίμου βασιλέωσ αὐτοῖσ καὶ τὰ μέγιστα συγκαταπράξαντοσ, πῶσ ἀπεμνημόνευσαν τὴν χάριν;

διὰ Χειρισόφου καὶ Κλεάρχου Κῦρον ἐπῆγον αὐτῷ. καὶ οὐκ ἀπέχρη ταῦτα, ἀλλὰ πάλιν διὰ πάσησ τῆσ Εὐρώπησ ἐλθόντεσ σὺν Ἀγησιλάῳ, τὴν Ἀγαμέμνονοσ στρατείαν ἐπὶ Τροίαν μιμούμενοι, Φαρνάβαζον ἦγον καὶ ἔφερον, καὶ τί κακὸν οὐκ ἐποίουν τὴν βασιλέωσ γῆν καὶ τοὺσ ὑπάρχουσ, ἑώσ ἐπέλιπεν αὐτοὺσ τὸ δύνασθαι καὶ ἡμῖν ὁμοῦ καὶ Θηβαίοισ κἀκείνῳ πολεμεῖν; τίνα δὲ αὖ καὶ τὰ Θηβαίων; ἐπειδὴ τάχιστ’ αὐτοῖσ συγκατειργάσαντο τὸν πόλεμον τὸν πρὸσ ἡμᾶσ, εὐθέωσ περὶ τῆσ αὑτῶν ἐκινδύνευον. ὑπέρευ γε νὴ Δία οὗτοί γε καὶ δικαιότατ’ ἀνθρώπων, εἴποι τισ ἂν, οὕτω γὰρ καὶ μάλιστα ἔμελλον σαφῶσ τὴν αὑτῶν ἄνοιαν κατόψεσθαι. φημὶ κἀγώ. ἀλλ’ οὐ διὰ τοῦτ’ ἐπ’ αὐτοὺσ ἐτράποντο, ἵν’ ἡμῖν χαρίσωνται καὶ δίκην ὑπὲρ ἡμῶν λάβωσι· γέλωσ γὰρ τοῦτό γε; αὑτοὺσ γὰρ ἂν πρότερον ἢ τούτουσ ἐπ’ ἐκείνοισ ἐτιμωροῦντο. ἀλλ’ ἦλθον, οἶμαι, καὶ ἐπὶ τούτουσ ὁδῷ. ὡσ δ’ εἰπεῖν συνελόντα, κληρονομοῦντεσ διαγεγόνασιν ὧν ἀπήλλαξαν αὐτοὺσ ἕκαστοι πολέμων. ἆρ’ ἔχουσι χάριν Λακεδαιμόνιοι τοῖσ εὐεργέταισ καὶ ἀποδιδόασι μείζονα ἢ καθ’ ἃ ἂν λάβωσι; τί ποτ’ οὖν τὸ αἴτιον καὶ τίσ ἡ φύσισ αὐτῶν; δοκοῦσί μοι χειρίστην κρίνειν αἰσχύνην οὐ τὸ μὴ ἀντευποιεῖν τοὺσ ὑπάρξαντασ, ἀλλὰ τὸ εὖ πεπονθέναι δοκεῖν. ἵνα δὲ μὴ τοῦτο ὁμολογῶσι, μεταστρέψαντεσ ἐπ’ αὐτοὺσ ἔρχονται τοὺσ αἰτίουσ τῶν μεγίστων αὐτοῖσ ἀγαθῶν, ἀκριβέστερον δὴ δεικνύντεσ ὅτι οὐδ’ ἡντινοῦν αὐτοῖσ ὀφείλουσι χάριν. ὁ μὲν Λακεδαιμονίων τρόποσ οὗτόσ μοι φαίνεται, δι’ ὃν τῆσ μὲν χρείασ ἀεὶ δούλουσ εἶναι, τῶν δ’ εὐεργετῶν δεσπότασ, ἂν τύχωσι, γίγνεσθαι δοκεῖ μοί τισ αὐτοὺσ ἂν εἰπεῖν ὀρθῶσ. ἆρ’ οὖν οὐδὲ Θηβαίουσ ἔστ’ εἰκὸσ ἡμῖν χάριν εἴσεσθαι, ἂν μετὰ τούτων ἐπ’ ἐκείνουσ ἔλθωμεν; ἀλλὰ μάλιστα μὲν εἰ καὶ γίγνοιτό τισ ἀγνωμοσύνη καὶ διενεχθῆναι δέοι ψευσθέντασ δόξησ, Θηβαίουσ ἔγωγ’ ἂν ἑλοίμην τὸ ἐμαυτοῦ μέροσ πολὺ μᾶλλον, οὓσ καὶ πρότερον Μυρωνίδησ τοὺσ πρεσβυτάτουσ τῶν πολιτῶν ἐξαγαγὼν μετὰ πάντων Βοιωτῶν παρεστήσατο ῥᾳδίωσ, ἢ Λακεδαιμονίουσ, ὑφ’ ὧν ἃ πεπόνθαμεν ἴσμεν.

