Aristides, Aelius, Orationes, Ῥώμησ ἐγκώμιον

(아리스티데스, 아일리오스, 연설, Ῥώμησ ἐγκώμιον)

ἔθοσ τοῖσ πλέουσι καὶ ὁδοιποροῦσιν εὐχὰσ ποιεῖσθαι καθ’ ὧν ἂν ἕκαστοσ ἐπινοῇ. ποιητὴσ μὲν οὖν ἤδη τισ εἶπε σκώψασ εὔξασθαι κατὰ χρυσόκερω λιβανωτοῦ. ἡμεῖσ δὲ, ὦ ἄνδρεσ, παρὰ τὴν ὁδὸν τὴν ἐνταῦθα καὶ τὸν πλοῦν εὐχὴν ταύτην ἐποιησάμεθα, οὐκ ἄμουσον οὐδ’ ἐκμελῆ οὐδ’ ἄπο τῆσ τέχνησ, εἰ σωθείημεν, προσερεῖν ἐν τῷ μέσῳ τὴν πόλιν. κατὰ ἰσομετρήτου μὲν οὖν εὔξασθαι τῇ πόλει λόγου οὐκ ἐνῆν, ἀλλ’ ὡσ ἀληθῶσ εὐχῆσ αὖ προσεδεῖτο ἑτέρασ, ἴσωσ μὲν οὖν καὶ μείζονοσ, δυνηθῆναι τοιοῦτον ἆραι λόγον, ὅστισ παρισώσεται τοσῷδε ὄγκῳ πόλεωσ· προσερεῖν γε μὴν ὑπεσχόμεθα, ὅπωσ ἂν δυνώμεθα, ἐπειδή γε καὶ ἄλλοι τὰ ἰσομέτρητα σφίσιν αὐτοῖσ ἰσομέτρητα ποιοῦσιν αὖ καὶ τοῖσ θεοῖσ. ἀλλ’, ὦ ἄνδρεσ, οἱ τῆσ μεγάλησ ἔνοικοι πόλεωσ, εἴ τι μέτεστιν ὑμῖν προνοίασ μὴ ἐμὲ ψεύσασθαι τὴν εὐχὴν, συνάρασθε τῷ τολμήματι, ἵνα τῶν ἐγκωμίων πρῶτον ἀρχόμενοι καὶ τοῦτο ἔχωμεν λέγειν ὅτι εὐθὺσ μὲν τοιούτοισ ἀνδράσιν ἐντυχεῖν ἦν, ὑφ’ ὧν τισ, κἂν ἄμουσοσ ᾖ τὸ πρὶν, κατ’ Εὐριπίδην, ἐμμελήσ τε καὶ δεξιὸσ εὐθὺσ γίγνεται καὶ δύναται λέγειν καὶ περὶ τῶν μειζόνων ἢ καθ’ αὑτόν· τὴν δὲ πόλιν ᾄδουσι μὲν πάντεσ καὶ ᾄσονται, τοσούτῳ δὲ ἐλάττω ποιοῦσιν ἢ σιωπῶντεσ, ὅσῳ παρὰ μὲν τὴν σιωπὴν οὔτε μείζονα οὔτ’ ἐλάττονα ἔστι ποιῆσαι τῆσ οὔσησ, ἀλλ’ ἀκέραιοσ τῇ γνώσει μένει, οἱ δὲ λόγοι τοὐναντίον οὗ βούλονται ποιοῦσιν·

ἐπαινοῦντεσ γὰρ οὐ δεικνύουσιν ἀκριβῶσ ὃ θαυμάζουσιν, ἀλλ’ ὥσπερ ἂν εἴ τισ ζωγράφοσ σῶμα καλὸν καὶ περίβλεπτον ἐπιχειρῶν δεῖξαι διὰ τέχνησ, εἶτα ἀπολείποιτο, πᾶσ τισ ἂν φαίη δή που λυσιτελεῖν μὴ γράφειν, ἀλλ’ ἢ αὐτὸ ἰδεῖν ἐᾶν, ἢ μὴ δεικνύειν αὐτοῖσ ἐπὶ τὸ χεῖρον μιμούμενον, ὣσ δὲ καὶ περὶ ταύτησ μοι δοκεῖ τῆσ πόλεωσ ἔχειν· ἀφαιροῦσιν οἱ λόγοι τὰ πολλὰ τῶν θαυμάτων καὶ ποιεῖν δοκοῦσί μοι παραπλήσιον ὥσπερ ἂν εἴ τισ στρατιᾶσ πλῆθοσ ἐξαγγεῖλαι βουλόμενοσ, οἱο͂ν τῆσ Ξέρξου, καὶ πάνυ δὴ θαυμάζων, εἶτα λέγοι μυρίουσ ἢ δισμυρίουσ στρατιώτασ ἰδεῖν, ἵππον δὲ τόσην καὶ τόσην, οὐδὲ πολλοστὸν μέροσ τοῦ παντὸσ λέγων ἐν οἷσ θαυμάζει. ἡ γὰρ δὴ πρώτη λόγου δύναμιν ἐξελέγξασα οὐκ ἐπὶ πᾶν ἐφικνουμένην ἥδε ἐστί· περὶ ἧσ μὴ ὅτι εἰπεῖν κατὰ τὴν ἀξίαν ἔστιν, ἀλλ’ οὐδ’ ἰδεῖν ἀξίωσ αὐτὴν, ἀλλ’ ὡσ ἀληθῶσ Ἄργου τινὸσ πανόπτου, μᾶλλον δὲ τοῦ κατέχοντοσ αὐτὴν πανόπτου θεοῦ δεῖ. τίσ γὰρ ἂν τοσάσδε ὀρῶν κορυφὰσ κατειλημμένασ, ἢ πεδίων νομοὺσ ἐκπεπολισμένουσ, ἢ γῆν τοσήνδε εἰσ μιᾶσ πόλεωσ ὄνομα συνηγμένην, εἶτα ἀκριβῶσ καταθεάσαιτο ἀπὸ ποίασ τοιαύτησ σκοπιᾶσ; ὅπερ γὰρ ἐπὶ τῆσ χιόνοσ Ὅμηροσ ἔφη, χυθεῖσαν αὐτὴν Ὑψηλῶν ὀρέων κορυφὰσ καὶ πρώονασ ἄκρουσ καλύπτειν καὶ πεδία λωτεῦντα καὶ ἀνδρῶν πίονα ἔργα, καί τ’ ἐφ’ ἁλὸσ πολιῆσ, φησὶ, κέχυται λιμέσιν τε καὶ ἀκταῖσ, τοῦτο ἄρα καὶ ἥδ’ ἡ πόλισ·

καλύπτει μὲν ἄκρουσ πρώονασ, καλύπτει δὲ τὴν ἐν μέσῳ γῆν, καταβαίνει δὲ καὶ μέχρι θαλάττησ, οὗ τὸ κοινὸν ἀνθρώπων ἐμπόριον καὶ ἡ κοινὴ τῶν ἐν γῇ φυομένων διοίκησισ· ὅπου δέ τισ αὐτῆσ γίγνοιτο, οὐδέν ἐστι τὸ κωλῦον ὁμοίωσ εἶναι ἐν μέσῳ. καὶ μὲν δὴ οὐκ ἐπιπολῆσ γε κέχυται, ἀλλ’ ἀτεχνῶσ πολὺ ὑπὲρ τὸ παράδειγμα ἐπὶ πλεῖστον ἄνω ἥκει τοῦ ἀέροσ, ὡσ εἶναι μὴ χιόνοσ καταλήψει τὸ ὕψοσ προσεικάσαι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτοῖσ τοῖσ πρώοσι. καὶ ὥσπερ τισ ἀνὴρ πολὺ νικῶν τοὺσ ἄλλουσ μεγέθει τε καὶ ῥώμῃ οὐκ ἀγαπᾷ μὴ καὶ ἄλλουσ ὑπὲρ αὑτὸν ἀράμενοσ φέρειν, ὣσ δὲ καὶ ἥδε ἐπὶ τοσαύτησ γῆσ ᾠκισμένη οὐκ ἀγαπᾷ, ἀλλ’ ἑτέρασ ἰσομετρήτουσ ὑπὲρ αὑτὴν ἀραμένη φέρει ἄλλασ ἐπ’ ἄλλαισ. ὣσ ἄρα ἐπώνυμον αὐτῇ τοὔνομα καὶ οὐδὲν ἀλλ’ ἢ ῥώμη τὰ τῇδε. ὥστ’ εἴ τισ αὐτὴν ἐθελήσειε καθαρῶσ ἀναπτύξαι καὶ τὰσ νῦν μετεώρουσ πόλεισ ἐπὶ γῆσ ἐρείσασ θεῖναι ἄλλην παρ’ ἄλλην, ὅσον νῦν Ἰταλίασ διαλεῖπόν ἐστιν, ἀναπληρωθῆναι τοῦτο πᾶν ἄν μοι δοκεῖ καὶ γενέσθαι πόλισ συνεχὴσ μία ἐπὶ τὸν Ιὄνιον τείνουσα. τοσαύτη δὲ οὖσα, ὅσην ἐγὼ μὲν οὐδὲ νῦν ἴσωσ ἀρκούντωσ ἐνεδειξάμην, ὀφθαλμοὶ δ’ ἄμεινον μαρτυροῦσιν, οὐχ ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἄλλων εἰπεῖν, ὡσ ἐνταῦθα ἕστηκεν, οὐδ’ ὅ τισ εἶπε περὶ τῆσ Ἀθηναίων καὶ Λακεδαιμονίων πόλεωσ, λέγων τῶν μὲν τὸ μέγεθοσ διπλάσιον ἢ κατὰ τὴν δύναμιν, τῶν δὲ πολὺ τῆσ δυνάμεωσ ἔλαττον ἂν φανῆναι τὸ μέγεθοσ, ἀπείη δὲ τὸ βλάσφημον τοῦ παραδείγματοσ, τοῦτο ἄν τισ φαίη καὶ περὶ τῆσδε τῆσ πάντα μεγάλησ, ὡσ ἄρα οὐκ ἀκόλουθον τὴν δύναμιν τῷ τοσούτῳ μεγέθει κατεσκευάσατο. ἀλλ’ ἔστιν εἰσ μὲν τὴν ὅλην ἀρχὴν βλέψαντα μηκέτι τὴν πόλιν θαυμάζειν, πολλοστὸν μέροσ τῆσ ἁπάσησ ἄρχειν νομίσαντα γῆσ, εἰσ δ’ αὐτὴν τὴν πόλιν καὶ τοὺσ τῆσ πόλεωσ ὁρ́ουσ ἰδόντα μηκέτι θαυμάζειν, εἰ ὑπὸ τοσαύτησ ἄρχεται πᾶσα ἡ οἰκουμένη.

ἐσθῆτασ δὲ αὖ Βαβυλωνίουσ καὶ τοὺσ ἐκ τῆσ ἐπέκεινα βαρβάρου κόσμουσ πολὺ πλείουσ τε καὶ ῥᾷον εἰσαφικνουμένουσ ἢ εἰ ἐκ Νάξου ἢ Κύθνου Ἀθήναζε ἔδει κατᾶραι τῶν ἐκεῖ τι φέροντασ. ὅπερ γάρ τισ ἔφη τῶν λογοποιῶν περὶ τῆσ Ἀσίασ, λέγων ὅσην ὁ ἥλιοσ πορεύεται, ταύτησ πάσησ ἄρχειν ἄνδρα ἕνα, ‐ οὐκ ἀληθῆ λέγων, εἰ μὴ πᾶσαν Λιβύην καὶ τὴν Εὐρώπην ἐξαίρετον ἐποιεῖτο τῶν ἡλίου δυσμῶν τε καὶ ἀνατολῶν ‐ τοῦτο νῦν ἐξενίκησεν ἀληθὲσ εἶναι, τὴν ἴσην τε ἡλίου πορείαν εἶναι κτῆσιν ὑμετέραν καὶ τὸν ἥλιον διὰ τῆσ ὑμετέρασ πορεύεσθαι. οὐ γὰρ σκόπελοι θαλάττιοι, οὐδὲ Χελιδονέαι καὶ Κυανέαι τὴν ὑμετέραν ἀρχὴν ὁρίζουσιν, οὐδ’ ἵππου δρόμοσ ἡμερήσιοσ ἐπὶ θάλατταν, οὐδ’ ἐπὶ τακτοῖσ ὁρ́οισ βασιλεύετε, οὐδ’ ἕτεροσ προαγορεύει μέχρι οὗ δεῖ κρατεῖν, ἀλλ’ ἡ μὲν θάλαττα ὥσπερ ζώνη τισ ἐν μέσῳ τῆσ οἰκουμένησ ὁμοίωσ καὶ τῆσ ὑμετέρασ ἡγεμονίασ τέταται. περὶ δὲ αὐτὴν αἱ ἤπειροι μεγάλαι μεγαλωστὶ κέκλινται, πρὸσ ὑμᾶσ ἀεί τι ἐνθένδε πληροῦσαι. ἄγεται δὲ ἐκ πάσησ γῆσ καὶ θαλάττησ ὅσα ὡρ͂αι φύουσι καὶ χῶραι ἕκασται φέρουσι καὶ ποταμοὶ καὶ λίμναι καὶ τέχναι Ἑλλήνων καὶ βαρβάρων. ὥστε εἴ τισ ταῦτα πάντα ἐπιδεῖν βούλοιτο, δεῖ αὐτὸν ἢ πᾶσαν ἐπελθόντα τὴν οἰκουμένην οὕτω θεάσασθαι, ἢ ἐν τῇδε τῇ πόλει γενόμενον. ὅσα γὰρ παρ’ ἑκάστοισ φύεται καὶ κατασκευάζεται, οὐκ ἔστιν ὡσ οὐκ ἐνταῦθα ἀεὶ καὶ περιττεύει. τοσαῦται δ’ ἀφικνοῦνται δεῦρο κομίζουσαι παρὰ πάντων ὁλκάδεσ ἀνὰ πᾶσαν μὲν ὡρ́αν, πᾶσαν δὲ φθινοπώρου περιτροπὴν, ὥστ’ ἐοικέναι τὴν πόλιν κοινῷ τινι τῆσ γῆσ ἐργαστηρίῳ. φόρτουσ μὲν ἀπ’ Ἰνδῶν, εἰ βούλει δὲ, καὶ τῶν εὐδαιμόνων Ἀράβων, τοσούτουσ ὁρᾶν ἔξεστιν ὥστε εἰκάζειν γυμνὰ τὸ λοιπὸν τοῖσ ἐκεῖ λελεῖφθαι τὰ δένδρα καὶ δεῦρο δεῖν ἐκείνουσ ἐλθεῖν, ἐάν του δέωνται, τῶν σφετέρων μεταιτήσοντασ· γεωργίαι δὲ ὑμῶν Αἴγυπτοσ, Σικελία, Λιβύησ ὅσον ἥμερον.

