Xenophon, Works on Socrates, Οἰκονομικός, chapter 3

(크세노폰, Works on Socrates, Οἰκονομικός, chapter 3)

ἀκούσασ ταῦτα ὁ Κριτόβουλοσ εἶπε· νῦν τοι, ἔφη, ἐγώ σε οὐκέτι ἀφήσω, ὦ Σώκρατεσ, πρὶν ἄν μοι ἃ ὑπέσχησαι ἐναντίον τῶν φίλων τουτωνὶ ἀποδείξῃσ. τί οὖν, ἔφη ὁ Σωκράτησ, ὦ Κριτόβουλε, ἄν σοι ἀποδεικνύω πρῶτον μὲν οἰκίασ τοὺσ μὲν ἀπὸ πολλοῦ ἀργυρίου ἀχρήστουσ οἰκοδομοῦντασ, τοὺσ δὲ ἀπὸ πολὺ ἐλάττονοσ πάντα ἐχούσασ ὅσα δεῖ, ἦ δόξω ἕν τί σοι τοῦτο τῶν οἰκονομικῶν ἔργων ἐπιδεικνύναι; καὶ πάνυ γ’, ἔφη ὁ Κριτόβουλοσ.

τί δ’ ἂν τὸ τούτου ἀκόλουθον μετὰ τοῦτό σοι ἐπιδεικνύω, τοὺσ μὲν πάνυ πολλὰ καὶ παντοῖα κεκτημένουσ ἔπιπλα, καὶ τούτοισ, ὅταν δέωνται, μὴ ἔχοντασ χρῆσθαι μηδὲ εἰδότασ εἰ σῶά ἐστιν αὐτοῖσ, καὶ διὰ ταῦτα πολλὰ μὲν αὐτοὺσ ἀνιωμένουσ, πολλὰ δὲ ἀνιῶντασ τοὺσ οἰκέτασ· τοὺσ δὲ οὐδὲν πλέον ἀλλὰ καὶ μείονα τούτων κεκτημένουσ ἔχοντασ εὐθὺσ ἕτοιμα ὅταν ὧν ἂν δέωνται χρῆσθαι. ἄλλο τι οὖν τούτων ἐστίν, ὦ Σώκρατεσ, αἴτιον ἢ ὅτι τοῖσ μὲν ὅπου ἔτυχεν ἕκαστον καταβέβληται, τοῖσ δὲ ἐν χώρᾳ ἕκαστα τεταγμένα κεῖται;

ναὶ μὰ Δί’, ἔφη ὁ Σωκράτησ· καὶ οὐδ’ ἐν χώρᾳ γ’ ἐν ᾗ ἔτυχεν, ἀλλ’ ἔνθα προσήκει, ἕκαστα διατέτακται. λέγειν τί μοι δοκεῖσ, ἔφη, καὶ τοῦτο, ὁ Κριτόβουλοσ, τῶν οἰκονομικῶν. τί οὖν, ἄν σοι, ἔφη, καὶ οἰκέτασ αὖ ἐπιδεικνύω ἔνθα μὲν πάντασ ὡσ εἰπεῖν δεδεμένουσ, καὶ τούτουσ θαμινὰ ἀποδιδράσκοντασ, ἔνθα δὲ λελυμένουσ καὶ ἐθέλοντάσ τε ἐργάζεσθαι καὶ παραμένειν, οὐ καὶ τοῦτό σοι δόξω ἀξιοθέατον τῆσ οἰκονομίασ ἔργον ἐπιδεικνύναι;

ναὶ μὰ Δί’, ἔφη ὁ Κριτόβουλοσ, καὶ σφόδρα γε. ἂν δὲ καὶ παραπλησίουσ γεωργίασ γεωργοῦντασ, τοὺσ μὲν ἀπολωλέναι φάσκοντασ ὑπὸ γεωργίασ καὶ ἀποροῦντασ, τοὺσ δὲ ἀφθόνωσ καὶ καλῶσ πάντα ἔχοντασ ὅσων δέονται ἀπὸ τῆσ γεωργίασ;

ναὶ μὰ Δί’, ἔφη ὁ Κριτόβουλοσ. ἴσωσ γὰρ ἀναλίσκουσιν οὐκ εἰσ ἃ δεῖ μόνον, ἀλλὰ καὶ εἰσ ἃ βλάβην φέρει αὐτῷ καὶ τῷ οἴκῳ. εἰσὶ μέν τινεσ ἴσωσ, ἔφη ὁ Σωκράτησ, καὶ τοιοῦτοι.