χωρὶσ γὰρ τῶν ἄλλων Θηβαίοισ μὲν, ἐὰν ἀγνωμονῶσί τι πρὸσ ἡμᾶσ, πολλοὺσ ἔσεσθαι τοὺσ οὐκ ἐπιτρέψοντασ ἡγοῦμαι, μάλιστα δ’ οἷσ νῦν χρῶνται τοὺσ Ἀρκάδασ καὶ τοὺσ Ἀργείουσ καὶ τοὺσ ἄλλουσ, οἳ τοῦτον τὸν τρόπον ἂν ἴδωσιν αὐτοὺσ προσφερομένουσ τοῖσ συμμάχοισ, ἀδίκημα κοινὸν ποιήσονται καὶ μιᾷ γνώμῃ πάντεσ ὡσ ἡμᾶσ μεταστήσονται. Λακεδαιμόνιοι δ’ ἂν αὐξηθῶσι δι’ ἡμῶν καὶ μὴ δικαίωσ μηδ’ ἁπλῶσ ἡμῖν προσφέρωνται, πῶσ ἀπαντήσομεν αὐτοῖσ, ἢ τί ποιήσομεν; μεμψόμεθα ἐν τοῖσ Ἕλλησιν; ἢ δι’ αὐτοὺσ καὶ βοήθειαν αἰτήσομεν; ἢ τί ποιήσομεν ἰσχυροτέρουσ αὐτοὺσ φάσκοντεσ εἶναι; ἀλλ’ ὁ πρὸσ τοῦτ’ ἂν λόγοσ ἐλθὼν σαφὴσ καὶ γνώριμοσ. ὑμεῖσ, ὦ καλῶσ φρονεῖν φάσκοντεσ, τούτουσ τοὺσ ἀνθρώπουσ ἐξὸν ὑμῖν εἰσ πᾶν ἀσθενείασ ἀγαγεῖν καὶ χρῆσθαι κοσμίοισ, οὐ μόνον οὐκ αὐτοὶ τοῦτ’ ἐποιήσατε, ἀλλὰ καὶ Θηβαίουσ διεκωλύσατε καὶ προὔδοτε συμμάχουσ ὄντασ. τί οὖν νῦν καταιτιᾶσθε τὴν ἰσχὺν καὶ τὴν πλεονεξίαν οὓσ αὐτοὶ καθ’ ὑμῶν αὐτῶν καὶ κατὰ τῶν ἄλλων ἠσκήσατε; ὅτι δὲ, ὦ Ἀθηναῖοι, καὶ ἀδεὲσ καθαρῶσ τὸ γοῦν τῶν Θηβαίων ἐστὶ δέοσ οἶμαι δείξειν. λογίζεσθε γάρ. Θηβαῖοι πρὶν παθεῖν ὁτιοῦν ὑφ’ ἡμῶν ἀγαθὸν, μᾶλλον δὲ ἐν χερσὶν ἔτι τῶν προσκρουσμάτων ὄντων, οὐ μόνον οὐκ ἦλθον εἰσ Πειραιᾶ, κελευόντων Λακεδαιμονίων, ἀλλ’ ἔτι καὶ τῆσ τυραννίδοσ καταστάσησ, ἣ καὶ μικρὸν χρόνον εἰ προσδιήρκεσεν, οὐκέτ’ ἂν ἀντέσχεν ἡ πόλισ, πάντων ἄριστοι περὶ ἡμᾶσ ἐγένοντο. παρασχόντεσ γὰρ οἰκείαν καὶ φίλην τὴν σφετέραν αὐτῶν πόλιν, ἀζήμιον καὶ ἄλυπον τὸ μετοικεῖν ἀπέφηναν, Ἀρχίνῳ, Θρασυβούλῳ, τοῖσ ἄλλοισ, οἳ πολλοὶ καθ’ ἡμέραν ἑκάστην ἐγίγνοντο· καίτοι ταῦτα οὐκ ἀκίνδυνα ποιοῦντεσ πρὸσ Λακεδαιμονίων ᾔδεσαν.