κατάπλοι δὲ καὶ ἀπόπλοι οὔποτε λείπουσιν. ὥστε εἶναι θαυμάσαι μὴ ὅτι περὶ τοῦ λιμένοσ, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆσ θαλάττησ, ὅτι περ ἐξαρκεῖ ὁλκάσιν. ἀτεχνῶσ δὲ ὅπερ Ἡσίοδοσ ἔφη περὶ τῶν τοῦ Ὠκεανοῦ περάτων, εἶναι τόπον οὗ συντετρῆσθαι πάντα εἰσ μίαν ἀρχήν τε καὶ τελευτὴν, εἰσ αὐτὴν συντέτρηται· καὶ πάντα ἐνταῦθα συμπίπτει, ἐμπορίαι, ναυτιλίαι, γεωργίαι, μετάλλων κάθαρσισ, τέχναι ὁπόσαι εἰσί τε καὶ γεγένηνται, πάντα ὅσα γεννᾶται καὶ φύεται. ὅ τι δ’ ἂν μὴ ἐνταῦθα ἴδῃ τισ, οὐκ ἔστι τῶν γενομένων, ἢ γιγνομένων· ὥστε μὴ εἶναι ῥᾴδιον διακρῖναι πότερον ἡ πόλισ ὑπερέχει πλεῖον εἰσ τὰσ πόλεισ τὰσ οὔσασ, ἢ ἡ ἀρχὴ τὰσ ἀρχὰσ τὰσ πώποτε γενομένασ. ἐρυθριῶ δῆτα, εἰ τοσούτων καὶ τηλικούτων εἰρημένων, εἶτα μὴ ἔχοντοσ τοῦ λόγου φανοῦμαι μεμνημένοσ ἢ βαρβαρικῆσ τινοσ ἀρχῆσ ἢ Ἑλληνικῆσ δυνάμεωσ καὶ δοκῶ τοὐναντίον ποιήσειν τοῖσ Αἰολεῦσι ποιηταῖσ. ἐκεῖνοι μὲν γὰρ ἐπειδάν τι βούλωνται τῶν καθ’ αὑτοὺσ φαυλίσαι, μεγάλῳ αὐτὸ παρέβαλον καὶ παρ’ ἀρχαίῳ περιφανεῖ, ἡγούμενοι μάλιστ’ ἂν οὕτωσ ἐξελέγξειν, ἐγὼ δὲ τὰ ὑμέτερα οὐκ ἔχων ἐπιδεικνύειν ἄλλωσ ὅσῳ ὑπερέχει, παραβαλῶ μικροῖσ ἀρχαίοισ· πάντα γὰρ ὑμεῖσ καὶ τὰ μέγιστα μικρότατα ἀπεφήνατε ταῖσ ὑπερβολαῖσ. ἐπεὶ ἐγὼ μὲν τὰ μέγιστα ἐκλέξασ ἐρῶ, ὑμεῖσ δ’ ἴσωσ γελάσεσθε ἐπ’ αὐτοῖσ. τοῦτο μὲν δὴ τὴν Περσῶν ἀρχὴν σκεψώμεθα, ἣ πάνυ ποτὲ ἐν τοῖσ Ἕλλησιν ἐβεβόητο, καὶ μέγαν παρέσχετο ἐπώνυμον καλεῖσθαι τὸν ἔχοντα αὐτὴν βασιλέα ‐ τὰσ γὰρ πρὸ αὐτῆσ φαυλοτέρασ οὔσασ ἐάσω·

‐ καὶ πάντα ἴδωμεν ἑξῆσ, τό τε μέγεθοσ καὶ τὰ γιγνόμενα ἐπ’ αὐτῆσ. δεῖ γὰρ οὖν καὶ τοῦτο συνεξετάζειν, ὅπωσ αὐτοί τε ἀπέλαυον ὧν ἐκέκτηντο καὶ τοὺσ ἀρχομένουσ παρεσκεύαζον. πρῶτον μὲν τοίνυν, ὅπερ νῦν ὑμῖν τὸ Ἀτλαντικὸν πέλαγοσ δύναται, τοῦτ’ ἦν ἁπλῶσ τότε τῷ βασιλεῖ θάλαττα· ἐνταῦθα ὡρίζετο αὐτῷ ἡ ἀρχὴ, ὥστε Ιὤνασ καὶ Αἰολέασ ἐν πέρασι γῆσ εἶναι τῆσ ἐκείνου. εἰσ δέ γε τὴν Ἑλλάδα διαβῆναί ποτε ἐπιχειρήσασ ὁ τῶν ἀπὸ ἡλίου ἀνίσχοντοσ μέχρι δυομένου βασιλεὺσ τοσοῦτον ἐθαυμάσθη, ὅσον μεγάλωσ ἠτύχησε· καὶ τοῦτο ἐπίδειγμα ἐποιήσατο τῆσ αὑτοῦ λαμπρότητοσ, ὅτι πολλῶν καὶ μεγάλων ἔσχε στερηθῆναι. ὁ δὴ τῆσ μὲν Ἑλλάδοσ τοσοῦτον ἀποσχὼν τοῦ κρατῆσαι, Ιὠνίαν δὲ ἔχων ἐν ἐσχατιαῖσ, ἦ που οὐκ εἰσ δίσκου φορὰν λέλειπται τῆσ ὑμετέρασ ἀρχῆσ, ἢ ὅσον τόξευμα ἐξικνεῖται, ἀλλὰ τῷ ἡμίσει παντὶ τῆσ οἰκουμένησ, καὶ πρὸσ αὐτῇ τῇ θαλάττῃ. οὐ τοίνυν οὐδὲ μέχρι τούτων τῶν ὁρ́ων ἐκεῖνόσ γε κυρίωσ ἀεὶ βασιλεὺσ, ἀλλ’ ὅπωσ ἢ Ἀθηναῖοι δυνάμεωσ, ἢ Λακεδαιμόνιοι ἔχοιεν τύχησ, νῦν μὲν ἑώσ Ιὤνων καὶ Αἰολέων καὶ θαλάττησ βασιλεὺσ, πάλιν δὲ οὐκέτι Ιὤνων, οὐδὲ ἑώσ θαλάττησ, ἀλλ’ ἄχρι Λυδῶν, οὐχ ὁρῶν θάλατταν ἐκ τῶν πρὸσ ἑσπέραν Κυανέων, ἀτεχνῶσ ὥσπερ ἐν παίδων παιδιᾷ βασιλεὺσ ὢν, ἄνω μένων, πάλιν κατιὼν, τῶν συγχωρησόντων βασιλεύειν δεόμενοσ. ἐδήλωσε δὲ ἡ σὺν Ἀγησιλάῳ δύναμισ καὶ πρὸ ἐκείνου ἡ τῶν σὺν Κλεάρχῳ μυρίων, ἡ μὲν ἑώσ Φρυγίασ ὡσ δι’ οἰκείασ διελθοῦσα, ἡ δὲ ὑπὲρ τὸν Εὐφράτην ὡσ δι’ ἐρημίασ ἀφικομένη. ἅ γε μὴν ἀπέλαυον τῆσ ἀρχῆσ κατὰ τὴν Οἰβάρου σοφίαν, ὃσ πρῶτοσ εἰπεῖν λέγεται Κύρῳ δυσχεραίνοντι τὴν πολλὴν πλάνην δεῖν αὐτὸν καὶ ἀνάγκην εἶναι πανταχοῖ περιφοιτᾶν τῆσ ἀρχῆσ ἑκόντα τε καὶ ἄκοντα, εἰ μέλλοι βασιλεύειν, ὁρῶντα εἰσ τὴν βύρσαν, ὡσ ἐφ’ ἃ μὲν αὐτῆσ βαίνοι ταπεινὰ ἐγίγνετο καὶ τῆσ γῆσ ἔψαυεν, ἀφ’ ὧν δὲ ἀπαλλάττοιτο, αὖθισ ἀνίστατο καὶ πάλιν πατοῦντοσ ἐταπεινοῦτο. μετανάσται τινὲσ βασιλεῖσ καὶ Σκυθῶν τῶν νομάδων τοσοῦτον διέφερον, ὅσον οὐκ ἐφ’ ἁμαξῶν περιῄεσαν, ἀλλ’ ἐφ’ ἁρμαμαξῶν·

νομάδεσ τινὲσ βασιλεῖσ καὶ πλάνητεσ διὰ τὴν ἀπιστίαν καὶ τὸν φόβον τῆσ ἐν ταὐτῷ καθέδρασ, πιέζοντεσ ὡσ ἀληθῶσ ὥσπερ τινὰ βύρσαν τὴν ἑαυτῶν χώραν καὶ τούτῳ κρατοῦντεσ νῦν μὲν Βαβυλῶνα, πάλιν δὲ Σοῦσα, εἶτα Ἐκβάτανα, οὐχ ὅπωσ ἂν ἀεὶ κατέχειν εἰδότεσ οὐδὲ τημελοῦντεσ ὥσπερ νομεῖσ. καὶ γὰρ τοιαῦτα ἦν ὡσ ἀληθῶσ, ὥσπερ ἀπιστούντων μὴ αὑτῶν εἶναι τὴν ἀρχήν. οὐ γὰρ ὡσ οἰκείων ἐφρόντιζον, οὐδὲ ηὖξον εἰσ κάλλοσ καὶ μέγεθοσ οὔτε τὰσ πόλεισ οὔτε τὰσ χώρασ, ἀλλ’ ὥσπερ οἱ εἰσ μὴ προσήκοντα ἐμπεσόντεσ αἰσχρῶσ καὶ κακῶσ ἀνήλισκον, τοῦτο ζητοῦντεσ, ὅπωσ ἀσθενεστάτων ἄρξουσι, καὶ ὥσπερ ὑπὲρ μιαιφονιῶν ἁμιλλώμενοι πρὸσ ἀλλήλουσ ὁ δεύτεροσ ἀεὶ τὸν πρότερον κατὰ τοὺσ πεντάθλουσ ὑπερβαλεῖν ἐπειρᾶτο. καὶ ἦν ἀγώνισμα ὡσ πλείστουσ ἀποσφάξαι καὶ ὡσ πλείστουσ ἀναστάτουσ ποιῆσαι οἴκουσ καὶ δήμουσ καὶ ὁρ́κουσ ὡσ πλείστουσ ψεύσασθαι· ταῦτά τε δὴ τῆσ περιβλέπτου δυνάμεωσ ἀπέλαυον καὶ ἃ τούτοισ αὖ παρέπεσθαι φύσεωσ νόμοσ διέταξε, μίση καὶ ἐπιβουλὰσ ἐκ τῶν οὕτω διατεθειμένων καὶ ἀποστάσεισ καὶ μάχασ ἐν ἀλλήλοισ καὶ συνεχεῖσ ἔριδασ καὶ ἀπαύστουσ φιλονεικίασ. αὐτοὶ μὲν δὴ ταῦτα ἀπέλαυον, ὥσπερ ἐκ κατάρασ μᾶλλον ἄρχοντεσ ἢ κατ’ εὐχὴν, οἱ δὲ ἀρχόμενοι πάντα ἃ τοὺσ ὑπὸ τῶν τοιούτων ἀρχομένουσ ἀνάγκη, σχεδὸν δέ τι καὶ προείρηται. φοβερὸν μὲν γὰρ ἦν γονεῦσι παιδὸσ εὐμορφία, φοβερὸν δὲ γυναικὸσ ἀνδρί· ἔδει δὲ ἀπολωλέναι οὐ τὸν πλεῖστα ἀδικήσαντα, ἀλλὰ τὸν πλεῖστα κεκτημένον. πόλεων δὲ ἀναιρέσεισ καὶ κατασκαφαὶ τότε πλείουσ ἢ νῦν ὀλίγου δέω λέγειν εἰσὶν οἰκισμοί.

ῥᾷον δὲ ἦν πολεμοῦντα ἢ ὑπακούοντα σωθῆναι, ἐν μὲν γὰρ ταῖσ μάχαισ ῥᾳδίωσ ἡττῶντο, ἐν δὲ ταῖσ ἐξουσίαισ οὐ μετρίωσ ὕβριζον· καὶ τοὺσ μὲν θεραπεύοντασ ὡσ δούλουσ ὑπερεώρων, τοὺσ δὲ ἐλευθέρουσ ὡσ ἐχθροὺσ ἐκόλαζον, ἐξ ὧν μισοῦντέσ τε καὶ μισούμενοι διῆγον. καὶ γὰρ οὖν πολλάκισ τοὺσ ὑπηκόουσ μᾶλλον τῶν πολεμίων ἐδεδοίκεισαν, τὰ πλείω διαλλακτῇ τῷ πολέμῳ χρώμενοι. αἴτιον δ’ ἦν, οὔτε ἐκεῖνοι ἄρχειν ἠπίσταντο οὔτε οἱ ἀρχόμενοι τὸ ἀκόλουθον ἀπεπλήρουν. οὐ γὰρ ἔνεστιν ἄρχεσθαι καλῶσ, ὅταν κακῶσ οἱ ἄρχοντεσ ἄρχωσιν. οὔπω γὰρ ἥ τε ἀρχὴ καὶ τὸ δεσπόζειν διῄρητο, ἀλλ’ ἦν ἴσον βασιλεὺσ καὶ δεσπότησ. οὐκοῦν εἰκότωσ οὐδ’ ἐπὶ μεγάλα προῆλθον, οὐ γὰρ πρόεισιν οἴκου περαιτέρω τοῦτο τοὔνομα, ὅταν δ’ εἰσ πόλεισ τε καὶ ἔθνη ἀφίκηται, ῥᾳδίωσ παύεται. Ἀλέξανδροσ δ’ αὖ ὁ τὴν μεγάλην ἀρχὴν μέχρι τῆσ ὑμετέρασ κτησάμενοσ καὶ καταδραμὼν τὴν γῆν ὡσ ἀληθῶσ δὴ κτησαμένῳ βασιλείαν μᾶλλον ἐοίκεν ἢ βασιλεύσαντι. ὥσπερ γὰρ ἂν εἴ τισ ἰδιώτησ συγκτήσαιτο μὲν γῆν πολλὴν καὶ ἀγαθὴν, πρὶν δὲ λαβεῖν ἀπ’ αὐτῆσ τοὺσ καρποὺσ τελευτήσειεν, ὣσ δὲ κἀκείνῳ μοι δοκεῖ συμβῆναι. προῆλθε μὲν γὰρ ἐπὶ πλεῖστον τῆσ γῆσ καὶ τοὺσ ἀντιστάντασ ἅπαντασ κατέστραπτο καὶ τῶν χαλεπῶν ἁπάντων ἀκριβῶσ ἀπέλαυσε· καταστήσασθαι δ’ οὐκ ἠδυνήθη τὴν ἀρχὴν οὐδ’ ἐπιθεῖναι πέρασ τοῖσ πεπονημένοισ, ἀλλ’ ἀπέθανεν ἐν μέσῃ τῇ τῶν πραγμάτων πορείᾳ. ὥστ’ ἐκεῖνον μὲν μάχασ ἄν τισ φαίη πλείστασ κατορθῶσαι, βασιλεῦσαι δὲ ἐλάχιστα, καὶ γενέσθαι μὲν ἀγωνιστὴν μέγαν περὶ βασιλείασ, ἀπολαῦσαι δ’ οὐδὲν ἄξιον τῆσ διανοίασ καὶ τῆσ τέχνησ, ἀλλὰ παθεῖν παραπλήσιον ὥσπερ ἂν εἴ τισ τὸν Ὀλυμπικὸν ἀγῶνα ἀγωνιζόμενοσ καὶ κρατήσασ τοὺσ ἀντιπάλουσ, εἶτα ἐπαποθάνοι τῇ νίκῃ, πρὶν εὖ καὶ καλῶσ τῇ κεφαλῇ στέφανον ἁρμόσαι. ποίουσ γὰρ νόμουσ ἑκάστοισ διέθηκεν;