ἀλλ’ ἐγὼ οὐ τούτουσ λέγω, ἀλλ’ οἳ οὐδ’ εἰσ τἀναγκαῖα ἔχουσι δαπανᾶν, γεωργεῖν φάσκοντεσ. καὶ τί ἂν εἰή τούτου αἴτιον, ὦ Σώκρατεσ; ἐγώ σε ἄξω καὶ ἐπὶ τούτουσ, ἔφη ὁ Σωκράτησ· σὺ δὲ θεώμενοσ δήπου καταμαθήσῃ. νὴ Δί’, ἔφη, ἂν δύνωμαί γε. οὐκοῦν χρὴ θεώμενον σαυτοῦ ἀποπειρᾶσθαι εἰ γνώσῃ.

νῦν δ’ ἐγὼ σὲ σύνοιδα ἐπὶ μὲν κωμῳδῶν θέαν καὶ πάνυ πρῲ ἀνιστάμενον καὶ πάνυ μακρὰν ὁδὸν βαδίζοντα καὶ ἐμὲ ἀναπείθοντα προθύμωσ συνθεᾶσθαι· ἐπὶ δὲ τοιοῦτον οὐδέν με πώποτε ἔργον παρεκάλεσασ. οὐκοῦν γελοῖόσ σοι φαίνομαι εἶναι, ὦ Σώκρατεσ. σαυτῷ δὲ πολὺ νὴ Δί’, ἔφη, γελοιότεροσ.

ἂν δὲ καὶ ἀφ’ ἱππικῆσ σοι ἐπιδεικνύω τοὺσ μὲν εἰσ ἀπορίαν τῶν ἐπιτηδείων ἐληλυθότασ, τοὺσ δὲ διὰ τὴν ἱππικὴν καὶ πάνυ εὐπόρουσ ὄντασ καὶ ἅμα ἀγαλλομένουσ ἐπὶ τῷ κέρδει; οὐκοῦν τούτουσ μὲν καὶ ἐγὼ ὁρῶ καὶ οἶδα ἑκατέρουσ, καὶ οὐδέν τι μᾶλλον τῶν κερδαινόντων γίγνομαι. θεᾷ γὰρ αὐτοὺσ ᾗπερ τοὺσ τραγῳδούσ τε καὶ κωμῳδούσ, οὐχ ὅπωσ ποιητὴσ οἰόμαι γένῃ, ἀλλ’ ὅπωσ ἡσθῇσ ἰδών τι ἢ ἀκούσασ·

καὶ ταῦτα μὲν ἴσωσ οὕτωσ ὀρθῶσ ἔχει οὐ γὰρ ποιητὴσ βούλει γενέσθαι, ἱππικῇ δ’ ἀναγκαζόμενοσ χρῆσθαι οὐ μῶροσ οἰεί εἶναι εἰ μὴ σκοπεῖσ ὅπωσ μὴ ἰδιώτησ ἔσει τούτου τοῦ ἔργου, ἄλλωσ τε καὶ τῶν αὐτῶν ἵππων ἀγαθῶν εἴσ τε τὴν χρῆσιν καὶ κερδαλέων εἰσ πώλησιν ὄντων; πωλοδαμνεῖν με κελεύεισ, ὦ Σώκρατεσ;

οὐ μὰ Δί’ οὐδέν τι μᾶλλον ἢ καὶ γεωργοὺσ ἐκ παιδίων ὠνούμενον κατασκευάζειν, ἀλλ’ εἶναί τινέσ μοι δοκοῦσιν ἡλικίαι καὶ ἵππων καὶ ἀνθρώπων, αἳ εὐθύσ τε χρήσιμοί εἰσι καὶ ἐπὶ τὸ βέλτιον ἐπιδιδόασιν. ἔχω δ’ ἐπιδεῖξαι καὶ γυναιξὶ ταῖσ γαμεταῖσ τοὺσ μὲν οὕτω χρωμένουσ ὥστε συνεργοὺσ ἔχειν αὐτὰσ εἰσ τὸ συναύξειν τοὺσ οἴκουσ, τοὺσ δὲ ᾗ ὅτι πλεῖστον λυμαίνονται. καὶ τούτου πότερα χρή, ὦ Σώκρατεσ, τὸν ἄνδρα αἰτιᾶσθαι ἢ τὴν γυναῖκα;