εἶτ’ ὦ πρὸσ Διὸσ οἱ παρὰ τοιαύτην συμφορὰν εὐνοϊκῶσ ἡμῖν ἔχοντεσ καὶ οἱ πρὶν ὅτου παρ’ ὑμῶν τεύξονταί ποθ’ ὕστερον εἰδέναι, τοιαύτησ οἰκειότητοσ καὶ φιλίασ ὑπάρξαντεσ, οὗτοι Λακεδαιμονίων ἀπαλλαγέντεσ δι’ ἡμῶν μὴ παρακινήσωσί τι φοβησόμεθα; ἀλλ’ ὑπερβολὰσ ἐκείνων; οὐ τἀναντία δή που δεῖ προσδοκᾶν κατὰ γοῦν τοὺσ λογισμούσ; ἀλλ’ ἐπειδήπερ ἐνταῦθα ἐγενόμην, ἡδέωσ ἂν, ὦ Ἀθηναῖοι, πυθοίμην περὶ Λακεδαιμονίων, ποτέροισ καλῶσ ἔχον ἐστὶ μετ’ αὐτῶν γενέσθαι; πότερον τοῖσ ἐκ Πειραιῶσ; ἀλλ’ ἐξέπεσον δι’ ἐκείνων, καὶ κατελθεῖν ἐπιχειροῦντεσ ἐναντιουμένων πάλιν αὐτῶν ἐπειρῶντο. ἀλλὰ τοῖσ ἐξ ἄστεοσ; ἀλλ’ ἀπολώλασι τό γ’ ἐκείνων μέροσ τῷ δήμῳ παραδοθέντεσ. τῇ δὲ τῆσ πόλεωσ ἀγαθῇ τύχῃ καὶ τῷ καλῶσ βουλεύσασθαι σῶοι καὶ ἀπαθεῖσ τοῦ πλείονοσ ἐσμὲν ἀμφότεροι. πάλιν δὴ περὶ Θηβαίων ἐρήσομαι, ποτέροισ οὐκ ἄξιον συλλαβεῖν αὐτοῖσ; πότερον τοῖσ ἐκ Πειραιῶσ; ἀλλ’ οὐκ ἐρῶ μὲν διὰ Θηβαίουσ, ἐκ Θηβῶν δ’ ὁρμηθέντεσ Φυλὴν κατέλαβον· ἣν καταλαβόντεσ τῆσ ὕστερον εὐτυχίασ καὶ ὧν ἐπεθύμουν κύριοι κατέστησαν. ἀλλὰ δὴ τοῖσ ἐξ ἄστεοσ; ἀλλὰ διὰ ταύτην τὴν κάθοδον τῆσ πρὸσ τοὺσ οἰκείουσ δυσμενείασ καὶ ταραχῆσ εἰσιν ἀπηλλαγμένοι, καὶ τοὺσ αὐτοὺσ ἐχθροὺσ καὶ φίλουσ ὀμωμόκασι κρίνειν. οὐκοῦν ἐχθροὶ μὲν ἀμφοῖν Λακεδαιμόνιοι δείκνυνται, φίλοι δ’ ἀμφοῖν οἱ Θηβαῖοι. κέκριται δὴ τοῦτο πάλαι καὶ οὐ τήμερον πρῶτον· ὀξύτατοσ δ’ ὁ παρὼν καιρὸσ, ἐν ᾧ δεῖ τοῦτο πᾶσι πέρασ ἐπιθεῖναι. τί δὴ λοιπὸν ἢ συνεκτελέσαι τὰ πράγματα τοῖσ Θηβαίοισ καὶ μὴ λιπεῖν τὴν τάξιν, ὃ καὶ τοῖσ ἰδιώταισ αἰσχύνην φέρει, μηδ’ αὐτομόλων ἔργον ποιῆσαι, μεταστάντασ καὶ ἀποδράντασ τὰ πράγματα ἐπ’ αὐτῆσ τῆσ τελευτῆσ ἑστηκότα. ὅμοιον γάρ ἐστι τοῦτό γε ὥσπερ ἂν εἴ τισ πυγμὴν ἤ τι τοιοῦτον ἀγωνιζόμενοσ μέχρι μὲν τῶν ἄθλων ἔλθοι προθύμωσ, ἔπειτ’ ἐξειργασμένων αὐτῷ τῶν πραγμάτων, καὶ τόν γε στέφανον δέον ἤδη λαμβάνειν τοῖσ ἡττωμένοισ αὑτὸν προσνείμειεν ἐξαίφνησ. ἄνθρωπε, ῥιπτεῖσ ἔχων;

