Xenophon, Works on Socrates, Οἰκονομικός, chapter 4

(크세노폰, Works on Socrates, Οἰκονομικός, chapter 4)

ἀλλὰ πάσασ μὲν τί σε δεῖ ἐπιδεικνύναι, ὦ Σώκρατεσ; ἔφη ὁ Κριτόβουλοσ· οὔτε γὰρ κτήσασθαι πασῶν τῶν τεχνῶν ἐργάτασ ῥᾴδιον οἱούσ δεῖ, οὔτε ἔμπειρον γενέσθαι αὐτῶν οἱο͂́ν τε, ἀλλ’ αἳ δοκοῦσι κάλλισται τῶν ἐπιστημῶν καὶ ἐμοὶ πρέποι ἂν μάλιστα ἐπιμελομένῳ, ταύτασ μοι καὶ αὐτὰσ ἐπιδείκνυε καὶ τοὺσ πράττοντασ αὐτάσ, καὶ αὐτὸσ δὲ ὅ τι δύνασαι συνωφέλει εἰσ ταῦτα διδάσκων. ἀλλὰ καλῶσ, ἔφη, λέγεισ, ὦ Κριτόβουλε.

καὶ γὰρ αἵ γε βαναυσικαὶ καλούμεναι καὶ ἐπίρρητοί εἰσι καὶ εἰκότωσ μέντοι πάνυ ἀδοξοῦνται πρὸσ τῶν πόλεων. καταλυμαίνονται γὰρ τὰ σώματα τῶν τε ἐργαζομένων καὶ τῶν ἐπιμελομένων, ἀναγκάζουσαι καθῆσθαι καὶ σκιατραφεῖσθαι, ἔνιαι δὲ καὶ πρὸσ πῦρ ἡμερεύειν. τῶν δὲ σωμάτων θηλυνομένων καὶ αἱ ψυχαὶ πολὺ ἀρρωστότεραι γίγνονται. καὶ ἀσχολίασ δὲ μάλιστα ἔχουσι καὶ φίλων καὶ πόλεωσ συνεπιμελεῖσθαι αἱ βαναυσικαὶ καλούμεναι.

ὥστε οἱ τοιοῦτοι δοκοῦσι κακοὶ καὶ φίλοισ χρῆσθαι καὶ ταῖσ πατρίσιν ἀλεξητῆρεσ εἶναι. καὶ ἐν ἐνίαισ μὲν τῶν πόλεων, μάλιστα δὲ ἐν ταῖσ εὐπολέμοισ δοκούσαισ εἶναι, οὐδ’ ἔξεστι τῶν πολιτῶν οὐδενὶ βαναυσικὰσ τέχνασ ἐργάζεσθαι. ἡμῖν δὲ δὴ ποίαισ συμβουλεύεισ, ὦ Σώκρατεσ, χρῆσθαι;

ἆρ’, ἔφη ὁ Σωκράτησ, μὴ αἰσχυνθῶμεν τὸν Περσῶν βασιλέα μιμήσασθαι; ἐκεῖνον γάρ φασιν ἐν τοῖσ καλλίστοισ τε καὶ ἀναγκαιοτάτοισ ἡγούμενον εἶναι ἐπιμελήμασι γεωργίαν τε καὶ τὴν πολεμικὴν τέχνην τούτων ἀμφοτέρων ἰσχυρῶσ ἐπιμελεῖσθαι. καὶ ὁ Κριτόβουλοσ ἀκούσασ ταῦτα εἶπε· καὶ τοῦτο, ἔφη, πιστεύεισ, ὦ Σώκρατεσ, βασιλέα τὸν Περσῶν γεωργίασ τι συνεπιμελεῖσθαι;

ὧδ’ ἄν, ἔφη ὁ Σωκράτησ, ἐπισκοποῦντεσ, ὦ Κριτόβουλε, ἴσωσ ἂν καταμάθοιμεν εἴ τι συνεπιμελεῖται. τῶν μὲν γὰρ πολεμικῶν ἔργων ὁμολογοῦμεν αὐτὸν ἰσχυρῶσ ἐπιμελεῖσθαι, ὅτι ἐξ ὁπόσωνπερ ἐθνῶν λαμβάνει <τι>, τέταχε τῷ ἄρχοντι ἑκάστῳ εἰσ ὁπόσουσ δεῖ διδόναι τροφὴν ἱππέασ καὶ τοξότασ καὶ σφενδονήτασ καὶ γερροφόρουσ, οἵτινεσ τῶν τε ὑπ’ αὐτοῦ ἀρχομένων ἱκανοὶ ἔσονται κρατεῖν καὶ ἂν πολέμιοι ἐπίωσιν, ἀρήξουσι τῇ χώρᾳ, χωρὶσ δὲ τούτων φύλακασ ἐν ταῖσ ἀκροπόλεσι τρέφει· καὶ τὴν μὲν τροφὴν τοῖσ φρουροῖσ δίδωσιν ὁ ἄρχων ᾧ τοῦτο προστέτακται, βασιλεὺσ δὲ κατ’ ἐνιαυτὸν ἐξέτασιν ποιεῖται τῶν μισθοφόρων καὶ τῶν ἄλλων οἷσ ὡπλίσθαι προστέτακται, καὶ πάντασ ἅμα συνάγων πλὴν τοὺσ ἐν ταῖσ ἀκροπόλεσιν ἔνθα δὴ ὁ σύλλογοσ καλεῖται·

