Flavius Josephus, Antiquitates Judaicae, Book 3

(플라비우스 요세푸스, Antiquitates Judaicae, Book 3)

Παραδόξου δὲ τῆσ σωτηρίασ τοῖσ Ἑβραίοισ οὕτωσ γενομένησ δεινῶσ ἐλύπει πάλιν αὐτοὺσ ἀγομένουσ ἐπὶ τὸ Σιναῖον ὄροσ ἡ χώρα τελέωσ οὖσα ἔρημοσ καὶ τῶν τε πρὸσ τροφὴν αὐτοῖσ ἄποροσ, σπανίζουσα δὲ καὶ ὕδατοσ εἰσ τὸ ἔσχατον, καὶ μὴ μόνον ἀνθρώποισ τι παρασχεῖν ἐνδεήσ, ἀλλὰ καὶ μηδ’ ἄλλο τι τῶν ζῴων ἱκανὴ βόσκειν· ψαφαρὰ γάρ ἐστι καὶ νοτερὸν ἐξ αὐτῆσ οὐδὲν ὅ τι καὶ φῦσαι καρπὸν δύναιτο. τοιαύτην δὲ οὖσαν τὴν χώραν ἐξ ἀνάγκησ ὥδευον ἑτέραν ἀπελθεῖν οὐκ ἔχοντεσ. ἐπεφέροντο δ’ ἐκ τῆσ προωδοιπορημένησ ὕδωρ τοῦ στρατηγοῦ κεκελευκότοσ, καὶ τούτου δαπανηθέντοσ ἐκ φρεάτων ἐποιοῦντο τὴν ὑδρείαν ἐπιπόνωσ διὰ σκληρότητα τῆσ γῆσ, καὶ τὸ εὑρισκόμενον δὲ πικρὸν ἀλλ’ οὐ πότιμον ἦν, καὶ τοῦτο δὲ σπάνιον.

ἀφικνοῦνται δὲ τοῦτον ὁδεύοντεσ τὸν τρόπον περὶ δείλην ὀψίαν εἰσ Μὰρ τόπον οὕτωσ διὰ τὴν τοῦ ὕδατοσ κακίαν ὀνομάσαντεσ·

μὰρ γὰρ ἡ πικρία λέγεται. καὶ αὐτόθι τεταλαιπωρημένοι τῷ τε συνεχεῖ τῆσ ὁδοιπορίασ καὶ τῇ τῆσ τροφῆσ ἀπορίᾳ, καὶ γὰρ τότ’ αὐτοὺσ τελείωσ ἐπιλελοίπει, κατάγονται· φρέαρ γὰρ ἦν, διὸ καὶ μᾶλλον ἔμειναν, οὐδ’ αὐτὸ μὲν ἐξαρκεῖν δυνάμενον τοσούτῳ στρατῷ, βραχεῖαν μέντοι παρέχον αὐτοῖσ εὐθυμίαν ἐν ἐκείνοισ εὑρεθὲν τοῖσ χωρίοισ·

καὶ γὰρ ἤκουον παρὰ τῶν ἐξερευνώντων μηδὲν ἔμπροσθεν βαδίζουσιν εἶναι. πικρὸν δὲ ἐκεῖνο τὸ ὕδωρ καὶ ἄποτον ἦν οὐκ ἀνθρώποισ μόνον ἀλλὰ καὶ τοῖσ ὑποζυγίοισ ἀφόρητον. Ὁρῶν δ’ ὁ Μωυσῆσ ἀθύμωσ διακειμένουσ καὶ τοῦ πράγματοσ τὸ ἀναντίλεκτον, οὐ γὰρ καθαρὸσ ἦν στρατὸσ ὥστε τῷ βιαζομένῳ τῆσ ἀνάγκησ ἀντιτάξαι τὸ ἀνδρεῖον, ἀλλὰ διέφθειρε τὸ κατ’ ἐκείνουσ γενναῖον παίδων τε καὶ γυναικῶν ὄχλοσ ἀσθενέστεροσ τῆσ ἐκ λόγων διδασκαλίασ, ἐν χαλεπωτέροισ ἦν τὴν συμφορὰν τὴν ἁπάντων ἰδίαν αὐτοῦ ποιούμενοσ·

καὶ γὰρ οὐδ’ ἐπ’ ἄλλον τινὰ συνέτρεχον ἀλλ’ ἐπ’ αὐτόν, ἀντιβολοῦντεσ γύναια μὲν ὑπὲρ νηπίων οἱ δ’ ἄνδρεσ ὑπὲρ ἐκείνων μὴ περιορᾶν, ἀλλ’ ἐκπορίζειν αὐτοῖσ ἀφορμήν τινα σωτηρίασ.

ἱκετεύειν οὖν τρέπεται τὸν θεὸν μεταβαλεῖν τὸ ὕδωρ ἐκ τῆσ παρούσησ κακίασ καὶ πότιμον αὐτοῖσ παρασχεῖν. καὶ κατανεύσαντοσ τοῦ θεοῦ τὴν χάριν λαβὼν τομάδοσ τὸ ἄκρον ἐν ποσὶν ἐρριμμένησ διαιρεῖ μέσην καὶ κατὰ τὸ μῆκοσ τὴν τομὴν ποιησάμενοσ, ἔπειτα μεθεὶσ εἰσ τὸ φρέαρ ἔπειθε τοὺσ Ἑβραίουσ τὸν θεὸν ἐπήκοον αὐτοῦ τῶν εὐχῶν γεγονέναι καὶ ὑπεσχῆσθαι τὸ ὕδωρ αὐτοῖσ παρέξειν οἱο͂ν ἐπιθυμοῦσιν, ἂν πρὸσ τὰ ὑπ’ αὐτοῦ κελευόμενα μὴ ὀκνηρῶσ ἀλλὰ προθύμωσ ὑπουργῶσιν.

ἐρομένων δ’ αὐτῶν, τί καὶ ποιούντων ἂν μεταβάλοι τὸ ὕδωρ ἐπὶ τὸ κρεῖττον, κελεύει τοὺσ ἐν ἀκμῇ περιστάντασ ἐξαντλεῖν λέγων τὸ ὑπολειπόμενον ἔσεσθαι πότιμον αὐτοῖσ προεκκενωθέντοσ τοῦ πλείονοσ.

καὶ οἱ μὲν ἐπόνουν, τὸ δ’ ὑπὸ τῶν συνεχῶν πληγῶν γεγυμνασμένον καὶ κεκαθαρμένον ἤδη πότιμον ἦν. Ἄραντεσ δ’ ἐκεῖθεν εἰσ Ἦλιν ἀφικνοῦνται πόρρωθεν μὲν ἀγαθὴν ὁραθῆναι, καὶ γὰρ φοινικόφυτοσ ἦν, πλησιάζουσα δ’ ἀπηλέγχετο πονηρά·

καὶ γὰρ οἱ φοίνικεσ ὄντεσ οὐ πλείουσ ἑβδομήκοντα δυσαυξεῖσ τε ἦσαν καὶ χαμαίζηλοι δι’ ὕδατοσ ἀπορίαν ψαφαροῦ τοῦ παντὸσ ὄντοσ χωρίου· οὔτε γὰρ ἐκ τῶν πηγῶν δώδεκα οὐσῶν τὸν ἀριθμὸν νοτερόν τι προσαρδεῦον αὐτοῖσ δι’ ἐλπίδα χρήσιμον, ἀλλὰ μὴ δυναμένων ἐκβλύσαι μηδ’ ἀνασχεῖν ἰκμάδεσ ἦσαν ὀλίγαι, καὶ διαμωμένοισ τὴν ψάμμον οὐδὲν ἀπήντα, κἂν εἴ τι δὲ στάζον ἔλαβον εἰσ χεῖρασ, ἄχρηστον ηὑρ́ισκον ὑπὸ τοῦ θολερὸν εἶναι·

καρπόν τε φέρειν ἦν ἀσθενῆ τὰ δένδρα διὰ σπάνιν τῆσ ἐξ ὕδατοσ εἰσ τοῦτο ἀφορμῆσ καὶ παρακλήσεωσ.

εἶχον οὖν ἐν αἰτίᾳ τὸν στρατηγὸν καὶ κατεβόων αὐτοῦ τὴν ταλαιπωρίαν καὶ τὴν πεῖραν τῶν κακῶν δι’ αὐτὸν πάσχειν λέγοντεσ· τριακοστὴν γὰρ ἐκείνην ὁδεύοντεσ ἡμέραν ὅσα μὲν ἐπεφέροντο πάντ’ ἦσαν ἀναλωκότεσ, μηδενὶ δὲ περιτυγχάνοντεσ δυσέλπιδεσ ἦσαν περὶ τῶν ὅλων. πρὸσ δὲ τῷ παρόντι κακῷ τὴν διάνοιαν ὄντεσ καὶ ἐν μνήμῃ εἶναι τῶν ὑπηργμένων αὐτοῖσ ἔκ τε τοῦ θεοῦ καὶ τῆσ Μωυσέοσ ἀρετῆσ καὶ συνέσεωσ κωλυόμενοι δι’ ὀργῆσ τὸν στρατηγὸν εἶχον καὶ βάλλειν αὐτὸν ὡρμήκεσαν ὡσ αἰτιώτατον τῆσ ἐν ποσὶ συμφορᾶσ.

ὃν εἰκὸσ δοκιμάζοντα τὴν ἀρετὴν αὐτῶν πῶσ τε καρτερίασ ἔχουσι καὶ μνήμησ τῶν προϋπηργμένων, εἰ μὴ πρὸσ ἐκεῖνα γίγνοιντο διὰ τὰ ἐν ποσὶ κακά, γυμνάζειν αὐτοὺσ τοῖσ ἄρτι χαλεποῖσ.

ἐλέγχεσθαι δὲ αὐτοὺσ οὐκ ἀγαθοὺσ οὔτε περὶ τὴν ὑπομονὴν οὔτε περὶ τὴν μνήμην τῶν εὖ γεγονότων, οὕτωσ μὲν τοῦ θεοῦ καὶ τῆσ ἐκείνου γνώμησ, καθ’ ἣν ἐκλελοίπασι τὴν Αἴγυπτον, καταφρονοῦντασ, οὕτωσ δὲ πρὸσ αὐτὸν τὸν ὑπηρέτην αὐτοῦ διατεθέντασ καὶ ταῦτα μηδὲν αὐτοὺσ διαψευσάμενον περὶ ὧν εἴποι τε καὶ πράττειν κατ’ ἐντολὴν τοῦ θεοῦ κελεύσειε.

πῶσ τε διὰ τῆσ θαλάσσησ ἀναφυγούσησ αὐτοῖσ πορρωτάτω καινὴν ὁδὸν ἀπελθόντεσ αὐτῇ ταύτῃ σωθείησαν μὲν αὐτοί, τοὺσ δὲ ἐχθροὺσ ἐπίδοιεν ἀπολωλότασ, ὅτι τε σπανίζοντασ ὅπλων εἰσ εὐπορίαν ὁ θεὸσ καὶ τούτων καταστήσειε, τά τε ἄλλα ὅσα πρὸσ αὐτῷ τῷ διαφθαρήσεσθαι δόξαντασ γεγονέναι καὶ σώσειεν ὁ θεὸσ ἐκ παραλόγου καὶ ὡσ δύναμισ αὐτῷ·

ἵνα μάθοι πότερόν ποτε καὶ τροφῆσ ἀπορίαν καὶ σπάνιν ὕδατοσ ὑπὲρ αὐτῆσ ἐστε ἐνεγκεῖν γενναῖοι, ἢ δουλεύειν μᾶλλον ἀγαπᾶτε καθάπερ τὰ βοσκήματα τοῖσ κρατοῦσι καὶ τοῖσ πρὸσ τὰσ ἐκείνων ὑπηρεσίασ ἀφθόνωσ τρεφομένοισ·

δεδιέναι δ’ εἰπὼν οὐχ οὕτωσ ὑπὲρ τῆσ ἑαυτοῦ σωτηρίασ, πείσεσθαι γὰρ οὐδὲν κακὸν ἀδίκωσ ἀποθανών, ἀλλ’ ὑπὲρ αὐτῶν, μὴ δι’ ὧνπερ αὐτὸν βάλλουσι λίθων τοῦ θεοῦ κατακρίνειν νομισθῶσιν, ἐπράυνεν αὐτοὺσ καὶ τῆσ μὲν τοῦ βάλλειν ὁρμῆσ ἐπέσχε καὶ εἰσ μετάνοιαν ὧν ἔμελλον δρᾶν ἔτρεψε.

παθεῖν δ’ οὐκ ἀλόγωσ αὐτοὺσ διὰ τὴν ἀνάγκην τοῦτο νομίσασ ἔγνω δεῖν ἐφ’ ἱκετείαν τοῦ θεοῦ καὶ παράκλησιν ἐλθεῖν, καὶ ἀναβὰσ ἐπί τινα σκοπὴν ᾔτει πόρον τινὰ τῷ λαῷ καὶ τῆσ ἐνδείασ ἀπαλλαγήν·

ἐν αὐτῷ γὰρ εἶναι τὴν σωτηρίαν αὐτοῦ καὶ οὐκ ἐν ἄλλῳ·

συγγινώσκειν δὲ τοῖσ νῦν ὑπὸ τῆσ ἀνάγκησ ὑπὸ τοῦ λαοῦ πραττομένοισ φύσει δυσαρέστου καὶ φιλαιτίου τοῦ τῶν ἀνθρώπων ἐν οἷσ ἂν ἀτυχῇ γένουσ ὄντοσ. ὁ θεὸσ δὲ προνοήσειν τε ἐπαγγέλλεται καὶ παρέξειν ἀφορμὴν ἣν ποθοῦσι. Μωυσῆσ δὲ τοῦ θεοῦ ταῦτ’ ἀκούσασ καταβαίνει πρὸσ τὸ πλῆθοσ·

οἱ δ’ ὡσ ἑώρων καὶ ταῖσ ἐπαγγελίαισ ταῖσ παρὰ τοῦ θεοῦ γεγηθότα μετέβαλον ἐκ τῆσ κατηφείασ πρὸσ τὸ ἱλαρώτερον, καὶ στὰσ ἐκεῖνοσ ἐν μέσοισ ἥκειν ἔλεγε φέρων αὐτοῖσ παρὰ τοῦ θεοῦ τὴν περὶ τῶν ἐνεστηκότων ἀπόρων ἀπαλλαγήν. καὶ μετ’ ὀλίγον ὀρτύγων πλῆθοσ, τρέφει δὲ τοῦτο τὸ ὄρνεον ὡσ οὐδὲν ἕτερον ὁ Ἀράβιοσ κόλποσ, ἐφίπταται τὴν μεταξὺ θάλατταν ὑπερελθὸν καὶ ὑπὸ κόπου τε ἅμα τῆσ πτήσεωσ καὶ πρόσγαιον μᾶλλον τῶν ἄλλων ὂν καταφέρεται εἰσ τοὺσ Ἑβραίουσ·

οἱ δὲ συλλαμβάνοντεσ ὡσ τροφὴν αὐτοῖσ τοῦ θεοῦ ταύτην μηχανησαμένου τὴν ἔνδειαν ἰῶνται, καὶ Μωυσῆσ ἐπ’ εὐχὰσ τρέπεται τοῦ θεοῦ ταχεῖαν καὶ παρὰ τὴν ὑπόσχεσιν ποιησαμένου τὴν ἐπικουρίαν. Εὐθὺσ δὲ μετὰ τὴν πρώτην ἀφορμὴν τῆσ τροφῆσ καὶ δευτέραν αὐτοῖσ κατέπεμπεν ὁ θεόσ·

τοῦ πλήθουσ ἀγνοοῦντοσ καὶ νομίζοντοσ νίφεσθαι καὶ τῆσ ὡρ́ασ εἶναι τοῦ ἔτουσ τὸ γινόμενον, ἀνεδίδασκεν οὐ κατὰ τὴν ἐκείνων ὑπόληψιν ἀπ’ οὐρανοῦ καταφέρεσθαι τὴν δρόσον, ἀλλ’ ἐπὶ σωτηρίᾳ τῇ αὐτῶν καὶ διατροφῇ, καὶ γευομένοισ τοῦτο αὐτοῖσ παρεῖχε πιστεύειν.

οἱ δὲ μιμούμενοι τὸν στρατηγὸν ἥδοντο τῷ βρώματι·

μέλιτι γὰρ ἦν τὴν γλυκύτητα καὶ τὴν ἡδονὴν ἐμφερέσ, ὅμοιον δὲ τῇ τῶν ἀρωμάτων βδέλλῃ, τὸ δὲ μέγεθοσ τῷ κοριάννου σπέρματι· καὶ περὶ συλλογὴν λίαν αὐτοῦ ἐσπουδάκεσαν. παρηγγέλλετο δ’ ἐξ ἴσου πᾶσιν ἀσσαρῶνα, τοῦτο δ’ ἐστὶ μέτρον, εἰσ ἑκάστην ἡμέραν συλλέγειν ὡσ οὐκ ἐπιλείψοντοσ αὐτοῖσ τοῦ βρώματοσ, ἵνα μὴ τοῖσ ἀδυνάτοισ ἄπορον ᾖ τὸ λαμβάνειν δι’ ἀλκὴν τῶν δυνατωτέρων πλεονεκτούντων περὶ τὴν ἀναίρεσιν.

οἱ μέντοι πλέον τοῦ προστεταγμένου μέτρου συναγαγόντεσ οὐδὲν περισσότερον εἶχον τοῦ κακοπαθῆσαι·

ἀσσαρῶνοσ γὰρ οὐδὲν πλέον εὑρ́ισκον· τοῦ δ’ ὑπολειφθέντοσ εἰσ τὴν ἐπιοῦσαν ὄνησισ οὐδ’ ἥτισ ἦν διεφθαρμένου ὑπό τε σκωλήκων καὶ πικρίασ· οὕτω θεῖον ἦν τὸ βρῶμα καὶ παράδοξον. ἀμύνει δὲ τοῖσ ταύτην νεμομένοισ τὴν ἐκ τῶν ἄλλων ἀπορίαν, ἔτι δὲ καὶ νῦν [ὑέται] πᾶσ ἐκεῖνοσ ὁ τόποσ, καθάπερ καὶ τότε Μωυσεῖ χαριζόμενον τὸ θεῖον κατέπεμψε τὴν διατροφήν.

καλοῦσι δὲ Ἑβραῖοι τὸ βρῶμα τοῦτο μάννα·

τὸ γὰρ μάν ἐπερώτησισ κατὰ τὴν ἡμετέραν διάλεκτον, τί τοῦτ’ ἔστιν ἀνακρίνουσα. καὶ οἱ μὲν χαίροντεσ ἐπὶ τοῖσ ἀπ’ οὐρανοῦ καταπεμφθεῖσιν αὐτοῖσ διετέλουν, τῇ δὲ τροφῇ ταύτῃ τεσσαράκοντα ἔτη ἐχρήσαντο ἐφ’ ὅσον χρόνον ἦσαν ἐν τῇ ἐρήμῳ. Ὡσ δ’ ἐκεῖθεν ἄραντεσ εἰσ Ῥαφιδεὶν ἧκον ταλαιπωρηθέντεσ ὑπὸ δίψουσ εἰσ ἔσχατον ἔν τε ταῖσ πρότερον ἡμέραισ πίδαξιν ὀλίγαισ ἐντυγχάνοντεσ καὶ τότε παντάπασιν ἄνυδρον εὑρόντεσ τὴν γῆν, ἐν κακοῖσ ἦσαν καὶ πάλιν δι’ ὀργῆσ τὸν Μωυσῆν ἐποιοῦντο.

ὁ δὲ τὴν ὁρμὴν τοῦ πλήθουσ πρὸσ μικρὸν ἐκκλίνασ ἐπὶ λιτὰσ τρέπεται τοῦ θεοῦ παρακαλῶν ὡσ τροφὴν ἔδωκεν ἀπορουμένοισ οὕτωσ καὶ ποτὸν παρασχεῖν, διαφθειρομένησ καὶ τῆσ ἐπὶ τροφῇ χάριτοσ ποτοῦ μὴ παρόντοσ.

ὁ δ’ οὐκ εἰσ μακρὰν τὴν δωρεὰν ἀνεβάλλετο, τῷ δὲ Μωυσεῖ παρέξειν ὑπισχνεῖται πηγὴν καὶ πλῆθοσ ὕδατοσ ὅθεν οὐ προσδοκήσειαν, καὶ κελεύει τῷ βάκτρῳ πλήξαντα τὴν πέτραν, ἣν ἑώρων αὐτόθι παρακειμένην, παρ’ αὐτῆσ λαμβάνειν τὴν εὐπορίαν ὧν δέονται·

φροντίζει γὰρ καὶ τοῦ μὴ σὺν πόνῳ μηδ’ ἐργασίᾳ τὸ ποτὸν αὐτοῖσ φανῆναι. καὶ Μωυσῆσ ταῦτα λαβὼν παρὰ τοῦ θεοῦ παραγίνεται πρὸσ τὸν λαὸν περιμένοντα καὶ εἰσ αὐτὸν ἀφορῶντα·

καὶ γὰρ ἤδη καθεώρων αὐτὸν ἀπὸ τῆσ σκοπῆσ ὁρμώμενον. ὡσ δ’ ἧκεν, ἀπολύειν αὐτοὺσ καὶ ταύτησ τῆσ ἀνάγκησ τὸν θεὸν ἔλεγε καὶ χαρίσασθαι σωτηρίαν οὐδ’ ἐλπισθεῖσαν ἐκ τῆσ πέτρασ ποταμὸν αὐτοῖσ ῥυήσεσθαι λέγων. τῶν δὲ πρὸσ τὴν ἀκοὴν καταπλαγέντων, εἰ ὑπό τε τοῦ δίψουσ καὶ τῆσ ὁδοιπορίασ τεταλαιπωρημένοισ ἀνάγκη γένοιτο κόπτειν τὴν πέτραν, ὁ Μωυσῆσ πλήττει τῇ βακτηρίᾳ, καὶ χανούσησ ἐξέβλυσεν ὕδωρ πολὺ καὶ διαυγέστατον.