ναὶ, φησίν. ἀλλὰ Θηβαῖοι τῆσ δόξησ κληρονομήσουσι νὴ Δί’, ἐάν γε ἡμεῖσ ἀπολειφθῶμεν. ἀλλ’ ἐκεῖνοι τὸν πόλεμον ἀνειλήφασιν. οὐκοῦν ἐν προσθήκῃ γενέσθων, ἡμεῖσ δὲ ἀναδεξώμεθα τὴν προστασίαν. καὶ μὴν οὐδ’ ἀδοξότερον δή που τὸ βοηθεῖν τοῖσ καλέσασιν ἢ τὸ καλεῖν τοὺσ βοηθήσοντασ. οὐ γὰρ οἱ μείζουσ ἐπὶ τοὺσ ἐλάττουσ καταφεύγουσιν, ἀλλὰ τῶν μειζόνων οἱ φαυλότεροι δέονται. διὸ τῶν ἐκβάντων κατὰ τούτουσ ἡ δόξα νικᾷ. θαυμάζω δ’ εἴ τισ τὸ μὲν τῆσ νίκησ καὶ τῶν κατορθωμάτων κοινωνεῖν τὴν πόλιν αἰσχρὸν ἡγεῖται, τὸ δὲ τὴν τῶν ἀτυχημάτων καὶ τῆσ ἥττησ τάξιν λαβεῖν ἔντιμον νομίζει, καὶ σὺν ἄλλοισ μὲν κρατῶν αἰσχύνεται, κληρονομῶν δὲ τῆσ ἑτέρων συμφορᾶσ καλοῦ καὶ λαμπροῦ σχήματοσ ἡγεῖται μερίτησ ἔσεσθαι. εἰ δ’ ὅτι Θηβαίοισ ἤδη τὰ μείζω προεξείργασται, διὰ τοῦτ’ ἀποκνήσομεν, τοὐναντίον οὗ δεῖ πεισόμεθα. νυνὶ γὰρ ὥσπερ ὕλην ἐκκόψαντεσ ἐκεῖνοι καὶ προκαθήραντεσ εὔπορον τὴν ὁδὸν ἡμῖν καὶ ῥᾳδίαν πεποιήκασι καὶ τῶν πραγμάτων καὶ τῶν δυσχερῶν καθ’ αὑτοὺσ ἀπολαύσαντεσ τὴν ἐπὶ τῷ τέλει δόξαν ἡμῖν τετηρήκασιν· οὗ σπανιώτερον οὐδέν ἐστιν εὐτύχημα, ἢ διὰ τῶν ἑτέροισ πεπονημένων εὐδοξίαν οἰκείαν πορίσασθαι δικαίωσ. μόνοισ δ’ οὐχὶ νομίζω τοῖσ ἀπέχειν τὴν δίκην ἡμᾶσ τὴν παρὰ Λακεδαιμονίων φάσκουσιν εἶναι ταῦτα λέγειν. εἰ γὰρ Θηβαίων τοὔργον ποιοῦνται καὶ οὐδὲν εἶναι ταῦτα πρὸσ ἡμᾶσ φασι, πῶσ λέγουσιν εἰληφέναι τὴν δίκην ἡμᾶσ; δῆλον γὰρ ὅτι Θηβαίοισ μὲν ἂν δεδωκότεσ εἰε͂ν, ἡμῖν δ’ ὀφείλουσιν. οὐκοῦν εἰ μὲν αὐτοὶ δι’ ἡμῶν αὐτῶν τετιμωρήμεθα αὐτοὺσ, κἂν ἀποχρῆν εἶπέ τισ· Θηβαίων δὲ τῶν κεκρατηκότων ὄντων οὐκ ἔνεστιν εἰσ τὸ φάσκειν ἐξαρκεῖν καταφεύγειν. αὐτὸ γὰρ ἂν τοῦτο καὶ πάνδεινον εἰή, εἰ Θηβαῖοι μὲν εἰσ ἔχθραν αὐτοῖσ ἐλθόντεσ δίκην ἠδυνήθησαν λαβεῖν ὑπόγυιον, ἡμεῖσ δ’ ὄντεσ οἵπερ ἐσμὲν ταυτὸν τοῦτ’ οὐχὶ ποιήσομεν ἐκ πολλοῦ προοφειλόμενον αὐτοῖσ. ὅλωσ δὲ μήτοι νομίσητε, ἂν νικᾷ τισ Ὀλυμπίασι τὸν ὑπ’ ἄλλου του συγκοπέντα ἥττω φιλοτιμίαν ἔχειν αὐτῷ τὸν στέφανον, μηδ’ ἧττόν τι νικῶντα κηρύττεσθαι, ὅτι τισ προπαρεσκεύασεν αὐτῷ τὸ μέροσ τὴν νίκην, ἀλλ’ ἐκεῖνο λογίζεσθε, εἰ συνηγωνισμένοι ταύτην αὐτὴν τὴν μάχην ἦτε τοῖσ Θηβαίοισ, ἆρ’ οὐκ αἰσχρὸν καὶ παλίμβολον ἦν ἀποδράντασ τῇ ὑστεραίᾳ μετὰ τῶν Λακεδαιμονίων τάττεσθαι; καὶ μὴν συνηγωνίσασθε μὲν ἂν προθύμωσ, εἴ τισ ὑμᾶσ ἐκάλεσε τότ’ εὐθύσ.