πρόβατον μέν, ἔφη ὁ Σωκράτησ, ὡσ ἐπὶ τὸ πολὺ ἂν κακῶσ ἔχῃ, τὸν νομέα αἰτιώμεθα, καὶ ἵπποσ ὡσ ἐπὶ τὸ πολὺ ἂν κακουργῇ, τὸν ἱππέα κακίζομεν· τῆσ δὲ γυναικόσ, εἰ μὲν διδασκομένη ὑπὸ τοῦ ἀνδρὸσ τἀγαθὰ κακοποιεῖ, ἴσωσ δικαίωσ ἂν ἡ γυνὴ τὴν αἰτίαν ἔχοι· εἰ δὲ μὴ διδάσκων τὰ καλὰ κἀγαθὰ ἀνεπιστήμονι τούτων χρῷτο, ἆρ’ οὐ δικαίωσ ἂν ὁ ἀνὴρ τὴν αἰτίαν ἔχοι; πάντωσ δ’, ἔφη, ὦ Κριτόβουλε φίλοι γάρ ἐσμεν οἱ παρόντεσ ἀπαληθεῦσαι δεῖ πρὸσ ἡμᾶσ.

ἔστιν ὅτῳ ἄλλῳ τῶν σπουδαίων πλείω ἐπιτρέπεισ ἢ τῇ γυναικί; οὐδενί, ἔφη. ἔστι δὲ ὅτῳ ἐλάττονα διαλέγῃ ἢ τῇ γυναικί; εἰ δὲ μή, οὐ πολλοῖσ γε, ἔφη.

ἔγημασ δὲ αὐτὴν παῖδα νέαν μάλιστα καὶ ὡσ ἐδύνατο ἐλάχιστα ἑωρακυῖαν καὶ ἀκηκουῖαν; μάλιστα. οὐκοῦν πολὺ θαυμαστότερον εἴ τι ὧν δεῖ λέγειν ἢ πράττειν ἐπίσταιτο ἢ εἰ ἐξαμαρτάνοι. οἷσ δὲ σὺ λέγεισ ἀγαθὰσ εἶναι γυναῖκασ, ὦ Σώκρατεσ, ἦ αὐτοὶ ταύτασ ἐπαίδευσαν;

οὐδὲν οἱο͂ν τὸ ἐπισκοπεῖσθαι. συστήσω δέ σοι ἐγὼ καὶ Ἀσπασίαν, ἣ ἐπιστημονέστερον ἐμοῦ σοι ταῦτα πάντα ἐπιδείξει. νομίζω δὲ γυναῖκα κοινωνὸν ἀγαθὴν οἴκου οὖσαν πάνυ ἀντίρροπον εἶναι τῷ ἀνδρὶ ἐπὶ τὸ ἀγαθόν.

ἔρχεται μὲν γὰρ εἰσ τὴν οἰκίαν διὰ τῶν τοῦ ἀνδρὸσ πράξεων τὰ κτήματα ὡσ ἐπὶ τὸ πολύ, δαπανᾶται δὲ διὰ τῶν τῆσ γυναικὸσ ταμιευμάτων τὰ πλεῖστα· καὶ εὖ μὲν τούτων γιγνομένων αὔξονται οἱ οἶκοι, κακῶσ δὲ τούτων πραττομένων οἱ οἶκοι μειοῦνται. οἶμαι δέ σοι καὶ τῶν ἄλλων ἐπιστημῶν τοὺσ ἀξίωσ λόγου ἑκάστην ἐργαζομένουσ ἔχειν ἂν ἐπιδεῖξαί σοι, εἰ τι προσδεῖσθαι νομίζεισ.

SEARCH

MENU NAVIGATION