οἱ δὲ τῷ παραδόξῳ τοῦ γεγονότοσ κατεπλάγησαν, καὶ πρὸσ τὴν ὄψιν αὐτοῖσ ἤδη τὸ δίψοσ ἔληγε, καὶ πίνουσιν ἡδὺ καὶ γλυκὺ τὸ νᾶμα καὶ οἱο͂ν ἂν εἰή θεοῦ τὸ δῶρον δόντοσ ἐφαίνετο·

τόν τε οὖν Μωυσῆν ἐθαύμαζον οὕτωσ ὑπὸ τοῦ θεοῦ τετιμημένον, καὶ θυσίαισ ἠμείβοντο τὴν τοῦ θεοῦ περὶ αὐτοὺσ πρόνοιαν. δηλοῖ δὲ ἐν τῷ ἱερῷ ἀνακειμένη γραφὴ τὸν θεὸν προειπεῖν Μωυσεῖ οὕτωσ ἐκ τῆσ πέτρασ ἀναδοθήσεσθαι ὕδωρ. Τοῦ δὲ Ἑβραίων ὀνόματοσ ἤδη πολλοῦ κατὰ πάντασ διαβοωμένου καὶ τοῦ περὶ αὐτῶν λόγου φοιτῶντοσ ἐν φόβῳ συνέβαινεν οὐ μικρῷ τοὺσ ἐπιχωρίουσ εἶναι, καὶ πρεσβευόμενοι πρὸσ ἀλλήλουσ παρεκάλουν ἀμύνειν καὶ πειρᾶσθαι τοὺσ ἄνδρασ διαφθείρειν.

ὃν οὐ καλῶσ ἔχει περιορᾶν, ἀλλὰ πρὶν ἢ λαβεῖν ἰσχὺν καὶ παρελθεῖν εἰσ εὐπορίαν καὶ αὐτὸν τῆσ πρὸσ ἡμᾶσ κατάρξαι μάχησ θαρρήσαντασ τῷ μηδὲν αὐτοῖσ παρ’ ἡμῶν ἀπαντᾶν καταλύειν ἀσφαλὲσ καὶ σῶφρον δίκην αὐτοὺσ καὶ περὶ τῆσ ἐρήμου καὶ τῶν ἐν αὐτῇ πραχθέντων ἀπαιτοῦντασ, ἀλλ’ οὐχ ὅταν ταῖσ πόλεσιν ἡμῶν καὶ τοῖσ ἀγαθοῖσ ἐπιβάλωσι τὰσ χεῖρασ.

οἱ δὲ ἀρχομένην δύναμιν ἐχθρῶν πειρώμενοι καταλύειν ἀγαθοὶ συνεῖναι μᾶλλον, ἢ οἱ προκόψασαν μείζω κωλύοντεσ γενέσθαι·

οἱ μὲν γὰρ τοῦ περισσοῦ δοκοῦσι νεμεσᾶν, οἱ δ’ οὐδεμίαν αὐτοῖσ ἀφορμὴν κατ’ αὐτῶν ἐῶσι γενέσθαι. τοιαῦτα τοῖσ τε πλησιοχώροισ καὶ πρὸσ ἀλλήλουσ πρεσβευόμενοι χωρεῖν τοῖσ Ἑβραίοισ ἐγνώκεσαν εἰσ μάχην. Μωυσεῖ δ’ οὐδὲν προσδοκῶντι πολέμιον ἀπορίαν καὶ ταραχὴν ἐνεποίει τὰ τῶν ἐπιχωρίων, καὶ παρόντων ἐπὶ τὴν μάχην ἤδη καὶ κινδυνεύειν δέον ἐθορύβει χαλεπῶσ τὸ τῶν Ἑβραίων πλῆθοσ ἐν ἀπορίᾳ μὲν ὂν ἁπάντων, μέλλον δὲ πολεμεῖν πρὸσ ἀνθρώπουσ τοῖσ πᾶσι καλῶσ ἐξηρτυμένουσ.

ὑπολαμβάνειν δὲ τὸ μὲν αὐτῶν εἶναι στράτευμα πολὺ καὶ πάντων ἀπροσδεέσ, ὅπλων χρημάτων τροφῆσ τῶν ἄλλων, ὧν παρόντων ἐκ πεποιθήσεωσ πολεμοῦσιν ἄνθρωποι, κρίνοντασ ἐν τῇ παρὰ τοῦ θεοῦ συμμαχίᾳ ταῦτα αὐτοῖσ παρεῖναι, τὸ δὲ τῶν ἐναντίων ὀλίγον ἄνοπλον ἀσθενέσ, οἱο͂ν καὶ μὴ ὑπὸ τοιούτων, οἱοίσ αὐτοῖσ σύνοιδεν οὖσιν, νικᾶσθαι βουλομένου τοῦ θεοῦ.

εἰδέναι δ’ οἱο͂σ οὗτοσ ἐπίκουροσ ἐκ πολλῶν πεπειραμένουσ καὶ δεινοτέρων τοῦ πολέμου·

τοῦτον μὲν γὰρ εἶναι πρὸσ ἀνθρώπουσ, ἃ δ’ ἦν αὐτοῖσ πρὸσ λιμὸν καὶ δίψοσ ἄπορα καὶ πρὸσ ὄρη καὶ θάλασσαν ὁδὸν οὐκ ἔχουσι φυγῆσ, ταῦτ’ αὐτοῖσ διὰ τὴν εὐμένειαν τὴν παρὰ τοῦ θεοῦ νενικῆσθαι. νῦν δὲ γίνεσθαι παρεκάλει προθυμοτάτουσ, ὡσ τῆσ ἁπάντων εὐπορίασ αὐτοῖσ ἐν τῷ κρατῆσαι τῶν ἐχθρῶν κειμένησ. Καὶ Μωυσῆσ μὲν τοιούτοισ παρεθάρσυνε τὸ πλῆθοσ λόγοισ συγκαλῶν τούσ τε φυλάρχουσ καὶ τῶν ἐν τέλει καθ’ ἑκάστουσ τε καὶ σὺν ἀλλήλοισ τοὺσ μὲν νεωτέρουσ παρεκάλει πείθεσθαι τοῖσ πρεσβυτέροισ, τοὺσ δὲ ἀκροᾶσθαι τοῦ στρατηγοῦ·

οἱ δ’ ἦσαν ἐπὶ τὸν κίνδυνον τὰσ ψυχὰσ ἠρμένοι καὶ πρὸσ τὸ δεινὸν ἑτοίμωσ ἔχοντεσ ἤλπιζον ἀπαλλαγήσεσθαί ποτε τῶν κακῶν, καὶ τὸν Μωυσῆν ἐκέλευον ἄγειν αὐτοὺσ ἐπὶ τοὺσ πολεμίουσ ἤδη καὶ μὴ μέλλειν, ὡσ τῆσ ἀναβολῆσ ἐμποδιζούσησ τὴν προθυμίαν αὐτῶν.

ὁ δὲ τῆσ πληθύοσ ἀποκρίνασ πᾶν τὸ μάχιμον Ιἠσοῦν ἐφίστησιν αὐτῷ Ναυήκου μὲν υἱὸν φυλῆσ τῆσ Ἐφραιμίτιδοσ, ἀνδρειότατον δὲ καὶ πόνουσ ὑποστῆναι γενναῖον καὶ νοῆσαί τε καὶ εἰπεῖν ἱκανώτατον καὶ θρησκεύοντα τὸν θεὸν ἐκπρεπῶσ καὶ Μωυσῆν διδάσκαλον τῆσ πρὸσ αὐτὸν εὐσεβείασ πεποιημένον τιμώμενόν τε παρὰ τοῖσ Ἑβραίοισ.

βραχὺ δέ τι περὶ τὸ ὕδωρ ἔταξε τῶν ὁπλιτῶν ἐπὶ φυλακῇ παίδων καὶ γυναικῶν τοῦ τε παντὸσ στρατοπέδου.

καὶ νύκτα μὲν πᾶσαν ἐν παρασκευαῖσ ἦσαν τῶν τε ὅπλων εἴ τι πεπονηκὸσ ἦν ἀναλαμβάνοντεσ καὶ τοῖσ στρατηγοῖσ προσέχοντεσ, ὡσ ὁρμήσοντεσ ἐπὶ τὴν μάχην ὁπότε κελεύσειεν αὐτοὺσ Μωυσῆσ. διηγρύπνει δὲ καὶ Μωυσῆσ ἀναδιδάσκων τὸν Ιἠσοῦν ὃν τρόπον ἐκτάξειε τὸ στρατόπεδον. ἠργμένησ δὲ ὑποφαίνειν τῆσ ἡμέρασ αὖθισ τόν τε Ιἠσοῦν παρεκάλει μηδὲν χείρονα φανῆναι κατὰ τὸ ἔργον τῆσ οὔσησ περὶ αὐτὸν ἐλπίδοσ δόξαν τε διὰ τῆσ παρούσησ κτήσασθαι στρατηγίασ παρὰ τοῖσ ἀρχομένοισ ἐπὶ τοῖσ γεγενημένοισ, τῶν τε Ἑβραίων τοὺσ ἀξιολογωτάτουσ ἰδίᾳ παρεκάλει καὶ σύμπαν ἤδη τὸ πλῆθοσ ὡπλισμένον παρώρμα.

καὶ ὁ μὲν οὕτωσ παραστησάμενοσ τὸν στρατὸν τοῖσ τε λόγοισ καὶ τῇ διὰ τῶν ἔργων παρασκευῇ ἀνεχώρει πρὸσ τὸ ὄροσ θεῷ τε καὶ Ιἠσοῦ παραδιδοὺσ τὸ στράτευμα.

Προσέμισγον δὲ οἱ πολέμιοι κἀν χερσὶν ἦν ἡ μάχη·

προθυμίᾳ δὲ καὶ διακελευσμῷ τὰ πρὸσ ἀλλήλουσ χρωμένων μέχρι μὲν οὖν Μωυσῆσ αὖθισ ἀνίσχει τὰσ χεῖρασ, καὶ τοὺσ Ἀμαληκίτασ κατεπόνουν οἱ Ἑβραῖοι. τὸν οὖν πόνον τῆσ ἀνατάσεωσ τῶν χειρῶν ὁ Μωυσῆσ οὐχ ὑπομένων, ὁσάκισ γὰρ ἂν αὐτὰσ καθίει τοσαυτάκισ ἐλαττοῦσθαι τοὺσ οἰκείουσ αὐτοῦ συνέβαινε, κελεύει τόν τε ἀδελφὸν Αἀρῶνα καὶ τῆσ ἀδελφῆσ Μαριάμησ τὸν ἄνδρα Οὖρον ὄνομα στάντασ ἑκατέρωθεν αὐτοῦ διακρατεῖν τὰσ χεῖρασ καὶ μὴ ἐπιτρέπειν κάμνειν βοηθοῦντασ. καὶ τούτου γενομένου κατὰ κράτοσ ἐνίκων τοὺσ Ἀμαληκίτασ οἱ Ἑβραῖοι, καὶ πάντεσ ἂν ἀπωλώλεισαν, εἰ μὴ νυκτὸσ ἐπιγενομένησ ἀπέσχοντο τοῦ κτείνειν.

νίκην καλλίστην καὶ καιριωτάτην νικῶσιν ἡμῶν οἱ πρόγονοι·

καὶ γὰρ τῶν ἐπιστρατευσάντων ἐκράτησαν καὶ τοὺσ περιοίκουσ ἐφόβησαν, μεγάλων τε καὶ λαμπρῶν ἐκ τοῦ πονεῖν ἐπέτυχον ἀγαθῶν ἑλόντεσ τὸ στρατόπεδον τῶν πολεμίων, πλούτουσ τε μεγάλουσ δημοσίᾳ καὶ κατ’ ἰδίαν ἔσχον οὐδὲ τῆσ ἀναγκαίου τροφῆσ πρότερον εὐποροῦντεσ. ὑπῆρξε δ’ αὐτοῖσ οὐκ εἰσ τὸ παρὸν μόνον, ἀλλὰ καὶ εἰσ τὸν αὖθισ αἰῶνα τῶν ἀγαθῶν αἰτία κατορθωθεῖσα ἡ προειρημένη μάχη·

οὐ γὰρ τὰ σώματα μόνον τῶν ἐπιστρατευσάντων ἐδούλωσαν ἀλλὰ καὶ τὰ φρονήματα, καὶ τοῖσ περιοίκοισ ἅπασι μετὰ τὴν ἐκείνων ἧτταν ἐγένοντο φοβεροί, αὐτοί τε πλούτου μεγάλου δύναμιν προσέλαβον· πολὺσ γὰρ ὁ ἄργυρόσ τε καὶ χρυσὸσ ἐγκατελήφθη ἐν τῷ στρατοπέδῳ καὶ σκεύη χαλκᾶ, οἷσ ἐχρῶντο περὶ τὴν δίαιταν, πολὺ δὲ ἐπίσημον πλῆθοσ ἑκατέρων ὅσα τε ὑφαντὰ καὶ κόσμοι περὶ τὰσ ὁπλίσεισ ἥ τε ἄλλη θεραπεία καὶ κατασκευὴ ἐκείνων λεία τε παντοία κτηνῶν καὶ ὅσα φιλεῖ στρατοπέδοισ ἐξωδευκόσιν ἕπεσθαι.

φρονήματόσ τε ὑπεπλήσθησαν ἐπ’ ἀνδρείᾳ Ἑβραῖοι καὶ πολλὴ μεταποίησισ ἦν ἀρετῆσ αὐτοῖσ πρόσ τε τῷ πονεῖν ἦσαν ἀεὶ τούτῳ πάντα ληπτὰ νομίζοντεσ εἶναι.

καὶ ταύτησ μὲν τῆσ μάχησ τοῦτο τὸ πέρασ. Τῇ δ’ ὑστεραίᾳ Μωυσῆσ νεκρούσ τε ἐσκύλευε τῶν πολεμίων καὶ τὰσ παντευχίασ τῶν φυγόντων συνέλεγεν ἀριστεῦσί τε τιμὰσ ἐδίδου καὶ τὸν στρατηγὸν Ιἠσοῦν ἐνεκωμίαζε μαρτυρούμενον ἐφ’ οἷσ ἔπραξεν ὑπὸ παντὸσ τοῦ στρατοῦ.

ἀπέθανεν δὲ Ἑβραίων μὲν οὐδείσ, τῶν δὲ πολεμίων ὅσουσ οὐδ’ ἀριθμῷ γνῶναι δυνατὸν ἦν. θύσασ δὲ χαριστήρια βωμὸν ἱδρύεται νικαῖον ὀνομάσασ τὸν θεὸν προεφήτευέ τε πανωλεθρὶ τοὺσ Ἀμαληκίτασ ἀπολουμένουσ καὶ μηδένα αὐτῶν ὑπολειφθησόμενον εἰσ αὖθισ διὰ τὸ Ἑβραίοισ ἐπιστρατεύσασθαι καὶ ταῦτα ἐν ἐρήμῳ τε γῇ καὶ ταλαιπωρουμένοισ, τόν τε στρατὸν εὐωχίαισ ἀνελάμβανε.

καὶ ταύτην μὲν τὴν μάχην πρώτην μαχεσάμενοι πρὸσ τοὺσ κατατολμήσαντασ αὐτῶν μετὰ τὴν ἐξ Αἰγύπτου γενομένην ἔξοδον οὕτωσ ἐπολέμησαν, ἐπεὶ δὲ τὴν τῶν ἐπινικίων ἑορτὴν ἤγαγον, ὁ Μωυσῆσ ἀναπαύσασ ἐπ’ ὀλίγασ ἡμέρασ τοὺσ Ἑβραίουσ μετὰ τὴν μάχην προῆγε συντεταγμένουσ·

πολὺ δ’ ἦν ἤδη τὸ ὁπλιτικὸν αὐτοῖσ·

καὶ προϊὼν κατ’ ὀλίγον ἐν τριμήνῳ μετὰ τὴν ἐξ Αἰγύπτου κίνησιν παρῆν ἐπὶ τὸ Σιναῖον ὄροσ, ἐν ᾧ τά τε περὶ τὸν θάμνον αὐτῷ καὶ τὰ λοιπὰ φαντάσματα συντυχεῖν προειρήκαμεν. Καὶ Ῥαγουῆλοσ ὁ πενθερὸσ αὐτοῦ πυνθανόμενοσ εὐπραξίαν ἀσμένωσ ἀπήντα τόν τε Μωυσῆν καὶ τὴν Σαπφώραν δεχόμενοσ καὶ τοὺσ παῖδασ αὐτῶν.

ἥδεται δὲ Μωυσῆσ ἐπὶ τῇ τοῦ πενθεροῦ ἀφίξει καὶ θύσασ εὐωχεῖ τὸ πλῆθοσ τοῦ θάμνου πλησίον, ὃσ διαπεφεύγει τοῦ πυρὸσ τὴν φλόγωσιν· καὶ τὸ μὲν πλῆθοσ κατὰ συγγένειαν ὡσ ἕκαστοι τῆσ εὐωχίασ μετελάμβανον, Αἀρὼν δὲ σὺν τοῖσ παροῦσι Ῥαγουῆλον προσλαβόμενοσ ὕμνουσ τε ᾖδον εἰσ τὸν θεὸν ὡσ τῆσ σωτηρίασ αὐτοῖσ καὶ τῆσ ἐλευθερίασ αἴτιον καὶ ποριστὴν γεγενημένον, καὶ τὸν στρατηγὸν εὐφήμουν ὡσ κατὰ ἀρετὴν ἐκείνου πάντων αὐτοῖσ κατὰ νοῦν ἀπηντηκότων.

καὶ Ῥαγουῆλοσ πολλὰ μὲν ἐγκώμια τοῦ πλήθουσ ἐπὶ τῇ πρὸσ τὸν Μωυσῆν εὐχαριστίᾳ διεξῄει, ἐθαύμαζε δὲ καὶ τὸν Μωυσῆν τῆσ ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν φίλων ἀνδραγαθίασ.

Τῇ δ’ ὑστεραίᾳ θεασάμενοσ ὁ Ῥαγουῆλοσ τὸν Μωυσῆν ἐν ὄχλῳ πραγμάτων ὄντα·

διέλυε γὰρ τὰσ δίκασ τοῖσ δεομένοισ πάντων ἐπ’ αὐτὸν βαδιζόντων καὶ μόνωσ ἂν τοῦ δικαίου τυχεῖν ἡγουμένων, εἰ διαιτητὴσ αὐτοῖσ οὗτοσ γένοιτο· καὶ γὰρ τοῖσ ἡττωμένοισ κοῦφον ἐδόκει τὸ λείπεσθαι κατὰ δικαιοσύνην οὐ κατὰ πλεονεξίαν αὐτὸ πάσχειν νομίζουσι·

τότε μὲν ἡσυχίαν ἦγε μὴ βουλόμενοσ ἐμποδίζειν τοῖσ ἀρετῇ χρῆσθαι τοῦ στρατηγοῦ θέλουσι, παυσάμενον δὲ τοῦ θορύβου παραλαβὼν καὶ συμμονωθεὶσ ἀνεδίδασκεν ἃ δεῖ ποιεῖν. καὶ συνεβούλευε τῆσ μὲν ἐπὶ τοῖσ ἥττοσι ταλαιπωρίασ ἑτέροισ ἐκστῆναι, περὶ δὲ τῶν μειζόνων καὶ τῆσ σωτηρίασ τοῦ πλήθουσ ἔχειν τὴν πρόνοιαν αὐτόν·

δικάσαι μὲν γὰρ ἀγαθοὺσ κἂν ἄλλουσ Ἑβραίων εὑρεθῆναι, φροντίσαι δὲ τοσούτων μυριάδων σωτηρίασ οὐκ ἄλλον τινὰ δύνασθαι μὴ Μωυσῆν γενόμενον. "αἰσθανόμενοσ οὖν τῆσ ἀρετῆσ, φησί, σαυτοῦ καὶ οἱο͂σ γέγονασ ἐπὶ τῷ τὸν λαὸν ὑπουργῶν τῷ θεῷ σώζειν τὴν μὲν τῶν ἐγκλημάτων δίαιταν ἐπίτρεψον αὐτοῖσ ποιεῖσθαι καὶ ἐπ’ ἄλλων, σὺ δὲ πρὸσ μόνῃ τῇ τοῦ θεοῦ θεραπείᾳ κατέχων σεαυτὸν διατέλει ζητῶν οἷσ ἂν τὸ πλῆθοσ ἀπαλλάξειασ τῆσ νῦν ἀπορίασ.

ὑποθήκαισ δὲ ταῖσ ἐμαῖσ περὶ τῶν ἀνθρωπίνων χρησάμενοσ τὸν στρατὸν ἐξετάσεισ ἀκριβῶσ καὶ κατὰ μυρίουσ τούτων κεκριμένουσ ἄρχοντασ ἀποδείξεισ, εἶτα κατὰ χιλίουσ, διαιρήσεισ δὲ μετ’ αὐτοὺσ εἰσ πεντακοσίουσ, καὶ πάλιν εἰσ ἑκατόν, εἶτ’ εἰσ πεντήκοντα.

ἄρχοντάσ τε ἐπὶ τούτοισ τάξεισ, οἳ κατὰ τριάκοντα μερισθέντασ διακοσμήσουσι καὶ κατὰ εἴκοσι καὶ κατὰ δέκα συναριθμουμένουσ, ἔστω δέ τισ ἐπὶ τούτοισ εἷσ τὴν προσηγορίαν ἀπὸ τοῦ τῶν ἀρχομένων ἀριθμοῦ λαμβάνων, δοκιμασθέντεσ ὑπὸ τοῦ πλήθουσ παντὸσ εἶναι ἀγαθοὶ καὶ δίκαιοι, οἳ περί τε τῶν διαφόρων αὐτοῖσ κρινοῦσι κἂν ᾖ τι μεῖζον ἐπὶ τοὺσ ἐν ἀξιώματι τὴν περὶ τούτου διάγνωσιν ἐπανοίσουσιν, ἂν δὲ κἀκείνουσ διαφύγῃ τὸ περὶ τοῦ πράγματοσ δύσκολον, ἐπὶ σὲ τοῦτο ἀναπέμψουσιν·

ἔσται γὰρ οὕτωσ ἀμφότερα·

καὶ τῶν δικαίων Ἑβραῖοι τεύξονται καὶ σὺ τῷ θεῷ προσεδρεύων εὐμενέστερον ἂν ποιήσειασ αὐτὸν τῷ στρατῷ. Ταῦτα Ῥαγουήλου παραινέσαντοσ Μωυσῆσ ἀσμένωσ προσήκατο τὴν συμβουλίαν καὶ ποιεῖ κατὰ τὴν ὑποθήκην τὴν ἐκείνου τοῦ τρόπου τὴν ἐπίνοιαν οὐκ ἀποκρυψάμενοσ οὐδὲ σφετερισάμενοσ αὐτήν, ἀλλὰ ποιήσασ φανερὸν τὸν ἐξευρηκότα τῷ πλήθει.