ἢ ποίασ συντάξεισ διηνεκεῖσ χρημάτων ἢ στρατιωτῶν ἢ νεῶν ἐποιήσατο; ἢ ποίᾳ συνήθει διοικήσει τὰ πράγματα ἤγαγεν αὐτομάτωσ προϊούσῃ χρόνων τακταῖσ περιόδοισ; ποῖα πολιτεύματα ἐπολιτεύσατο ἐν τοῖσ ἀρχομένοισ; ὃ δὲ καὶ μόνον ἄξιον τῆσ ἑαυτοῦ φύσεωσ ἔργον καὶ μνημεῖον κατέλιπε, πρὸσ Αἰγύπτῳ τὴν ἐπώνυμον πόλιν, ταύτην εὖ ποιῶν ὑμῖν ᾤκισεν, ὅπωσ ἔχοιτε καὶ τῆσ μεγίστησ μετὰ τὴν ὑμετέραν κρατοίητε. ὥστε Πέρσασ μὲν κατέλυσεν ἄρχοντασ, αὑτοῦ δ’ ἐγγύτατα οὐκ ἦρξεν. ἐπεί γε μὴν ἐκεῖνοσ ἐτελεύτησεν, εὐθὺσ μὲν ἐσχίσθησαν εἰσ μυρία οἱ Μακεδόνεσ, ἔργῳ δείξαντεσ ὑπὲρ αὑτοὺσ εἶναι τὴν ἀρχὴν, κατέχειν τε οὐδὲ τὴν αὑτῶν ἔτι ἠδύναντο, ἀλλ’ εἰσ τοῦτο τύχησ ἀφίκοντο ὥστε ἠναγκάσθησαν τὴν σφετέραν αὐτῶν ἐκλιπεῖν, ἵνα τῆσ ἀλλοτρίασ ἄρχωσιν, ὥσπερ ἐξῳκισμένοι μᾶλλον ἢ κρατεῖν δυνάμενοι, καὶ ἦν ὥσπερ αἴνιγμα, Μακεδόνεσ οὐκ ἐν Μακεδονίᾳ, ἀλλ’ οὗ δύναιντο βασιλεύοντεσ ἕκαστοι, ὥσπερ φρουροὶ μᾶλλον τῶν πόλεων καὶ τῶν χωρίων ὄντεσ ἢ ἄρχοντεσ, ἀνάστατοί τινεσ βασιλεῖσ, οὐχ ὑπὸ τοῦ μεγάλου βασιλέωσ, ἀλλ’ ὑφ’ ἑαυτῶν αὐτοὶ γεγενημένοι, εἰ δὲ οἱο͂́ν τ’ εἰπεῖν, ἐοικότεσ σατράπαισ ἐρήμοισ βασιλέωσ. καίτοι τὴν τοιαύτην κατάστασιν πότερον λῃστείᾳ μᾶλλον ἢ βασιλείᾳ προσεοικέναι φήσομεν; νῦν δὲ ὁρ́οι μὲν δήπουθεν οὐ μεμπτοὶ τῆσ ἀρχῆσ ἐκτέτανται, οὐδ’ ὥστε εἶναι μέτρῳ λαβεῖν τὸ ἐντὸσ αὐτῶν. ἀλλ’ οὗ μὲν τότε ὡρίζετο τοῦ Πέρσου ἡ ἀρχὴ, ἐντεῦθεν ἀρξαμένῳ βαδίζειν πρὸσ ἑσπέραν πολὺ πλείων ἐστὶν ἡ λοιπὴ τῆσ ἐκείνου πάσησ. ἐκφεύγει δὲ ὑμᾶσ οὐδὲν, οὐ πόλισ, οὐκ ἔθνοσ, οὐ λιμὴν, οὐ χωρίον, πλὴν εἴ τινων ἄρα ἀχρηστίαν κατέγνωτε. ἐρυθρά τε θάλαττα καὶ Νείλου καταρράκται καὶ λίμνη Μαιῶτισ, ἃ τοῖσ πρότερον ἐν πέρασι γῆσ ἠκούετο, ἴσα καὶ αὐλῆσ ἑρκία τῇδε τῇ πόλει. ὅν γε μὴν ἠπίστουν τινὲσ τῶν λογοποιῶν μηδ’ εἶναι τὸ παράπαν Ὠκεανὸν, μηδὲ περιρρεῖν τὴν γῆν, ποιητὰσ δ’ εὑρόντασ τοὔνομα ψυχαγωγίασ ἕνεκα εἰσ ποίησιν θεῖναι, τοῦτον οὕτωσ καλῶσ ἀνεύρετε ὥστε οὐδὲ ἡ ἐνταῦθα νῆσοσ ὑμᾶσ διέφυγε. τοσαύτη δὲ οὖσα καὶ τηλικαύτη τὸ μέγεθοσ ἡ ἀρχὴ πολὺ μείζων ἐστὶ τῇ ἀκριβείᾳ ἢ τῷ κύκλῳ τῆσ χώρασ.

οὐ γὰρ Μυσοὶ τὴν βασιλείαν ἔχουσιν οὐδὲ Σάκαι οὐδὲ Πισίδαι οὐδ’ ἄλλοι μέσοι, οἱ μὲν βίᾳ εἰσῳκισμένοι, οἱ δὲ ἀποστάντεσ, ληφθῆναι δ’ οὐ δυνάμενοι, οὐδ’ ἀκούει μὲν ἡ βασιλέωσ γῆ, ἔστι δὲ πάντων τῶν ἔχειν αὐτὴν δυναμένων, οὐδὲ σατράπαι μάχονται πρὸσ ἀλλήλουσ ὥσπερ οὐκ ὄντοσ αὐτοῖσ βασιλέωσ, οὐδὲ πόλεισ αἱ μὲν πρὸσ τούτουσ, αἱ δὲ πρὸσ ἐκείνουσ διίστανται, καὶ εἰσ μὲν τὰσ ἐκπέμπονται φρουροὶ, ἐκ δὲ τῶν ἐκπίπτουσιν, ἀλλ’ ὥσπερ αὐλῆσ περίβολοσ ἐκκεκαθαρμένοσ, οὕτωσ ἅπασα ἡ οἰκουμένη χοροῦ ἀκριβέστερον ἓν φθέγγεται, συνευχομένη μένειν τὸν ἅπαντα αἰῶνα τήνδε τὴν ἀρχήν· οὕτωσ καλῶσ ὑπὸ τοῦδε τοῦ κορυφαίου ἡγεμόνοσ συγκροτεῖται. ὑπὸ πάντων δὲ πανταχοῦ ἴσον ἄρχεται, καὶ οἱ μὲν ἐν τοῖσ ὄρεσι κατῳκισμένοι ταπεινότεροι τῶν ἐν τοῖσ κοιλοτάτοισ πεδίοισ πρόσ γε τὸ μὴ ἀντιτάττεσθαι, οἱ δὲ τῶν πεδίων τῶν εὐδαιμόνων κληροῦχοί τε καὶ οἰκήτορεσ ὑμέτεροι γεωργοί. ἤπειροσ δὲ καὶ νῆσοσ οὐδὲν ἐπιδιακέκριται, ἀλλ’ ὥσπερ μία χώρα συνεχὴσ καὶ ἓν φῦλον ἅπαντα ὑπακούει σιωπῇ. πάντα δὲ ἐξ ἐπιτάγματοσ καὶ νεύματοσ τελεῖται ῥᾷον ἤ τισ ἂν χορδὴν ψήλειε, κἄν τι γενέσθαι δέῃ, ἀπόχρη δόξαι, καὶ πέπρακται. οἱ δὲ ἄρχοντεσ οἱ πεμπόμενοι ἐπὶ τὰσ πόλεισ τε καὶ τὰ ἔθνη τῶν μὲν ὑφ’ ἑαυτοῖσ ἕκαστοι ἄρχοντέσ εἰσι, τὰ δὲ πρὸσ αὑτούσ τε καὶ πρὸσ ἀλλήλουσ ὁμοίωσ ἅπαντεσ ἀρχόμενοι. καὶ δὴ καὶ τοῦτο φαίη τισ ἂν αὐτοὺσ τῶν ἀρχομένων διαφέρειν, ὅτι πρῶτοι δεικνύουσιν ὅπωσ ἄρχεσθαι προσῆκε· τοσοῦτοσ ἅπασιν ἐνέστακται φόβοσ τοῦ μεγάλου ἄρχοντοσ καὶ τὰ πάντα πρυτανεύοντοσ. ὥστε μᾶλλον μὲν ἐκεῖνον εἰδέναι νομίζουσιν ἃ πράττουσιν ἢ σφᾶσ αὐτοὺσ, μᾶλλον δὲ δεδίασι καὶ αἰδοῦνται ἢ τὸν δεσπότην ἄν τισ τὸν αὑτοῦ παρόντα καὶ ἐφεστηκότα καὶ κελεύοντα.

οὐδεὶσ δὲ ἐφ’ ἑαυτῷ τηλικοῦτον φρονεῖ, ὅστισ τοὔνομα ἀκούσασ μόνον οἱο͂́σ τ’ ἐστὶν ἀτρεμεῖν, ἀλλ’ ἀναστὰσ ὑμνεῖ καὶ σέβει καὶ συνεύχεται διπλῆν εὐχὴν, τὴν μὲν ὑπὲρ αὑτοῦ τοῖσ θεοῖσ, τὴν δὲ αὐτῷ ἐκείνῳ περὶ τῶν ἑαυτοῦ. εἰ δέ τι καὶ μικρὸν ἐνδοῖεν περὶ δίκασ τε καὶ ἀξιώσεισ, ἢ κοινὰσ ἢ ἰδίασ τῶν ἀρχομένων, εἴ τινεσ ἄρα ἄξιοι εἰε͂ν, ὡσ ἐκεῖνον ἐκπέμπουσιν εὐθὺσ ἐρωτῶντεσ τί δεῖ ποιεῖν, καὶ μένουσιν ἔσ τ’ ἂν ἀποσημήνῃ, οὐχ ἧττον ἢ διδάσκαλον χορόσ. ὥστε οὐδὲν δεῖ φθείρεσθαι περιιόντα τὴν ἀρχὴν ἅπασαν, οὐδ’ ἄλλοτε ἐν ἄλλοισ γιγνόμενον τὸ καθ’ ἕκαστον βεβαιοῦσθαι, ὁπότε σφίσι τὴν γῆν πατοίη· ἀλλ’ εὐμάρεια πολλὴ καθημένῳ πᾶσαν ἄγειν τὴν οἰκουμένην δι’ ἐπιστολῆσ. αἱ δὲ μικρὸν φθάνουσι γραφεῖσαι καὶ πάρεισιν ὥσπερ ὑπὸ πτηνῶν φερόμεναι. ὃ δὲ πάντων ἄξιον ἄγασθαί τε καὶ θαυμάζειν καὶ χάριν ἐκτίνειν καὶ λόγῳ καὶ ἔργῳ, τοῦτο νῦν εἰρήσεται. τοσαύτην μὲν γὰρ ἔχοντεσ τὴν ἀρχὴν, οὕτω δ’ ἐγκρατῶσ καὶ κατὰ πολλὴν ἐξουσίαν ἄρχοντεσ, ἐκεῖνο καὶ πολὺ μάλιστα νενικήκατε, ὃ παντελῶσ ὑμῶν ἐστιν ἴδιον· μόνοι γὰρ τῶν πώποτε ἐλευθέρων ἄρχετε, καὶ οὐ Καρία δέδοται Τισσαφέρνει, οὐδὲ Φρυγία Φαρναβάζῳ, οὐδὲ Αἴγυπτοσ ἑτέρῳ, οὐδ’ ὥσπερ οἶκοσ τοῦ δεῖνοσ ἀκούει τὸ ἔθνοσ, ὅτῳ παρεδόθη δουλεύειν, οὐδὲ αὐτῷ ὄντι ἐλευθέρῳ, ἀλλ’ ὥσπερ οἱ ἐν ταῖσ κατὰ μίαν πόλεσιν, οὕτω καὶ ὑμεῖσ ὥσπερ ἐν μιᾷ πόλει πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ πολιτευόμενοι τοὺσ ἄρχοντασ καθίστατε ἐπ’ αὐτοῖσ, οἱο͂ν ἐξ ἀρχαιρεσιῶν ἐπὶ προστασίᾳ καὶ προνοίᾳ τῶν ἀρχομένων, οὐκ ἐπὶ τῷ δεσπότασ εἶναι. ὥστε ὑποχωρεῖ μὲν ἄρχων ἄρχοντι, ὅταν αὐτοῦ ὁ χρόνοσ ἐξήκῃ, καὶ οὐδ’ ἂν ἀπαντήσειε ῥᾳδίωσ· τοσοῦτον ἀπέχει τοῦ διενεχθῆναι ἄγαν, ὡσ αὐτοῦ τῆσ χώρασ οὔσησ. ἔκκλητοι δὲ ὥσπερ ἔφεσισ ἐκ δημοτῶν εἰσ δικαστήριον σὺν οὐκ ἐλάττονι τῶν δεξαμένων φόβῳ περὶ τῆσ κρίσεωσ ἢ τῶν ποιουμένων γίγνονται.

ὥστε φαίη τισ ἂν τοσαῦτα ἄρχεσθαι τοὺσ νῦν ὑπὸ τῶν πεμπομένων, ὁπόσα ἂν αὐτοῖσ ἀρέσκῃ. πῶσ οὖν ταῦτα οὐκ ἐν τοῖσ ἐπέκεινα πάσησ δημοκρατίασ; οὔκουν ἐκεῖ ἔξεστι μετὰ τὴν ἐν τῇ πόλει ψῆφον ἐνεχθεῖσαν ἐλθεῖν ἄλλοσε οὐδ’ ἐπ’ ἄλλουσ δικαστὰσ, ἀλλὰ στέργειν ἀνάγκη τοῖσ ἐγνωσμένοισ, εἰ μή τισ ἐστὶ μικρὰ πόλισ, ὥστε προσδεῖσθαι δικαστῶν ὑπερορίων παρὰ τὴν ἀξίαν, ἢ καὶ διώκοντα μὴ κρατήσαντα, μηδὲ τῷ νενικῆσθαι· ἀλλὰ μένει δικαστὴσ ἕτεροσ μέγασ, ὃν οὔποτε οὐδὲν ἐκφεύγει τῶν δικαίων· κἀνταῦθα δὴ πολλὴ καὶ εὐσχήμων ἰσότησ μικροῦ πρὸσ μέγαν καὶ ἀδόξου πρὸσ ἔνδοξον καὶ πένητοσ δὴ πρὸσ πλούσιον καὶ γενναῖον ἀγεννοῦσ, καὶ τὸ τοῦ Ἡσιόδου συμβαίνει, ῥεῖα μὲν γὰρ βριάει, ῥέα δὲ βριάοντα χαλέπτει οὗτοσ ὁ δικαστήσ τε καὶ ἡγεμὼν, ὅπωσ ἂν τὸ δίκαιον ἄγῃ, ὥσπερ πνεῦμα ἐν νηὶ, οὐ δή που πλουσίῳ μὲν μᾶλλον, πένητι δὲ ἧττον χαριζόμενόν τε καὶ παραπέμπον, ἀλλ’ ὅτῳ γένοιτο ἀεὶ, τοῦτον ὁμοίωσ ὠφελοῦν. δίειμι δὴ καὶ τὰ Ἑλληνικὰ, ἐπειδήπερ ἐνταῦθα ἐγενόμην τοῦ λόγου, αἰσχυνόμενοσ μὲν καὶ δεδιὼσ μὴ δόξω μικρολογεῖσθαι. οὐ μὴν ἀλλ’, ὅπερ ἀρτίωσ εἶπον, οὐκ ἴσα ἴσοισ παραβάλλων δίειμι, ἀλλ’ οὐκ ὄντων ἑτέρων παραδειγμάτων ἀναγκάζομαι τοῖσ οὖσι χρῆσθαι. εἶτα καὶ γελοῖον τοῦτο μὲν αὐτὸ θαυμάζειν καὶ δεικνύειν ὅτι οὐκ ἔστιν εὑρεῖν ἴσα τοῖσ ὑμετέροισ ἕτερα οὐδ’ ἐγγὺσ, ἀλλὰ πάντα ὑπὸ τούτων ἀποκρύπτεται, περιμένειν δὲ τηνικαῦτα παρεξετάσαι, ὁπηνίκα ἴσων ἔχοιμεν μνημονεῦσαι, οὐκ οἶμαί γε δεῖν, ὅτι γε οὐδὲ θαυμαστὰ ὁμοίωσ ἂν ἦν, εἴ τινα εἴχομεν εἰπεῖν ὅμοια. καὶ μὴν οὐδ’ ἐκεῖνό γε ἀγνοῶ, ὅτι ταῦτ’ ἔτι φαυλότερα ὧν ἀρτίωσ ἐξήτασα περιβολῇ τε ἀρχῆσ καὶ ὄγκῳ πραγμάτων φανεῖται τὰ Ἑλληνικὰ τῶν Περσικῶν. ἀλλὰ τὸ τοὺσ μὲν βαρβάρουσ ταῖσ περιουσίαισ καὶ ταῖσ δυνάμεσιν ὑπερβαλέσθαι, τοὺσ δὲ Ἕλληνασ σοφίᾳ καὶ σωφροσύνῃ παρελθεῖν, μέγα μοι δοκεῖ καὶ παντελὲσ εἰσ ἀρετῆσ εἶναι λόγον καὶ παντὸσ ἀγώνισμα λαμπρότερον. τοῦτ’ οὖν ἐρῶν ἔρχομαι, ὅπωσ ἐκεῖνοι καὶ πηλίκοισ οὖσι τοῖσ ἑαυτῶν ἐχρήσαντο πράγμασι·