καὶ τοὺσ μὲν ἀμφὶ τὴν ἑαυτοῦ οἴκησιν αὐτὸσ ἐφορᾷ, τοὺσ δὲ πρόσω ἀποικοῦντασ πιστοὺσ πέμπει ἐπισκοπεῖν· καὶ οἳ μὲν ἂν φαίνωνται τῶν φρουράρχων καὶ τῶν χιλιάρχων καὶ τῶν σατραπῶν τὸν ἀριθμὸν τὸν τεταγμένον ἔκπλεων ἔχοντεσ, καὶ τούτουσ δοκίμοισ ἵπποισ τε καὶ ὅπλοισ κατεσκευασμένουσ παρέχωσι, τούτουσ μὲν τοὺσ ἄρχοντασ καὶ ταῖσ τιμαῖσ αὔξει καὶ δώροισ μεγάλοισ καταπλουτίζει, οὓσ δ’ ἂν εὑρ́ῃ τῶν ἀρχόντων ἢ καταμελοῦντασ τῶν φρουραρχιῶν ἢ κατακερδαίνοντασ, τούτουσ χαλεπῶσ κολάζει καὶ παύων τῆσ ἀρχῆσ ἄλλουσ ἐπιμελητὰσ καθίστησι.

τῶν μὲν δὴ πολεμικῶν ἔργων ταῦτα ποιῶν δοκεῖ ἡμῖν ἀναμφιλόγωσ ἐπιμελεῖσθαι. ἔτι δὲ ὁπόσην μὲν τῆσ χώρασ διελαύνων ἐφορᾷ αὐτόσ, καὶ δοκιμάζει, ὁπόσην δὲ μὴ αὐτὸσ ἐφορᾷ, πέμπων πιστοὺσ ἐπισκοπεῖται.

καὶ οὓσ μὲν ἂν αἰσθάνηται τῶν ἀρχόντων συνοικουμένην τε τὴν χώραν παρεχομένουσ καὶ ἐνεργὸν οὖσαν τὴν γῆν καὶ πλήρη δένδρων τε ὧν ἑκάστη φέρει καὶ καρπῶν, τούτοισ μὲν χώραν τε ἄλλην προστίθησι καὶ δώροισ κοσμεῖ καὶ ἕδραισ ἐντίμοισ γεραίρει, οἷσ δ’ ἂν ὁρᾷ ἀργόν τε τὴν χώραν οὖσαν καὶ ὀλιγάνθρωπον ἢ διὰ χαλεπότητα ἢ δι’ ὕβριν ἢ δι’ ἀμέλειαν, τούτουσ δὲ κολάζων καὶ παύων τῆσ ἀρχῆσ ἄρχοντασ ἄλλουσ καθίστησι. ταῦτα ποιῶν δοκεῖ ἧττον ἐπιμελεῖσθαι ὅπωσ ἡ γῆ ἐνεργὸσ ἔσται ὑπὸ τῶν κατοικούντων ἢ ὅπωσ εὖ φυλάξεται ὑπὸ τῶν φρουρούντων;

καὶ εἰσὶ δ’ αὐτῷ οἱ ἄρχοντεσ διατεταγμένοι ἐφ’ ἑκάτερον οὐχ οἱ αὐτοί, ἀλλ’ οἱ μὲν ἄρχουσι τῶν κατοικούντων τε καὶ τῶν ἐργατῶν, καὶ δασμοὺσ ἐκ τούτων ἐκλέγουσιν, οἱ δ’ ἄρχουσι τῶν ὡπλισμένων <τε καὶ τῶν> φρουρῶν. κἂν μὲν ὁ φρούραρχοσ μὴ ἱκανῶσ τῇ χώρᾳ ἀρήγῃ, ὁ τῶν ἐνοικούντων ἄρχων καὶ τῶν ἔργων ἐπιμελούμενοσ κατηγορεῖ τοῦ φρουράρχου, ὅτι οὐ δύνανται ἐργάζεσθαι διὰ τὴν ἀφυλαξίαν, ἂν δὲ παρέχοντοσ τοῦ φρουράρχου εἰρήνην τοῖσ ἔργοισ ὁ ἄρχων ὀλιγάνθρωπόν τε παρέχηται καὶ ἀργὸν τὴν χώραν, τούτου αὖ κατηγορεῖ ὁ φρούραρχοσ.