τὸ δ’ ὄνειδοσ ὅμοιον, καὶ νῦν ἐὰν ὑπαχθῆτε. οὐ γὰρ ταύτῃ τῇ μάχῃ μόνον, ἀλλὰ καὶ πολλαῖσ ἄλλαισ ταῖσ ἄνω πράττειν ὑπεναντία δόξετε. καὶ μὴν οὐδ’ ἐκποδὼν συμβουλεύσαιμ’ ἂν ὑμῖν οὐδ’ αὐτὸσ ἀμφοτέροισ στῆναι, ἀλλ’ εἰ οἱο͂́ν τ’ εἰπεῖν μᾶλλον τοῖσ Λακεδαιμονίοισ ἢ μηδετέροισ προσθέσθαι. ἐκείνωσ μὲν γὰρ Θηβαίουσ ἀδικοῦντεσ Λακεδαιμονίουσ φήσετ’ οἰκτείρειν, οὕτω δ’ οὔτε Θηβαίοισ τὰ δίκαια φυλάξετε οὔτε τούσδε φίλουσ προσλήψεσθε, δόξαν δὲ οὐ καλὴν ἀργίασ οἴσεσθε, ἣν οὐδέσι μᾶλλον τῶν ὄντων προσήκει φυγεῖν ἤπερ ὑμῖν. διὰ τί; ὅτι πρῶτον μὲν πάντων ὀνειδῶν ἀπηλλαγμένοι τούτου πλεῖστον ἀφεστήκατε, καὶ λόγοσ ἐστὶ παλαιὸσ καὶ γνῶναι τὰ βέλτιστα καὶ πρᾶξαι πάντων ὑμᾶσ ὀξυτάτουσ εἶναι· δῆλον δ’ ἔκ τε τῶν ψηφισμάτων καὶ τῶν ἀγώνων, οὓσ ἐν τῷ παντὶ χρόνῳ πεποίησθε. ἔπειτα νόμοσ παρ’ ὑμῖν, ὡσ ἐγὼ μονίζω, μόνοισ ἐστὶν, ὁ γραφὰσ πεποιηκὼσ ἀργίασ, ἵνα μηδεὶσ σχολάζῃ παρὰ καιρὸν μηδ’ ἀμελῇ, μηδ’ ἀπραγμοσύνην τὸ νωθρὸσ εἶναι καλῇ. ἃ δὲ τοὺσ ἰδιώτασ κεκωλύκατε, τούτοισ αὐτοὺσ ἐνόχουσ δημοσίᾳ φανῆναι κακῶν ἔσχατόν ἐστι. καὶ γὰρ αὖ κἀκεῖνο. εἰ μὲν οἱοῖ́ τ’ εἰσὶν ἀναφέρειν οἱ Λακεδαιμόνιοι, μὴ μετὰ τῶν Θηβαίων ὑμῶν στάντων, οὐ πάρεισιν οἷ προσῆκεν αὐτοὺσ οὐδ’ οἷ δεῖ σπουδάζειν προαγαγεῖν· εἰ δ’ ὑπερσχήσουσιν οἱ Θηβαῖοι, βέλτιον ἐφ’ ὑμᾶσ ἐλθεῖν τοὔνομα ἢ ἐπὶ τοὺσ καὶ χωρὶσ ὑμῶν ἂν κρατήσαντασ. οὐ δεινὸν οὖν ἐξαλεῖψαι Λακεδαιμονίουσ ἐκ τῆσ Ἑλλάδοσ; πάνυ γε, ὅταν περ ἐφ’ ἡμῖν γένωνται καὶ παραδῶσι τὴν πόλιν, ὥσπερ ὑμεῖσ ἐκείνοισ πρότερον. εἰ δ’ ἔγκεινται, τί δεῖ ταῦτ’ ἀποδύρασθαι; τί δὲ τῆσ ψήφου τῆσ ἐκείνων ἀναμιμνήσκειν, ἣν ὅτε τοῖσ ὅπλοισ οὐκ ἐχρώμεθα ἡμεῖσ, τότ’ ἤνεγκαν, οὐ πρότερον;