κἂν φανῶσι πολὺ μικρότερα διασώσασθαι μὴ δυνηθέντεσ, δῆλον τὸ συνθησόμενον εἰσ τὴν ψῆφον. ἔπραξαν μὲν γὰρ πᾶν ὑπὲρ ἀρχῆσ καὶ ἡγεμονίασ Ἀθηναῖοι καὶ Λακεδαιμόνιοι, καὶ ἦν αὐτῶν ἡ δύναμισ πλεῖν τὴν θάλατταν καὶ τῶν Κυκλάδων ἄρχειν καὶ τὰ ἐπὶ Θρᾴκησ ἔχειν καὶ Πύλασ καὶ Ἑλλήσποντον καὶ Κορυφάσιον· καὶ ταῦτ’ ἦν ἡ δύναμισ. καὶ ἔπαθον δὴ παραπλήσιον ὥσπερ ἂν εἴ τισ σώματοσ ἐπιθυμῶν γενέσθαι κύριοσ ὄνυχάσ τινασ καὶ ἄκρα λάβοι ἀντὶ ὅλου τοῦ σώματοσ καὶ ταῦτα ἔχειν οἰοίτο ἅπερ ἐβούλετο· ὣσ δὲ κἀκεῖνοι ἡγεμονίασ ἐπιθυμήσαντεσ νησίδια καὶ ἄκρασ ἐπὶ θαλάττῃ καὶ λιμένασ καὶ τοιαῦτα ἐξεκαρπώσαντο καὶ κατετρίφθησαν περὶ τὴν θάλατταν, ὀνειροπολήσαντεσ ἡγεμονίαν μᾶλλον ἢ κτήσασθαι δυνηθέντεσ. γενόμενοι δὲ ὅμωσ ἐπὶ καιρῶν ὥσπερ ἐν κλήρου περιόδῳ ἐπιστάται τῶν Ἑλλήνων ἑκάτεροι οὐδ’ εἰσ μίαν, ὡσ εἰπεῖν, γενεὰν διεσώσαντο τὴν τάξιν· οὔκουν ἀμέμπτωσ γε· ἀλλὰ τοῦτο δὴ τὸ λεγόμενον τὴν Καδμείαν νίκην ἐνίκων ἀλλήλουσ περὶ τῆσ ἡγεμονίασ, ὥσπερ οὐκ ἀξιοῦντεσ τοὺσ ἑτέρουσ μόνουσ μισεῖσθαι ἀεὶ οἱ ἕτεροι, ἀλλ’ αὐτοὶ τοῦ μέρουσ μεταλαμβάνειν. τοῦτο μὲν γὰρ Λακεδαιμονίων εἷσ ἡγεμὼν οὕτω διέθηκε τοὺσ Ἕλληνασ ὥστ’ ἀπαλλαγέντασ ἀπ’ αὐτῶν ἑκόντασ, μόνουσ ἑαυτοῖσ ἑτέρουσ ἄρχοντασ ζητῆσαι. δόντεσ δ’ ἑαυτοὺσ Ἀθηναίοισ, ὡσ χρόνοσ οὐ πολὺσ διῆλθε, μετέγνωσαν, οὔτε τῶν φόρων φέροντεσ τὴν ἀμετρίαν οὔτε τοὺσ ἐπὶ τῇ τούτων προφάσει παρακλέπτοντασ αὐτοὺσ, ἀνάσπαστοί γε γενόμενοι καθ’ ἕκαστον ἐνιαυτὸν Ἀθήνησι περὶ τῶν παρ’ ἑαυτοῖσ ὑφέξοντεσ λόγον, κληρούχων τε σφίσιν ἐπὶ τὴν γῆν πεμπομένων καὶ παρὰ τοὺσ φόρουσ ἀργυρολόγων, εἴ που χρεία κατάσχοι ἑτέρα· προσέτι τάσ τε ἀκροπόλεισ ἐλευθέρασ ἔχειν οὐ δυνάμενοι καὶ ἐπὶ τοῖσ δημαγωγοῖσ ὄντεσ τοῖσ ἐκείνων, εὖ καὶ χεῖρον φρονοῦσιν ὁμοίωσ, στρατεύσασθαί τε ἀναγκαζόμενοι στρατείασ οὐκ ἀναγκαίασ ἐν ἱερομηνίαισ καὶ ἑορταῖσ πολλάκισ, ὡσ δ’ εἰπεῖν ἁπλῶσ, οὐδὲν τηλικοῦτον τῆσ προστασίασ ἀπολαύοντεσ ἀνθ’ ὅτου ταῦτα ἄξιον ἦν ὑπομεῖναι.

δυσχεραίνοντεσ δ’ ἐκ τούτων τοὺσ Ἀθηναίουσ οἱ πολλοὶ καὶ πρὸσ τοὺσ Λακεδαιμονίουσ πάλιν μεταστάντεσ τὸν αὐτὸν τρόπον ὅνπερ πρότερον ἀπ’ ἐκείνων πρὸσ τοὺσ Ἀθηναίουσ, ὑπ’ ἐκείνων πάλιν ἐξηπατήθησαν. προειπόντεσ γὰρ ὑπὲρ τῆσ τῶν Ἑλλήνων ἐλευθερίασ πολεμήσειν Ἀθηναίοισ καὶ τούτῳ προσαγόμενοι τοὺσ πολλοὺσ, ἐπειδὴ καθεῖλον ἐκεῖνοι τὰ τείχη καὶ κύριοι τῶν πραγμάτων καὶ τοῦ ταῦτα ποιεῖν ἐγένοντο, τοσοῦτον ὑπερεβάλλοντο ὥστε τυραννίδασ ἐν πάσαισ ταῖσ Ἑλληνίσι πόλεσι κατέστησαν, ἃσ προσεῖπον εὐφήμωσ δεκαρχίασ· καὶ μίαν καθελόντεσ τὴν Ἀθηναίων δυναστείαν πολλὰσ τὰσ παρ’ αὑτῶν ἀντεισῆγον, αἳ οὐκ Ἀθήνησιν οὐδ’ ἐν Σπάρτῃ διὰ τέλουσ κακῶσ ἐποίουν τοὺσ ἀρχομένουσ, ἀλλ’ ἐν αὐτοῖσ τοῖσ σφετέροισ ἑκάστου χωρίοισ συνεχῶσ ἱδρυμέναι καὶ οἱο͂ν συμπεπλεγμέναι. ὥστ’ εἰ ἀρχόμενοι τοῦ πολέμου προεῖπον τοῖσ Ἕλλησιν ὅτι ὑπὲρ τούτου πολεμήσουσιν Ἀθηναίοισ, ὅπωσ μείζω καὶ πλείω σφᾶσ ἐκείνων κακὰ ἐργάσαιντο καὶ δείξαιεν ἐλευθερίαν αὐτοῖσ ὄντα τὰ ἀπ’ ἐκείνων, μὴ ἂν αὐτοὺσ ἄμεινον βεβαιῶσαι τὴν ἐπαγγελίαν. καὶ γὰρ οὖν ἡττῶντο μὲν εὐθέωσ ἑνὸσ φυγάδοσ, κατελείποντο δὲ ὑπὸ Θηβαίων, ἐμισοῦντο δὲ ὑπὸ Κορινθίων, ἐπίμπλατο δὲ ἡ θάλαττα τῶν ἁρμοστῶν ἐκπιπτόντων, ἅτε ἀναρμόστων καὶ οὐ κατὰ τοὔνομα ἐγκατασταθέντων τε καὶ ἐχόντων τὰσ πόλεισ. ἐπειδή τε τοῖσ ἐκείνων ἀδικήμασι καὶ τῷ μίσει τῷ διὰ ταῦτα εἰσ αὐτοὺσ παρὰ τῶν Ἑλλήνων αὐξηθέντεσ Θηβαῖοι ἐκράτησαν αὐτῶν τὴν ἐν Λεύκτροισ μάχην, ὁμοῦ τε Λακεδαιμόνιοι ἐκποδὼν ἦσαν καὶ Θηβαίουσ οὐδεὶσ αὖ φέρειν ἠδύνατο μίαν μάχην εὐτυχήσαντασ.

ἀλλά τοι ἐφάνθη λυσιτελοῦν ἔτι τὴν Καδμείαν ἀνέχεσθαι μᾶλλον ἢ κεκρατηκέναι Λακεδαιμονίων, οὕτωσ ἐμισήθησαν. καὶ ταῦτα οὐ δή που κατηγορίασ ἕνεκα κοινῆσ τῶν Ἑλλήνων συνεσκευασάμην, ὥσπερ ὁ θαυμαστὸσ ἐκεῖνοσ ὁ τὸν Τρικάρανον ποιήσασ, μήποτε ἀνάγκη τοσαύτη γένοιτο, ἀλλ’ ἐκεῖνο ἐπιδεικνύναι βούλομαι ὅτι οὔπω πρὸ ὑμῶν ἦν τὸ ἄρχειν εἰδέναι· εἰ γὰρ ἦν, ἐν τοῖσ Ἕλλησιν ἦν ἂν, οἳ πλεῖστον δή που τῶν γε ἄλλων σοφίᾳ διήνεγκαν· ἀλλὰ καὶ τοῦτο ὑμέτερόν ἐστιν εὑρ́ημα καὶ ὁμοῦ τοῖσ ἄλλοισ ἐπεισελθόν. ἐπεὶ τό γε λεχθὲν ἐπ’ Ἀθηναίων κινδυνεύει καὶ περὶ πάντων εἴ τισ εἴποι τῶν Ἑλλήνων ἀληθὲσ εἶναι, ἐπεὶ τοῖσ μὲν ἄρχουσιν ἀντιστῆναι καὶ κρατῆσαι Πέρσασ καὶ Λυδοὺσ καὶ πλοῦτον καὶ πόνουσ ὑπενεγκεῖν ἀγαθοὶ παντὸσ μᾶλλον ἦσαν, ἄρχειν δὲ αὐτοὶ ἔτι ἀπαίδευτοι ἦσαν, πειρώμενοί τε ἐσφάλλοντο. καὶ πρῶτον μὲν φρουροὺσ εἰσέπεμπον εἰσ τὰσ πόλεισ, οἳ τῶν μὲν ἐπιχωρίων ἑκάστων καὶ εἰσ οὓσ ἐπέμποντο οὐκ ἐλάττουσ ἀεὶ δήπουθεν ἦσαν· ὑπόνοιαν δὲ ἐποίουν καὶ τοῖσ μήπω φρουρουμένοισ ὡσ πάντα πρὸσ ἰσχὺν καὶ βίαν ἄγοντεσ. ἀμφότερα οὖν συνέβαινε, μήτε τὰσ πόλεισ ἀσφαλῶσ ἔχειν καὶ προσέτι μισεῖσθαι καὶ τὰ κακὰ τῆσ ἀρχῆσ ἀντὶ τῶν τῆσ ἀρχῆσ ἀγαθῶν καρποῦσθαι, τὴν μὲν πλεονεξίαν οὐ βέβαιον, τὴν δὲ τῆσ πλεονεξίασ δόξαν ἰσχυρὰν ἔχοντασ. ἔπειτα τί πρὸσ τούτοισ συνέβαινε διασπωμένουσ ἀεὶ καὶ διαιρουμένουσ ἀσθενεστέρουσ τὰ οἴκοι γίγνεσθαι καὶ μὴ ἱκανοὺσ τὴν ἑαυτῶν σώζειν, διὰ τὸ ζητεῖν τὴν ἑτέρων ἔχειν. οὔτ’ οὖν ὧν ἄρχειν ἐφίεντο ὑπερβαλέσθαι τότε ἠδύναντο πλήθει τούτων ὧν ἔπεμπον οὔθ’ ἑαυτοῖσ τὸ μένειν ἴσοισ κατέλιπον, ἀλλ’ ἦσαν ἐλάττουσ μὲν ἔξω, ἐλάττουσ δὲ οἴκοι, καὶ τὸ προϊέναι τὴν ἀρχὴν αὐτοῖσ εἰσ ἄπορον καθίστατο οὐκ ἔχουσι τὰ τελευταῖα δι’ ὅτων αὐτὴν καθέξουσιν· ὥστε τοὔμπαλιν ἔσπευδον ὧν ἐδέοντο.

καὶ ἦν τὸ μὲν προχωρεῖν αὐτοῖσ ἃ ἐβούλοντο ἀμήχανον καὶ κατάρασ ἐγγὺσ, τὸ δὲ μὴ προχωρεῖν κουφότερόν τε καὶ ἥττουσ ἔχον τοὺσ φόβουσ. οὐδὲν γὰρ ἄλλο ἢ διοικιζομένοισ ἐῴκεσαν ἀντὶ ἀρχόντων καὶ πονοῦσιν ὑπὲρ τοῦ πονεῖν. ἅμα γὰρ τῷ τέλει τὸ κεφάλαιον εὐθὺσ ἐλάνθανε λυόμενον, καὶ πάλιν εἰσ ταυτὸ κατὰ τοὺσ ποιητὰσ κατῄει. ἔτι δ’ οὔτ’ ἰσχύειν αὐτοῖσ συνέφερε τοὺσ ἀρχομένουσ διὰ τὰσ ἐπιβουλὰσ οὔτ’ ἀσθενεῖσ εἶναι διὰ τοὺσ παρὰ τῶν ἔξωθεν αὖ πολέμουσ καὶ ὅπωσ ᾖ τι πλέον τῆσ συμμαχίασ, ἀλλ’ ἐπεπόνθεσαν πρὸσ αὐτοὺσ παραπλήσιον ὅπερ οἱ ἐν ταῖσ παιδιαῖσ τῇ μὲν εἰσ τοὔμπροσθεν ἄγοντεσ, τῇ δ’ εἰσ τοὔπισθεν ἀνθέλκοντεσ, οὐκ ἔχοντεσ ὅ τι χρήσονται, ἀλλ’ οἱο͂ν εἶναί τε καὶ μὴ εἶναι αὐτοὺσ βουλόμενοι αὐτοὶ μεταχειριζόμενοί τε καὶ ἄγοντεσ, ἐν οἷσ σπεύδουσιν εἰπεῖν οὐκ ἔχοντεσ. τὸ δὲ πάντων γελοιότατόν τε καὶ ἀτοπώτατον, ἐπὶ γὰρ τοὺσ ἀφισταμένουσ αὐτῶν τοὺσ λοιποὺσ ἐν νῷ τὸ αὐτὸ ποιεῖν ἔχοντασ ἠνάγκαζον ἰέναι, παραπλήσιον ποιοῦντεσ ὥσπερ ἂν εἰ αὐτοὺσ τοὺσ ἀφεστηκότασ ἐφ’ ἑαυτοὺσ ἔπειθον ἰέναι, καὶ οὐκ ἐλογίζοντο τοὺσ τῆσ ἐκείνων ὄντασ μερίδοσ τούτουσ ἐπ’ αὐτοὺσ ἄγοντεσ, οἷσ οὐκ ἐλυσιτέλει δή που καθ’ αὑτῶν καταδεικνύναι τὸ τοῖσ ἄλλοισ σπουδῇ βοηθεῖν. ὥστε κἀνταῦθα τοὐναντίον ἢ ἐβούλοντό τε καὶ συνέφερε διεπράττοντο· βουλόμενοι γὰρ τοὺσ ἀφισταμένουσ προσάγεσθαι καὶ τοὺσ παραμένοντασ ἂν ἐποίουν ἀφίστασθαι. ἐδείκνυσαν γὰρ αὐτοῖσ ὅτι μένοντεσ μὲν ἐπ’ ἀλλήλουσ ὑπάρξουσιν αὐτοῖσ, κοινῇ δ’ ἅπαντεσ ἀποστάντεσ ἐλεύθεροι βεβαίωσ ἔσονται· οὐ γὰρ καταλείψουσι τελευτῶντεσ δι’ ὧν ληφθήσονται. ὥστε τοσούτῳ περὶ αὑτοὺσ ἦσαν φαυλότεροι τῶν ἀπίστων συμμάχων, ὅσῳ οἱ μὲν καθ’ ἑαυτοὺσ ἕκαστοι ἀπεχώρουν, οἱ δὲ κοινὴν ἀπόστασιν ἐξ ὧν ἔπραττον εἰσηγοῦντο. οὕτω τότε ἀρχῆσ οὔπω τάξισ ἦν, οὐδ’ εἰδότεσ αὐτὴν ἐδίωκον, ἀλλὰ καὶ περὶ μικρὰ καὶ οἱο͂ν ἐσχατιὰσ καὶ κλήρουσ ἔχοντεσ οὐκ ἠδυνήθησαν οὐδ’ αὐτὰ ταῦτα διασώσασθαι διὰ τὴν τοῦ ἄρχειν ἀπειρίαν τε καὶ ἀδυναμίαν, οὔτε φιλανθρώπωσ ἄγοντεσ τὰσ πόλεισ οὔτ’ ἐγκρατῶσ ἔχειν δυνάμενοι, βαρεῖσ ἅμα καὶ ἀσθενεῖσ ὄντεσ.