κἀν τοῖσ βιβλίοισ δὲ Ῥαγουῆλον ἔγραψεν ὡσ εὑρηκότα τὴν διάταξιν τὴν προειρημένην, καλῶσ ἔχειν ἡγούμενοσ τἀληθῆ μαρτυρεῖν τοῖσ ἀξίοισ, εἰ καὶ δόξαν ἔμελλε φέρειν ἐπιγραφομένῳ τὰ ὑπὸ ἄλλων εὑρημένα, ὥστε τὴν Μωυσέοσ ἀρετὴν κἀκ τούτου καταμαθεῖν.

ἀλλὰ περὶ μὲν ταύτησ εὐκαίρωσ ἐν ἄλλοισ τῆσ γραφῆσ δηλώσομεν. Μωυσῆσ δὲ συγκαλέσασ τὴν πληθὺν αὐτὸσ μὲν εἰσ τὸ ὄροσ ἀπέρχεσθαι τὸ Σιναῖον ἔλεγεν ὡσ συνεσόμενοσ τῷ θεῷ καί τι λαβὼν παρ’ αὐτοῦ χρήσιμον ἐπανήξων πρὸσ αὐτούσ, ἐκείνουσ δ’ ἐκέλευσε πλησίον μετασκηνῶσαι τῷ ὄρει τὴν γειτνίασιν τοῦ θεοῦ προτιμήσαντασ.

ταῦτ’ εἰπὼν ἀνῄει πρὸσ τὸ Σιναῖον ὑψηλότατον τῶν ἐν ἐκείνοισ τοῖσ χωρίοισ ὀρῶν τυγχάνον καὶ διὰ τὴν ὑπερβολὴν τοῦ μεγέθουσ καὶ τῶν κρημνῶν τὸ ἀπότομον ἀνθρώποισ οὐ μόνον οὐκ ἀναβατὸν ἀλλ’ οὐδὲ ὁραθῆναι δίχα πόνου τῆσ ὄψεωσ δυνάμενον ἄλλωσ τε διὰ τὸ λόγον εἶναι περὶ τοῦ τὸν θεὸν ἐν αὐτῷ διατρίβειν φοβερὸν καὶ ἀπρόσιτον.

Ἑβραῖοι δὲ κατὰ τὰσ Μωυσέοσ ἐντολὰσ μετεσκήνουν καὶ τὰσ ὑπωρείασ τοῦ ὄρουσ κατελαμβάνοντο ἠρμένοι ταῖσ διανοίαισ ὡσ μετὰ τῆσ ἐπαγγελίασ τῶν ἀγαθῶν, ἣν προύτεινεν αὐτοῖσ, ἐπανήξοντοσ Μωυσέοσ παρὰ τοῦ θεοῦ.

ἑορτάζοντεσ δὲ τὸν στρατηγὸν περιέμενον ἁγνεύοντεσ τήν τε ἄλλην ἁγνείαν καὶ ἀπὸ συνουσίασ τῆσ γυναικῶν ἡμέρασ τρεῖσ, καθὼσ ἐκεῖνοσ αὐτοῖσ προεῖπε, καὶ παρακαλοῦντεσ τὸν θεὸν εὐμενῆ συμβάλλοντα Μωυσεῖ δοῦναι δωρεάν, ὑφ’ ἧσ εὖ βιώσονται.

ταῖσ τ’ οὖν διαίταισ ἐχρῶντο πολυτελεστέραισ καὶ τῷ κόσμῳ γυναιξὶν ὁμοῦ καὶ τέκνοισ ἐκπρεπῶσ ἤσκηντο. καὶ τοῦ λοιποῦ παντὸσ ἐν αἰθρίᾳ τυγχάνοντοσ ἄνεμοί τε σφοδροὶ λάβρον κινοῦντεσ ὑετὸν κατῄγιζον, ἀστραπαί τε ἦσαν φοβεραὶ τοῖσ ὁρῶσι, καὶ κεραυνοὶ κατενεχθέντεσ ἐδήλουν τὴν παρουσίαν τοῦ θεοῦ οἷσ Μωυσῆσ ἔχαιρεν εὐμενοῦσ παρατυχόντοσ.

καὶ περὶ μὲν τούτων ὡσ βούλεται φρονείτω ἕκαστοσ τῶν ἐντευξομένων, ἐμοὶ δὲ ἀνάγκη ταῦτα ἱστορεῖν καθάπερ ἐν ταῖσ ἱεραῖσ βίβλοισ ἀναγέγραπται.

τοὺσ δὲ Ἑβραίουσ τά τε ὁρώμενα καὶ ὁ ταῖσ ἀκοαῖσ προσβάλλων ψόφοσ δεινῶσ ἐτάραττεν, ἀήθεισ τε γὰρ ἦσαν αὐτῶν, καὶ ὁ περὶ τοῦ ὄρουσ διαπεφοιτηκὼσ λόγοσ ὡσ εἰσ αὐτὸ τοῦτο φοιτῶντοσ τοῦ θεοῦ σφόδρα τὴν διάνοιαν αὐτῶν ἐξέπληττε. κατεῖχον δ’ αὑτοὺσ πρὸσ ταῖσ σκηναῖσ ἀχθόμενοι καὶ τόν τε Μωυσῆν ἀπολωλέναι νομίζοντεσ ὑπ’ ὀργῆσ τοῦ θεοῦ καὶ περὶ αὐτῶν ὅμοια προσδοκῶντεσ.

Οὕτωσ δ’ αὐτῶν διακειμένων ἐπιφαίνεται Μωυσῆσ γαῦρόσ τε καὶ μέγα φρονῶν.

ὀφθείσ τε οὖν αὐτὸσ ἀπαλλάσσει τοῦ δέουσ αὐτοὺσ καὶ περὶ τῶν μελλόντων κρείττονασ ὑπετίθετο τὰσ ἐλπίδασ, αἴθριόσ τε καὶ καθαρὸσ ὁ ἀὴρ τῶν πρὸ ὀλίγου παθῶν ἦν Μωυσέοσ παραγεγονότοσ. ἐπὶ τούτοισ οὖν συγκαλεῖ τὸ πλῆθοσ εἰσ ἐκκλησίαν ἀκουσόμενον ὧν ὁ θεὸσ εἴποι πρὸσ αὐτόν, καὶ συναθροισθέντων στὰσ ἐπὶ ὑψηλοῦ τινοσ, ὅθεν ἔμελλον πάντεσ ἀκούσεσθαι, "ὁ μὲν θεόσ, εἶπεν, ὦ Ἑβραῖοι, καθάπερ καὶ πρότερον εὐμενὴσ προσεδέξατό με καὶ βίον τε ὑμῖν εὐδαίμονα καὶ πολιτείασ κόσμον ὑπαγορεύσασ πάρεστι καὶ αὐτὸσ εἰσ τὸ στρατόπεδον.

πρὸσ γοῦν αὐτοῦ καὶ τῶν ἔργων, ἃ δι’ ἐκεῖνον ἡμῖν ἤδη πέπρακται, μὴ καταφρονήσητε τῶν λεγομένων εἰσ ἐμὲ τὸν λέγοντα ἀφορῶντεσ μηδ’ ὅτι γλῶττα ἀνθρωπίνη πρὸσ ὑμᾶσ λέγει·

τὴν δ’ ἀρετὴν αὐτῶν κατανοήσαντεσ ἐπιγνώσεσθε καὶ τὸ μέγεθοσ τοῦ νενοηκότοσ καὶ ἐπὶ συμφέροντι τῷ ὑμετέρῳ πρὸσ ἐμὲ μὴ φθονήσαντοσ εἰπεῖν· ὁ ποτὸν ἐκ πέτρασ ἀναβλύσασ σπανίζουσι, δι’ ὃν Ἄδαμοσ τῶν ἀπὸ γῆσ τε καρπῶν καὶ θαλάσσησ μεταλαμβάνει, δι’ ὃν Νῶχοσ ἐκ τῆσ ἐπομβρίασ διέφυγε, δι’ ὃν Ἅβραμοσ ὁ ἡμέτεροσ πρόγονοσ ἐξ ἀλήτου τὴν Χαναναίαν κατέσχε γῆν, δι’ ὃν Ἴσακοσ γηραιοῖσ ἐτέχθη γονεῦσι, δι’ ὃν Ιἄκωβοσ δώδεκα παίδων ἀρεταῖσ ἐκοσμήθη, δι’ ὃν Ιὤσηποσ ἐδεσπότευσε τῆσ Αἰγυπτίων δυνάμεωσ, οὗτοσ ὑμῖν τούτουσ χαρίζεται τοὺσ λόγουσ δι’ ἑρμηνέωσ ἐμοῦ.

σεβάσμιοι δ’ ὑμῖν γενέσθωσαν καὶ παίδων περιμαχητότεροι καὶ γυναικῶν·

εὐδαίμονα γὰρ διάξετε βίον τούτοισ ἑπόμενοι καὶ γῆσ ἀπολαύοντεσ καρπίμου καὶ θαλάσσησ ἀχειμάστου καὶ τέκνων γονῆσ κατὰ φύσιν τικτομένων καὶ πολεμίοισ ἔσεσθε φοβεροί· τῷ θεῷ γὰρ εἰσ ὄψιν ἐλθὼν ἀκροατὴσ ἀφθάρτου φωνῆσ ἐγενόμην· οὕτωσ ἐκείνῳ τοῦ γένουσ ἡμῶν καὶ τῆσ τούτου μέλει διαμονῆσ. Ταῦτ’ εἰπὼν προάγει τὸν λαὸν γυναιξὶν ὁμοῦ καὶ τέκνοισ, ὡσ ἀκούσαιεν τοῦ θεοῦ διαλεγομένου πρὸσ αὐτοὺσ περὶ τῶν πρακτέων, ἵνα μὴ βλαβείη τῶν λεγομένων ἡ ἀρετὴ ὑπὸ ἀνθρωπίνησ γλώττησ ἀσθενῶσ εἰσ γνῶσιν αὐτοῖσ παραδιδομένη.

πάντεσ τε ἤκουον φωνῆσ ὑψόθεν παραγενομένησ εἰσ ἅπαντασ, ὡσ διαφυγεῖν μηδένα καὶ λόγων οὓσ Μωυσῆσ ἐν ταῖσ δύο πλαξὶ γεγραμμένουσ κατέλιπεν·

οὓσ οὐ θεμιτόν ἐστιν ἡμῖν λέγειν φανερῶσ πρὸσ λέξιν, τὰσ δὲ δυνάμεισ αὐτῶν δηλώσομεν. Διδάσκει μὲν οὖν ἡμᾶσ ὁ πρῶτοσ λόγοσ, ὅτι θεόσ ἐστιν εἷσ καὶ τοῦτον δεῖ σέβεσθαι μόνον·

ὁ δὲ δεύτεροσ κελεύει μηδενὸσ εἰκόνα ζῴου ποιήσαντασ προσκυνεῖν· ὁ τρίτοσ δὲ ἐπὶ μηδενὶ φαύλῳ τὸν θεὸν ὀμνύναι· ὁ δὲ τέταρτοσ παρατηρεῖν τὰσ ἑβδομάδασ ἀναπαυομένουσ ἀπὸ παντὸσ ἔργου· ὁ δὲ πέμπτοσ γονεῖσ τιμᾶν·

ὁ δὲ ἕκτοσ ἀπέχεσθαι φόνου· ὁ δὲ ἕβδομοσ μὴ μοιχεύειν· ὁ δὲ ὄγδοοσ μὴ κλοπὴν δρᾶν· ὁ δὲ ἔνατοσ μὴ ψευδομαρτυρεῖν· ὁ δὲ δέκατοσ μηδενὸσ ἀλλοτρίου ἐπιθυμίαν λαμβάνειν. Καὶ τὸ μὲν πλῆθοσ ἀκροασάμενον αὐτοῦ τοῦ θεοῦ περὶ ὧν Μωυσῆσ διελέχθη χαῖρον ἐπὶ τοῖσ προειρημένοισ τοῦ συλλόγου διελύθη, ταῖσ δ’ ἐφεξῆσ φοιτῶντεσ ἐπὶ τὴν σκηνὴν ἠξίουν αὐτὸν καὶ νόμουσ αὐτοῖσ παρὰ τοῦ θεοῦ κομίζειν.

ὁ δὲ τούτουσ τε τίθεται καὶ περὶ τῶν ὅλων ὃν ἂν πραχθείη τρόπον ἐν τοῖσ αὖθισ ἀπεσήμαινε χρόνοισ, ὧν μνησθήσομαι κατὰ καιρὸν οἰκεῖον.

τοὺσ δὲ πλείονασ τῶν νόμων εἰσ ἑτέραν ἀνατίθεμαι γραφὴν ἰδίαν περὶ αὐτῶν ποιησόμενοσ ἀφήγησιν. Οὕτω δὲ τῶν πραγμάτων αὐτοῖσ ἐχόντων ὁ Μωυσῆσ πάλιν εἰσ τὸ Σιναῖον ὄροσ ἀνῄει προειπὼν τοῖσ Ἑβραίοισ, βλεπόντων δ’ αὐτῶν ἐποιεῖτο τὴν ἄνοδον.

καὶ χρόνου τριβομένου, τεσσαράκοντα γὰρ ἡμέρασ διήγαγεν ἀπ’ αὐτῶν, δέοσ εἶχε τοὺσ Ἑβραίουσ, μή τι Μωυσῆσ πάθοι, καὶ τῶν συντυχόντων δεινῶν οὐκ ἔστιν ὃ οὕτωσ ἐλύπησεν αὐτούσ, ὡσ τὸ νομίζειν Μωυσῆν ἀπολωλέναι. ἦν γὰρ τοῖσ ἀνθρώποισ ἔρισ τῶν μὲν ἀπολωλέναι λεγόντων θηρίοισ περιπεσόντα, καὶ μάλιστα ὅσοι πρὸσ αὐτὸν ἀπεχθῶσ ἦσαν διακείμενοι ταύτην τὴν ψῆφον ἔφερον, τῶν δὲ πρὸσ τὸ θεῖον ἀνακεχωρηκέναι.

τοὺσ δὲ σώφρονασ καὶ μηδέτερον τῶν λεγομένων εἰσ ἡδονὴν λαμβάνοντασ ἰδίαν, καὶ τὸ θηρίοισ περιπεσόντα ἀποθανεῖν ἀνθρώπινον ἡγουμένουσ καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ θεοῦ πρὸσ αὐτὸν μεταστῆναι διὰ τὴν προσοῦσαν ἀρετὴν εἰκὸσ νομίζοντασ, πρᾴωσ ἔχειν οὗτοσ ὁ λογισμὸσ ἐποίει.

προστάτου δὲ ἠρημῶσθαι καὶ κηδεμόνοσ ὑπολαμβάνοντεσ, οἱού τυχεῖν οὐκ ἂν ἄλλου δύναιντο, σφόδρα λυπούμενοι διετέλουν καὶ οὔτε ὑπονοεῖν αὐτοὺσ εἰά τὸ προσδοκᾶν τι χρηστὸν περὶ τἀνδρὸσ οὔτε μὴ λυπεῖσθαι καὶ κατηφεῖν ἠδύναντο.

τὸ δὲ στρατόπεδον οὐκ ἐθάρρουν μετάγειν Μωυσέοσ αὐτοὺσ ἐκεῖ παραμένειν προειρηκότοσ. Ἤδη δὲ τεσσαράκοντα ἡμερῶν διεληλυθυιῶν καὶ τοσούτων νυκτῶν παρῆν οὐδενὸσ σιτίου τῶν τοῖσ ἀνθρώποισ νενομισμένων γεγευμένοσ.

καὶ σκηνὴν ὅτι βούλεται γενέσθαι αὐτῷ, εἰσ ἣν κάτεισι πρὸσ αὐτοὺσ παραγινόμενοσ, ὅπωσ καὶ μεταβαίνοντεσ ἀλλαχοῦ ταύτην ἐπαγώμεθα καὶ μηκέτι δεώμεθα τῆσ ἐπὶ τὸ Σιναῖον ἀνόδου, ἀλλ’ αὐτὸσ ἐπιφοιτῶν τῇ σκηνῇ παρατυγχάνῃ ταῖσ ἡμετέραισ εὐχαῖσ.

γενήσεται δὲ ἡ σκηνὴ μέτροισ τε καὶ κατασκευῇ οἷσ αὐτὸσ ὑπέδειξεν ὑμῶν ἀόκνωσ ἐχόντων πρὸσ τὸ ἔργον.

ταῦτ’ εἰπὼν δύο πλάκασ αὐτοῖσ ἐπιδείκνυσιν ἐγγεγραμμένουσ ἐχούσασ τοὺσ δέκα λόγουσ, ἐν ἑκατέρᾳ πέντε. καὶ χεὶρ ἦν ἐπὶ τῇ γραφῇ τοῦ θεοῦ. Οἱ δὲ χαίροντεσ οἷσ τε ἑώρων καὶ οἷσ ἤκουον τοῦ στρατηγοῦ τῆσ κατὰ δύναμιν αὐτῶν σπουδῆσ οὐκ ἀπελείποντο, ἀλλ’ εἰσέφερον ἄργυρόν τε καὶ χρυσὸν καὶ χαλκὸν ξύλα τε τῆσ καλλίστησ ὕλησ καὶ μηδὲν ὑπὸ τῆσ σήψεωσ παθεῖν δυνάμενα, αἰγείουσ τε τρίχασ καὶ δορὰσ προβάτων τὰσ μὲν ὑακίνθῳ βεβαμμένασ τὰσ δὲ φοίνικι·

αἱ δὲ πορφύρασ ἄνθοσ, ἕτεραι δὲ λευκὴν παρεῖχον τὴν χρόαν· ἔριά τε τοῖσ προειρημένοισ ἄνθεσι μεμολυσμένα καὶ λίνου βύσσον λίθουσ τε τούτοισ ἐνδεδεμένουσ, οὓσ χρυσίῳ καθειργνύντεσ ἄνθρωποι κόσμῳ χρῶνται πολυτελεῖ, θυμιαμάτων τε πλῆθοσ συνέφερον·

ἐκ γὰρ τοιαύτησ ὕλησ κατεσκεύασε τὴν σκηνήν. ἡ δ’ οὐδὲν μεταφερομένου καὶ συμπερινοστοῦντοσ ναοῦ διέφερε. τούτων οὖν κατὰ σπουδὴν συγκομισθέντων ἑκάστου καὶ παρὰ δύναμιν φιλοτιμησαμένου, ἀρχιτέκτονασ τοῖσ ἔργοισ ἐφίστησι κατ’ ἐντολὴν τοῦ θεοῦ οὓσ καὶ τὸ πλῆθοσ ἂν ἐπελέξατο τῆσ ἐξουσίασ ἐπ’ αὐτῷ γενομένησ.

τὰ δὲ ὀνόματα αὐτῶν, καὶ γὰρ ἐν ταῖσ ἱεραῖσ βίβλοισ ἀναγέγραπται, ταῦτ’ ἦν·

Βασάηλοσ [μὲν] Οὐρὶ παῖσ τῆσ Ιοὔδα φυλῆσ, υἱὸσ δὲ Μαριάμησ τῆσ ἀδελφῆσ τοῦ στρατηγοῦ, Ἐλίβαζοσ δὲ Ἰσαμάχου Δανίδοσ φυλῆσ. τὸ δὲ πλῆθοσ οὕτωσ ὑπὸ προθυμίασ τοῖσ ἐγχειρουμένοισ ἐπῆλθεν, ὥστε Μωυσῆσ ἀνεῖρξεν αὐτοὺσ ὑποκηρυξάμενοσ ἀρκεῖν τοὺσ ὄντασ·

τοῦτο γὰρ οἱ δημιουργοὶ προειρήκεσαν· ἐχώρουν οὖν ἐπὶ τὴν τῆσ σκηνῆσ κατασκευήν, καὶ Μωυσῆσ αὐτοὺσ ἕκαστα περὶ τῶν μέτρων κατὰ τὴν ὑποθήκην τοῦ θεοῦ καὶ τοῦ μεγέθουσ ὅσα τε δεῖ σκεύη χωρεῖν αὐτὴν ἀνεδίδασκε πρὸσ τὰσ θυσίασ ὑπηρετήσοντα. ἐφιλοτιμοῦντο δὲ καὶ γυναῖκεσ περί τε στολὰσ ἱερατικὰσ καὶ περὶ τὰ ἄλλα ὅσων ἔχρῃζε τὸ ἔργον κόσμου τε καὶ λειτουργίασ ἕνεκα τοῦ θεοῦ.

Πάντων δ’ ἐν ἑτοίμῳ γεγενημένων χρυσίου τε καὶ χαλκοῦ καὶ τῶν ὑφαντῶν, προειπὼν ἑορτὴν Μωυσῆσ καὶ θυσίασ κατὰ τὴν ἑκάστου δύναμιν ἵστη τὴν σκηνήν, πρῶτον μὲν αἴθριον διαμετρησάμενοσ τὸ μὲν εὖροσ πεντήκοντα πηχῶν ἑκατὸν δὲ τὸ μῆκοσ.

κάμακασ δὲ ἔστησε χαλκέασ πενταπήχεισ τὸ ὕψοσ καθ’ ἑκατέραν πλευρὰν εἴκοσι τῶν ἐπιμηκεστέρων, δέκα δὲ τῶν ἐν πλάτει κειμένων τῆσ κατόπιν, κρίκοι δὲ τῶν καμάκων ἑκάστῃ προσῆσαν·

κιονόκρανα μὲν ἀργύρεα, βάσεισ δὲ χρυσαῖ σαυρωτῆρσιν ἐμφερεῖσ, χαλκαῖ δὲ ἦσαν, ἐπὶ τῆσ γῆσ ἐρηρεισμέναι. ἐξήπτετο δὲ τῶν κρίκων καλώδια τὴν ἀρχὴν ἥλων χαλκέων πηχυαίων τὸ μέγεθοσ ἐκδεδεμένα, οἳ καθ’ ἑκάστην κάμακα παρέντεσ κατὰ τοῦ ἐδάφουσ ἀκίνητον ὑπὸ βίασ ἀνέμων τὴν σκηνὴν ἔμελλον παρέξειν.