εἶθ’ οὓσ καὶ αὐτοὶ ψήφῳ σώσαιμεν ἂν, κατὰ τούτων τοῖσ ὅπλοισ χρησόμεθα; νὴ Δί’ εἰκότωσ, ἵνα γε τῇ ψήφῳ σώσωμεν. δεῖ γὰρ αὐτοὺσ εἰσ τὴν αὐτὴν τύχην ἐλθεῖν, εἴπερ τὴν αὐτὴν ψῆφον ἀνταπολήψονται παρ’ ἡμῶν. ἔτι τοίνων καὶ ἐναντίοσ ἐστὶν οὗτοσ ὁ λόγοσ τῆσ βοηθείασ, ὑπὲρ ἧσ οὗτοι λέγουσιν. ὥσπερ γὰρ εἰ μηδὲν ἦν ὑπόλοιπον, ἀλλὰ ψήφου μόνησ καιρὸσ ἦν, ἔδει σώζειν αὐτοὺσ, ἐπειδήπερ ἀρκούντωσ ἐτετιμωρήμεθα, οὕτω νῦν καθαιρετέον καὶ καταγωνιστέον ἐστὶν, ἐπειδήπερ ἀντέχοντεσ ὁρῶνται. ταύτησ μὲν οὖν τῆσ φιλανθρωπίασ συνεύχομαι τὸν καιρὸν ἐλθεῖν· τῶν δὲ παρόντων πραγμάτων οὔ φημι δεῖν ἐκκρουσθῆναι διὰ ῥημάτων εὐπρέπειαν, οὐδ’ ἀνεῖναι Λακεδαιμονίουσ βεβλημένουσ, οἵ γε, ὑμᾶσ ἂν ἐκφεύγωσιν, ὕστερον οὐχὶ ληφθήσονται. πρὸσ Διὸσ, πόσου ποτ’ ἂν ἐπρίασθε, ὅτε ἤρχεσθε ὑπ’ αὐτῶν καὶ ὑβρίζεσθε ὑπὸ τῶν τυράννων, εἰσ τοιοῦτον καιρὸν περιστῆναι τὰ πράγματα καὶ τοιαύτην λαβὴν ὑμῖν παραπεσεῖν; ἐγὼ μὲν κἂν τῆσ σωτηρίασ. εἰ δέ τισ τὸ τῶν Λακεδαιμονίων ὄνομα ἢ τὰ σεμνὰ τῆσ χώρασ ἐν αἰδοῖ ποιεῖται, καὶ δεινὸν αὐτῷ τι φαίνεται καὶ σχέτλιον τὴν ἐπ’ Εὐρώτᾳ γῆν πειραθῆναι πολεμίων ἐμβολῆσ, οὐδὲν ἀτιμοτέρα τῶν παρ’ ἐκείνοισ τόπων Ἐλευσὶσ αὕτη, τὸ Θριάσιον, Ἀχαρναὶ, τὰ ἄλλα ὅσα μυριάκισ κατατέτμηται. ταῦτ’ οὖν αὐτὸν παραμυθείσθω καὶ ῥᾷον οἴσει. οὐ γὰρ δή που τὸ μὲν δῃοῦν Λακεδαιμονίοισ ἀποδώσομεν, τὸ δ’ ἡσυχάζειν πορθουμένουσ ἡμῖν ἀποκείσεται, ὥσπερ τῇ μὲν Ἀττικῇ σύνηθεσ ὂν τὸ φθείρεσθαι, τῇ δὲ ἐκείνων γέρασ τι καὶ τιμὴν ἀνεῖσθαι τὸ μόνην ἐξαίρετον εἶναι τῶν τοῦ πολέμου κακῶν. ἀλλ’ εἴ γέ τινα ἔδει χώραν ἀπαθῆ τούτων εἶναι, τὴν ἡμετέραν ἔδει. καὶ γὰρ ἡ πρώτη καρποὺσ ἐνεγκοῦσα καὶ μεταδοῦσα τοῖσ Ἕλλησιν, οὐ μόνον Λακεδαιμονίοισ, ἐστὶν αὕτη, καὶ ὁ θεὸσ ταύτην μητρόπολιν τῶν καρπῶν εἴρηκεν, οὐ τὴν Λακεδαιμονίων, καὶ τἄλλα ὅσα θεῖα ταύτῃ παρὰ πάντων ἐπιφημίζεται, οὐ τῇ Λακεδαιμονίων· καὶ διὰ ταύτην καὶ τοὺσ ταύτησ ἐνοίκουσ ἀδῄωτοσ ἡ τῶν ἄλλων ἔμεινε γῆ. καὶ δικαιότερον δήπουθεν, ὦ Δήμητερ, Ἀθηναίουσ ὄντασ τὰ αὑτῶν περιστέλλειν ἐστὶν ἢ τὰ Λακεδαιμονίων.