τελευταῖον δ’ οὖν γυμνωθέντεσ κατὰ τὸν Αἰσώπου κολοιὸν μόνοι πρὸσ ἅπαντασ ἐμάχοντο. τοῦτο μέντοι τὸ τοὺσ πρόσθεν ἅπαντασ ὡσ εἰπεῖν ἀνθρώπουσ διαφυγὸν ὑμῖν ἐτηρήθη μόνοισ εὑρεῖν τε καὶ τελεώσασθαι· καὶ θαυμαστὸν οὐδέν. ὥσπερ γὰρ τῶν ἄλλων πραγμάτων ἐπὶ ταῖσ ὕλαισ ἀπαντῶσιν αἱ τέχναι, οὕτωσ ὅτε ἀρχὴ μεγίστη καὶ δύναμισ διαφέρουσα συνέστη, τότ’ ἐπ’ αὐτῇ καὶ ἡ τέχνη συνετέθη τε καὶ συνεισῆλθε, καὶ ἄμφω δὴ δι’ ἀλλήλων ἐκρατύνθη. διὰ μὲν τὸ τῆσ ἀρχῆσ μέγεθοσ καὶ ἡ ἐμπειρία ἀναγκαίωσ περιεγένετο, διὰ δ’ αὖ τὸ ἄρχειν εἰδέναι δικαίωσ ἅμα καὶ εἰκότωσ ηὔξησεν ἡ ἀρχή. τοῦτο δὴ καὶ πολὺ μάλιστα πάντων ἄξιον ἰδεῖν καὶ θαυμάσαι, τὴν περὶ τὴν πόλιν αἰτίαν καὶ τὴν τῆσ διανοίασ μεγαλοπρέπειαν, ὡσ οὐδὲν ἐοικὸσ αὐτῇ τῶν πάντων. διελόντεσ γὰρ δύο μέρη πάντασ τοὺσ ἐπὶ τῆσ ἀρχῆσ, τοῦτο δ’ εἰπὼν ἅπασαν εἴρηκα τὴν οἰκουμένην, τὸ μὲν χαριέστερόν τε καὶ γενναιότερον καὶ δυνατώτερον πανταχοῦ πολιτικὸν ἢ καὶ ὁμόφυλον πᾶν ἀπεδώκατε, τὸ δὲ λοιπὸν ὑπήκοόν τε καὶ ἀρχόμενον. καὶ οὔτε θάλαττα διείργει τὸ μὴ εἶναι πολίτην οὔτε πλῆθοσ τὰσ ἐν μέσῳ χώρασ, οὐδ’ Ἀσία καὶ Εὐρώπη διῄρηται ἐνταῦθα· πρόκειται δ’ ἐν μέσῳ πᾶσι πάντα· ξένοσ δ’ οὐδεὶσ ὅστισ ἀρχῆσ ἢ πίστεωσ ἄξιοσ, ἀλλὰ καθέστηκε κοινὴ τῆσ γῆσ δημοκρατία ὑφ’ ἑνὶ τῷ ἀρίστῳ ἄρχοντι καὶ κοσμητῇ, καὶ πάντεσ ὥσπερ εἰσ κοινὴν ἀγορὰν συνίασι τευξόμενοι τῆσ ἀξίασ ἕκαστοι. ὅπερ δὲ πόλισ τοῖσ αὑτῆσ ὁρίοισ καὶ χώραισ ἐστὶ, τοῦθ’ ἥδε ἡ πόλισ τῆσ ἁπάσησ οἰκουμένησ, ὥσπερ αὖ τῆσ χώρασ ἄστυ κοινὸν ἀποδεδειγμένη.

φαίησ ἂν περιοίκουσ ἅπαντασ ἢ κατὰ δῆμον οἰκοῦντασ ἄλλον χῶρον εἰσ μίαν ταύτην ἀκρόπολιν συνέρχεσθαι, ἡ δὲ οὐδεπώποτε ἀπεῖπεν, ἀλλ’ ὥσπερ τὸ τῆσ γῆσ ἔδαφοσ φέρει πάντασ, οὕτω καὶ ἥδε δέχεται μὲν τοὺσ ἐξ ἁπάσησ γῆσ, ὥσπερ τοὺσ ποταμοὺσ θάλαττα. κοινὸν δ’ αὐτῇ καὶ τοῦτο πρὸσ τὴν θάλαττάν ἐστιν· οὔτε γὰρ ἐκείνη μείζων ὑπὸ τῆσ ἐμβολῆσ τῶν ποταμῶν γίγνεται, ὡσ συνειμαρμένου τούτου σὺν αὐτοῖσ εἰσ ῥοῦν αὐτὴν ἔχειν τὸ μέγεθοσ, καὶ τῇδε ὑπὸ μεγέθουσ οὐδὲν ἐπίδηλον. ὥσπερ δὲ οἱ τοῖσ κόλποισ δεχόμενοι πάντα οὕτωσ κρύψασα ἔχει ἐξιόντων καὶ εἰσιόντων, ἴση οὖσά τε καὶ φαινομένη. καὶ τοῦτο μὲν δὴ τοῦ λόγου ὑπενεγκόντοσ οὕτω παρεφθέγχθω. ὅπερ δὲ ἐλέγομεν, μεγάλοι μεγάλωσ ἐμετρήσατε τὴν πόλιν, καὶ οὐκ ἀποσεμνυνάμενοι τούτῳ θαυμαστὴν ἐποιήσατε, τῷ μηδενὶ τῶν ἄλλων αὐτῆσ μεταδιδόναι, ἀλλὰ τὸ πλήρωμα αὐτῆσ ἄξιον ἐζητήσατε, καὶ τὸ Ῥωμαῖον εἶναι ἐποιήσατε οὐ πόλεωσ, ἀλλὰ γένουσ ὄνομα κοινοῦ τινοσ, καὶ τούτου οὐχ ἑνὸσ τῶν πάντων, ἀλλ’ ἀντιρρόπου πᾶσι τοῖσ λοιποῖσ. οὐ γὰρ εἰσ Ἕλληνασ καὶ βαρβάρουσ διαιρεῖτε νῦν τὰ γένη, οὐδὲ γελοίαν τὴν διαίρεσιν ἀπεφήνατε αὐτοῖσ πολυανθρωποτέραν τὴν πόλιν παρεχόμενοι ἢ κατὰ πᾶν, ὡσ εἰπεῖν, τὸ Ἑλληνικὸν φῦλον, ἀλλ’ εἰσ Ῥωμαίουσ τε καὶ οὐ Ῥωμαίουσ ἀντιδιείλετε, ἐπὶ τοσοῦτον ἐξηγάγετε τὸ τῆσ πόλεωσ ὄνομα. τούτων δὲ οὕτω διῃρημένων πολλοὶ μὲν ἐν ἑκάστῃ πόλει πολῖται ὑμέτεροι οὐχ ἧττον ἢ τῶν ὁμοφύλων, οὐδ’ ἰδόντεσ πω τινὲσ αὐτῶν τὴν πόλιν, φρουρῶν δὲ οὐδὲν δεῖ τὰσ ἀκροπόλεισ ἐχόντων, ἀλλ’ οἱ ἑκασταχόθεν μέγιστοι καὶ δυνατώτατοι τὰσ ἑαυτῶν πατρίδασ ὑμῖν φυλάττουσι· καὶ διπλῇ τὰσ πόλεισ ἔχετε, ἐνθένδε τε καὶ παρ’ αὐτῶν ἑκάστασ.

φθόνοσ δὲ οὐδεὶσ ἐπιβαίνει τῆσ ἀρχῆσ· αὐτοὶ γὰρ ὑπήρξατε τοῦ μὴ φθονεῖν, ἅπαντα εἰσ τὸ μέσον καταθέντεσ καὶ παρασχόντεσ τοῖσ δυναμένοισ μὴ ἄρχεσθαι μᾶλλον ἢ ἄρχειν ἐν τῷ μέρει. οὐ τοίνυν οὐδὲ μῖσοσ ἐκ τῶν ἀπολειπομένων ὕπεισι· διὰ γὰρ τὸ κοινὴν εἶναι τὴν πολιτείαν καὶ οἱο͂ν πόλεωσ μιᾶσ, εἰκότωσ οὐχ ὡσ ἀλλοτρίων, ἀλλ’ ὡσ οἰκείων ἄρχοντεσ ἄρχουσιν. ἔτι δὲ καὶ μέτεστιν αὐτῇ πᾶσιν ἄδεια τοῖσ πλήθεσιν ἐκ τῶν παρ’ αὐτοῖσ δυνατῶν, ἡ παρ’ ὑμῶν ἐπ’ αὐτοὺσ, ἐάν τι τολμῶσι παρακινεῖν, εὐθὺσ ἥξουσα ὀργή τε καὶ τιμωρία· οὕτω καὶ πένησι καὶ πλουσίοισ εἰκότωσ τὰ παρόντα καὶ ἀρέσκει καὶ συμφέρει, καὶ ἄλλωσ οὐ λέλειπται ζῆν· καὶ γέγονε μία ἁρμονία πολιτείασ ἅπαντασ συγκεκλεικυῖα. καὶ τὸ πρόσθεν δοκοῦν οὐ δυνατὸν εἶναι συμβῆναι συνῆλθεν ἐφ’ ὑμῶν, κράτοσ ἀρχῆσ ἅμα καὶ φιλανθρωπίασ, καὶ μεγάλησ γε, καὶ οὐκ ἐνὸν ἄρχειν ἐγκρατεῖσ. οὕτω δὴ καθαραὶ μὲν φρουρῶν πόλεισ, μόραι δὲ καὶ ἶλαι ἀποχρῶσιν ἐθνῶν ὅλων εἶναι φυλακὴ, καὶ οὐδ’ αὐταὶ κατὰ τὰσ πόλεισ ἑκάστῳ τῶν γενῶν πολλαὶ ἱδρυμέναι, ἀλλ’ ἐν ἀριθμῷ τῶν ἄλλων ἐνεσπαρμέναι ταῖσ χώραισ· ὥστε πολλὰ τῶν ἐθνῶν ἀγνοεῖν ὅπου ποτ’ ἐστὶν αὐτοῖσ ἡ φρουρά. εἰ δέ που πόλισ δι’ ὑπερβολὴν μεγέθουσ ὑπερῆρκε τὸ δύνασθαι σωφρονεῖν καθ’ αὑτὴν, οὐδὲ τούτοισ ἐφθονήσατε τῶν ἐπιστησομένων τε καὶ διαφυλαξόντων. καὶ γάρ τοι ἥδιον μὲν ὑμῖν ἅπαντεσ ἀποπέμπουσι τοὺσ φόρουσ ἢ παρ’ ἄλλων ἄν τινεσ αὐτῶν λαμβάνοιεν· εἰκότωσ. ἄρχειν μὲν γὰρ οἷσ μὴ δύναμισ οὐ σωτήριον, ἄρχεσθαι δ’ ὑπὸ τῶν κρειττόνων ὁ δεύτεροσ, φασὶ, πλοῦσ, ὑπὸ δὲ ὑμῶν νῦν καὶ πρῶτοσ ἀπεφάνθη. ἅπαντεσ οὖν ἀπρὶξ ἔχονται καὶ οὐ πρότερον ἀξιώσαιεν ἂν ἀποστῆναι ἢ οἱ πλέοντεσ ἂν τοῦ κυβερνήτου· ἀλλ’ οἱο͂ν αἱ νυκτερίδεσ ἐν τοῖσ ἄντροισ ἀλλήλων τε καὶ λίθων ἔχονται προσπεφυκυῖαι, οὕτωσ ὑμῶν ἅπαντεσ ἐξήρτηνται σὺν πολλῷ φόβῳ καὶ προνοίᾳ μή τισ ἀποπέσοι τούτου τοῦ ὁρμαθοῦ·

καὶ πρότερον ἂν δείσαιεν μὴ ὑφ’ ὑμῶν καταλειφθῶσιν ἢ ὑμᾶσ ἂν αὐτοὶ καταλίποιεν. ἀντὶ δὲ ἀμφισβητήσεωσ ἀρχῆσ τε καὶ πρωτείων, ὑφ’ ὧν ἅπαντεσ οἱ πρότερον συνερρήγνυντο πόλεμοι, οἱ μὲν ὥσπερ ὕδωρ ἀψοφητὶ ῥέον ἥδιστα ἡσυχάζουσιν, ἄσμενοι πόνων παυσάμενοι καὶ κακῶν, μετεγνωκότεσ ὡσ ἄρα ἄλλωσ ἐσκιαμάχουν, οἱ δ’ οὐδ’ ἥν ποτε ἦρξαν ἴσασιν οὐδ’ ἀναμιμνήσκονται, ἀλλ’ ἀτεχνῶσ κατὰ τὸν Παμφύλου μῦθον, εἰ δὲ μὴ, Πλάτωνοσ, οἱο͂ν ἐπὶ τῇ πυρᾷ ἤδη κείμεναι αἱ πόλεισ ὑπὸ τῆσ πρὸσ ἀλλήλασ ἔριδοσ καὶ ταραχῆσ ἀθρόαν ἐδέξαντο τὴν ἡγεμονίαν καὶ ἐξαίφνησ ἀνεβίωσαν. ὅπωσ δὲ εἰσ τοῦτο ἀφίκοντο οὐκ ἔχουσιν εἰπεῖν, οὐδ’ ἴσασιν οὐδὲν πλὴν τὰ παρόντα θαυμάζειν, ἀλλὰ πεπόνθασιν οἱο͂ν οἱ ἀφυπνισθέντεσ καὶ ἀντὶ τῶν ὀνειράτων ὧν ἀρτίωσ ἑώρων ἐξαίφνησ ταῦτα παριδόντεσ καὶ ἐν αὐτοῖσ γενόμενοι. πόλεμοι δὲ οὐδ’ εἰ πώποτε ἐγένοντο ἔτι πιστεύονται, ἀλλ’ ἐν ἄλλωσ μύθων τάξει τοῖσ πολλοῖσ ἀκούονται, εἰ δέ που καὶ συμπλακεῖεν ἐπ’ ἐσχατιαῖσ, οἱᾶ εἰκὸσ ἐν ἀρχῇ μεγάλῃ καὶ ἀμετρήτῳ παρανοίᾳ Γετῶν ἢ δυστυχίᾳ Λιβύων ἢ κακοδαιμονίᾳ τῶν περὶ τὴν ἐρυθρὰν θάλατταν, ἀγαθοῖσ παροῦσι χρήσασθαι μὴ δυναμένων, ἀτεχνῶσ ὥσπερ μῦθοι ταχέωσ αὐτοί τε παρῆλθον καὶ οἱ περὶ αὐτῶν λόγοι· τοσαύτη ἄρ’ ὑμῖν εἰρήνη, κἂν ᾖ πάτριον πολεμεῖν. οὐ γὰρ οἱ χθὲσ σκυτοτόμοι καὶ τέκτονεσ τήμερον ὁπλῖται καὶ ἱππεῖσ, οὐδ’ ὥσπερ ἐπὶ σκηνῆσ στρατιώτησ μετεσκεύασται ὃσ ἀρτίωσ ἦν γεωργὸσ, οὐδ’ οἱο͂ν ἐν οἰκίᾳ πενιχρᾷ οἱ αὐτοὶ ὀψοποιοὶ, οἰκουροῦσι, στρωννύουσιν, οὐχ οὕτωσ καὶ ὑμεῖσ ἀνεμίξατε· οὐδὲ τοὺσ ἐπ’ ἄλλων ὄντασ στρατιώτασ ὑπὸ τῆσ χρείασ γενήσεσθαι ἀνεμείνατε, οὐδ’ ἐπετρέψατε τοῖσ πολεμίοισ συγκαλεῖν ὑμᾶσ. ἀλλὰ τὰ περὶ τὴν ὅλην ἀρχήν τε καὶ τὴν περὶ ταύτην πολιτείαν εἴρηται ὅντιν’ ἔγνωτε τρόπον καὶ ὅπωσ κατεστήσασθε·