σινδὼν δ’ ἐκ βύσσου ποικιλωτάτη διὰ πασῶν ἐπῄει ἀπὸ τοῦ κιονοκράνου κατιοῦσα μέχρι τῆσ βάσεωσ πολλὴ κεχυμένη, περιφράττουσα ἅπαν κύκλῳ τὸ χωρίον, ὡσ μηδὲν δοκεῖν τείχουσ διαφέρειν. καὶ οὕτωσ μὲν εἶχον αἱ τρεῖσ πλευραὶ τοῦ περιβόλου·

τῆσ δὲ τετάρτησ πλευρᾶσ, πεντήκοντα γὰρ οὖσα πήχεων ἡ ἑτέρα μέτωπον τοῦ παντὸσ ἦν, εἴκοσι μὲν πήχεισ ἀνεῴγεσαν κατὰ πύλασ, ἐν αἷσ ἀνὰ δύο κάμακεσ εἱστήκεσαν κατὰ μίμησιν πυλώνων. ὅλαισ δ’ αὐταῖσ ἄργυροσ ἦν ἐπικεχαλκωμένοσ πάρεξ τῶν βάσεων·

χαλκαῖ γὰρ ἦσαν. ἑκατέρωθεν δὲ τοῦ πυλῶνοσ τρεῖσ κάμακεσ ἦσαν ἑστῶσαι, αἳ τοῖσ πυλούχοισ ἐμβεβήκεσαν ἐρηρεισμέναι, καὶ κατ’ αὐτῶν δὲ βύσσινον ὕφοσ σινδόνοσ ἦν περιηγμένον. τὸ δὲ κατὰ τὰσ πύλασ μήκουσ μὲν ὄντοσ πήχεων εἴκοσι πέντε δὲ βάθουσ ὕφοσ ἦν πορφύρασ φοίνικοσ σὺν ὑακίνθῳ καὶ βύσσῳ πεποιημένον πολλῶν αὐτῷ συνανθούντων καὶ ποικίλων, ὁπόσα μὴ ζῴων ἐξετυποῦτο μορφάσ.

ἐντὸσ δὲ τῶν πυλῶν περιρραντήριον ἦν χάλκεον ὁμοίαν αὐτῷ καὶ τὴν κρηπῖδα παρεχόμενον, ἐξ οὗ τοῖσ ἱερεῦσι τὰσ χεῖρασ ἀποπλύνειν καὶ τῶν ποδῶν καταχεῖν παρῆν.

καὶ ὁ μὲν τοῦ αἰθρίου περίβολοσ τοῦτον τὸν τρόπον ἦν διακεκοσμημένοσ. Τὴν δὲ σκηνὴν ἵστησιν αὐτοῦ κατὰ μέσον τετραμμένην πρὸσ τὰσ ἀνατολάσ, ἵνα πρῶτον ὁ ἥλιοσ ἐπ’ αὐτὴν ἀνιὼν ἀφίῃ τὰσ ἀκτῖνασ.

καὶ τὸ μὲν μῆκοσ αὐτῆσ ἐπὶ πήχεισ ἐγήγερτο τριάκοντα τὸ δὲ εὖροσ ἐπὶ δέκα διειστήκει, καὶ ὁ μὲν ἕτεροσ τῶν τοίχων νότιοσ ἦν, ὁ δὲ ἕτεροσ κατὰ βορέαν ἐτέτραπτο, κατόπιν δ’ αὐτῆσ ἡ δύσισ κατελείπετο. ἀνίστασθαι δ’ αὐτὴν ἐχρῆν ἐφ’ ὅσον προβαίνοι τὸ εὖροσ.

κίονεσ δ’ ἦσαν ξύλου πεποιημένοι κατὰ πλευρὰν ἑκατέραν εἴκοσι τετράγωνοι μὲν τὸ σχῆμα εἰργασμένοι, εἰσ δὲ πλάτοσ διεστῶτεσ πήχεώσ τε καὶ ἡμίσουσ, τὸ δὲ βάθοσ δακτύλων τεσσάρων. λεπίδεσ δ’ αὐτοῖσ ἦσαν ἐπικεχαλκευμέναι πανταχόθεν χρυσαῖ διά τε τῶν ἔνδοθεν καὶ τῶν ἐκτὸσ μερῶν.

δύο δ’ αὐτῶν ἑκάστῳ προσῆσαν στρόφιγγεσ ἐλαυνόμενοι κατὰ δύο βάσεων· αὗται δ’ ἀργυραῖ μὲν ἦσαν, πυλὶσ δ’ ἑκατέρᾳ τούτων προσῆν δεχομένη τὴν στρόφιγγα. τοῦ δὲ κατὰ δύσιν τοίχου κίονεσ μὲν ἓξ ἦσαν, συνῄεσαν δ’ ἀλλήλοισ ἀκριβῶσ ἅπαντεσ, ὥστε μεμυκότων τῶν ἁρμῶν ὡσ ἕνα δοκεῖν εἶναι τοῖχον αὐτῶν τὴν συνέλευσιν χρύσειον τά τε ἔνδοθεν καὶ τὰ ἐκτόσ·

ἀνηλόγει γὰρ ὁ τῶν κιόνων ἀριθμόσ·

εἴκοσι γὰρ ἦσαν καὶ παρεῖχε πλάτοσ τρίτον σπιθαμῆσ ἕκαστοσ αὐτῶν, ὥστε συμπληροῦσθαι τοὺσ τριάκοντα πήχεισ ὑπ’ αὐτῶν· κατὰ δὲ τὸν ὄπισθεν τοῖχον, ἐννέα γὰρ πήχεισ οἱ ἓξ κίονεσ παρέχονται συνελθόντεσ, δύ’ ἑτέρουσ ποιοῦνται κίονασ ἐκ πήχεωσ τετμημένουσ, οὓσ ἐγγωνίουσ ἔθεσαν ἐπ’ ἴσησ τοῖσ μείζοσιν ἠσκημένουσ. ἕκαστοσ δὲ τῶν κιόνων κρίκον εἶχε χρύσεον κατὰ τὸ ἔξω μέτωπον προσφυὴσ ὥσπερ ῥίζαισ τισὶν ἐμπεπλεγμένοσ κατὰ στίχον πρὸσ ἀλλήλουσ τετραμμένοι τὴν περιφέρειαν, καὶ δι’ αὐτῶν ἐπίχρυσοι σκυταλίδεσ ἐλαυνόμεναι πέντε πήχεων ἑκάστη τὸ μέγεθοσ σύνδεσμοσ ἦσαν τῶν κιόνων, ἐμβαινούσησ κατὰ κεφαλὴν σκυταλίδοσ ἑκάστησ τῇ ἑτέρᾳ τεχνητῷ στρόφιγγι κοχλίου τρόπον δεδημιουργημένῳ.

κατὰ δὲ τὸν ὄπισθεν τοῖχον μία φάλαγξ ἦν διὰ πάντων ἰοῦσα τῶν κιόνων, εἰσ ἣν ἐνέβαινον πλάγιαι αἱ τελευταῖαι τῶν σκυταλίδων ἐξ ἑκατέρου τοίχου τῶν ἐπιμηκεστέρων καὶ κρατεῖσθαι συνέβαινεν αὐταῖσ γιγλύμοισ τῷ θήλει τοῦ ἄρρενοσ συνελθόντοσ.

τοῦτο μέντοι πρὸσ τὸ μήθ’ ὑπὸ ἀνέμων κραδαίνεσθαι μήτ’ ἄλλησ αἰτίασ τὴν σκηνὴν συνεῖχεν, ἀλλ’ ἀκίνητον αὐτὴν ἐν ἠρεμίᾳ πολλῇ διαφυλάξειν ἔμελλεν. Ἐντὸσ δὲ διελὼν τὸ μῆκοσ αὐτῆσ εἰσ τρία μέρη μετὰ δέκα πήχεασ ἡρμοσμένουσ ἐκ τοῦ μυχοῦ τέσσαρασ ἵστησι κίονασ ὁμοίωσ τοῖσ ἄλλοισ εἰργασμένουσ καὶ βάσεσιν ὁμοίαισ ἐπικειμένουσ διαλείποντασ ἀλλήλων κατ’ ὀλίγον.

τὸ δ’ ἐνδοτέρω αὐτῶν ἄδυτον ἦν, τὸ δὲ λοιπὸν ἡ σκηνὴ τοῖσ ἱερεῦσιν ἀνεῖτο. τὴν μέντοι διαμέτρησιν τὴν τοιαύτην τῆσ σκηνῆσ καὶ μίμησιν τῆσ τῶν ὅλων φύσεωσ συνέβαινεν εἶναι·

τὸ μὲν γὰρ τρίτον αὐτῆσ μέροσ τὸ ἐντὸσ τῶν τεσσάρων κιόνων, ὃ τοῖσ ἱερεῦσιν ἦν ἄβατον, ὡσ οὐρανὸσ ἀνεῖτο τῷ θεῷ, οἱ δ’ εἴκοσι πήχεισ, ὥσπερ γῆ καὶ θάλασσα βάσιμοσ ἀνθρώποισ, οὕτωσ τοῖσ ἱερεῦσι μόνοισ ἐπετέτραπτο. κατὰ μέτωπον δέ, ἐξ οὗ τὴν εἴσοδον ἦσαν πεποιημένοι, κίονεσ ἕστασαν χρύσεοι χαλκείαισ βάσεσιν ἐφεστῶτεσ τὸν ἀριθμὸν πέντε.

κατεπετάννυσαν δὲ τὴν σκηνὴν ὕφεσι βύσσου καὶ πορφύρασ ὑακίνθου καὶ φοίνικοσ βαφῆσ συγκεκραμένησ. καὶ πρῶτον μὲν ἦν πήχεων δέκα πανταχόθεν, ᾧ κατεπετάννυσαν τοὺσ κίονασ, οἳ διαιροῦντεσ τὸν νεὼν τὸ ἄδυτον ἔνδον αὑτῶν ἀπελάμβανον·

καὶ τοῦτο ἦν τὸ ποιοῦν αὐτὸ μηδενὶ κάτοπτον. καὶ ὁ μὲν πᾶσ ναὸσ ἅγιον ἐκαλεῖτο, τὸ δ’ ἄβατον τὸ ἐντὸσ τῶν τεσσάρων κιόνων τοῦ ἁγίου τὸ ἅγιον. ὡραῖον δὲ τὸ φάρσοσ ἄνθεσι παντοίοισ, ὅσα γῆθεν ἀνέρχεται, διαπεποικιλμένον τοῖσ τε ἄλλοισ ἅπασιν ἐνυφασμένον, ὅσα κόσμον οἴσειν ἔμελλε, πλὴν ζῴων μορφῆσ.

ἕτερον δὲ τούτῳ καὶ τῷ μεγέθει καὶ τῇ ὑφῇ καὶ τῇ χρόᾳ παραπλήσιον τοὺσ ἐπὶ ταῖσ εἰσόδοισ πέντε κίονασ περιέβαλλε κατὰ γωνίαν ἑκάστου κίονοσ κρίκου κατέχοντοσ αὐτὸ ἀπὸ κορυφῆσ ἄχρι ἡμίσουσ τοῦ κίονοσ.

τὸ δὲ λοιπὸν εἴσοδοσ ἀνεῖτο τοῖσ ἱερεῦσιν ὑποδυομένοισ. ὑπὲρ δὲ τούτου λίνεον ἦν ἰσομέγεθεσ φάρσοσ ἐφελκόμενον ἀπὸ κάλων ἐπὶ θάτερα, τῶν κρίκων τῷ τε ὕφει καὶ τῷ κάλῳ διακονούντων πρόσ τε τὸ ἐκπετάννυσθαι καὶ συνελκόμενον ἵστασθαι κατὰ γωνίαν ἐμποδὼν οὐκ ἐσόμενον πρὸσ τὸ κατοπτεύεσθαι καὶ μάλιστα ἐν ταῖσ ἐπισήμοισ ἡμέραισ.

κατὰ δὲ τὰσ λοιπὰσ καὶ μάλισθ’ ὅταν ᾖ νιφετώδησ προπεταννύμενον στεγανὸν ἐποίει τὸ ἐκ τῶν βαμμάτων ὕφοσ·

ὅθεν δὴ παρέμεινε τὸ ἔθοσ καὶ τὸν ναὸν οἰκοδομησαμένων ἡμῶν, ὥστε τὴν σινδόνα τοιουτότροπον περικεῖσθαι ταῖσ εἰσόδοισ. δέκα δὲ ἄλλα φάρση πηχῶν τὸ πλάτοσ τεσσάρων τὸ δὲ μῆκοσ ὀκτὼ καὶ εἴκοσι, χρυσείουσ ἔχοντα γιγλύμουσ ἐπὶ συναφῇ θηλείασ τε καὶ ἄρρενοσ συνείλεκτο, ὡσ ἓν εἶναι δοκεῖν, εἶτα ὑπερτεινόμενα τοῦ ναοῦ τό τ’ ἐφύπερθεν ἐσκίαζε καὶ τῶν τοίχων τοὺσ κατὰ πλευρὰν καὶ κατόπιν ἑστῶτασ ἀπὸ τῆσ γῆσ ὅσον πῆχυν ἀνέχοντα.

ἴσαι δὲ τῷ πλάτει καὶ ἄλλαι σινδόνεσ μιᾷ πλείουσ τὸν ἀριθμὸν τὸ δὲ μῆκοσ ὑπερβάλλουσαι, τριακονταπήχεισ γὰρ ἦσαν, ὑφασμέναι δ’ ἐκ τριχῶν ὁμοίωσ κατὰ λεπτουργίαν ταῖσ ἐκ τῶν ἐρίων πεποιημέναι ἐτέταντο μέχρι τῆσ γῆσ κεχυμέναι κατὰ θύρασ ἀετώματι παραπλήσιον καὶ παστάδι παρεῖχον, τοῦ ἑνδεκάτου φάρσουσ εἰσ τοῦτο παρειλημμένου.

ἄλλαι δ’ ἐπάνω τούτων ἐκ διφθερῶν κατεσκευασμέναι ὑπερῄεσαν σκέπη καὶ βοήθεια ταῖσ ὑφανταῖσ ἔν τε τοῖσ καύμασι καὶ ὁπότε ὑετὸσ εἰή γεγενημέναι.

πολλὴ δ’ ἔκπληξισ ἐλάμβανε τοὺσ πόρρωθεν θεωμένουσ· τὴν γὰρ χρόαν τοῖσ κατὰ τὸν οὐρανὸν συμβαίνουσιν οὐδὲν ἐδόκουν διαφέρειν. αἱ δ’ ἐκ τῆσ τριχὸσ καὶ τῶν διφθερῶν πεποιημέναι κατῄεσαν ὁμοίωσ τῷ περὶ τὰσ πύλασ ὑφάσματι τό τε καῦμα καὶ τὴν ἀπὸ τῶν ὄμβρων ὕβριν ἀπομαχόμεναι.

καὶ ἡ μὲν σκηνὴ τοῦτον πήγνυται τὸν τρόπον. Γίνεται δὲ καὶ κιβωτὸσ τῷ θεῷ ξύλων ἰσχυρῶν τὴν φύσιν καὶ σῆψιν παθεῖν οὐ δυναμένων·

ἡ δ’ ἐρὼν μὲν καλεῖται κατὰ τὴν ἡμετέραν γλῶτταν, ἡ δὲ κατασκευὴ τοιαύτη τισ ἦν· μῆκοσ μὲν ἦν αὐτῇ πέντε σπιθαμῶν, τὸ δ’ εὖροσ καὶ τὸ βάθοσ τριῶν σπιθαμῶν εἰσ ἑκάτερον·

χρυσῷ δὲ τά τ’ ἐντὸσ καὶ τὰ ἔξωθεν περιελήλατο πᾶσα, ὡσ ἀποκεκρύφθαι τὴν ξύλωσιν, στρόφιγξί τε χρυσοῖσ τὸ ἐπίθεμα προσηνωμένον εἶχε θαυμαστῶσ, ὃ πανταχόθεν ἴσον ἦν κατ’ οὐδέτερον μέροσ ἐξοχαῖσ τὴν εὐαρμοστίαν λυμαινόμενον. καὶ καθ’ ἑκάτερον δὲ τοῖχον τῶν ἐπιμηκεστέρων κρίκοι προσῆσαν χρυσοῖ δύο τοῦ παντὸσ διήκοντεσ ξύλου, καὶ δι’ αὐτῶν ἔνετοι σκυταλίδεσ ἐπίχρυσοι καθ’ ἑκάτερον τοῖχον, ὡσ ἂν ὑπ’ αὐτῶν ὁπότε δεήσειεν ἄγοιτο κινουμένη·

οὐ γὰρ ἐπὶ ζεύγουσ ἐκομίζετο, ἀλλ’ ὑπὸ τῶν ἱερέων ἐφέρετο. τῷ δὲ ἐπιθέματι αὐτῆσ ἦσαν πρόστυποι δύο, Χερουβεῖσ μὲν αὐτοὺσ Ἑβραῖοι καλοῦσι, ζῷα δέ ἐστι πετεινὰ μορφὴν δ’ οὐδενὶ τῶν ὑπ’ ἀνθρώπων ἑωραμένων παραπλήσια, Μωυσῆσ δέ φησι τῷ θρόνῳ τοῦ θεοῦ προστυπεῖσ ἑωρακέναι.

ταύτῃ τὰσ δύο πλάκασ, ἐν αἷσ τοὺσ δέκα λόγουσ συγγεγράφθαι συμβεβήκει ἀνὰ πέντε μὲν εἰσ ἑκατέραν ἀνὰ δύο δὲ καὶ ἥμισυ κατὰ μέτωπον, ἐγκατέθετο.

καὶ ταύτην ἐν τῷ ἀδύτῳ κατατίθησιν. Ἐν δὲ τῷ ναῷ τράπεζαν ἱδρύεται Δελφικαῖσ παραπλησίαν τὸ μῆκοσ μὲν δύο πηχῶν, τὸ δὲ πλάτοσ ἑνὸσ πήχεωσ καὶ σπιθαμῶν τριῶν τὸ ὕψοσ.

ἦσαν δ’ αὐτῇ πόδεσ τὰ μὲν ἐξ ἡμίσουσ ἑώσ τῶν κάτω τελέωσ ἐξηρτισμένοι οἷσ Δωριεῖσ προστιθέασι ταῖσ κλίναισ ἐμφερεῖσ, τὸ δὲ πρὸσ αὐτὴν ἀνατεῖνον τετράγωνοι τῇ ἐργασίᾳ. κοιλαίνεται δὲ καθ’ ἕκαστον πλευρὸν κοιλαίνουσά πωσ κατὰ παλαιστὴν τὸ ἔδαφοσ ἕλικοσ περιθεούσησ τό τε ἄνω καὶ τὸ κάτω μέροσ τοῦ σώματοσ, καθ’ ἕκαστον δὲ τῶν ποδῶν καὶ ταύτῃ ἐλήλατο κρίκοσ οὐκ ἄπωθεν τοῦ ἐπιθέματοσ, δι’ ὧν ᾔεσαν στελεοὶ χρύσεοι ξύλου τἄνερθεν ὄντεσ, οὐκ ἐξαίρετοι·

κοῖλον γὰρ εἶχεν ἐπ’ αὐτοῖσ τὸ κατὰ τοὺσ κρίκουσ κοινωθέντασ·

οὐδὲ γάρ εἰσι διηνεκεῖσ, ἀλλὰ πρὶν συνελθεῖν εἰσ τὸ ἄπειρον εἰσ περονίδασ τὴν ἀρχὴν τελευτῶντεσ, ὧν ἡ μὲν εἰσ τὸ προανέχον ἐμβαίνει τῆσ τραπέζησ, ἡ δὲ εἰσ τὸν πόδα· καὶ τούτοισ κατὰ τὰσ ὁδοὺσ ἐκομίζετο. ἐπὶ ταύτησ, ἐτίθετο γὰρ ἐν τῷ ναῷ τετραμμένη πρὸσ ἄρκτον οὐ πόρρω τοῦ μυχοῦ, διετίθεσαν ἄρτουσ τε δώδεκα ἀζύμουσ κατὰ ἓξ ἐπαλλήλουσ καθαροῦ πάνυ τοῦ ἀλεύρου ἐκ δύο ἀσσάρων, ὃ μέτρον Ἑβραίων ἑπτὰ κοτύλασ Ἀττικὰσ ἔχει.

ὑπὲρ δὲ τῶν ἄρτων ἐτίθεντο φιάλαι δύο χρύσεαι λιβάνου πλήρεισ, μετὰ δὲ ἡμέρασ ἑπτὰ πάλιν ἄλλοι ἐκομίζοντο [ἄρτοι] ἐν τῷ καλουμένῳ ὑφ’ ἡμῶν Σαββάτῳ·

τὴν γὰρ ἑβδόμην ἡμέραν Σάββατα καλοῦμεν· τὴν δ’ αἰτίαν ἐξ ἧσ ταῦτα ἐπενοήθησαν ἐν ἑτέροισ ἐροῦμεν. Κατὰ πρόσωπον δὲ τῆσ τραπέζησ τῷ πρὸσ μεσημβρίαν τετραμμένῳ τοίχῳ πλησίον ἵσταται λυχνία ἐκ χρυσοῦ κεχωνευμένη διάκενοσ σταθμὸν ἔχουσα μνᾶσ ἑκατόν·

Ἑβραῖοι μὲν καλοῦσι κίγχαρεσ, εἰσ δὲ τὴν Ἑλληνικὴν μεταβαλλόμενον γλῶτταν σημαίνει τάλαντον. πεποίηται δὲ σφαιρία καὶ κρίνα σὺν ῥοί̈σκοισ καὶ κρατηριδίοισ, ἑβδομήκοντα δ’ ἦν τὰ πάντα, ἐξ ὧν ἀπὸ μιᾶσ βάσεωσ συνετέθη πρὸσ ὕψοσ, ποιήσαντοσ αὐτὴν συγκειμένην εἰσ μοίρασ εἰσ ὅσασ τοὺσ πλανήτασ καὶ τὸν ἥλιον κατανέμουσιν.

ἀπαρτίζεται δὲ εἰσ ἑπτὰ κεφαλὰσ καταλλήλασ ἐν στίχῳ διακειμένασ.