καὶ γὰρ σχεδόν τι οἱ κακῶσ τὴν χώραν ἐργαζόμενοι οὔτε τοὺσ φρουροὺσ τρέφουσιν οὔτε τοὺσ δασμοὺσ δύνανται ἀποδιδόναι.

ὅπου δ’ ἂν σατράπησ καθιστῆται, οὗτοσ ἀμφοτέρων τούτων ἐπιμελεῖται. ἐκ τούτων ὁ Κριτόβουλοσ εἶπεν·

οὐκοῦν εἰ μὲν δὴ ταῦτα ποιεῖ βασιλεύσ, ὦ Σώκρατεσ, οὐδὲν ἔμοιγε δοκεῖ ἧττον τῶν γεωργικῶν ἔργων ἐπιμελεῖσθαι ἢ τῶν πολεμικῶν. ἔτι δὲ πρὸσ τούτοισ, ἔφη ὁ Σωκράτησ, ἐν ὁπόσαισ τε χώραισ ἐνοικεῖ καὶ εἰσ ὁπόσασ ἐπιστρέφεται, ἐπιμελεῖται τούτων ὅπωσ κῆποί τε ἔσονται, οἱ παράδεισοι καλούμενοι, πάντων καλῶν τε κἀγαθῶν μεστοὶ ὅσα ἡ γῆ φύειν θέλει, καὶ ἐν τούτοισ αὐτὸσ τὰ πλεῖστα διατρίβει, ὅταν μὴ ἡ ὡρ́α τοῦ ἔτουσ ἐξείργῃ.

νὴ Δί’, ἔφη ὁ Κριτόβουλοσ, ἀνάγκη τοίνυν, ὦ Σώκρατεσ, ἔνθα γε διατρίβει αὐτόσ, καὶ ὅπωσ ὡσ κάλλιστα κατεσκευασμένοι ἔσονται οἱ παράδεισοι ἐπιμελεῖσθαι δένδρεσι καὶ τοῖσ ἄλλοισ ἅπασι καλοῖσ ὅσα ἡ γῆ φύει.

φασὶ δέ τινεσ, ἔφη ὁ Σωκράτησ, ὦ Κριτόβουλε, καὶ ὅταν δῶρα διδῷ ὁ βασιλεύσ, πρῶτον μὲν εἰσκαλεῖν τοὺσ πολέμῳ ἀγαθοὺσ γεγονότασ, ὅτι οὐδὲν ὄφελοσ πολλὰ ἀροῦν, εἰ μὴ εἰε͂ν οἱ ἀρήξοντεσ·

δεύτερον δὲ τοὺσ κατασκευάζοντασ τὰσ χώρασ ἄριστα καὶ ἐνεργοὺσ ποιοῦντασ, λέγοντα ὅτι οὐδ’ ἂν οἱ ἄλκιμοι δύναιντο ζῆν, εἰ μὴ εἰε͂ν οἱ ἐργαζόμενοι. λέγεται δὲ καὶ Κῦρόσ ποτε, ὅσπερ εὐδοκιμώτατοσ δὴ βασιλεὺσ γεγένηται, εἰπεῖν τοῖσ ἐπὶ τὰ δῶρα κεκλημένοισ ὅτι αὐτὸσ ἂν δικαίωσ τὰ ἀμφοτέρων δῶρα λαμβάνοι·

κατασκευάζειν τε γὰρ ἄριστοσ εἶναι ἔφη χώραν καὶ ἀρήγειν τοῖσ κατεσκευασμένοισ. Κῦροσ μὲν τοίνυν, ἔφη ὁ Κριτόβουλοσ, ὦ Σώκρατεσ, καὶ ἐπηγάλλετο οὐδὲν ἧττον, εἰ ταῦτα ἔλεγεν, ἐπὶ τῷ χώρασ ἐνεργοὺσ ποιεῖν καὶ κατασκευάζειν ἢ ἐπὶ τῷ πολεμικὸσ εἶναι.