περὶ δὲ τοῦ μαχίμου καὶ τῶν κατὰ στρατείασ νῦν καιρὸσ εἰπεῖν, ὅπωσ αὖ καὶ τοῦτ’ ἐπενοήσατε καὶ ἥντινα τάξιν αὐτῷ ἀπέδοτε. θαυμαστὴ ἄρ’ ἦν καὶ ἡ περὶ τοῦτο σοφία καὶ παράδειγμα εἰσ τὸ παντελὲσ οὐκ ἔχει. μέχρι γὰρ τοῦ τὸ μάχιμον ἀποκρῖναι καὶ Αἰγύπτιοι προῆλθον καὶ ἐδόκουν τοῦτο σοφώτατον εὑρεῖν, ὅτι αὐτοῖσ ἰδίᾳ ἀπὸ τῶν ἄλλων ἵδρυντο οἱ προπολεμοῦντεσ τῆσ χώρασ, ὥσπερ καὶ ἄλλα πολλὰ παρὰ τοὺσ ἄλλουσ ἐδόκουν εἶναι, ᾗ φασιν, Αἰγύπτιοι σοφοί. τοῦτο δὲ ὑμεῖσ κατὰ ταυτὸ γνόντεσ οὐ ταυτὸν ἐποιήσατε, ἀλλὰ τοσούτῳ κάλλιον καὶ σοφώτερον αὐτοὶ διείλεσθε, ὥστε ἐν ἐκείνῳ μὲν τῷ συντάγματι οὐκ ἦν ἴσον ἔχειν τῆσ πολιτείασ ἀλλήλοισ, ἀλλ’ ἦσαν ἐν τῷ χείρονι οἱ στρατευόμενοι τῶν ἡσυχαζόντων μόνοι πονοῦντεσ δι’ αἰῶνοσ, οὔκουν ἴσωσ οὐδὲ ἡδέωσ εἶχον αὐτοῖσ· παρ’ ὑμῖν δὲ ἁπάντων ἐχόντων τὸ ἴσον τὸ μάχιμον δυνατὸν χωρὶσ ἱδρῦσθαι. οὕτω καὶ Ἑλλήνων τόλμα καὶ Αἰγυπτίων καὶ ὅτων εἴποι τισ ἂν τῆσ ὑμετέρασ ἡττᾶται. καὶ τοσοῦτον ὑμῶν λειπόμενοι πάντεσ τοῖσ ὅπλοισ, ἔτι τῇ γνώμῃ πλέον εἰσὶν ὀπίσω· τὸ μὲν γὰρ τοὺσ ἀπὸ τῆσ πόλεωσ στρατεύεσθαι καὶ ταλαιπωρεῖν οὐκ ἄξια τῆσ ἀρχῆσ καὶ τῆσ παρούσησ εὐδαιμονίασ ἀπολαύειν εἶναι ἐνομίσατε, ξένοισ δὲ οὐκ ἐπιστεύσατε· ἔδει δὲ στρατιωτῶν πρὸ τῆσ ἀνάγκησ. πῶσ οὖν ἐποιήσατε; εὑρ́ετε οἰκεῖον στράτευμα τῶν πολιτῶν οὐκ ἐνοχλουμένων. τοῦτο δὲ ὑμῖν ἐπόρισεν ἡ περὶ πάσησ τῆσ ἀρχῆσ βουλὴ καὶ τὸ μηδὲν ἐκκρίνειν ξένον εἰσ μηδὲν ὧν ἂν δύνηταί τε καὶ δέῃ ποιεῖν. τίσ οὖν ἡ συλλογὴ καὶ τίσ ὁ τρόποσ; ἐλθόντεσ ἐπὶ πᾶσαν τὴν ὑπήκοον ἐντεῦθεν ἐσκέψασθε τοὺσ λειτουργήσοντασ τήνδε τὴν λειτουργίαν· καὶ ὡσ εὑρ́ετε, ὁμοῦ τῆσ τε πατρίδοσ ἀπηλλάξατε καὶ τὴν ὑμετέραν αὐτῶν πόλιν ἀντέδοτε αὐτοῖσ·

ὥστε καὶ αἰσχυνθῆναι τὸ λοιπὸν αὐτοὺσ ἐκείνουσ γ’ ἂν εἰπεῖν, ὅθεν ἦσαν τὸ ἀρχαῖον. ποιησάμενοι δὲ πολίτασ, οὕτωσ καὶ στρατιώτασ ἐποιήσατε ὥστε τούσ τε ἀπὸ τῆσ πόλεωσ μὴ στρατεύεσθαι καὶ τοὺσ στρατευομένουσ μηδ’ ὁτιοῦν ἧττον εἶναι πολίτασ, τῆσ μὲν ἀρχαίασ ἀπόλιδασ γεγενημένουσ ἅμα τῇ στρατείᾳ, τῆσ δ’ ὑμετέρασ πολίτασ τε καὶ φρουροὺσ ἀπὸ τῆσ αὐτῆσ ἡμέρασ. καὶ πάντεσ τε οὕτωσ ἕπονται καὶ πόλισ οὐδεμία δυσμεναίνει, ἀλλὰ τοσούτουσ γε ἀφ’ ἑκάστων ᾐτήσατε, ὅσοι μήτε τοῖσ διδοῦσιν ἔμελλον ἄχθοσ ποιήσειν μήτε αὐτάρκεισ ἔσεσθαι πλήρωμα ἑνὸσ οἰκείου στρατεύματοσ παρασχέσθαι· ὥστε εὔνοιαν μὲν ἅπασαν ἔχειν τὰσ πόλεισ τοῖσ ἐκπεμφθεῖσιν, ὡσ κοινοῖσ ἑαυτῶν, ἰδίᾳ δὲ ἑκάστῃ μηδ’ ἡντινοῦν εἶναι δύναμιν ἀπὸ τῶν αὑτῆσ, μηδὲ βλέπειν ἄλλοσε τοὺσ ἐξελθόντασ ἢ πρὸσ ὑμᾶσ, διὰ τὸ πρὸσ τοῦτο μόνον καλῶσ συντετάχθαι. καὶ μὴν τούσ γε ἐπιτηδειοτάτουσ ἑκασταχόθεν ἐπιλέξαντεσ κέρδοσ οὐ μικρὸν τοῦτο εὑρ́εσθε· οὐ γὰρ ᾤεσθε δεῖν ἐπὶ μὲν τὰσ πανηγύρεισ καὶ τοὺσ στεφανίτασ ἀγῶνασ τοὺσ ἄριστα πεφυκότασ καὶ τοῖσ σώμασι προὔχοντασ ἐγκριθέντασ ἀσκεῖσθαι, τοὺσ δὲ τῶν μεγίστων καὶ ἀληθινῶν ἔργων ἀγωνιστὰσ καὶ νικηφόρουσ ἐσομένουσ ὁπόσοισ ἂν τύχῃ νικᾶν ὑπὲρ ἀρχῆσ τοιαύτησ, τούτουσ δὲ ἐπὶ καιροῦ συνελθεῖν καὶ μὴ πόρρωθεν τοὺσ μεγίστουσ τε καὶ μάλιστα ἐπιτηδειοτάτουσ ἐξ ἁπάντων ἐπιλεχθέντασ ἀσκεῖσθαι, ὅπωσ εὐθὺσ ἑστῶτεσ ὑπερέχοιεν. τούτουσ δὴ ἄρα καθάραντεσ καὶ φυλοκρινήσαντεσ τὸ κοινὸν τῶν ἀρχόντων, οὐ χωρὶσ ὧν εἶπον οὐδ’ ὥστε φθονεῖν ἐξεῖναι μᾶλλον τοῖσ ἄλλοισ τοῖσ ἐπὶ τῆσ πόλεωσ μένουσιν, ἅτε οὐκ οὖσιν ὁμοτίμοισ τὸ ἀρχαῖον, ἀλλ’ ἐν τιμῆσ αὐτοὺσ μέρει λήψεσθαι τὴν μετουσίαν τῆσ πολιτείασ, οὕτωσ εὑρόντεσ τε καὶ διαθέντεσ αὐτοὺσ ἠγάγετε ἐπὶ τὰ πέρατα τῆσ ἀρχῆσ, κἀνταῦθα διαστήσαντεσ ἄλλοισ ἄλλα φυλάττειν ἀπενείματε. τοιγαροῦν καὶ ὑπὲρ τῶν τειχῶν ἐβουλεύσασθέ τε καὶ ἐπενοήσατε·

νῦν γὰρ ἄξιον εἰπεῖν. οὔτε γὰρ κατὰ τὴν Λακεδαιμονίων αὐθάδειαν ἀτείχιστον ἂν προσείποισ τήνδε τὴν πόλιν οὔτ’ αὖ τειχήρη κατὰ τὴν Βαβυλῶνοσ λαμπρότητα, ἢ εἴ τισ ἄλλη σεμνότερον ἐτειχίσθη πρότερον ἢ ὕστερον, ἀλλὰ καὶ τοῦτον τὸν τειχισμὸν παιδιὰν καὶ γυναικὸσ ὡσ ἀληθῶσ ἔργον ἀπεφήνατε. αὐτῇ μὲν γὰρ τῇ πόλει περιβαλεῖν τὰ τείχη, οἱο͂ν ἀποκρύπτοντεσ αὐτὴν, ἢ φεύγοντεσ τοὺσ ὑπηκόουσ, ἀγεννέσ τε εἶναι καὶ οὐ πρὸσ τῆσ ἄλλησ διανοίασ ἐνομίσατε, οἱο͂ν εἴ τισ δεσπότησ δεικνύοιτο τοὺσ ἑαυτοῦ δούλουσ φοβούμενοσ. τειχῶν γε μὴν οὐκ ἠμελήσατε, ταῦτα δὲ τῇ ἀρχῇ περιεβάλετε, οὐ τῇ πόλει· καὶ ἐστήσατε ὡσ πορρωτάτω λαμπρά τε καὶ ὑμῶν ἄξια, ὁρατὰ τοῖσ εἴσω τοῦ κύκλου, ἡ δὲ πορεία ἐπ’ αὐτὰ, εἴ τισ βούλοιτο ἰδεῖν, μηνῶν τε καὶ ἐνιαυτῶν ἀρξαμένῳ βαδίζειν ἀπὸ τῆσ πόλεωσ. ὑπὲρ γὰρ τὸν ἐξωτάτω κύκλον τῆσ οἰκουμένησ ἀτεχνῶσ οἱο͂ν ἐν τειχισμῷ πόλεωσ δεύτερον ἀγαγόντεσ ἕτερον εὐκαμπέστερόν τε καὶ εὐφυλακτότερον, ἐνταῦθα τείχη τε προὐβάλεσθε καὶ πόλεισ ἐφορίουσ ἐδείμασθε, ἄλλασ ἐν ἄλλοισ μέρεσι πληρώσαντεσ οἰκητόρων, τέχνασ τε ὑπουργοὺσ δόντεσ αὐτοῖσ καὶ τἄλλα κοσμήσαντεσ. ὥσπερ δὲ τάφροσ κύκλῳ περιείργει στρατόπεδον, ὥστε οὐδὲ δέκα παρασάγγαι λογιζομένῳ τοῦ περιβόλου τούτου τὸ περίμετρον, οὐδ’ εἴκοσιν, οὐδ’ ὀλίγῳ πλείουσ, οὐδ’ εἴποισ ἂν εὐθὺσ ὁπόσον, ἀλλ’ ὅσον Αἰθιοπίασ τὸ ἐποικούμενον καὶ Φᾶσισ ἐνθένδε καὶ Εὐφράτησ ἄνω, καὶ πρὸσ ἐσπέραν ἡ μεγάλη τελευταία νῆσοσ ἐντὸσ ἀποκλείουσι, τοῦτο πᾶν ἔξεστι κύκλον καὶ περίβολον τῶν τειχῶν εἰπεῖν. τὰ δὲ οὐκ ἀσφάλτῳ οὐδὲ πλίνθῳ ὀπτῇ δέδμηται, οὐδὲ κόνει στιλπνὰ ἕστηκεν, ἀλλ’ ἐστὶ μὲν καὶ ταῦτα νομιζόμενα ἐφ’ ἑκάστων τῶν τόπων, καὶ μάλα πολλὰ, καὶ τοῖσ λίθοισ, ὥσπερ Ὅμηροσ ἔφη τὸν κατ’ οἰκίαν τοῖχον, ἅμα καὶ ἀκριβῶσ ἡρμοσμένα, ἄπειρά τε μεγέθη καὶ λάμποντα χαλκοῦ στιλπνότερον. ὁ δὲ δὴ πολὺ μείζων καὶ σεμνότεροσ κύκλοσ πάντη παντάπασιν ἀρραγὴσ καὶ ἄλυτοσ πολὺ πάντασ ὑπερλάμπων, καὶ οὐδεὶσ τῶν πώποτε οὕτω παγείσ.

τούτων τῶν τειχῶν προασπίζουσιν ἄνδρεσ φυγὴν οὐ νομίσαντεσ, ἡρμοσμένοι πρὸσ ἀλλήλουσ ἐκείνῃ τῇ ἁρμονίᾳ, ᾗ τοὺσ Μυρμιδόνασ Ὅμηρόσ φησι, πρὸσ ὂν εἶπον τοῖχον τότε εἰκάζων, πᾶσι τοῖσ ὀργάνοισ τοῦ πολέμου συνεχῆ μὲν οὕτωσ, ἀλλήλοισ τὰ κράνη, ὡσ μὴ εἶναι μέσον ὀϊστὸν διεξελθεῖν, ἀσπίδεσ δὲ ὑπὲρ κεφαλῆσ ἐξαρθεῖσαι μετεώρουσ ἂν δέχοιντο δρόμουσ, τοσούτῳ στερροτέρουσ τῶν κατ’ ἄστυ ποιητῶν ὥστε καὶ ἱππεῦσιν ἔξεστιν ἐπιθεῖν, καὶ τοῦτο δὴ τὸ Εὐριπίδου, κατάχαλκον ὁρᾶν πεδίον τότε φήσεισ ἀληθῶσ. θώρακεσ δὲ οὕτωσ ἀλλήλων ἔχονται ὥστε εἰ καὶ γυμνὸν τάξαισ τὸν μέσον, ἀρκεῖν αὐτῷ τὰ ἑκατέρωθεν ἀπαντῆσαι μέχρι τοῦ μέσου· οἱ δὲ ἄκοντεσ οἱο͂ν ἐκ Διὸσ περιπίπτοντεσ ἀλλήλουσ ἐγκαταλαμβάνουσι. τοιαίδε αἱ ἁρμονίαι συγκέκλεινται, ὅ τε τῶν διεξόδων κύκλοσ τειχῶν τε καὶ ὁ τῆσ πάσησ ἔφοροσ γῆσ. πάλαι μὲν οὖν Δαρεῖοσ μετ’ Ἀρταφέρνου καὶ Δάτιδοσ νήσου μιᾶσ μίαν πόλιν ἠδυνήθη σαγηνεύσασ ἑλεῖν, ὑμεῖσ δ’ ἅπασαν, εἰ οἱο͂́ν τ’ εἰπεῖν, σαγηνεύσαντεσ τὴν οἰκουμένην οὕτωσ σώζετε τοῖσ κοινοῖσ αὐτὴν πολίταισ τε καὶ ξένοισ, οὓσ, ὥσπερ ἔφην, ἐξ ἁπάντων προκρίναντεσ ἐξηγάγετε, ἐλπίδασ τε παραστήσαντεσ τοῖσ γιγνομένοισ ἀγαθοῖσ ἀνδράσι μὴ μεταμελήσειν. οὐ γὰρ ἐξ εὐπατριδῶν ἔσεσθαι τὸν ἀεὶ πρῶτον δυνάμενον καὶ δεύτερον τὸν δεύτερον καὶ τὴν ἄλλην τάξιν ὡσαύτωσ, ἧσ ἂν ἕκαστοσ ἀξίασ ᾖ, ταύτην σχήσειν, ἅτε οὐ λόγων, ἀλλ’ ἔργων ἐνταῦθα κρινόντων τοὺσ ἀγαθούσ· παραδείγματά τε ἐμφανῆ πᾶσι τούτων ποιήσαντεσ, ὥστε ἅπαντασ μὲν ἀργίαν συμφορὰν ἡγεῖσθαι, τὰσ δὲ πράξεισ ἀφορμὰσ ὧν εὔχονται νομίζειν, καὶ κατὰ μὲν τῶν πολεμίων ὁμοφρονεῖν, πρὸσ δὲ ἀλλήλουσ ὑπὲρ τοῦ πρόσθεν ἀγωνίζεσθαι διὰ βίου, μόνουσ δὲ ἀνθρώπων εὔχεσθαι εὑρεῖν πολεμίουσ. ὥστε ὅταν μέν τισ εἰσ τὴν ἄσκησίν τε καὶ σύνταξιν ἴδῃ τοῦ στρατιωτικοῦ, τοῦτο δὴ νομιεῖ τὸ Ὁμηρικὸν, εἰ καὶ δέκα τόσοι εἰε͂ν οἱ ἀντίπαλοι, ταχέωσ ἂν αὐτοὺσ περιστραφέντασ ἄνδρα παρὰ ἕνα λειφθῆναι, ὅταν δὲ εἰσ τὴν πλήρωσίν τε καὶ συλλογὴν αὐτοῦ βλέψῃ, τὸ τοῦ Αἰγυπτίου φήσει τε καὶ οἰήσεται, ὃσ τῷ Καμβύσῃ διαρπάζοντι τὰ ἐν τῇ χώρᾳ καὶ τὰ ἱερὰ πορθοῦντι, στὰσ ἐπὶ τῶν τειχῶν τῶν Θηβαϊκῶν ἀνέτεινε τήν τε βῶλον καὶ κύλικα ὕδατοσ ἀπὸ τοῦ Νείλου, σύμβολον ποιούμενοσ ὅτι ἑώσ ἂν Αἴγυπτον αὐτὴν καὶ τὸν ποταμὸν Νεῖλον μετενεγκεῖν μὴ δύνηται, μηδὲ ἀγαγεῖν ἀνάρπαστον, οὔπω τὸν Αἰγυπτίων πλοῦτον εἴληφεν, ἀλλὰ ταχέωσ αὐτοῖσ ἄλλα τοσαῦτα γενήσεται τούτων μενόντων καὶ οὔποτε ἐπιλείψει πλοῦτοσ Αἴγυπτον, τοῦτο δὲ καὶ περὶ τοῦ ὑμετέρου στρατιωτικοῦ νομίσαι τε καὶ εἰπεῖν ἔξεστιν, ὅτι ἑώσ ἂν τὴν χώραν αὐτὴν μὴ δύνωνταί τινεσ ἐξ ἕδρασ ἀναστῆσαι μηδὲ κενώσαντεσ οἴχεσθαι, ἀλλ’ ἀνάγκη ᾖ μένειν αὐτὴν ἐφ’ αὑτῆσ τὴν οἰκουμένην, ἀμήχανον ἐπιλιπεῖν ὑμᾶσ πλήθη στρατιωτικὰ, ἀλλὰ τοσαῦτα ὁπόσα βούλεσθε ὑπάρχειν ἀπὸ πάσησ τῆσ οὔσησ ἀφικνούμενα.