λύχνοι δ’ ἐπιφέρονται αὐταῖσ ἑπτὰ κατὰ μίαν τῶν πλανητῶν τὸν ἀριθμὸν μεμιμημένοι, ὁρῶσι δὲ εἴσ τε τὴν ἀνατολὴν καὶ τὴν μεσημβρίαν λοξῶσ αὐτῆσ κειμένησ. Μεταξὺ δὲ αὐτῆσ καὶ τῆσ τραπέζησ ἔνδον, ὡσ προεῖπον, θυμιατήριον ξύλινον μέν, ἐξ οὗ καὶ τὰ πρότερα ἦν σκεύη μὴ σηπόμενα, στερεὰ δὲ περιελήλατ’ αὐτῷ λεπίσ, πηχυαῖον μὲν κατὰ πλευρὰν ἑκάστην τὸ πλάτοσ ὕψοσ δὲ διπλάσιον.

ἐπῆν τε ἐσχάρα χρυσεία ὑπερανεστῶσα ἔχουσα κατὰ γωνίαν ἑκάστην στέφανον καὶ τοῦτον δ’ ἐκπεριοδεύοντα χρύσεον, ᾗ καὶ κρίκοι καὶ σκυταλίδεσ προσῆσαν, αἷσ κατὰ τὰσ ὁδοὺσ ὑπὸ τῶν ἱερέων ἐφέρετο.

ἵδρυτο δὲ καὶ πρὸ τῆσ σκηνῆσ βωμὸσ χάλκεοσ ὑπόξυλοσ καὶ αὐτὸσ ἑκάστην πλευρὰν πέντε πήχεσιν ἐκμεμετρημένοσ, τὸ δὲ ὕψοσ τρίπηχυσ, ὁμοίωσ τῷ χρυσῷ κεκοσμημένοσ, χαλκείαισ λεπίσιν ἐξησκημένοσ, δικτύῳ τὴν ἐσχάραν ἐμφερήσ·

ἐξεδέχετο γὰρ ἡ γῆ τὸ ἀπὸ τῆσ ἐσχάρασ πῦρ καταφερόμενον τῆσ βάσεωσ διὰ παντὸσ οὐχ ὑποκειμένησ. ἀντικρὺ δ’ ἐτίθεντο τοῦ χρυσέου οἰνοχόαι τε καὶ φιάλαι σὺν θυί̈σκαισ καὶ κρατῆρσιν ἦσαν ὅσα τε ἄλλα πρὸσ τὰσ ἱερουργίασ πεποίητο χρύσεα πάντα ὑπῆρχε.

καὶ ἡ μὲν σκηνὴ τοιαύτη τε ἦν καὶ τὰ περὶ αὐτὴν σκεύη. Γίνονται δὲ καὶ τοῖσ ἱερεῦσι στολαὶ πᾶσί τε τοῖσ ἄλλοισ, οὓσ χαναναίασ καλοῦσι, καὶ δὴ καὶ τῷ ἀρχιερεῖ, ὃν ἀραβάχην προσαγορεύουσι·

σημαίνει δὲ ἀρχιερέα. τὴν μὲν οὖν τῶν ἄλλων στολὴν τοιαύτην εἶναι συμβέβηκεν. ὅταν δὲ προσίῃ ταῖσ ἱερουργίαισ ὁ ἱερεὺσ ἡγνευκὼσ ἣν ὁ νόμοσ ἁγνείαν προαγορεύει, πρῶτον μὲν περιτίθεται τὸν μαναχάσην λεγόμενον·

βούλεται δὲ τοῦτο συνακτῆρα μὲν δηλοῦν, διάζωμα δ’ ἐστὶ περὶ τὰ αἰδοῖα ῥαπτὸν ἐκ βύσσου κλωστῆσ εἰργασμένον ἐμβαινόντων εἰσ αὐτὸ τῶν ποδῶν ὥσπερ εἰσ ἀναξυρίδασ, ἀποτέμνεται δὲ ὑπὲρ ἥμισυ καὶ τελευτῆσαν ἄχρι τῆσ λαγόνοσ περὶ αὐτὴν ἀποσφίγγεται. Ἐπὶ δὲ τούτῳ λίνεον ἔνδυμα διπλῆσ φορεῖ σινδόνοσ βυσσίνησ, χεθομένη μὲν καλεῖται, λίνεον δὲ τοῦτο σημαίνει·

χέθον γὰρ τὸ λίνον ἡμεῖσ καλοῦμεν. ἔστι δὲ τοῦτο τὸ ἔνδυμα ποδήρησ χιτὼν περιγεγραμμένοσ τῷ σώματι καὶ τὰσ χειρῖδασ περὶ τοῖσ βραχίοσιν κατεσφιγμένοσ, ὃν ἐπιζώννυνται κατὰ στῆθοσ ὀλίγον τῆσ μασχάλησ ὑπεράνω τὴν ζώνην περιάγοντεσ πλατεῖαν μὲν ὡσ εἰσ τέσσαρασ δακτύλουσ, διακένωσ δ’ ὑφασμένην ὥστε λεβηρίδα δοκεῖν ὄφεωσ· ἄνθη δ’ εἰσ αὐτὴν ἐνύφανται φοίνικι καὶ πορφύρᾳ μετὰ ὑακίνθου καὶ βύσσου πεποικιλμένα, στήμων δ’ ἐστὶ μόνη βύσσοσ.

καὶ λαβοῦσα τὴν ἀρχὴν τῆσ ἑλίξεωσ κατὰ στέρνον καὶ περιελθοῦσα πάλιν δεῖται, καὶ κέχυται μὲν πολλὴ μέχρι καὶ τῶν σφυρῶν ἑώσ οὗ μηδὲν ὁ ἱερεὺσ ἐνεργεῖ, πρὸσ γὰρ εὐπρέπειαν οὕτωσ ἔχει τοῖσ ὁρῶσι καλῶσ, ὅταν δὲ σπουδάζειν περὶ τὰσ θυσίασ δέῃ καὶ διακονεῖν, ὅπωσ μὴ κινουμένησ ἐμποδίζηται πρὸσ τὸ ἔργον, ἀναβαλόμενοσ ἐπὶ τὸν λαιὸν ὦμον φέρει.

Μωυσῆσ μὲν οὖν ἀβαί̈θ αὐτὴν ἐκάλεσεν, ἡμεῖσ δὲ παρὰ Βαβυλωνίων μεμαθηκότεσ ἐμίαν αὐτὴν καλοῦμεν·

οὕτωσ γὰρ προσαγορεύεται παρ’ αὐτοῖσ. οὗτοσ ὁ χιτὼν κολποῦται μὲν οὐδαμόθεν, λαγαρὸν δὲ παρέχων τὸν βροχωτῆρα τοῦ αὐχένοσ ἁρπεδόσιν ἐκ τῆσ ὠάσ καὶ τῶν κατὰ στέρνον καὶ μετάφρενον ἠρτημέναισ ἀναδεῖται ὑπὲρ ἑκατέραν κατακλεῖδα· μασσαβάνησ καλεῖται. Ὑπὲρ δὲ τῆσ κεφαλῆσ φορεῖ πῖλον ἄκωνον οὐ διικνούμενον εἰσ πᾶσαν αὐτὴν ἀλλ’ ἐπ’ ὀλίγον ὑπερβεβηκότα μέσησ·

καλεῖται μὲν μασναεφθῆσ, τῇ δὲ κατασκευῇ τοιοῦτόσ ἐστιν ὡσ στεφάνη δοκεῖν ἐξ ὑφάσματοσ λινέου ταινία πεποιημένη παχεῖα· καὶ γὰρ ἐπιπτυσσόμενον ῥάπτεται πολλάκισ. ἔπειτα σινδὼν ἄνωθεν αὐτὸν ἐκπεριέρχεται διήκουσα μέχρι μετώπου τήν τε ῥαφὴν τῆσ ταινίασ καὶ τὸ ἀπ’ αὐτῆσ ἀπρεπὲσ καλύπτουσα καὶ ὅλη δὲ τῷ κρανίῳ γιγνομένη ἐπίπεδον·

ἡρ́μοσται δὲ ἀκριβῶσ, ὡσ ἂν μὴ περιρρυείη πονοῦντοσ περὶ τὴν ἱερουργίαν. καὶ ὁποία μέν ἐστιν ἡ τῶν πολλῶν ἱερέων στολὴ δεδηλώκαμεν. Ὁ δὲ ἀρχιερεὺσ κοσμεῖται μὲν καὶ ταύτῃ παραλιπὼν οὐδὲν τῶν προειρημένων, ἐπενδυσάμενοσ δ’ ἐξ ὑακίνθου πεποιημένον χιτῶνα, ποδήρησ δ’ ἐστὶ καὶ οὗτοσ, μεεὶρ καλεῖται κατὰ τὴν ἡμετέραν γλῶσσαν, ζώνῃ περισφίγγεται βάμμασιν οἷσ ἡ πρότερον ἤνθει διαπεποικιλμένῃ χρυσοῦ συνυφασμένου·

κατὰ πέζαν δ’ αὐτῷ προσερραμμένοι θύσανοι ῥοῶν τρόπον ἐκ βαφῆσ μεμιμημένοι ἀπήρτηντο καὶ κώδωνεσ χρύσεοι κατὰ πολλὴν ἐπιτήδευσιν τῆσ εὐπρεπείασ, ὥστε μέσον ἀπολαμβάνεσθαι δυοῖν τε κωδώνοιν ῥοί̈σκον, καὶ ῥοῶν κωδώνιον.

ἔστι δ’ ὁ χιτὼν οὗτοσ οὐκ ἐκ δυοῖν περιτμημάτων, ὥστε ῥαπτὸσ ἐπὶ τῶν ὤμων εἶναι καὶ τῶν παρὰ πλευράν, φάρσοσ δ’ ἓν ἐπίμηκεσ ὑφασμένον σχιστὸν ἔχει βροχωτῆρα πλάγιον, ἀλλὰ κατὰ μῆκοσ ἐρρωγότα πρόσ τε τὸ στέρνον καὶ μέσον τὸ μετάφρενον·

πέζα δ’ αὐτῷ προσέρραπται ὑπὲρ τοῦ μὴ διελέγχεσθαι τῆσ τομῆσ τὴν δυσπρέπειαν· ὁμοίωσ δὲ καὶ ὅθεν αἱ χεῖρεσ διείργονται σχιστόσ ἐστιν. Ἐπὶ δὲ τούτοισ τρίτον ἐνδύεται τὸν λεγόμενον μὲν ἐφώδην, Ἑλληνικῇ δ’ ἐπωμίδι προσεοικότα·

γίνεται γὰρ τοῦτον τὸν τρόπον. ὑφανθεὶσ ἐπὶ βάθοσ πηχυαῖον ἔκ τε χρωμάτων παντοίων καὶ χρυσοῦ συμπεποικιλμένοσ ἀπερίπτυκτον τοῦ στέρνου τὸ μέσον καταλιμπάνει χειρῖσι τε ἠσκημένοσ καὶ τῷ παντὶ σχήματι χιτὼν εἶναι πεποιημένοσ. τῷ δὲ διακένῳ τοῦ ἐνδύματοσ σύνεισι περίτμημα σπιθαμῆσ τὸ μέγεθοσ χρυσῷ τε καὶ τοῖσ αὐτοῖσ τῷ ἐφώδῃ βάμμασι διηνθισμένον·

ἐσσὴν μὲν καλεῖται, σημαίνει δὲ τοῦτο κατὰ τὴν Ἑλλήνων γλῶτταν λόγιον· πληροῖ δὲ ἀκριβῶσ τοῦ ἐφώδου ὅπερ ὑφαίνοντεσ κατὰ στῆθοσ ἐξέλιπον, ἑνοῦται δ’ ὑπὸ κρίκων χρυσέων αὐτῷ τε κατὰ γωνίαν ἑκάστην κἀκείνῳ τῶν ἴσων προσκεκοινωμένων, ῥάμματοσ ὑακίνθου παραληφθέντοσ εἰσ τὴν πρὸσ ἀλλήλουσ κατάδεσιν τοῖσ κρίκοισ.

πρὸσ δὲ τὸ μὴ χαλαρὸν εἶναι τὸ ἐν μέσῳ τῶν κρίκων καταλιμπανόμενον ῥαφὴν αὐτοῦ νήμασιν ὑακινθίνοισ ἐπενόησαν.

πορποῦσι δὲ τὴν ἐπωμίδα σαρδόνυχεσ δύο κατὰ τῶν ὤμων ἑκάτερον τέλοσ ἐπ’ αὐτοὺσ ἐπιθέον χρύσεον ἔχοντεσ πρὸσ τὸ ταῖσ περονίσιν ἐπιτήδειον εἶναι. ἐγγέγραπται δὲ τούτοισ τῶν Ιἀκώβου παίδων τὰ ὀνόματα γράμμασιν ἐπιχωρίοισ γλώσσῃ τῇ ἡμετέρᾳ κατὰ ἓξ τῶν λίθων ἑκατέρῳ, οἱ πρεσβύτεροι δ’ εἰσὶ κατὰ ὦμον τὸν δεξιόν.

ἐπίασι δὲ καὶ τὸν ἐσσήνην λίθοι δώδεκα μεγέθει καὶ κάλλει διαφέροντεσ οὐ κτητὸσ ἀνθρώποισ κόσμοσ διὰ τιμῆσ ὑπερβολὴν ὄντεσ· οὗτοι μέντοι κατὰ στίχον τρεῖσ ἐπὶ τεσσάρων διακείμενοι γραμμῶν ἐνήσκηνται τῷ ὕφει, χρυσὸσ δ’ αὐτοὺσ ἐκπεριέρχεται τὰσ ἕλικασ ἐντιθεὶσ τῷ ὕφει πρὸσ τὸ μὴ διαρρεῖν οὕτωσ πεποιημένοσ.

καὶ ἡ μὲν πρώτη τριάσ ἐστι σαρδόνυξ τόπαζοσ σμάραγδοσ, ἡ δευτέρα δὲ ἄνθρακα παρέχεται καὶ ἰάσπιν καὶ σάπφειρον, τῆσ δὲ τρίτησ λίγυροσ μὲν ἄρχει εἶτα ἀμέθυσοσ ἀχάτησ δὲ τρίτοσ ἔνατοσ ὢν τοῖσ πᾶσι, τετάρτου δὲ στίχου χρυσόλιθοσ μὲν πρόκειται, μετὰ δὲ αὐτὸν ὄνυξ, εἶτα βήρυλλοσ, τελευταῖοσ οὗτοσ.

γράμματα δὲ ἐπετέτμητο πᾶσι τῶν Ιἀκώβου υἱῶν, οὓσ καὶ φυλάρχουσ νομίζομεν, ἑκάστου τῶν λίθων ὀνόματι τετιμημένου κατὰ τάξιν ἣν ἕκαστον αὐτῶν γενέσθαι συμβέβηκε.

τῶν οὖν κρίκων ἀσθενῶν ὄντων κατ’ αὐτοὺσ ἐνεγκεῖν τὸ βάροσ τῶν λίθων ἑτέρουσ δύο κρίκουσ μείζονασ τῇ πέζῃ τοῦ ἐσσήνου ᾗπερ ἀνήκει πρὸσ τὸν τράχηλον ἐμβεβηκότασ τῷ ὑφάσματι ποιοῦσι, δεξομένουσ ἁλύσεισ εἰργασμένασ, αἳ συνῆσαν κατ’ ἄκρον τῶν ὤμων σειραῖσ ἐκ χρυσοῦ πεπλεγμέναισ συνάπτουσαι, ὧν τὸ ἄκρον ἀνεστραμμένον ἐνέβαινε κρίκῳ προέχοντι τῆσ νωτιαίασ πέζησ τοῦ ἐφώδου.

καὶ τοῦτο ἦν ἀσφάλεια τῷ ἐσσήνῃ πρὸσ τὸ μὴ περιρρεῖν, ζώνη δὲ τῷ ἐσσήνῃ προσέρραπτο βάμμασιν οἷσ προεῖπον μετὰ χρυσίου προσφερήσ, ἣ περιοδεύσασα δεῖται πάλιν ἐπὶ τῇ ῥαφῇ καὶ κατακρεμνᾶται·

τοὺσ δὲ θυσάνουσ χρύσεαι σύριγγεσ καθ’ ἑκατέραν ἄκραν ἐκλαβοῦσαι πάντασ ἐμπεριέχουσιν αὗται. Πῖλον δὲ ἦν ὁ καὶ πρότερον αὐτῷ παραπλησίωσ εἰργασμένοσ τοῖσ πᾶσιν ἱερεῦσιν, ὑπ’ αὐτὸν δὲ συνερραμμένοσ ἕτεροσ ἐξ ὑακίνθου πεποικιλμένοσ περιέρχεται στέφανοσ χρύσεοσ ἐπὶ τριστιχίαν κεχαλκευμένοσ.

θάλλει δ’ ἐπ’ αὐτῷ κάλυξ χρύσεοσ τῇ σακχάρῳ βοτάνῃ παρ’ ἡμῖν λεγομένῃ ἀπομεμιμημένοσ, ὑὸσ δὲ κύαμον Ἑλλήνων οἱ περὶ τομὰσ ῥιζῶν ἐμπείρωσ ἔχοντεσ προσαγορεύουσιν. εἰ δέ τισ ἢ θεασάμενοσ τὴν βοτάνην ἀμαθίᾳ τούτου ἀγνοεῖ τὴν φύσιν αὐτῆσ ἢ τὴν κλῆσιν ἐπιστάμενοσ οὐκ ἰδὼν δ’ ἀναγνωρίσειε, τοῖσ οὕτω δὴ ἔχουσι σημανῶ τὸν τρόπον·

βοτάνη μέν ἐστιν ὑπὲρ τρεῖσ σπιθαμὰσ πολλάκισ αὐξανομένη τὸ ὕψοσ, τὴν δὲ ῥίζαν ἐμφερὴσ βουνιάδι, ταύτῃ γὰρ οὐκ ἂν ἁμάρτοι τισ εἰκάζων αὐτήν, τὰ δὲ φύλλα τοῖσ εὐζώμων·

ἐκ μέντοι τῶν κλάδων ἀνίησι κάλυκα προσεχῆ τῷ κλωνί, περίεισι δ’ αὐτὴν ἔλυτρον, ὅπερ ἀποκρίνεται κατ’ αὐτὸ πρὸσ τὸν καρπὸν μεταβαλεῖν ἠργμένησ· ὁ δὲ κάλυξ μεγέθουσ ἐστὶ σκυταλίδοσ τοῦ μικροῦ δακτύλου, κρατῆρι δ’ ἐμφερὴσ τὴν περιγραφήν. σημανῶ δὲ καὶ τοῦτο τοῖσ οὐ μεμαθηκόσι· σφαιρίδοσ εἰσ δύο τετμημένησ περὶ τῷ πυθμένι τὴν ἑτέραν τομὴν ἔχει φυόμενοσ ἀπὸ ῥίζησ περιφερήσ·

εἶτα συνιὼν κατ’ ὀλίγον ὑποκοιλαινούσησ εὐπρεπῶσ τῆσ ὑποχωρήσεωσ ἀνευρύνεται πάλιν ἠρέμα κατὰ χεῖλοσ, ὁμοίωσ ὀμφαλῷ ῥοιᾶσ τετμημένοσ. ἐπίθεμα δ’ αὐτῷ ἡμισφαίριον προσπέφυκεν ἀκριβῶσ ἂν εἴποι τισ τετορνευμένον, ὑπερανεστώσασ ἔχον τὰσ ἐντομάσ, ἃσ εἶπον τῇ ῥοᾷ παραπλησίωσ βλαστάνειν, ἀκανθώδεισ καὶ εἰσ ὀξὺ παντελῶσ ἀποληγούσασ τὸ ἄκρον.

φυλάττει δ’ ἐπὶ τῷ ἐπιθέματι τὸν καρπὸν διὰ παντὸσ τοῦ κάλυκοσ ὄντα βοτάνησ σπέρματι τῆσ σιδηρίτιδοσ ὅμοιον, ἀφίησι δ’ ἄνθοσ τῷ τῆσ μήκωνοσ πλαταγωνίῳ δυνάμενον δοκεῖν ἐμφερὲσ εἶναι.

ἐκ τούτου μὲν στέφανοσ ἐκκεχάλκευται ὅσον ἀπὸ τοῦ ἰνίου πρὸσ ἑκάτερον τῶν κροτάφων.

τὸ δὲ μέτωπον ἡ μὲν ἐφιελὶσ οὐκ ἔπεισι, λεγέσθω γὰρ οὕτωσ ὁ κάλυξ, τελαμὼν δ’ ἐστὶ χρύσεοσ, ὃσ ἱεροῖσ γράμμασι τοῦ θεοῦ τὴν προσηγορίαν ἐπιτετμημένοσ ἐστί. καὶ τοιοῦτοσ μὲν ὁ τοῦ ἀρχιερέωσ κόσμοσ ἐστί. Θαυμάσειε δ’ ἄν τισ τῶν ἀνθρώπων τὴν πρὸσ ἡμᾶσ ἀπέχθειαν, ἣν ὡσ ἐκφαυλιζόντων ἡμῶν τὸ θεῖον ὅπερ αὐτοὶ σέβειν προῄρηνται διατετελέκασιν ἐσχηκότεσ·

εἰ γάρ τισ τῆσ σκηνῆσ κατανοήσειε τὴν πῆξιν καὶ τοῦ ἱερέωσ ἴδοι τὴν στολὴν τά τε σκεύη, οἷσ περὶ τὴν ἱερουργίαν χρώμεθα, τόν τε νομοθέτην εὑρήσει θεῖον ἄνδρα καὶ ματαίωσ ἡμᾶσ ὑπὸ τῶν ἄλλων τὰσ βλασφημίασ ἀκούοντασ·

ἕκαστα γὰρ τούτων εἰσ ἀπομίμησιν καὶ διατύπωσιν τῶν ὅλων, εἴ τισ ἀφθόνωσ ἐθέλοι καὶ μετὰ συνέσεωσ σκοπεῖν, εὑρήσει γεγονότα· τήν τε γὰρ σκηνὴν τριάκοντα πηχῶν οὖσαν νείμασ εἰσ τρία καὶ δύο μέρη πᾶσιν ἀνεὶσ τοῖσ ἱερεῦσιν ὥσπερ βέβηλόν τινα καὶ κοινὸν τόπον, τὴν γῆν καὶ τὴν θάλασσαν ἀποσημαίνει·

καὶ γὰρ ταῦτα πᾶσίν ἐστιν ἐπιβατά. τὴν δὲ τρίτην μοῖραν μόνῳ περιέγραψε τῷ θεῷ διὰ τὸ καὶ τὸν οὐρανὸν ἀνεπίβατον εἶναι ἀνθρώποισ. ἐπί τε τῇ τραπέζῃ τοὺσ δώδεκα τιθεὶσ ἄρτουσ ἀποσημαίνει τὸν ἐνιαυτὸν εἰσ τοσούτουσ μῆνασ διῃρημένον.