ἥσθην δὲ ἐφ’ οἷσ Ἡρακλέουσ καὶ τῶν Ἡρακλέουσ παίδων ἐμνήσθη τισ, ὥσπερ εἰσ Λακεδαιμονίουσ, ἀλλ’ οὐκ εἰσ Θηβαίουσ πολὺ μᾶλλον ταῦθ’ ἡμῖν πεφιλοτιμημένα, εἰ μὴ καὶ τὸν Ιὄλεων Σπαρτιάτην ἀποφαίνουσι. θαυμάζω δ’ ὅπωσ οὐ καὶ τὸν Οἰδίπουν προσέθηκαν ὡσ ἐδεξάμεθα, οὐδὲ καὶ τοῦτο εἰσ τὴν Λακεδαιμονίων τιμὴν ἀνήνεγκαν. ἐγὼ δ’ εὖ οἶδ’ ὅτι καὶ ταῦτα καὶ πολὺ πλείω τούτων κοινὰ πρὸσ Θηβαίουσ ἂν ὑμῖν ἐπέπρακτο, εἰ τοιαῦται παρέπιπτον ἀφορμαί. καὶ οὐκ ἐμὲ λέληθεν ὅτι καὶ τούτων ἕκαστον τῶν νῦν ὑπαρχόντων ἦν ὅτ’ ἄπρακτον ἦν, ἀλλ’ ὅμωσ ἐπὶ καιρῶν ἕκαστα ἐγένετο. οὐ μὴν οὐδενὶ τῶν ἔμπροσθεν τοιοῦτοσ καιρὸσ ὑπῆρξεν οἱο͂́σ περ ὁ τῶν νῦν ἔργων τούτων. νυνὶ γὰρ εἰσ ὑμᾶσ πάντ’ ἀνάκειται τὰ τῶν Ἑλλήνων. μένουσι μὲν Θηβαῖοι πιστοὶ καίπερ εὐτυχηκότεσ, Λακεδαιμόνιοι δὲ ὑποκεχωρήκασιν. ὑπάρχει δ’ ὁμοῦ Θηβαίοισ τὰ πιστὰ φυλάξαι καὶ δίκην παρὰ τῶν πολεμησάντων ὑμᾶσ λαβόντασ προεστάναι τὸ λοιπὸν τῆσ Ἑλλάδοσ ἀσφαλῶσ μετὰ τοῦ δεῖξαι πᾶσιν ἀνθρώποισ περὶ τῆσ πόλεωσ τὰ κάλλιστα, τοὺσ ἐπιβουλεύσαντασ ὅπωσ μεταχειρίζεται, καὶ τοῖσ ὑπάρξασί τινοσ εὐεργεσίασ ὅπωσ χρῆται διὰ τέλουσ. ὀλίγου δέω λέγειν οὐδὲ φιλάνθρωποι φανῆναι δυνήσεσθε, εἰ μὴ καὶ πρότερον χαλεποὶ γίγνεσθε. ἂν γὰρ ἐπεξελθόντεσ τῷ πολέμῳ μέχρι παντὸσ καὶ παραλαβόντεσ τοὺσ ἄνδρασ, τὴν πόλιν, τὰ κτήματα, τηνικαῦτα σώσητε, ἔχοντεσ ὅ τι ἂν βούλησθε χρήσασθαι, τότ’ αἰσθήσονται τῆσ φιλανθρωπίασ ὑπὸ τοῦ καιροῦ Λακεδαιμόνιοι, καίπερ οὐκ ὄντεσ οἱοῖ τῶν εὖ ποιούντων αἰσθάνεσθαι. τόθ’ ὁμοῦ καὶ ἄνδρασ καὶ δικαίουσ νομιοῦσιν ἅπαντεσ ὑμᾶσ. μέμνησθε, ὦ Ἀθηναῖοι, τῆσ ἐν Σικελίᾳ συμφορᾶσ· τότε Συρακοσίοισ παρόντεσ οὗτοι Λακεδαιμόνιοι νενικηκόσιν οὐ παρὰ μικρὸν, ἀλλ’ ὡσ καὶ τὰσ ναῦσ ἡμῶν ἁπάσασ διεφθαρκέναι καὶ ὅπλα καὶ σώματα εἰληφέναι τὰ μὲν ἐν τῇ θαλάττῃ, τὰ δὲ ἐν τῇ γῇ, καὶ μηδὲν ὧν ἂν εὔξαντο ἐνδεῖν αὐτοῖσ, τί ἐποίησαν ὁρῶντεσ φεύγοντασ ἡμᾶσ πεζοὺσ καὶ τραυματίασ οὐκ ὀλίγουσ ἀπολελοιπότασ; ἆρ’ ἐβοήθησαν, ἢ μετετάξαντο;