καὶ μὴν εἴσ γε τακτικῶν λόγον παῖδασ ἅπαντασ ἀνθρώπουσ ἀπεφήνατε. οὐ γὰρ πρὸσ τοὺσ πολεμίουσ ἀσκεῖν μόνον προὔθεσθε αὐτὰ τοῖσ στρατιώταισ τε καὶ ἡγεμόσιν, ἀλλὰ πρὸσ αὐτοὺσ πρῶτον. ὥστε καθ’ ἡμέραν ἑκάστην ἐν τάξει ζῆν καὶ μήποτε λιπεῖν μηδένα τὴν προστεταγμένην αὐτῷ, ἀλλ’ οἱο͂ν ἐν χορῷ τινι αἰωνίῳ ἕκαστον τὴν ἑαυτοῦ χώραν εἰδέναι τε καὶ σώζειν, καὶ τῷ μὲν ἐντιμοτέρῳ τὸν ἥττω μὴ διὰ τοῦτο φθονεῖν, ὧν δ’ αὐτὸσ μείζων ἐστὶν ἀκριβῶσ κρατεῖν. ἄχθομαι δ’ ἔγωγε ἑτέρουσ φθάσαντασ εἰπεῖν ἐπὶ Λακεδαιμονίων ὅτι ἄρα πλὴν ὀλίγων τὸ στρατόπεδον αὐτοῖσ ἄρχοντεσ ἀρχόντων εἰσίν· ὑμῖν γὰρ ἡρ́μοττε τετηρῆσθαι καὶ ἐφ’ ὑμῶν πρῶτον εἰρῆσθαι, ὁ δὲ πρότερον τοῦ δέοντοσ προεξήνεγκεν αὐτό. ἀλλ’ οὖν τό γε Λακεδαιμονίων στρατόπεδον κινδυνεύει τοσούτουσ εἶναι, ὅσουσ οὐδὲν ἀπεικὸσ καὶ πάντασ ἄρχοντασ εἶναι· τὸ δ’ ἐν τοσούτοισ ἀριθμοῖσ καταλόγων τε καὶ γενῶν, ὧν οὐδὲ τὰ ὀνόματα ἐξευρεῖν ῥᾴδιον, ἀρξαμένουσ ἀπὸ ἑνὸσ τοῦ διὰ πάντων διεξιόντοσ τε καὶ πάντα ἐφορῶντοσ, ἔθνη, πόλεισ, στρατόπεδα, ἡγεμόνασ αὐτοὺσ τελευτᾶν εἰσ ἕνα τεττάρων καὶ δυοῖν ἄρχοντα ἀνδρῶν, τὸ δ’ ἐν μέσῳ πᾶν ἐξελίπομεν, καὶ ὥσπερ νήματοσ περιστροφὴν ἐκ τῶν πλειόνων εἰσ τοὺσ ἐλάττουσ ἀεὶ κατιέναι, καὶ οὕτω διήκειν ἄλλουσ ἐπ’ ἄλλοισ ἀεὶ ταττομένουσ μέχρι τῆσ τελευτῆσ, πῶσ οὐχ ὑπὲρ πᾶσαν ἀνθρωπίνην τάξιν ἐστίν;

ἐπέρχεται δέ μοι τὸ Ὁμηρικὸν εἰπεῖν μικρὸν ἐπὶ τῆσ τελευτῆσ ὑπαλλάξαντι Ζηνόσ που τοιήδε γ’ Ὀλυμπίου ἔνδοθεν ἀρχή· ὅταν γὰρ ἄρχῃ μὲν εἷσ τοσούτων, οἱ δὲ ἐπ’ αὐτῷ διάκονοί τε καὶ πρέσβεισ αὐτοῦ μὲν πολὺ χείρουσ, ὧν δὲ ἐπιμέλονται πολὺ βελτίουσ, πάντα δ’ ἄνευ θορύβου καὶ ταραχῆσ σιωπῇ περαίνωσι, φθόνοσ δ’ ἐκποδὼν ᾖ, δίκησ δὲ καὶ αἰδοῦσ πάντα πανταχοῦ μεστὰ, καρπὸσ δὲ ἀρετῆσ μηδένα ἐκφεύγῃ, πῶσ οὐχὶ νικᾷ τόδε τὸ ἔποσ; δοκεῖ δ’ ἔμοιγε οὐδ’ ἐν αὐτῇ τῇ πόλει πολιτείαν παραπλησίωσ τισὶ τῶν ἄλλων ἀνθρώπων καταστήσασθαι. πρότερον μὲν γὰρ ἐδόκουν τρεῖσ εἶναι κατ’ ἀνθρώπουσ πολιτεῖαι, δύο μὲν ἐν δυοῖν ὀνόμασιν, ἑκατέρα παρὰ τοὺσ τῶν ἐχόντων τρόπουσ θεωρουμένη, τυραννὶσ καὶ ὀλιγαρχία, βασιλεία καὶ ἀριστοκρατία, τρίτον δὲ ὄνομα δημοκρατία, εὖ τε καὶ χεῖρον ἀγομένη. διειλήφεσαν οὖν αἱ πόλεισ ὡσ ἑκάστοισ αἱρ́εσισ ἢ τύχη νικήσειε· τὸ δ’ ὑμέτερον οὐδὲν ὁμοίωσ ἔχει, ἀλλ’ οἱονεὶ κρᾶσισ ἁπασῶν τῶν πολιτειῶν, ἄνευ γε τῆσ ἐφ’ ἑκάστῃ χείρονοσ· οὕτω καὶ τοιοῦτον εἶδοσ πολιτείασ νενίκηκεν. ὥστε ὅταν μὲν εἰσ τὴν τοῦ δήμου τισ ἰσχὺσ βλέψῃ, καὶ ὡσ ἁπάντων ὧν ἂν βουληθῇ τε καὶ αἰτήσῃ ῥᾳδίωσ τυγχάνει, δημοκρατίαν νομιεῖ καὶ οὐδὲν ἐνδεῖν πλὴν ὧν ἐξαμαρτάνει δῆμοσ· ὅταν δὲ εἰσ τὴν γερουσίαν ἴδῃ τὴν βουλευομένην τε καὶ τὰσ ἀρχὰσ ἔχουσαν, ἀριστοκρατίαν οὐκ εἶναι ταύτησ ἀκριβεστέραν νομιεῖ·

εἰσ δὲ τὸν πάντων τούτων ἔφορόν τε καὶ πρύτανιν βλέψασ, παρ’ οὗ τῷ τε δήμῳ τὸ τυγχάνειν ὧν βούλεται καὶ τοῖσ ὀλίγοισ τὸ ἄρχειν καὶ δύνασθαι, τοῦτον ἐκεῖνον ὁρᾷ, τὸν τὴν τελεωτάτην ἔχοντα μοναρχίαν, τυράννου τε κακῶν ἄμοιρον καὶ βασιλέωσ σεμνότητοσ μείζονα. καὶ ταῦτ’ οὐδὲν ἀπεικὸσ οὕτω διελέσθαι καὶ κατιδεῖν μόνουσ ὑμᾶσ καὶ περὶ τῶν ἔξω καὶ περὶ τῶν ἐν αὐτῇ τῇ πόλει· μόνοι γὰρ ἐστὲ ὑμεῖσ ἄρχοντεσ ὡσ εἰπεῖν κατὰ φύσιν. οἱ μὲν γὰρ ἄλλοι οἱ πρὸ ὑμῶν δυναστεύσαντεσ δεσπόται καὶ δοῦλοι ἀλλήλων ἐν τῷ μέρει γιγνόμενοι καὶ νόθοι τῆσ ἀρχῆσ ὄντεσ οὕτω διεξῆλθον, ὥσπερ ἐν σφαίρᾳ τὴν τάξιν μεταλαμβάνοντεσ· καὶ ἐδούλευσαν Μακεδόνεσ Πέρσαισ, Πέρσαι Μήδοισ, Μῆδοι Σύροισ. ὑμᾶσ δὲ ἐκ τοσούτου πάντεσ ἴσασιν, ἐξ ὅτου περ ἴσασιν, ἄρχοντασ. ἅτ’ οὖν ἐξ ἀρχῆσ ὄντεσ ἐλεύθεροι καὶ οἱο͂ν ἐπὶ τὸ ἄρχειν εὐθὺσ γενόμενοι, πάντα τὰ πρὸσ τοῦτο φέροντα καλῶσ ἐξηρτύσασθε, καὶ πολιτείαν γε εὑρ́ετε ἣν οὔπω πρόσθεν οὐδεὶσ καὶ θεσμοὺσ καὶ τάξεισ ἀφύκτουσ ἅπασιν ἐπεστήσατε. ὃ δὲ ἐκ πολλοῦ μὲν ὕπεισί με καὶ πολλάκισ ὤχληκε πρὸσ αὐτοῖσ τοῖσ χείλεσι γιγνόμενον, παρενήνεκται δὲ ὑπὸ τοῦ λόγου δεῦρο ἀεὶ, τοῦτο νῦν εἰπὼν οὐκ ἂν ἴσωσ ἄπο καιροῦ πέσοιμι. ὅσον γὰρ μεγέθει τῆσ ἁπάσησ ἀρχῆσ, τοσοῦτον ἐγκρατείᾳ καὶ πολιτείασ ἐπινοίᾳ πάντασ ὑπερβάλλεσθε, ὡσ ἔστιν ἐν τοῖσ εἰρημένοισ. νῦν δέ μοι δοκεῖ κἀκεῖνό τισ εἰπὼν οὐκ ἂν ἁμαρτεῖν, ὅτι οἱ μὲν ἄνω πάντεσ καὶ οἱ ἐπὶ πλεῖστον γῆσ ἄρξαντεσ ὥσπερ σωμάτων γυμνῶν αὐτῶν τῶν ἐθνῶν ἦρξαν. πότε γὰρ πόλεισ τοσαῦται κατ’ ἤπειρον καὶ κατὰ θάλατταν, ἢ πότε οὕτω διὰ πάντων ἐκοσμήθησαν; ἢ τίσ πω οὕτω τῶν τότε διεξήλασεν, ἐπαριθμῶν ταῖσ ἡμέραισ τὰσ πόλεισ, ἔστι δ’ ὅτε τῆσ αὐτῆσ διὰ δυοῖν καὶ τριῶν ἐξελαύνων ὥσπερ στενωπῶν· ὥστ’ οὐ μόνον τῷ κεφαλαίῳ τῆσ ἀρχῆσ ἡττῶνται τοσοῦτον οἱ πρότεροι, ἀλλὰ καὶ ὧν τῶν αὐτῶν ἦρξαν ὑμῖν, οὐκ ἴσων ἑκάστων οὐδὲ ὁμοίων ἦρξαν, ἀλλ’ ἔνεστι τῷ τότε ἔθνει πόλιν ἀντιστῆσαι τὴν ἐν αὐτῷ νῦν.

καὶ δὴ καὶ φαίη τισ ἂν ἐκείνουσ μὲν οἱο͂ν ἐρημίασ καὶ φρουρίων βασιλεῖσ γεγονέναι, ὑμᾶσ δὲ πόλεων ἄρχοντασ μόνουσ. νῦν ἅπασαι μὲν αἱ Ἑλληνικαὶ πόλεισ ἐφ’ ὑμῶν ἀνέχουσι καὶ τὰ ἐν αὐταῖσ ἀναθήματα καὶ τέχναι καὶ κόσμοι πάντεσ ὑμῖν ἔχουσι φιλοτιμίαν, ὥσπερ ἐν προαστείῳ κόσμοσ· ἐκπεπλήρωνται δὲ ἀκταί τε παράλιοι καὶ μεσόγειοι πόλεσι, ταῖσ μὲν οἰκισθείσαισ, ταῖσ δὲ αὐξηθείσαισ ἐφ’ ὑμῶν τε καὶ ὑφ’ ὑμῶν. Ιὠνία δὲ ἡ περιμάχητοσ ἐλευθερωθεῖσα φρουρῶν καὶ σατραπῶν πρόκειται πᾶσι κάλλουσ ἡγεμὼν, ὅσον πρόσθεν ἐδόκει τῶν ἄλλων ὑπεραίρειν γενῶν χάριτι καὶ κόσμῳ, τοσοῦτον νῦν ἐπιδεδωκυῖα αὐτὴ παρ’ αὑτήν. ἡ δὲ σεμνὴ καὶ μεγάλη κατ’ Αἴγυπτον Ἀλεξάνδρου πόλισ ἐγκαλλώπισμα τῆσ ὑμετέρασ γέγονεν ἡγεμονίασ, ὥσπερ γυναικὸσ πλουσίασ ὁρ́μοσ ἢ ψέλιον ἐν πολλοῖσ τοῖσ ἄλλοισ κτήμασι. διατελεῖτε δὲ τῶν μὲν Ἑλλήνων ὥσπερ τροφέων ἐπιμελόμενοι, χεῖρά τε ὑπερέχοντεσ καὶ οἱο͂ν κειμένουσ ἀνιστάντεσ, τοὺσ μὲν ἀρίστουσ καὶ πάλαι ἡγεμόνασ ἐλευθέρουσ καὶ αὐτονόμουσ ἀφεικότεσ αὐτῶν, τῶν δ’ ἄλλων μετρίωσ καὶ κατὰ πολλὴν φειδώ τε καὶ πρόνοιαν ἐξηγούμενοι, τοὺσ δὲ βαρβάρουσ πρὸσ τὴν ἑκάστοισ αὐτῶν οὖσαν φύσιν παιδεύοντεσ πραότερόν τε καὶ σφοδρότερον, ὥσπερ εἰκὸσ ἵππων ἐπιστατῶν μὴ εἶναι χείρουσ, ἀνδρῶν ὄντασ ἄρχοντασ, ἀλλ’ ἐξητακέναι τὰσ φύσεισ, καὶ πρὸσ ταύτασ ἄγειν. καὶ γὰρ ὥσπερ πανηγυρίζουσα πᾶσα ἡ οἰκουμένη τὸ μὲν παλαιὸν φόρημα τὸν σίδηρον κατέθετο, εἰσ δὲ κόσμον καὶ πάσασ εὐφροσύνασ τέτραπται σὺν ἐξουσίᾳ. καὶ αἱ μὲν ἄλλαι πᾶσαι φιλονεικίαι τὰσ πράξεισ ἐπιλελοίπασι, μία δὲ αὕτη κατέχει πάσασ ἔρισ, ὅπωσ ὅτι καλλίστη καὶ ἡδίστη αὐτὴ ἑκάστη φανεῖται. πάντα δὲ μεστὰ γυμνασίων, κρηνῶν, προπυλαίων, νεῶν, δημιουργιῶν, διδασκάλων, ἐπιστημόνωσ τε ἔξεστιν εἰπεῖν οἱο͂ν πεπονηκυῖαν ἐξ ἀρχῆσ ἀνακεκομίσθαι τὴν οἰκουμένην.