τὴν δὲ λυχνίαν ἐξ ἑβδομήκοντα μορίων ποιήσασ συγκειμένην τὰσ τῶν πλανητῶν δεκαμοιρίασ ᾐνίξατο· καὶ λύχνουσ ὑπὲρ αὐτῆσ ἑπτά, τῶν πλανητῶν τὴν φοράν· τοσοῦτοι γάρ εἰσι τὸν ἀριθμόν. τά τε φάρση ἐκ τεσσάρων ὑφανθέντα τὴν τῶν στοιχείων φύσιν δηλοῖ·

ἥ τε γὰρ βύσσοσ τὴν γῆν ἀποσημαίνειν ἐοίκε διὰ τὸ ἐξ αὐτῆσ ἀνεῖσθαι τὸ λίνον, ἥ τε πορφύρα τὴν θάλασσαν τῷ πεφοινῖχθαι τῶν ἰχθύων τῷ αἵματι, τὸν δὲ ἀέρα βούλεται δηλοῦν ὁ ὑάκινθοσ, καὶ ὁ φοῖνιξ δ’ ἂν εἰή τεκμήριον τοῦ πυρόσ. ἀποσημαίνει δὲ καὶ ὁ τοῦ ἀρχιερέωσ χιτὼν τὴν γῆν λίνεοσ ὤν, ὁ δὲ ὑάκινθοσ τὸν πόλον, ἀστραπαῖσ μὲν κατὰ τοὺσ ῥοί̈σκουσ ἀπεικασμένοσ βρονταῖσ δὲ κατὰ τὸν τῶν κωδώνων ψόφον.

καὶ τὴν ἐφαπτίδα τοῦ παντὸσ τὴν φύσιν ἐκ τεσσάρων δοχθεῖσαν γενέσθαι τῷ θεῷ χρυσῷ συνυφασμένην κατ’ ἐπίνοιαν οἶμαι τῆσ προσούσησ ἅπασιν αὐγῆσ. καὶ τὸν ἐσσῆνα μέσον ὄντα τῆσ ἐφαπτίδοσ ἐν τρόπῳ γῆσ ἔταξε·

καὶ γὰρ αὕτη τὸν μεσαίτατον τόπον ἔχει· ζώνῃ τε περιοδεύσασ τὸν ὠκεανὸν ἀποσημαίνει· καὶ γὰρ οὗτοσ ἐμπεριείληφε τὰ πάντα. δηλοῖ δὲ καὶ τὸν ἥλιον καὶ τὴν σελήνην τῶν σαρδονύχων ἑκάτεροσ, οἷσ ἐνεπόρπωσε τὸν ἀρχιερέα. τήν τε δωδεκάδα τῶν λίθων εἴτε τοὺσ μῆνάσ τισ θέλοι νοεῖν, εἴτε τὸν οὕτωσ [ἀριθμὸν τῶν] ἀστέρων, ὃν ζωδιακὸν κύκλον Ἕλληνεσ καλοῦσι, τῆσ κατ’ ἐκεῖνο γνώμησ οὐκ ἂν ἁμάρτοι·

καὶ ὁ πῖλοσ δέ μοι δοκεῖ τὸν οὐρανὸν τεκμηριοῦν ὑακίνθινοσ πεποιημένοσ, οὐ γὰρ ἂν ἄλλωσ ὑπερανετίθετο αὐτῷ τὸ ὄνομα τοῦ θεοῦ τῇ στεφάνῃ ἠγλαϊσμένον καὶ ταύτῃ χρυσέᾳ, διὰ τὴν αὐγήν, ᾗ μάλιστα χαίρει τὸ θεῖον. καὶ ταῦτα μὲν ἐπὶ τοσοῦτόν μοι δεδηλώσθω πολλάκισ τε καὶ ἐν πολλοῖσ τὴν ἀρετὴν τοῦ νομοθέτου παρεξόντων ἡμῖν διελθεῖν τῶν πραγμάτων.

Ὡσ δὲ τὸ προειρημένον πέρασ εἶχε, τῶν ἀναθημάτων μήπω καθιερωμένων ἐπιστὰσ ὁ θεὸσ Μωυσεῖ τὴν ἱερωσύνην Αἀρῶνι τἀδελφῷ προσέταξε δοῦναι ὡσ ἁπάντων δι’ ἀρετὴν τῆσ τιμῆσ δικαιοτέρῳ τυχεῖν.

καὶ συναγαγὼν εἰσ ἐκκλησίαν τὸ πλῆθοσ τήν τε ἀρετὴν αὐτοῦ καὶ τὴν εὔνοιαν διεξῄει καὶ τοὺσ κινδύνουσ οὓσ ὑπομείνειεν ὑπὲρ αὐτῶν. μαρτυρούντων δ’ ἐφ’ ἅπασιν αὐτῷ καὶ τὸ περὶ αὐτὸν πρόθυμον ἐνδεικνυμένων, "ἄνδρεσ, εἶπεν, Ἰσραηλῖται, τὸ μὲν ἔργον ἤδη τέλοσ ἔχει οἱο͂ν αὐτῷ τε τῷ θεῷ ἥδιστον ἦν καὶ δυνατὸν ἡμῖν, ἐπεὶ δὲ δεῖ τοῦτον τῇ σκηνῇ καταδέχεσθαι, δεῖ πρῶτον ἡμῖν τοῦ ἱερατευσομένου καὶ ὑπηρετήσοντοσ ταῖσ θυσίαισ καὶ ταῖσ ὑπὲρ ἡμῶν εὐχαῖσ.

καὶ ἔγωγε ταύτησ ἐμοὶ τῆσ σκέψεωσ ἐπιτραπείσησ ἐμαυτὸν ἂν τῆσ τιμῆσ ἄξιον ἔκρινα διά τε τὸ φύσει πάντασ εἶναι φιλαύτουσ, καὶ ὅτι πολλὰ ἐμαυτῷ καμόντι περὶ σωτηρίασ τῆσ ὑμετέρασ σύνοιδα·

ὡσ οὗτοσ ἐνδύσεται στολὴν τῷ θεῷ καθωσιωμένην καὶ βωμῶν ἐπιμέλειαν ἕξει καὶ πρόνοιαν ἱερείων καὶ τὰσ ὑπὲρ ἡμῶν εὐχὰσ ποιήσεται πρὸσ τὸν θεὸν ἡδέωσ ἀκουσόμενον, ὅτι τε κήδεται γένουσ τοῦ ἡμετέρου καὶ παρ’ ἀνδρὸσ ὃν αὐτὸσ ἐπελέξατο γινομένασ προσδέχεται ταύτασ.

" Ἑβραῖοι δὲ ἠρέσκοντο τοῖσ λεγομένοισ καὶ συνῄνουν τῇ τοῦ θεοῦ χειροτονίᾳ·

ἦν γὰρ Αἀρὼν διά τε τὸ γένοσ καὶ τὴν προφητείαν καὶ τὴν ἀρετὴν τἀδελφοῦ πρὸσ τιμὴν ἁπάντων ἀξιολογώτεροσ. ἦσαν δ’ αὐτῷ καὶ παῖδεσ κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον τέσσαρεσ Νάβαδοσ Ἀβιοῦσ Ἐλεάζαροσ Ἰθάμαροσ. Ὅσα δὲ τῶν πρὸσ τὴν τῆσ σκηνῆσ κατασκευὴν παρεσκευασμένων ἦν περιττὰ ταῦτ’ ἐκέλευσεν εἰσ φάρση σκεπαστήρια τῆσ τε σκηνῆσ αὐτῆσ καὶ τῆσ λυχνίασ καὶ τοῦ θυμιατηρίου καὶ τῶν ἄλλων σκευῶν ἀναλῶσαι, ὅπωσ κατὰ τὴν ὁδοιπορίαν ταῦτα μήτ’ ἐξ ὑετοῦ μηδὲν μήτ’ ἐκ κονιορτοῦ βλάπτηται.

ὁ δὲ σίκλοσ νόμισμα Ἑβραίων ὢν Ἀττικὰσ δέχεται δραχμὰσ τέσσαρασ·

οἱ δ’ ἑτοίμωσ ὑπήκουον οἷσ ἐκέλευσε Μωυσῆσ καὶ τὸ πλῆθοσ τῶν εἰσφερόντων ἦν ἑξήκοντα μυριάδεσ καὶ πεντακισχίλιοι καὶ πεντακόσιοι καὶ πεντήκοντα.

ἔφερον δὲ τὸ ἀργύριον τῶν ἐλευθέρων οἱ ἀπὸ εἴκοσι ἐτῶν ἄχρι πεντήκοντα γεγονότεσ. τὸ δὲ συγκομισθὲν εἰσ τὰσ περὶ τὴν σκηνὴν χρείασ ἀναλοῦτο. Ἥγνιζε δὲ καὶ τὴν σκηνὴν καὶ τοὺσ ἱερέασ τρόπῳ τοιούτῳ ποιούμενοσ αὐτῶν τὴν κάθαρσιν.

σμύρνησ ἐπιλέκτου σίκλουσ πεντακοσίουσ καὶ ἴρεωσ ἴσουσ, κινναμώμου δὲ καὶ καλάμου, ἔστι δὲ καὶ τοῦτο εἶδοσ θυμιάματοσ, ἡμίσειαν τῶν πρότερον ὁλκὴν κεκομμένα δεύειν ἐκέλευσεν, ἐλαίου τε ἐλαί̈νου εἴν, μέτρον δ’ ἐστὶ τοῦτο ἐπιχώριον δύο χόασ Ἀττικοὺσ δεχόμενον, ἀναμίξαντασ καὶ καθεψήσαντασ σκευάσαι τέχνῃ μυρεψῶν χρῖσμα εὐωδέστατον. κἄπειτα τοῦτο λαβὼν αὐτούσ τε τοὺσ ἱερέασ καὶ πᾶσαν τὴν σκηνὴν χρίων κεκάθαρκε, τά τε θυμιώμενα, πολλὰ δ’ ἐστὶ ταῦτα καὶ ποικίλα, κατὰ τὴν σκηνὴν ἐπὶ τοῦ χρυσοῦ θυμιατηρίου μεγάλησ πάνυ τιμῆσ ὄντα συνεφέρετο, ὧν παραλείπω τὴν φύσιν ἐκδιηγεῖσθαι, μὴ δι’ ὄχλου γένηται τοῖσ ἐντυγχάνουσι.

δὶσ δὲ τῆσ ἡμέρασ πρίν τε ἀνασχεῖν τὸν ἥλιον καὶ πρὸσ δυσμαῖσ θυμιᾶν ἐχρῆν ἔλαιόν τε ἁγνίσαντασ φυλάσσειν εἰσ τοὺσ λύχνουσ, ὧν τοὺσ μὲν τρεῖσ ἐπὶ τῇ ἱερᾷ λυχνίᾳ φέγγειν ἔδει τῷ θεῷ κατὰ πᾶσαν ἡμέραν, τοὺσ δὲ λοιποὺσ περὶ τὴν ἑσπέραν ἅπτοντασ.

Ἁπάντων δ’ ἤδη πέρασ εἰληφότων ἔδοξαν ἄριστοι τῶν δημιουργῶν Βεσέβηλοσ καὶ Ἐλίαβοσ, τῶν γὰρ ἐξευρημένων τοῖσ προτέροισ αὐτοὶ προεθυμήθησαν ἀμείνονα προσεξεργάσασθαι, λαβεῖν τε ἐπίνοιαν ὧν πρότερον ἠγνόουν τὴν κατασκευὴν ἱκανώτατοι·

τούτων μέντοι Βεσέβηλον συνέβη κριθῆναι τὸν κράτιστον.

ὁ δὲ πᾶσ χρόνοσ εἰσ τὸ ἔργον διῆλθε μηνῶν ἑπτὰ καὶ μετὰ τοῦτο ἀφ’ οὗ τὴν Αἴγυπτον ἐξέλιπον ἐνιαυτὸσ αὐτοῖσ πρῶτοσ ἐτελειοῦτο. ἀρχομένου δὲ τοῦ δευτέρου ἔτουσ μηνὶ Ξανθικῷ κατὰ Μακεδόνασ Νισὰν δὲ κατὰ Ἑβραίουσ νουμηνίᾳ τὴν σκηνὴν ἀφιεροῦσι καὶ πάνθ’ ὅσα περὶ αὐτὴν σκεύη μοι δεδήλωται. Ἐπέδειξε δὲ ὁ θεὸσ αὑτὸν ἡσθέντα τῷ ἔργῳ τῶν Ἑβραίων καὶ μὴ μάτην αὐτοὺσ πονήσαντασ ὑπερηφανίᾳ τῆσ χρήσεωσ, ἀλλ’ ἐπεξενώθη καὶ κατεσκήνωσε τῷ ναῷ τούτῳ.

τὴν δὲ παρουσίαν οὕτωσ ἐποίησεν· ὁ μὲν οὐρανὸσ καθαρὸσ ἦν, ὑπὲρ δὲ τὴν σκηνὴν μόνην ἤχλυσεν οὔτε βαθεῖ πάνυ νέφει καὶ πυκνῷ περιλαβὼν αὐτήν, ὥστ’ εἶναι δόξαι χειμέριον, οὔτε μὴν λεπτὸν οὕτωσ, ὥστε τὴν ὄψιν ἰσχύσαι τι δι’ αὐτοῦ κατανοῆσαι·

ἡδεῖα δὲ ἀπ’ αὐτοῦ δρόσοσ ἔρρει καὶ θεοῦ δηλοῦσα παρουσίαν τοῖσ τοῦτο καὶ βουλομένοισ καὶ πεπιστευκόσι. καὶ δὴ, λέγειν γὰρ ἐν τοῖσ περὶ θυσιῶν μέλλω τὰ πρασσόμενα περὶ τὰσ ἱερουργίασ ἐν ἐκείνοισ δηλώσων περί τε ὧν ὁλοκαυτεῖν κελεύει καὶ ὧν μεταλαμβάνειν τῆσ βρώσεωσ ἐφίησιν ὁ νόμοσ, κἀκ τοῦ αἵματοσ τῶν τεθυμένων τήν τε στολὴν τοῦ Αἀρῶνοσ καὶ αὐτὸν σὺν τοῖσ παισὶν ἔρραινεν ἀφαγνίσασ πηγαίοισ τε ὕδασι καὶ μύρῳ, ἵνα τοῦ θεοῦ γίγνοιντο.

ἐπὶ μὲν οὖν ἡμέρασ ἑπτὰ τοῦτον τὸν τρόπον αὐτούσ τε καὶ τὰσ στολὰσ ἐθεράπευε τήν τε σκηνὴν καὶ τὰ περὶ αὐτὴν σκεύη ἐλαίῳ τε προσχριομένῳ, καθὼσ εἶπον, καὶ τῷ αἵματι τῶν ταύρων καὶ κριῶν σφαγέντων καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ἑνὸσ κατὰ γένοσ, τῇ δὲ ὀγδόῃ κατήγγειλεν ἑορτὴν τῷ λαῷ καὶ θύειν προσέταξε κατὰ δύναμιν.

οἱ δ’ ἀλλήλοισ ἁμιλλώμενοι καὶ ὑπερβάλλειν φιλοτιμούμενοι τὰσ θυσίασ, ἃσ ἕκαστοσ ἐπιφέροι, τοῖσ λεγομένοισ ὑπήκουον.

ἐπικειμένων δὲ τῶν ἱερῶν τῷ βωμῷ αἰφνίδιον ἐξ αὐτοῦ πῦρ ἀνήφθη αὐτόματον, καὶ ὅμοιον ἀστραπῆσ λαμπηδόνι ὁρώμενον τῇ φλογὶ πάντα ἐδαπάνα τὰ ἐπὶ τοῦ βωμοῦ. Συνέβη δὲ καὶ Αἀρῶνι συμφορά τισ ἐκ τούτου λογιζομένῳ ὡσ ἐπ’ ἀνθρώπῳ καὶ πατρί, γενναίωσ δ’ ὑπ’ αὐτοῦ καρτερηθεῖσα, ὅτι καὶ τὴν ψυχὴν πρὸσ τὰ συμπίπτοντα στερρὸσ ἦν καὶ κατὰ βούλησιν τοῦ θεοῦ ἡγεῖτο τὸ πάθοσ γεγονέναι·

τῶν γὰρ υἱῶν αὐτοῦ τεσσάρων ὄντων, ὡσ προεῖπον, δύο οἱ πρεσβύτεροι Νάβαδοσ καὶ Ἀβιοῦσ κομίσαντεσ ἐπὶ τὸν βωμὸν οὐχ ὧν προεῖπε Μωυσῆσ θυμάτων, ἀλλ’ οἷσ ἐχρῶντο πρότερον, κατεκαύθησαν τοῦ πυρὸσ ἐπ’ αὐτοὺσ τὴν ὁρμὴν βαλόντοσ καὶ τὰ στέρνα καὶ τὰ πρόσωπα φλέγειν αὐτῶν ἀρξαμένου καὶ σβέσαι μηδενὸσ δυναμένου.

καὶ οἱ μὲν οὕτωσ ἀπέθανον·

Μωυσῆσ δὲ κελεύει τὸν πατέρα αὐτῶν καὶ τοὺσ ἀδελφοὺσ βαστάξαντασ τὰ σώματα καὶ κομίσαντασ τῆσ παρεμβολῆσ ἔξω θάψαι μεγαλοπρεπῶσ. πενθεῖ δὲ αὐτοὺσ τὸ πλῆθοσ χαλεπῶσ ἐπὶ τῷ θανάτῳ παρὰ δόξαν οὕτω γεγενημένῳ διατεθέν. μόνουσ δὲ Μωυσῆσ τοὺσ ἀδελφοὺσ αὐτῶν καὶ τὸν πατέρα μὴ φροντίζειν τῆσ ἐπ’ αὐτοῖσ λύπησ ἠξίωσε προκρίναντασ τὴν εἰσ τὸν θεὸν τιμὴν τοῦ περὶ αὐτοὺσ σκυθρωποῦ·

ἤδη γὰρ Αἀρὼν καὶ τὴν στολὴν τὴν ἱερὰν ἠμφίεστο. Μωυσῆσ δὲ πᾶσαν τιμὴν παραιτησάμενοσ, ἣν ἑώρα τὸ πλῆθοσ αὐτῷ παρασχεῖν ἕτοιμον, πρὸσ μόνῃ τῇ τοῦ θεοῦ θεραπείᾳ διετέλει.

καὶ τῶν μὲν εἰσ τὸ Σιναῖον ἀνόδων ἀπείχετο, εἰσ δὲ τὴν σκηνὴν εἰσιὼν ἐχρηματίζετο περὶ ὧν ἐδεῖτο παρὰ τοῦ θεοῦ ἰδιωτεύων καὶ τῇ στολῇ καὶ πᾶσι τοῖσ ἄλλοισ ἄγων ἑαυτὸν δημοτικώτερον καὶ μηδὲν βουλόμενοσ τῶν πολλῶν διαφέρειν δοκεῖν, ἢ μόνῳ τῷ προνοούμενοσ αὐτῶν βλέπεσθαι. ἔτι δὲ τὴν πολιτείαν καὶ νόμουσ αὐτῶν ἔγραφε, καθ’ οὓσ κεχαρισμένωσ τῷ θεῷ βιώσονται μηδὲν ἀλλήλοισ ἐγκαλεῖν ἔχοντεσ·

ταῦτα μέντοι κατὰ τὴν ὑπαγόρευσιν τοῦ θεοῦ συνετάττετο. διέξειμι μὲν οὖν περὶ τῆσ πολιτείασ καὶ τῶν νόμων. Ὃ μέντοι περὶ τῆσ τοῦ ἀρχιερέωσ στολῆσ παρέλιπον διελθεῖν βούλομαι·

οὐδαμόθεν γὰρ προφητῶν κακουργίαισ κατέλιπεν ἀφορμήν, εἰ δέ τινεσ τοιοῦτοι γένοιντο παρεγχειρεῖν τῷ τοῦ θεοῦ ἀξιώματι, αὐτοκράτορα δ’ εἶναι τὸν θεὸν παρατυγχάνειν τοῖσ ἱεροῖσ κατέλιπεν ὁπότε θελήσειε καὶ μὴ παρεῖναι, καὶ τοῦτ’ οὐχ Ἑβραίοισ δῆλον εἶναι μόνον ἠθέλησεν, ἀλλὰ καὶ τῶν ξένων τοῖσ παρατυγχάνουσι. τῶν γὰρ λίθων, οὓσ ἐπὶ τοῖσ ὤμοισ φέρειν τὸν ἀρχιερέα προεῖπον, σαρδόνυχεσ δὲ ἦσαν καὶ σημαίνειν αὐτῶν τὴν φύσιν ἡγοῦμαι περισσὸν πᾶσιν εἰσ γνῶσιν ἀφιγμένων, συνέβαινε λάμπειν, ὁπότε ταῖσ ἱερουργίαισ ὁ θεὸσ παρείη, τὸν ἕτερον τὸν ἐπὶ τῷ δεξιῷ τῶν ὤμων πεπορπημένον αὐγῆσ ἀποπηδώσησ καὶ τοῖσ πορρωτάτω φαινομένησ, οὐ πρότερον ταύτησ ὑπαρχούσησ τῷ λίθῳ.

θαυμαστὸν μὲν οὖν καὶ τοῦτο τοῖσ μὴ τὴν σοφίαν ἐπ’ ἐκφαυλισμῷ τῶν θείων ἠσκηκόσιν, ὃ δ’ ἐστὶ τούτου θαυμασιώτερον ἐρῶ·

διὰ γὰρ τῶν δώδεκα λίθων, οὓσ κατὰ στέρνον ὁ ἀρχιερεὺσ ἐνερραμμένουσ τῷ ἐσσῆνι φορεῖ, νίκην μέλλουσι πολεμεῖν προεμήνυεν ὁ θεόσ· τοσαύτη γὰρ ἀπήστραπτεν ἀπ’ αὐτῶν αὐγὴ μήπω τῆσ στρατιᾶσ κεκινημένησ, ὡσ τῷ πλήθει παντὶ γνώριμον εἶναι τὸ παρεῖναι τὸν θεὸν εἰσ τὴν ἐπικουρίαν, ὅθεν Ἕλληνεσ οἱ τὰ ἡμέτερα τιμῶντεσ ἔθη διὰ τὸ μηδὲν ἀντιλέγειν δύνασθαι τούτοισ τὸν ἐσσῆνα λόγιον καλοῦσιν.