οὐ μὲν οὖν ἀπέστησαν πρὶν παρέδωκαν οἱ στρατηγοὶ σφᾶσ αὐτοὺσ καὶ τὸ στράτευμα αὐτοῖσ. τηνικαῦτα δὲ τοὺσ μὲν ἀπέκτειναν, τοὺσ δ’ ὅπωσ αὐτοῖσ ἔδοξεν οὕτω μετεχειρίσαντο, καὶ οὐ προσέθηκα ὅτι σπονδῶν οὐσῶν πρὸσ ἡμᾶσ αὐτοῖσ, ἃσ ὅτε τοὺσ αἰχμαλώτουσ ἐκομίζοντο ἐποιήσαντο. οὐκοῦν ὅταν καὶ νῦν ἡμῖν μετὰ Θηβαίων ἐπιοῦσι παραδῶσιν ἑαυτοὺσ ἐν τῷ μέρει καὶ εἰσ ἃ τότ’ ἤγαγον Νικίαν ἀφίκωνται, τότε μὴ μιμησώμεθα αὐτοὺσ, ἀλλ’ ὑπερβαλώμεθα τῇ μεγαλοψυχίᾳ διατηρήσαντεσ· πρότερον δὲ μὴ κατεπειγώμεθα, μὴ μεταγνῶμεν. οἶμαι τοίνυν κἀκεῖνο δεῖν προσκοπεῖν, ὅπωσ μὴ τρέψομεν, ὦ Ἀθηναῖοι, Θηβαίουσ πρὸσ ὃν οὐ βουλόμεθα· εἴπω σαφῶσ; βασιλέα. οὐ γὰρ ἔσθ’ ὅπωσ ἡσυχάσουσιν ἁμαρτόντεσ ἡμῶν, ἀλλ’ ἐπ’ ἄλλον τινὰ ἥξουσιν· οὗτοσ δ’ ἐκεῖνοσ γένοιτ’ ἂν αὐτοῖσ. ὅπου γὰρ νῦν ἐπὶ Λακεδαιμονίουσ ὑμῶν δέονται, πῶσ οὐκ ἐφ’ ὑμᾶσ γε ὁμοῦ καὶ Λακεδαιμονίουσ βασιλέωσ δεήσονται; ἀλλὰ μὴν εἰ τοῦτ’ ἔσται, πῶσ καλῶσ ἢ δικαίωσ περὶ τῶν Ἑλλήνων βεβουλεῦσθαι φήσομεν, σαφῶσ οὕτωσ τὸν βάρβαρον αὐτοῖσ ἐπενηνοχότεσ; εἶτα Λακεδαιμόνιοι μὲν ἐν μυχῷ τῆσ Πελοποννήσου καὶ δεινοὶ τὸ κατὰ σφᾶσ ἀεὶ ζητεῖν, ἡ δ’ Ἀττικὴ πρόκειται ἔνθεν μὲν Θηβαίοισ, ἐκ θαλάττησ δὲ τῷ βασιλεῖ· καὶ κατὰ τὴν παλαιὰν στρατείαν ἐνταῦθα ὁ πᾶσ πόνοσ καὶ ἡ τριβὴ συνηνέχθη. μὴ τοίνυν Λακεδαιμονίουσ παρὰ καιρὸν οἰκτείροντεσ ἄκαιρον πόλεμον τῇ πόλει μηδὲ τοῖσ Ἕλλησι περιστήσωμεν, ἀλλ’ ὑπομείνωμεν προστάται μᾶλλον τοῦ πρὸσ Λακεδαιμονίουσ πολέμου γενέσθαι ἢ ’κείνουσ ἀπαλλάξαντεσ αὐτοὶ πράγμασι καὶ κακοῖσ ἀνυποστάτοισ συνέχεσθαι. ἐμοὶ μὲν ταυτὶ περὶ τούτων δοκεῖ· γενοίμην δ’ ἐπὶ Λακεδαιμονίοισ, εἴ τι τῇ Θηβαίων εἶπον εὐνοίᾳ καὶ μὴ καθαρῶσ ὑπὲρ ὑμῶν ἅπαντα.

상위

Aristides, Aelius (아리스티데스, 아일리오스)

목록

SEARCH

MENU NAVIGATION