δωρεαὶ δ’ οὔποτε λείπουσιν εἰσ ταύτασ παρ’ ὑμῶν ἰοῦσαι, οὐδ’ ἔστιν εὑρεῖν τοὺσ μειζόνων τετυχηκότασ διὰ τὴν ὁμοίαν εἰσ ἅπαντασ ὑμῶν φιλανθρωπίαν. πόλεισ τε οὖν δή που λάμπουσιν αἴγλῃ καὶ χάριτι καὶ ἡ γῆ πᾶσα οἱο͂ν παράδεισοσ ἐγκεκόσμηται. καπνοὶ δ’ ἐκ πεδίων καὶ φρυκτοὶ φίλιοι καὶ πολέμιοι, οἱο͂ν πνεύματοσ ἐκριπίσαντοσ, φροῦδοι γῆσ ἐπέκεινα καὶ θαλάττησ· ἀντεισῆκται δὲ θέασ πᾶσα χάρισ καὶ ἀγώνων ἄπειροσ ἀριθμόσ. ὥστε ὅλον πῦρ ἱερὸν καὶ ἄσβεστον οὐ διαλείπει τὸ πανηγυρίζειν, ἀλλὰ περίεισιν ἄλλοτε εἰσ ἄλλουσ, ἀεὶ δὲ ἔστι που, πάντεσ γὰρ ἀξίωσ τούτου πεπράγασιν. ὥστε μόνουσ ἄξιον εἶναι κατοικτεῖραι τοὺσ ἔξω τῆσ ὑμετέρασ, εἴ τινέσ που εἰσὶν ἄρα, ἡγεμονίασ, οἱών ἀγαθῶν στέρονται. καὶ μὴν τό γε ὑπὸ πάντων λεγόμενον, ὅτι γῆ πάντων μήτηρ καὶ πατρὶσ κοινὴ πάντων, ἄριστα ὑμεῖσ ἀπεδείξατε. νῦν γοῦν ἔξεστι καὶ Ἕλληνι καὶ βαρβάρῳ καὶ τὰ αὑτοῦ κομίζοντι καὶ χωρὶσ τῶν αὑτοῦ βαδίζειν ὅποι βούλεται ῥᾳδίωσ, ἀτεχνῶσ ὡσ ἐκ πατρίδοσ εἰσ πατρίδα ἰόντι· καὶ οὔτε Πύλαι Κιλίκιοι φόβον παρέχουσιν οὔτε στεναὶ καὶ ψαμμώδεισ δι’ Ἀράβων ἐπ’ Αἴγυπτον πάροδοι, οὐκ ὄρη δύσβατα, οὐ ποταμῶν ἄπειρα μεγέθη, οὐ γένη βαρβάρων ἄμικτα, ἀλλ’ εἰσ ἀσφάλειαν ἐξαρκεῖ Ῥωμαῖον εἶναι, μᾶλλον δὲ ἕνα τῶν ὑφ’ ὑμῖν. ὑμεῖσ ἔργῳ ἐποιήσατε, καταμετρήσαντεσ μὲν πᾶσαν τὴν οἰκουμένην, ζεύξαντεσ δὲ παντοδαπαῖσ γεφύραισ ποταμοὺσ, καὶ ὄρη κόψαντεσ ἱππήλατον γῆν εἶναι, σταθμοῖσ τε τὰ ἔρημα ἀναπλήσαντεσ, καὶ διαίτῃ καὶ τάξει πάντα ἡμερώσαντεσ. ὥστ’ ἔγωγε τὸν νομιζόμενον πρὸ Τριπτολέμου βίον τοῦτον εἶναι τὸν πρὸ ὑμῶν ἐπινοῶ, σκληρόν τινα καὶ ἄγροικον καὶ ὀρείου διαίτησ ὀλίγον ἀποκεχωρηκότα, ἀλλ’ ἄρξαι μὲν τοῦ ἡμέρου τε καὶ τοῦ νῦν τὴν Ἀθηναίων πόλιν, βεβαιωθῆναι δὲ καὶ τοῦτον ὑφ’ ὑμῶν δευτέρων, φασὶν, ἀμεινόνων. οὐδέ γε δεῖ νῦν περιήγησιν γῆσ γράφειν, οὐδ’ οἷσ ἕκαστοι χρῶνται νόμοισ ἀπαριθμεῖν, ἀλλ’ ὑμεῖσ ἅπασι περιηγηταὶ κοινοὶ γεγόνατε, ἀναπετάσαντεσ ἁπάσασ τῆσ οἰκουμένησ τὰσ πύλασ καὶ παρασχόντεσ ἐξουσίαν αὐτόπτασ πάντων τοὺσ θέλοντασ γίγνεσθαι, νόμουσ τε κοινοὺσ ἅπασι τάξαντεσ καὶ τὰ πρόσθεν λόγου μὲν διηγήσει τέρποντα, λογισμῷ δ’ εἰ λαμβάνοι τισ, ἀφόρητα παύσαντεσ, γάμουσ τε κοινοὺσ ποιήσαντεσ καὶ συντάξαντεσ ὥσπερ ἕνα οἶκον ἅπασαν τὴν οἰκουμένην.

ἀτεχνῶσ δὲ, ὥσπερ οἱ ποιηταὶ λέγουσι, πρὸ τῆσ Διὸσ ἀρχῆσ ἅπαντα στάσεωσ καὶ θορύβου καὶ ἀταξίασ εἶναι μεστὰ, ἐλθόντοσ δὲ ἐπὶ τὴν ἀρχὴν Διὸσ πάντα δὴ καταστῆναι, καὶ τοὺσ Τιτᾶνασ εἰσ τοὺσ κατωτάτω μυχοὺσ τῆσ γῆσ ἀπελθεῖν, συνωσθέντασ ὑπ’ αὐτοῦ τε καὶ τῶν σὺν αὐτῷ θεῶν, οὕτωσ ἄν τισ καὶ περὶ τῶν πρὸ ὑμῶν τε καὶ ἐφ’ ὑμῶν πραγμάτων λογιζόμενοσ ὑπολάβοι, ὡσ πρὸ μὲν τῆσ ὑμετέρασ ἀρχῆσ ἄνω καὶ κάτω συνετετάρακτο καὶ εἰκῆ ἐφέρετο, ἐπιστάντων δὲ ὑμῶν ταραχαὶ καὶ στάσεισ ἔληξαν, τάξισ δὲ πάντων καὶ φῶσ λαμπρὸν εἰσῆλθε βίου καὶ πολιτείασ, νόμοι τε ἐξεφάνησαν καὶ θεῶν βωμοὶ πίστιν ἔλαβον. πρότερον γὰρ ὥσπερ τοὺσ γονέασ ἐκτέμνοντεσ καὶ τὴν γῆν ἔτεμον, παῖδάσ τε οὐ κατέκτεινον, ἀλλ’ ἀπώλλυσαν τοὺσ ἀλλήλων τε καὶ τοὺσ ἑαυτῶν ἐν ταῖσ στάσεσι καὶ πρὸσ ἱεροῖσ. νῦν δὲ κοινὴ καὶ σαφὴσ πᾶσι πάντων ἄδεια δέδοται αὐτῇ τε τῇ γῇ καὶ τοῖσ ἐν αὐτῇ κατοικοῦσι, καὶ τοῦ μὲν κακῶσ πάσχειν ἅπαντα ἀφεῖσθαι, τοῦ δὲ καλῶσ ἄγεσθαι πολλὰσ τὰσ ἀφορμὰσ εἰληφέναι μοι δοκοῦσι, καὶ οἱ θεοὶ καθορῶντεσ συγκατορθοῦν ὑμῖν εὐμενῶσ τὴν ἀρχὴν καὶ διδόναι βέβαιον τὴν κτῆσιν αὐτῆσ, Ζεὺσ μὲν, ὅτι αὐτῷ τῆσ οἰκουμένησ καλοῦ, φασὶν, ἔργου καλῶσ ἐπιμέλεσθε, Ἥρα δὲ γάμων νόμῳ γιγνομένων τιμωμένη, Ἀθηνᾶ δὲ καὶ Ἥφαιστοσ τεχνῶν τιμωμένων, Διόνυσοσ δὲ καὶ Δημήτηρ, ὅτι αὐτοῖσ οἱ καρποὶ οὐχ ὑβρίζονται, Ποσειδῶν δὲ ναυμαχιῶν μὲν καθαρευούσησ τῆσ θαλάττησ αὐτῷ, τὰσ δ’ ὁλκάδασ ἀντὶ τῶν τριήρων μετειληφυίασ· ὅ γε μὴν Ἀπόλλωνοσ καὶ Ἀρτέμιδοσ καὶ Μουσῶν χορὸσ οὔποτε διαλείπει τοὺσ ὑπηρέτασ ἐν τοῖσ θεάτροισ καθορῶν·

Ἑρμῆσ δὲ ἀγώνων οὐκ ἄμοιροσ οὐδὲ πρεσβείων· Ἀφροδίτῃ δὲ σπόρων καὶ χαρίτων πότε μᾶλλον καιρὸσ ὑπῆρξεν; ἢ πότε πλείονα μοῖραν ἔσχον αἱ πόλεισ; αἱ δ’ Ἀσκληπιοῦ χάριτεσ καὶ τῶν κατ’ Αἴγυπτον θεῶν νῦν πλεῖστον εἰσ ἀνθρώπουσ ἐπιδεδώκασιν. οὐ μὴν οὐδ’ Ἄρησ γε ὑμῖν ἠτίμασται, οὐδὲ δέοσ μὴ συνταράξῃ τὰ πάντα, ὥσπερ ἐν Λαπιθῶν δείπνῳ παροφθεὶσ, ἀλλ’ ἐπὶ ταῖσ ὄχθαισ ἔξω τῶν ποταμῶν χορεύει τὴν ἄπαυστον χορείαν, αἵματοσ καθαρὰ σώζων τὰ ὅπλα. ὅ γε μὴν πάντ’ ἐφορῶν Ἥλιοσ οὐδὲν εἶδεν ἐφ’ ὑμῶν βίαιον οὐδ’ ἄδικον οὐδ’ οἱᾶ πολλὰ ἐν τοῖσ πρόσθεν χρόνοισ· ὥστ’ εἰκότωσ ἥδιστα ἐφορᾷ τὴν ὑμετέραν ἀρχήν. δοκεῖ δέ μοι καὶ Ἡσίοδοσ, εἰ ὁμοίωσ Ὁμήρῳ τέλειοσ ἦν τὰ ποιητικὰ καὶ μαντικὸσ, ὥσπερ ἐκεῖνοσ οὐκ ἠγνόησε τὴν ὑμετέραν ἀρχὴν ἐσομένην, ἀλλὰ προεῖδε καὶ ἀνεφθέγξατο ἐν τοῖσ ἔπεσιν, οὕτωσ καὶ αὐτὸσ οὐκ ἂν ὥσπερ νῦν ἀπὸ χρυσοῦ γένουσ ἀρξάμενοσ γενεαλογεῖν, ἢ, ἡνίκα ταύτην ἀρχὴν ἐνεστήσατο, περί γε τοῦ τελευταίου καὶ σιδηροῦ γένουσ διαλεγόμενοσ τοῦτον ἂν αὐτοῦ φάναι γενέσθαι τὸν ὄλεθρον, εὖτ’ ἂν γεινόμενοι πολιοκρόταφοι τελέθωσιν, ἀλλ’ ἡνίκ’ ἂν ἡ ὑμετέρα προστασία τε καὶ ἀρχὴ καταστῇ, τότ’ ἂν φάναι φθαρῆναι τὸ σιδηροῦν φῦλον ἐν τῇ γῇ, καὶ Δίκῃ δὲ καὶ Αἰδοῖ τότ’ ἂν ἀποδοθῆναι κάθοδον εἰσ ἀνθρώπουσ, καὶ οἰκτεῖραι τοὺσ πρὸ ὑμῶν γενομένουσ. ἀεὶ μὲν οὖν τά γε δὴ παρ’ ὑμῖν τίμια εἰσαχθέντα ὡσ ἀληθῶσ ὑφ’ ὑμῶν καὶ ἑξῆσ ἀεὶ μᾶλλον βεβαιούμενα, ὅ γε μὴν νῦν ἄρχων μέγασ οἱο͂ν ἀγωνιστὴσ καθαρὸσ τοσοῦτον ὑπεραίρει τοῖσ παρ’ αὑτοῦ τὸν πατέρα ὅσον, οὐδ’ εἰπεῖν ῥᾴδιον, ἑτέρουσ αὐτὸσ ὑπεραίρει.

εἴτε δὲ χεῖρον εἴτε βέλτιον ἔξεστιν ἤδη φέρειν τὴν ψῆφον. καὶ δὴ φαίη τισ ἂν δικαιοσύνην καὶ νόμιμον εἶναι τοῦτο ὡσ ἀληθῶσ ὅ τι κρίνειεν οὗτοσ. τί δ’ οὐ καὶ τοῦτο πρὸ τῶν ἄλλων εἰή σαφῶσ, ὅτι τοὺσ τῆσ ἀρχῆσ κοινωνοὺσ ὡσ οἰκείουσ ἔχει παῖδασ ὁμοίουσ ἑαυτῷ πλείουσ ἢ τῶν πρὸ αὐτοῦ τισ; ἀλλὰ τὸ ἐξ ἀρχῆσ ἀγώνισμα παντὸσ μεῖζον, παρισῶσαι τῷ τῆσ ἀρχῆσ μεγέθει τὸν λόγον, καὶ σχεδὸν τοῦ ἴσου χρόνου δεόμενον ὅσοσπερ ὁ τῆσ ἀρχῆσ· εἰή δ’ ἂν οὗτοσ ὁ πᾶσ αἰών. κράτιστον οὖν, ὥσπερ οἱ τῶν διθυράμβων τε καὶ παιάνων ποιηταὶ, εὐχήν τινα προσθέντα οὕτω κατακλεῖσαι τὸν λόγον. καὶ δὴ κεκλήσθων θεοὶ πάντεσ καὶ θεῶν παῖδεσ καὶ διδόντων τὴν ἀρχὴν τήνδε καὶ πόλιν τήνδε θάλλειν δι’ αἰῶνοσ καὶ μὴ παύσασθαι πρὶν ἂν μύδροι τε ὑπὲρ θαλάττησ πέσοιεν καὶ δένδρα ἦρι θάλλοντα παύσηται· ἄρχοντά τε τὸν μέγαν καὶ παῖδασ τούτου σῶσ τε εἶναι καὶ πρυτανεύειν πᾶσι τἀγαθά. ἐκτετέλεσταί μοι τὸ τόλμημα·

상위

Aristides, Aelius (아리스티데스, 아일리오스)

목록

SEARCH

MENU NAVIGATION