ἐπαύσατο μὲν οὖν ὅ τε ἐσσὴν καὶ ὁ σαρδόνυξ τοῦ λάμπειν ἔτεσι διακοσίοισ πρότερον ἢ ταύτην ἐμὲ συνθεῖναι τὴν γραφὴν τοῦ θεοῦ δυσχεράναντοσ ἐπὶ τῇ παραβάσει τῶν νόμων, περὶ ὧν ἐροῦμεν εὐκαιρότερον.

τρέψομαι δὲ νῦν ἐπὶ τὸν ἑξῆσ λόγον. Καθιερωμένησ γὰρ δὴ τῆσ σκηνῆσ καὶ διακεκοσμημένων τῶν περὶ τοὺσ ἱερέασ τό τε πλῆθοσ ὁμόσκηνον αὐτῷ τὸν θεὸν ἔκρινεν εἶναι καὶ τρέπεται πρὸσ θυσίασ τε καὶ ἀνέσεισ ὡσ ἅπασαν ἤδη κακοῦ προσδοκίαν ἀπεωσμένον, καὶ περὶ τῶν μελλόντων ὡσ ἀμεινόνων ἐπιθυμοῦντεσ δωρεάσ τε τῷ θεῷ τὰσ μὲν κοινῇ τὰσ δὲ κατ’ ἰδίαν ἀνετίθεσαν κατὰ φυλάσ·

οἵ τε γὰρ φύλαρχοι κατὰ δύο συνελθόντεσ ἅμαξαν καὶ δύο βόασ προσκομίζουσιν·

ἓξ μὲν οὖν ἦσαν αὗται καὶ τὴν σκηνὴν ἐν ταῖσ ὁδοιπορίαισ παρεκόμιζον. πρὸσ τούτοισ ἕκαστοσ φιάλην τε κομίζει καὶ τρύβλιον καὶ θυί̈σκην, τὴν μὲν δαρεικοὺσ δέκα δυναμένην καὶ πλήρη θυμιαμάτων· τὸ δὲ τρύβλιον καὶ ἡ φιάλη, ἀργυρᾶ δὲ ἦν, σίκλουσ μὲν αἱ δύο διακοσίουσ εἷλκον, εἰσ δὲ τὴν φιάλην ἑβδομήκοντα μόνοι δεδαπάνηντο, πλήρεισ δὲ ἦσαν ἀλεύρων ἐλαίῳ πεφυραμένων, οἷσ ἐπὶ τῷ βωμῷ χρῶνται πρὸσ τὰσ ἱερουργίασ·

μόσχον τε καὶ κριὸν σὺν ἀρνίῳ ἐτείῳ ὁλομελῆ καυθησόμενα καὶ σὺν αὐτοῖσ χίμαρον ἐπὶ παραιτήσει ἁμαρτημάτων. προσῆγε δὲ τῶν ἀρχόντων ἕκαστοσ καὶ ἑτέρασ θυσίασ σωτηρίουσ λεγομένασ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν δύο βόασ καὶ πέντε κριοὺσ σὺν ἀρνάσιν ἐτείοισ καὶ ἐρίφοισ.

οὗτοι μὲν δὴ θύουσιν ἐπὶ ἡμέρασ δώδεκα κατὰ πᾶσαν ἡμέραν εἷσ· Μωυσῆσ δὲ οὐκέτ’ ἀναβαίνων ἐπὶ τὸ Σιναῖον ἀλλ’ εἰσ τὴν σκηνὴν εἰσιὼν ἀνεμάνθανε παρὰ θεοῦ περί τε τῶν πρακτέων καὶ τῶν νόμων τῆσ συντάξεωσ· οὓσ κρείττονασ ἢ κατὰ σύνεσιν ἀνθρωπίνην ὄντασ εἰσ τὸν ἅπαντα βεβαίωσ αἰῶνα συνέβη φυλαχθῆναι δωρεὰν εἶναι δόξαντασ τοῦ θεοῦ, ὡσ μήτ’ ἐν εἰρήνῃ ὑπὸ τρυφῆσ μήτ’ ἐν πολέμῳ κατ’ ἀνάγκην Ἑβραίουσ παραβῆναί τινα τῶν νόμων.

ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων παύομαι λέγων γραφὴν ἑτέραν ἠξιωκὼσ συνθεῖναι περὶ τῶν νόμων. Νυνὶ δ’ ὀλίγων τινῶν ἐπιμνησθήσομαι τῶν ἐφ’ ἁγνείαισ καὶ ἱερουργίαισ κειμένων·

καὶ γὰρ τὸν λόγον μοι περὶ τῶν θυσιῶν ἐνεστάναι συμβέβηκε. δύο μὲν γάρ εἰσιν ἱερουργίαι, τούτων δ’ ἡ μὲν ὑπὸ τῶν ἰδιωτῶν ἑτέρα δ’ ὑπὸ τοῦ δήμου συντελούμεναι κατὰ δύο γίνονται τρόπουσ· τῆσ μὲν ὁλοκαυτεῖται πᾶν τὸ θυόμενον καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὴν προσηγορίαν τοιαύτην ἔλαβεν, ἡ δὲ χαριστήριόσ τέ ἐστι καὶ κατ’ εὐωχίαν δρᾶται τῶν τεθυκότων·

ἐρῶ δὲ περὶ τῆσ προτέρασ. ἀνὴρ ἰδιώτησ ὁλοκαυτῶν θύει μὲν βοῦν καὶ ἀρνίον καὶ ἔριφον·

ταῦτα μὲν ἐπέτεια, τοὺσ δὲ βοῦσ ἐφεῖται θύειν καὶ προήκοντασ· ἄρρενα δὲ ὁλοκαυτεῖται τὰ πάντα. σφαγέντων δὲ τούτων τὸν κύκλον τῷ αἵματι δεύουσι τοῦ βωμοῦ οἱ ἱερεῖσ, εἶτα καθαρὰ ποιήσαντεσ διαμελίζουσι καὶ πάσαντεσ ἁλσὶν ἐπὶ τὸν βωμὸν ἀνατιθέασι σχιζῶν ἤδη πεπληρωμένον καὶ πυρὸσ φλεγομένου. τοὺσ δὲ πόδασ τῶν ἱερείων καὶ τὰ κατὰ νηδὺν ἐκκαθάραντεσ ἀκριβῶσ τοῖσ ἄλλοισ καθαγνισθησόμενα προσεπιφέρουσι, τὰσ δορὰσ τῶν ἱερέων λαμβανόντων.

καὶ ὁ μὲν τῆσ ὁλοκαυτώσεωσ τρόποσ ἐστὶν οὗτοσ. Τὰσ δὲ χαριστηρίουσ θυσίασ ἐπιτελοῦντεσ τὰ αὐτὰ μὲν ζῷα θύουσιν, ὁλόκληρα δὲ ταῦτα καὶ τῶν ἐπετείων πρεσβύτερα, ἄρρενα μέντοι θήλεσι συνδυαζόμενα.

θύσαντεσ δὲ ταῦτα φοινίσσουσι μὲν αἵματι τὸν βωμόν, τοὺσ δὲ νεφροὺσ καὶ τὸν ἐπίπλουν καὶ πάντα τὰ πιμελῆ σὺν τῷ λοβῷ τοῦ ἥπατοσ καὶ σὺν αὐτοῖσ τὴν οὐρὰν τοῦ ἀρνὸσ ἐπιφέρουσι τῷ βωμῷ. τὸ δὲ στῆθοσ καὶ τὴν κνήμην τὴν δεξιὰν τοῖσ ἱερεῦσι παρασχόντεσ ἐπὶ δύο ἡμέρασ εὐωχοῦνται τοῖσ καταλειπομένοισ τῶν κρεῶν, ἃ δ’ ἂν περισσεύσῃ κατακαίουσι.

Θύουσι δὲ καὶ ὑπὲρ ἁμαρτάδων καὶ ὁμοίωσ τῷ προειρημένῳ τὸ περὶ τῶν ἁμαρτάδων τῆσ ἱερουργίασ τρόπῳ γίνεται.

οἱ δὲ ἀδύνατοι πορίζειν τὰ τέλεια θύματα περιστερὰσ ἢ τρυγόνασ δύο, ὧν τὸ μὲν ὁλοκαυτεῖται τῷ θεῷ, τὸ δὲ τοῖσ ἱερεῦσιν εἰσ βρῶσιν διδόασιν. ἀκριβέστερον δὲ περὶ τῆσ θυσίασ τῶνδε τῶν ζῴων ἐν τοῖσ περὶ θυσιῶν ἐροῦμεν. ὁ μὲν γὰρ κατὰ ἄγνοιαν εἰσ τοῦτο προπεσὼν ἄρνα καὶ ἔριφον θήλειαν τῶν αὐτοετῶν προσφέρει, καὶ τῷ μὲν αἵματι δεύει τὸν βωμὸν ὁ ἱερεὺσ οὐχ ὡσ τὸ πρῶτον ἀλλὰ τῶν γωνιῶν τὰσ ἐξοχάσ, καὶ τούσ τε νεφροὺσ καὶ τὴν ἄλλην πιμελὴν σὺν τῷ λοβῷ τοῦ ἥπατοσ ἐπιφέρουσι τῷ βωμῷ, οἱ δὲ ἱερεῖσ τάσ τε δορὰσ ἀποφέρονται καὶ τὰ κρέα ἐπ’ ἐκείνησ δαπανήσοντεσ τῆσ ἡμέρασ ἐν τῷ ἱερῷ·

ὁ γὰρ νόμοσ εἰσ τὴν αὔριον ἀπολιπεῖν οὐκ ἐᾷ. ὁ δὲ ἁμαρτὼν μὲν αὑτῷ δὲ συνειδὼσ καὶ μηδένα ἔχων τὸν ἐξελέγχοντα κριὸν θύει τοῦ νόμου τοῦτο κελεύοντοσ, οὗ τὰ κρέα κατὰ τὸ ἱερὸν ὁμοίωσ οἱ ἱερεῖσ αὐθημερὸν σιτοῦνται.

οἱ δὲ ἄρχοντεσ ἐφ’ οἷσ ἡμάρτανον ἐκθυόμενοι ταὐτὰ μὲν κομίζουσι τοῖσ ἰδιώταισ, διαλλάσσουσι δὲ τῷ προσάγειν θύματα ταῦρον ἔριφον ἄρσενασ. Νόμοσ δὲ ταῖσ ἰδιωτικαῖσ καὶ ταῖσ δημοσίαισ θυσίαισ καὶ ἄλευρον ἐπιφέρεσθαι καθαρώτατον, ἀρνὶ μὲν ἀσσαρῶνοσ μέτρον κριῷ δὲ δυοῖν ταύρῳ δὲ τριῶν.

τοῦτο καθαγνίζουσιν ἐπὶ τῷ βωμῷ μεμαγμένον ἐλαίῳ· κομίζεται γὰρ δὴ καὶ ἔλαιον ὑπὸ τῶν τεθυκότων ἐπὶ μὲν βοὶ̈ ἰνὸσ ἥμισυ, ἐπὶ δὲ κριῷ μέροσ τούτου τρίτον τοῦ μέτρου, καὶ τετάρτη μερὶσ ἐπ’ ἀρνί·

ὁ δὲ ἲν μέτρον ἀρχαῖον Ἑβραίων δύναται δύο χόασ Ἀττικούσ. τὸ δ’ αὐτὸ μέτρον τῷ ἐλαίῳ καὶ οἴνου παρῆγον, σπένδουσι δὲ περὶ τὸν βωμὸν τὸν οἶνον. εἰ δέ τισ θυσίαν οὐκ ἐπιτελῶν ἐπήνεγκε κατ’ εὐχὴν σεμίδαλιν, ταύτησ ἀπαρχὴν μίαν ἐπιβάλλει τῷ βωμῷ δράκα, τὴν δὲ λοιπὴν οἱ ἱερεῖσ πρὸσ τροφὴν λαμβάνουσιν ἢ ἑψηθεῖσαν, ἐλαίῳ γὰρ συμπεφύραται, ἢ γενομένων ἄρτων.

ἱερέωσ δὲ κομίσαντοσ καὶ ὁποσονοῦν ὁλοκαυτεῖν ἀναγκαῖον. κωλύει δὲ ὁ νόμοσ θύειν ζῷον αὐθημερὸν μετὰ τοῦ γεγεννηκότοσ ἐπὶ ταὐτό, οὐδ’ ἄλλωσ δὲ πρὶν ὀγδόην ἡμέραν γεννηθέντι διελθεῖν.

γίνονται δὲ ἄλλαι θυσίαι ὑπὲρ τοῦ τὰσ νόσουσ διαφυγεῖν ἢ κατ’ ἄλλασ αἰτίασ, εἰσ ἃσ πέμματα σὺν ἱερείοισ ἀναλίσκεται, ὧν εἰσ τὴν ὑστέραν οὐδὲν ὑπολιπεῖν ἐστι νόμιμον, τῶν ἱερέων μέροσ ἴδιον λαβόντων. Ἐκ δὲ τοῦ δημοσίου ἀναλώματοσ νόμοσ ἐστὶν ἄρνα καθ’ ἑκάστην ἡμέραν σφάζεσθαι τῶν αὐτοετῶν ἀρχομένησ τε ἡμέρασ καὶ ληγούσησ, κατὰ δὲ ἑβδόμην ἡμέραν, ἥτισ σάββατα καλεῖται, δύο σφάττουσι τὸν αὐτὸν τρόπον ἱερουργοῦντεσ.

τῇ δὲ νουμηνίᾳ τάσ τε καθημερινὰσ θυσίασ ἐπιτελοῦσι καὶ δύο βόασ σὺν ἀρνάσιν ἐνιαυσιαίοισ ἑπτὰ καὶ κριόν, ἔριφον δὲ ἐπὶ παραιτήσεσιν ἁμαρτάδων, εἴ τι κατὰ λήθην γένοιτο.

Τῷ δ’ ἑβδόμῳ μηνί, ὃν Μακεδόνεσ Ὑπερβερεταῖον καλοῦσι, προσθέντεσ τοῖσ εἰρημένοισ ταῦρον καὶ κριὸν καὶ ἄρνασ ἑπτὰ θύουσι καὶ ἔριφον ὑπὲρ ἁμαρτάδων.

Δεκάτῃ δὲ τοῦ αὐτοῦ μηνὸσ κατὰ σελήνην διανηστεύοντεσ ἑώσ ἑσπέρασ θύουσι δ’ ἐν ταύτῃ τῇ ἡμέρᾳ ταῦρόν τε καὶ κριοὺσ δύο καὶ ἄρνασ ἑπτὰ καὶ ὑπὲρ ἁμαρτάδων ἔριφον.

προσάγουσι δὲ δύο πρὸσ τούτοισ ἐρίφουσ, ὧν ὁ μὲν ζῶν εἰσ τὴν ὑπερόριον ἐρημίαν πέμπεται ἀποτροπιασμὸσ καὶ παραίτησισ τοῦ πλήθουσ παντὸσ ὑπὲρ ἁμαρτημάτων ἐσόμενοσ, τὸν δ’ ἐν τοῖσ προαστείοισ εἰσ καθαρώτατον ἄγοντεσ χωρίον αὐτόθι σὺν αὐτῇ καίουσι τῇ δορᾷ μηδὲν ὅλωσ καθάραντεσ.

συγκατακαίεται δὲ ταῦροσ οὐχ ὑπὸ τοῦ δήμου προσαχθείσ, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἰδίων ἀναλωμάτων τοῦ ἀρχιερέωσ παρασχόντοσ·

οὗ δὴ σφαγέντοσ εἰσκομίσασ εἰσ τὸν ναὸν τοῦ αἵματοσ ἅμα καὶ τοῦ ἐρίφου ῥαίνει τῷ δακτύλῳ τὸν ὄροφον ἑπτάκισ, τοῦ δ’ αὐτοῦ καὶ τὸ ἔδαφοσ καὶ τοσαυτάκισ εἰσ τὸν ναὸν καὶ περὶ τὸν χρύσεον βωμὸν καὶ τὸ λοιπὸν περὶ τῷ μείζονι κομίσασ εἰσ τὸ αἴθριον· πρὸσ τούτοισ τὰσ ἐξοχὰσ καὶ τοὺσ νεφροὺσ καὶ τὴν πιμελὴν σὺν τῷ λοβῷ τοῦ ἥπατοσ ἐπιφέρουσι τῷ βωμῷ.

παρέχεται δὲ καὶ κριὸν ὁ ἀρχιερεὺσ ὁλοκαύτωσιν τῷ θεῷ. ὅταν πατρίδων ἐπιτύχοιεν, παραγινομένουσ εἰσ ἐκείνην τὴν πόλιν, ἣν διὰ τὸν ναὸν μητρόπολιν ἕξουσιν, ἐφ’ ἡμέρασ ὀκτὼ ἑορτὴν ἄγοντασ ὁλοκαυτεῖν τε καὶ θύειν τῷ θεῷ τότε χαριστήρια, φέροντασ ἐν ταῖσ χερσὶν εἰρεσιώνην μυρσίνησ καὶ ἰτέασ σὺν κράδῃ φοίνικοσ πεποιημένην τοῦ μήλου τοῦ τῆσ περσέασ προσόντοσ.

εἶναι δὲ τῇ πρώτῃ τῶν ἡμερῶν τὴν τῆσ ὁλοκαυτώσεωσ θυσίαν ἐκ τριῶν καὶ δέκα βοῶν καὶ ἀρνῶν ἑνὶ πλειόνων καὶ κριῶν δύο κατὰ παραίτησιν ἁμαρτιῶν ἐρίφου προστιθεμένου.

ταῖσ δ’ ἑξῆσ ἡμέραισ ὁ μὲν αὐτὸσ ἀριθμὸσ τῶν ἀρνῶν καὶ τῶν κριῶν σὺν τῷ ἐρίφῳ θύεται, ὑφαιροῦντεσ δὲ ἑκάστησ ἡμέρασ ἕνα τῶν βοῶν εἰσ ἑπτὰ καταντῶσιν. ἀνίενται δὲ ἀπὸ παντὸσ ἔργου κατὰ τὴν ὀγδόην ἡμέραν καὶ τῷ θεῷ, καθάπερ εἰρήκαμεν, μόσχον τε θύομεν καὶ κριὸν καὶ ἄρνασ ἑπτά, ὑπὲρ δὲ ἁμαρτημάτων παραιτήσεωσ ἔριφον.

καὶ ταῦτα μὲν Ἑβραίοισ τὰσ σκηνὰσ πηγνύουσιν ἐπιτελεῖν ἐστι πάτριον. Τῷ δὲ μηνὶ τῷ Ξανθικῷ, ὃσ Νισὰν παρ’ ἡμῖν καλεῖται καὶ τοῦ ἔτουσ ἐστὶν ἀρχή, τεσσαρεσκαιδεκάτῃ κατὰ σελήνην ἐν κριῷ τοῦ ἡλίου καθεστῶτοσ, τούτῳ γὰρ τῷ μηνὶ τῆσ ὑπ’ Αἰγυπτίουσ δουλείασ ἠλευθερώθημεν, καὶ τὴν θυσίαν, ἣν τότ’ ἐξιόντασ ἀπ’ Αἰγύπτου θῦσαι προεῖπον ἡμᾶσ πάσχα λεγομένην, δι’ ἔτουσ ἑκάστου θύειν ἐνόμισεν, καὶ δὴ τελοῦμεν αὐτὴν κατὰ φατρίασ μηδενὸσ τῶν τεθυμένων εἰσ τὴν ἐπιοῦσαν τηρουμένου.

πέμπτῃ δὲ καὶ δεκάτῃ διαδέχεται τὴν πάσχα ἡ τῶν ἀζύμων ἑορτὴ ἑπτὰ ἡμέρασ οὖσα, καθ’ ἣν ἀζύμοισ τρέφονται καὶ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ταῦροι σφάζονται δύο καὶ κριὸσ μὲν εἷσ ἑπτὰ δὲ ἄρνεσ.

καὶ ταῦτα μὲν ὁλοκαυτεῖται προστιθεμένου τοῖσ πᾶσι καὶ ἐρίφου ὑπὲρ ἁμαρτάδων εἰσ εὐωχίαν κατὰ ἡμέραν ἑκάστην τοῖσ ἱερεῦσιν. τῇ δὲ δευτέρᾳ τῶν ἀζύμων ἡμέρᾳ, ἕκτη δ’ ἐστὶν αὕτη καὶ δεκάτη, τῶν καρπῶν οὓσ ἐθέρισαν, οὐ γὰρ ἥψαντο πρότερον αὐτῶν, μεταλαμβάνουσι καὶ τὸν θεὸν ἡγούμενοι τιμᾶν δίκαιον εἶναι πρῶτον, παρ’ οὗ τῆσ εὐπορίασ τούτων ἔτυχον, τὰσ ἀπαρχὰσ αὐτῷ τῆσ κριθῆσ ἐπιφέρουσι τρόπον τοιοῦτον.