καὶ ναὶ μὰ Δί’, ἔφη ὁ Σωκράτησ, Κῦρόσ γε, εἰ ἐβίωσεν, ἄριστοσ ἂν δοκεῖ ἄρχων γενέσθαι·

καὶ τούτου τεκμήρια ἄλλα τε πολλὰ παρέσχηται καὶ ὁπότε περὶ τῆσ βασιλείασ τῷ ἀδελφῷ ἐπορεύετο μαχούμενοσ, παρὰ μὲν Κύρου οὐδεὶσ λέγεται αὐτομολῆσαι πρὸσ βασιλέα, παρὰ δὲ βασιλέωσ πολλαὶ μυριάδεσ πρὸσ Κῦρον. ἐγὼ δὲ καὶ τοῦτο ἡγοῦμαι μέγα τεκμήριον ἄρχοντοσ ἀρετῆσ εἶναι, ᾧ ἂν ἑκόντεσ πείθωνται καὶ ἐν τοῖσ δεινοῖσ παραμένειν ἐθέλωσιν.

ἐκείνῳ δὲ καὶ οἱ φίλοι ζῶντί τε συνεμάχοντο καὶ ἀποθανόντι συναπέθανον πάντεσ περὶ τὸν νεκρὸν μαχόμενοι πλὴν Ἀριαίου· Ἀριαῖοσ δ’ ἔτυχεν ἐπὶ τῷ εὐωνύμῳ κέρατι τεταγμένοσ. οὗτοσ τοίνυν ὁ Κῦροσ λέγεται Λυσάνδρῳ, ὅτε ἦλθεν ἄγων αὐτῷ τὰ παρὰ τῶν συμμάχων δῶρα, ἄλλα τε φιλοφρονεῖσθαι, ὡσ αὐτὸσ ἔφη ὁ Λύσανδροσ ξένῳ ποτέ τινι ἐν Μεγάροισ διηγούμενοσ, καὶ τὸν ἐν Σάρδεσι παράδεισον ἐπιδεικνύναι αὐτὸν ἔφη.

ἐπεὶ δὲ ἐθαύμαζεν αὐτὸν ὁ Λύσανδροσ ὡσ καλὰ μὲν τὰ δένδρα εἰή, δι’ ἴσου δὲ τὰ πεφυτευμένα, ὀρθοὶ δὲ οἱ στίχοι τῶν δένδρων, εὐγώνια δὲ πάντα καλῶσ εἰή, ὀσμαὶ δὲ πολλαὶ καὶ ἡδεῖαι συμπαρομαρτοῖεν αὐτοῖσ περιπατοῦσι, καὶ ταῦτα θαυμάζων εἶπεν·

ἀλλ’ ἐγώ τοι, ὦ Κῦρε, πάντα μὲν <ταῦτα> θαυμάζω ἐπὶ τῷ κάλλει, πολὺ δὲ μᾶλλον ἄγαμαι τοῦ καταμετρήσαντόσ σοι καὶ διατάξαντοσ ἕκαστα τούτων· ἀκούσαντα δὲ ταῦτα τὸν Κῦρον ἡσθῆναί τε καὶ εἰπεῖν·

ταῦτα τοίνυν, ὦ Λύσανδρε, ἐγὼ πάντα καὶ διεμέτρησα καὶ διέταξα, ἔστι δ’ αὐτῶν, φάναι, ἃ καὶ ἐφύτευσα αὐτόσ. καὶ ὁ Λύσανδροσ ἔφη, ἀποβλέψασ εἰσ αὐτὸν καὶ ἰδὼν τῶν τε ἱματίων τὸ κάλλοσ ὧν εἶχε καὶ τῆσ ὀσμῆσ αἰσθόμενοσ καὶ τῶν στρεπτῶν καὶ τῶν ψελίων τὸ κάλλοσ καὶ τοῦ ἄλλου κόσμου οὗ εἶχεν, εἰπεῖν·

τί λέγεισ, φάναι, ὦ Κῦρε; ἦ γὰρ σὺ ταῖσ σαῖσ χερσὶ τούτων τι ἐφύτευσασ; καὶ τὸν Κῦρον ἀποκρίνασθαι·

θαυμάζεισ τοῦτο, ἔφη, ὦ Λύσανδρε; ὄμνυμί σοι τὸν Μίθρην, ὅτανπερ ὑγιαίνω, μηπώποτε δειπνῆσαι πρὶν ἱδρῶσαι ἢ τῶν πολεμικῶν τι ἢ τῶν γεωργικῶν ἔργων μελετῶν ἢ ἀεὶ ἕν γέ τι φιλοτιμούμενοσ. καὶ αὐτὸσ μέντοι ἔφη ὁ Λύσανδροσ ἀκούσασ ταῦτα δεξιώσασθαί τε αὐτὸν καὶ εἰπεῖν·

δικαίωσ μοι δοκεῖσ, ὦ Κῦρε, εὐδαίμων εἶναι· ἀγαθὸσ γὰρ ὢν ἀνὴρ εὐδαιμονεῖσ.

SEARCH

MENU NAVIGATION