φρύξαντεσ τῶν ἀσταχύων τὸ δράγμα καὶ πτίσαντεσ καὶ καθαρὰσ πρὸσ ἄλεστον τὰσ κριθὰσ ποιήσαντεσ τῷ βωμῷ ἀσσαρῶνα προσφέρουσι τῷ θεῷ, καὶ μίαν ἐξ αὐτοῦ δράκα ἐπιβαλόντεσ τὸ λοιπὸν ἀφιᾶσιν εἰσ χρῆσιν τοῖσ ἱερεῦσι·

καὶ τότε λοιπὸν δημοσίᾳ ἔξεστι πᾶσι καὶ ἰδίᾳ θερίζειν. θύουσι δ’ ἐπὶ ταῖσ ἀπαρχαῖσ τῶν καρπῶν ἀρνίον εἰσ ὁλοκαύτωσιν τῷ θεῷ. Ἑβδόμησ ἑβδομάδοσ διαγεγενημένησ μετὰ ταύτην τὴν θυσίαν, αὗται δ’ εἰσὶν αἱ τῶν ἑβδομάδων ἡμέραι τεσσαράκοντα καὶ ἐννέα, [τῇ πεντηκοστῇ], ἣν Ἑβραῖοι ἀσαρθὰ καλοῦσι, σημαίνει δὲ τοῦτο πεντηκοστήν, καθ’ ἣν προσάγουσι τῷ θεῷ ἄρτον ἀλφίτων μὲν πυρίνων ἀσσαρῶνασ δύο μετὰ ζύμησ γεγονότων, θυμάτων δὲ ἄρνασ δύο·

ταῦτα μὲν γὰρ τῷ θεῷ προσάγειν νόμιμον μόνον, εἰσ δὲ δεῖπνον τοῖσ ἱερεῦσι σκευάζεται καὶ καταλιπεῖν οὐδέν ἐστιν ἐξ αὐτῶν εἰσ τὴν ἐπιοῦσαν συγκεχωρημένον·

ὁλοκαυτωθησομένουσ μόσχουσ τε θύουσι τρεῖσ καὶ κριοὺσ δύο καὶ ἄρνασ τεσσαρεσκαίδεκα, ἐρίφουσ δὲ δύο ὑπὲρ ἁμαρτημάτων. ἔστι δ’ οὐδεμία τῶν ἑορτῶν, καθ’ ἣν οὐχ ὁλοκαυτοῦσιν οὐδὲ τῶν πόνων τῶν ἐπὶ τοῖσ ἔργοισ ἄνεσιν οὐ διδόασιν, ἀλλ’ ἐν πάσαισ νόμιμον τό τε τῆσ θυσίασ εἶδοσ καὶ τὸ τῆσ ἀργίασ ἀταλαίπωρον καὶ πρὸσ εὐωχίαισ εἰσὶ τεθυκότεσ.

Ἐκ μέντοι τοῦ κοινοῦ σῖτοσ ὀπτὸσ ζύμησ ἄμοιροσ, ἀσσαρῶνεσ δ’ εἴκοσι καὶ τέσσαρεσ εἰσ τοῦτο ἀναλοῦνται.

ὀπτῶνται δὲ ἀνὰ δύο διαιρεθέντεσ μὲν τῇ πρὸ τοῦ σαββάτου, τῷ δὲ σαββάτῳ πρωὶ̈ κομισθέντεσ ἐπὶ τῆσ ἱερᾶσ τραπέζησ τίθενται κατὰ ἓξ εἰσ ἀλλήλουσ τετραμμένοι. δύο δὲ χρυσέων ὑπερκειμένων πινάκων λιβανωτοῦ γεμόντων διαμένουσιν ἑώσ τοῦ ἑτέρου σαββάτου·

καὶ τότε μὲν ἀντ’ ἐκείνων ἄλλοι κομίζονται, οἱ δὲ τοῖσ ἱερεῦσι πρὸσ τροφὴν δίδονται, καὶ τοῦ λιβανωτοῦ θυμιωμένου ἐπὶ τῷ ἱερῷ πυρί, ἐφ’ ᾧ καὶ ὁλοκαυτοῦσι τὰ πάντα, λιβανωτὸσ ὑπὲρ ἐκείνου ἄλλοσ ὑπὲρ τῶν ἄρτων προστίθεται. θύει δ’ ὁ ἱερεὺσ ἐκ τῶν ἰδίων ἀναλωμάτων, καὶ δὶσ ἑκάστησ ἡμέρασ τοῦτο ποιεῖ, ἄλευρον ἐλαίῳ μεμαγμένον καὶ πεπηγὸσ ὀπτήσει βραχείᾳ, καὶ εἷσ μέν ἐστιν ἀσσάρων τοῦ ἀλεύρου, τούτου δὲ τὸ μὲν ἥμισυ τὸ πρωί̈, τὸ δ’ ἕτερον δείλησ ἐπιφέρει τῷ πυρί.

τὸν μὲν οὖν περὶ τούτων λόγον ἀκριβέστερον αὖθισ δηλώσομεν, ἱκανὰ δέ μοι δοκεῖ καὶ νῦν περὶ αὐτῶν προειρῆσθαι. Μωυσῆσ δὲ τοῦ Λευὶ τὴν φυλὴν τῆσ πρὸσ τὸν λαὸν κοινωνίασ ὑπεξελόμενοσ ἱερὰν ἐσομένην ἥγνιζε πηγαίοισ ὕδασι καὶ ἀενάοισ καὶ θυσίαισ, ἃσ ἐπὶ τοῖσ τοιούτοισ νομίμουσ παρέχονται τῷ θεῷ, τήν τε σκηνὴν αὐτοῖσ καὶ τὰ σκεύη τὰ ἱερὰ καὶ τὰ ἄλλ’ ὅσα πρὸσ σκέπην τῆσ σκηνῆσ ἐπεποίητο παρέδωκεν, ὅπωσ ὑφηγουμένων τῶν ἱερέων ὑπηρετήσωσιν·

ἤδη γὰρ τῷ θεῷ καθιέρωτο. Καὶ περὶ τῶν ζῴων δὲ διέκρινεν ἕκαστον, ὅτι τρέφοιντο καὶ οὗ πάλιν ἀπεχόμενοι διατελοῖεν, περὶ ὧν ἐν οἷσ ἂν ἡμῖν ἀφορμὴ τῆσ γραφῆσ γένηται διελευσόμεθα τὰσ αἰτίασ προστιθέντεσ, ἀφ’ ὧν κινηθεὶσ τὰ μὲν αὐτῶν βρωτὰ ἡμῖν ἐκέλευσεν εἶναι, τῶν δὲ προσέταξεν ἀπέχεσθαι.

αἵματοσ μέντοι παντὸσ εἰσ τροφὴν ἀπηγόρευσε τὴν χρῆσιν ψυχὴν αὐτὸ καὶ πνεῦμα νομίζων, καὶ κρέωσ τοῦ τεθνηκότοσ αὐτομάτωσ ζῴου τὴν βρῶσιν διεκώλυσεν, ἐπίπλου τε καὶ στέατοσ αἰγείου καὶ προβατείου καὶ τοῦ τῶν βοῶν ἀπέχεσθαι προεῖπεν.

Ἀπήλασε δὲ τῆσ πόλεωσ καὶ τοὺσ λέπρᾳ τὰ σώματα κακωθέντασ καὶ τοὺσ περὶ τὴν γονὴν ῥεομένουσ καὶ τὰσ γυναῖκασ δ’ αἷσ ἡ τῶν κατὰ φύσιν ἔκκρισισ ἔπεισι μετέστησε πρὸσ ἡμέραν ἑβδόμην, μεθ’ ἣν ὡσ ἤδη καθαραῖσ ἐνδημεῖν ἐφίησιν.

ὁμοίωσ δὲ καὶ τοῖσ κηδεύσασι νεκρὸν μετὰ τοσαύτασ ἡμέρασ νόμιμον τὸ ἐνδημεῖν·

τὸν δ’ ὑπὲρ τὸν ἀριθμὸν τούτων τῶν ἡμερῶν ἐνεχόμενον ἐν τῷ μιάσματι θύειν νόμιμον ἀμνάδασ δύο, ὧν τὴν μὲν ἑτέραν καθαγνίζειν δεῖ, τὴν δ’ ἑτέραν οἱ ἱερεῖσ λαμβάνουσιν. ὁμοίωσ δὲ θύουσι καὶ περὶ τοῦ τὴν γονὴν ῥεομένου.

ὃσ δ’ ἂν κατὰ τοὺσ ὕπνουσ ἀποκρίνῃ γονήν, καθεὶσ αὑτὸν εἰσ ὕδωρ ψυχρὸν ὁμοίωσ τοῖσ κατὰ νόμον γυναικὶ πλησιάζουσιν ἐξουσίαν ἔχει. τοὺσ δὲ λεπροὺσ εἰσ τὸ παντελὲσ ἐξήλασε τῆσ πόλεωσ μηδενὶ συνδιαιτωμένουσ καὶ νεκροῦ μηδὲν διαφέροντασ·

ἂν δέ τισ ἐξικετεύσασ τὸν θεὸν ἀπολυθῇ τῆσ νόσου καὶ τὴν ἐρρωμένην κομίσηται χρόαν, ὁ δὴ τοιοῦτοσ ποικίλαισ ἀμείβεται θυσίαισ τὸν θεόν, περὶ ὧν ὕστερον ἐροῦμεν. Ὅθεν καὶ καταγελάσειεν ἄν τισ τῶν λεγόντων Μωυσῆν λέπρᾳ κεκακωμένον αὐτόν τε ἀπ’ Αἰγύπτου φυγεῖν καὶ τῶν ἐκπεσόντων διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν ἡγησάμενον εἰσ τὴν Χαναναίαν ἀγαγεῖν αὐτούσ.

εἰ γὰρ τοῦτ’ ἦν ἀληθέσ, οὐκ ἂν ἐπὶ τῇ αὑτοῦ Μωυσῆσ ἀτιμίᾳ τοιαῦτ’ ἐνομοθέτησεν, οἷσ εὔλογον ἦν αὐτὸν καὶ ἑτέρων εἰσηγουμένων ἀντειρηκέναι, καὶ ταῦτα παρὰ πολλοῖσ ὄντων λεπρῶν ἔθνεσι καὶ τιμῆσ ἀπολαυόντων, οὐ μόνον ὕβρεωσ καὶ φυγῆσ ἀπηλλαγμένων, ἀλλὰ καὶ τὰσ ἐπισημοτάτασ στρατείασ στρατευομένων καὶ τὰσ πολιτικὰσ ἀρχὰσ πιστευομένων καὶ εἰσ ἱερὰ καὶ ναοὺσ ἐχόντων ἐξουσίαν εἰσιέναι·

ὥστ’ οὐδὲν ἐκώλυε καὶ Μωυσῆν, εἰ τοιούτῳ τινὶ συμπτώματι περὶ τὴν χρόαν ἢ τὸ σὺν αὐτῷ πλῆθοσ ἠλάττωτο, νομοθετῆσαι περὶ αὐτῶν τὰ κάλλιστα καὶ μηδεμίαν τοιαύτην ὁρίσαι ζημίαν.

ἀλλὰ δῆλον μέν, ὡσ ταῦτα περὶ ἡμῶν λέγουσιν ὑπὸ βασκανίασ προαγόμενοι, Μωυσῆσ δὲ τούτων καθαρὸσ ὢν ἐν καθαροῖσ τοῖσ ὁμοφύλοισ περὶ τῶν νενοσηκότων ἐνομοθέτει κατὰ τιμὴν τοῦ θεοῦ τοῦτο ποιῶν.

ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων ἕκαστοσ ὡσ αὐτῷ δοκεῖ σκοπείτω. Τὰσ δὲ γυναῖκασ ἐπειδὰν τέκωσιν εἰσ τὸ ἱερὸν εἰσιέναι κεκώλυκε καὶ θυσιῶν ἅπτεσθαι μέχρι τεσσαράκοντα ἡμερῶν, ἂν ἄρρεν τὸ τεχθὲν ᾖ·

διπλασίονασ γὰρ εἶναι τὰσ ἡμέρασ ἐπὶ θηλυτοκίαισ συμβέβηκεν. εἰσιοῦσαι μέντοι μετὰ τὴν προειρημένην προθεσμίαν θυσίασ ἐπιτελοῦσιν, ἃσ οἱ ἱερεῖσ πρὸσ τὸν θεὸν διανέμονται. Ἂν δ’ ὑπονοήσῃ μεμοιχεῦσθαί τισ αὐτῷ τὴν γυναῖκα, κομίζει κριθῆσ ἀληλεσμένησ ἀσσάρωνα, καὶ μίαν αὐτῆσ δράκα ἐπιβαλόντεσ τῷ θεῷ τὸ λοιπὸν τοῖσ ἱερεῦσι διδόασιν εἰσ τροφήν.

τὴν δὲ γυναῖκα στήσασ τισ τῶν ἱερέων κατὰ τὰσ πύλασ, αἱ δ’ εἰσὶ τετραμμέναι πρὸσ τὸν νεών, καὶ τῆσ κεφαλῆσ τὸ ἱμάτιον ἀφελὼν ἐπιγράφει μὲν τοῦ θεοῦ τὴν προσηγορίαν διφθέρᾳ, κελεύει δὲ ὀμνύειν μηδὲν ἠδικηκέναι τὸν ἄνδρα, παραβᾶσαν δὲ τὸ σῶφρον τοῦ δεξιοῦ σκέλουσ ἔξαρθρον γενέσθαι καὶ τὴν γαστέρα πρησθεῖσαν οὕτωσ ἀποθανεῖν· ἂν δ’ ὑπὸ πολλοῦ τοῦ ἔρωτοσ καὶ τῆσ διὰ τοῦτον ζηλοτυπίασ προπετῶσ ὁ ἀνὴρ διὰ τὴν ὑπόνοιαν εἰή κεκινημένοσ, μηνὶ δεκάτῳ γενέσθαι παιδίον ἄρρεν αὐτῇ.

τῶν δ’ ὁρ́κων τελειωθέντων τῆσ διφθέρασ ἀπαλείψασ τοὔνομα εἰσ φιάλην ἐκπιέζει, προκομίσασ τε ἐκ τοῦ ἱεροῦ γῆσ εἴ τι προστύχοι καὶ καταπάσασ ἐκπιεῖν δίδωσιν·

ἡ δ’ εἰ μὲν ἀδίκωσ ἐνεκλήθη, ἐγκύμων τε γίνεται καὶ τελεσφορεῖται κατὰ τὴν γαστέρα· ψευσαμένη δὲ τὸν ἄνδρα ἐπὶ τοῖσ γάμοισ καὶ τὸν θεὸν ἐπὶ τοῖσ ὁρ́κοισ μετ’ αἰσχύνησ καταστρέφει τὸν βίον τοῦ τε σκέλουσ ἐκπεσόντοσ αὐτῇ καὶ τὴν κοιλίαν ὑδέρου καταλαβόντοσ.

καὶ περὶ μὲν τῶν θυσιῶν καὶ τῆσ ἁγνείασ τῆσ ἐπ’ αὐταῖσ ταῦτα Μωυσῆσ τοῖσ ὁμοφύλοισ προενόησε, νόμουσ δὲ αὐτοῖσ τοιούτουσ ἔθετο. Μοιχείαν μὲν εἰσ τὸ παντελὲσ ἀπεῖπε νομίσασ εὔδαιμον τὸ περὶ τοὺσ γάμουσ ὑγιαίνειν τοὺσ ἄνδρασ, καὶ ταῖσ τε πόλεσι καὶ τοῖσ οἴκοισ συμφέρειν τὸ τοὺσ παῖδασ εἶναι γνησίουσ.

καὶ μίσγεσθαι δὲ μητράσι κακὸν μέγιστον ὁ νόμοσ ἀπεῖπεν, ὁμοίωσ δὲ καὶ πατρὸσ συνεῖναι γαμετῇ καὶ τηθίσι καὶ ἀδελφαῖσ καὶ παίδων γυναιξὶν ὡσ ἔκφυλον ἔχον τὴν ἀδικίαν μεμίσηκεν. ἐκώλυσε δὲ καὶ γυναικὶ μεμιασμένῃ τοῖσ κατὰ φύσιν πλησιάζειν μηδὲ κτήνεσιν εἰσ συνουσίαν φοιτᾶν μηδὲ τὴν πρὸσ τὰ ἄρρενα μῖξιν τιμᾶν διὰ τὴν ἐπ’ αὐτοῖσ ὡρ́αν ἡδονὴν θηρωμένουσ παράνομον.

κατὰ δὲ τῶν εἰσ ταῦτ’ ἐξυβρισάντων θάνατον ὡρ́ισε τὴν τιμωρίαν. Τῶν δ’ ἱερέων καὶ διπλασίονα τὴν ἁγνείαν ἐποίησε·

τούτων τε γὰρ αὐτοὺσ ὁμοίωσ τοῖσ ἄλλοισ εἴργει καὶ προσέτι γαμεῖν τὰσ ἡταιρηκυίασ ἐκώλυσε, μήτε δούλην μήτ’ αἰχμάλωτον γαμεῖν αὐτοὺσ κεκώλυκε καὶ τὰσ ἐκ καπηλείασ καὶ τοῦ πανδοκεύειν πεπορισμένασ τὸν βίον μηδὲ τὰσ τῶν προτέρων ἀνδρῶν ἐφ’ αἱσδηποτοῦν αἰτίαισ ἀπηλλαγμένασ. τὸν ἀρχιερέα μέντοι οὐδὲ τεθνηκότοσ ἀνδρὸσ ἠξίωσε γυναῖκα τοῦτο τοῖσ ἄλλοισ ἱερεῦσι συγχωρῶν, μόνην δ’ αὐτῷ [δέδωκε] γαμεῖν παρθένον καὶ ταύτην φυλάττειν·

ὅθεν οὐδὲ νεκρῷ πρόσεισιν ὁ ἀρχιερεὺσ τῶν λοιπῶν οὐ κεκωλυμένων ἀδελφοῖσ καὶ γονεῦσι καὶ παισὶ τοῖσ αὑτῶν προσιέναι μεταστᾶσιν. ἀφελεῖσ δὲ εἶναι πᾶσαν ἀφέλειαν·

τὸν δὲ μὴ ὁλόκληρον τῶν ἱερέων νέμεσθαι πρὸσ τοὺσ ἱερεῖσ ἐκέλευσε τὰ γέρα, ἀναβαίνειν δὲ ἐπὶ τὸν βωμὸν καὶ εἰσιέναι εἰσ τὸν ναὸν ἐκώλυσε· μὴ μόνον δὲ περὶ τὰσ ἱερουργίασ καθαροὺσ εἶναι, σπουδάζειν δὲ καὶ περὶ τὴν αὐτῶν δίαιταν, ὥστ’ αὐτὴν ἄμεμπτον εἶναι. καὶ διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν οἱ τὴν ἱερατικὴν στολὴν φοροῦντεσ ἄμωμοί τέ εἰσι καὶ περὶ πάντα καθαροὶ καὶ νηφάλιοι, πίνειν οἶνον ἑώσ οὗ τὴν στολὴν ἔχουσι κεκωλυμένοι·

ἔτι δὲ καὶ τὰ ἱερεῖα θύουσιν ὁλόκληρα καὶ κατὰ μηδὲν λελωβημένα. Ταῦτα μὲν οὖν ἤδη καὶ κατὰ τὸν ζωῆσ χρόνον τῆσ αὐτοῦ γινόμενα παρέδωκε Μωυσῆσ, τῶν δὲ αὖθισ καίπερ ἐπὶ τῆσ ἐρημίασ διαιτώμενοσ προενόησεν, ὅπωσ ἐπειδὰν τὴν Χαναναίαν λάβωσι τάδε ποιῶσι·

δι’ ἑβδόμου ἔτουσ ἄνεσιν δίδωσι τῇ γῇ ἀπό τε ἀρότρου καὶ φυτείασ, ὥσπερ καὶ αὐτοῖσ δι’ ἑβδόμησ ἡμέρασ τὴν ἀπὸ τῶν ἔργων προεῖπεν ἀνάπαυσιν.

καὶ τῶν αὐτομάτωσ ἀναδοθέντων ἀπὸ τῆσ γῆσ κοινὴν εἶναι τοῖσ θέλουσι τὴν χρῆσιν τῶν τε ὁμοφύλων καὶ τῶν ἀλλοτριοχώρων, μηδὲν ἐξ αὐτῶν φυλάττοντασ· ποιεῖν δὲ τοῦτο καὶ μεθ’ ἑβδόμην ἐτῶν ἑβδομάδα. ταῦτα πεντήκοντα μέν ἐστιν ἔτη τὰ πάντα, καλεῖται δὲ ὑπὸ Ἑβραίων ὁ πεντηκοστὸσ ἐνιαυτὸσ ἰώβηλοσ, ἐν ᾧ οἵ τε χρεῶσται τῶν δανείων ἀπολύονται καὶ οἱ δουλεύοντεσ ἐλεύθεροι ἀφίενται, οὓσ ὄντασ ὁμοφύλουσ καὶ παραβάντασ τι τῶν νομίμων τῷ σχήματι τῆσ δουλείασ ἐκόλασε θάνατον οὐκ ἐκδεχομένουσ.

ἀποδίδωσι δὲ καὶ τοὺσ ἀγροὺσ τοῖσ ἀρχῆθεν αὐτῶν δεσπόταισ τοῦτον τὸν τρόπον·

τοῦ δ’ ἀναλώματοσ ὑπερβάλλοντοσ ὑπὲρ τοῦ λείποντοσ καταβαλὼν τὸ ἱκνούμενον ἐξέχεται τῆσ κτήσεωσ, ἴσων δὲ συναριθμουμένων τῶν τε καρπῶν καὶ τῶν ἀναλωμάτων ἀποδίδωσι τοῖσ καὶ πρότερον νεμηθεῖσι.

τὸ αὐτὸ δὲ καὶ ἐπὶ ταῖσ οἰκίαισ νόμιμον ἰσχύειν ἠθέλησε ταῖσ κατὰ κώμασ πεπραμέναισ·

περὶ γὰρ τῶν ἐν τῇ πόλει πεπραμένων ἔγνωκεν ἑτέρωσ. εἰ μὲν γὰρ πρὸ τοῦ τελειωθῆναι τὸν ἐνιαυτὸν καταβάλοι τὸ ἀργύριον, ἀναγκάζει τὸν πριάμενον ἀποδοῦναι, εἰ δὲ πλῆρεσ γένοιτο τὸ ἔτοσ, βεβαιοῖ τὴν κτῆσιν τῷ πριαμένῳ. ταύτην Μωυσῆσ τὴν διάταξιν τῶν νόμων, ὅθ’ ὑπὸ τὸ Σιναῖον καθιδρύκει τὴν στρατιάν, ἐξέμαθε παρὰ τοῦ θεοῦ καὶ τοῖσ Ἑβραίοισ γεγραμμένην παραδίδωσιν.

Ἐπειδὴ δὲ καλῶσ αὐτῷ τὰ περὶ τὴν νομοθεσίαν ἔχειν ἐδόκει, πρὸσ ἐξέτασιν τοῦ στρατοῦ τὸ λοιπὸν ἐτράπη τῶν πολεμικῶν ἤδη κατὰ νοῦν ἔχων ἅπτεσθαι, προστάσσει τε τοῖσ φυλάρχοισ πλὴν τῆσ Λευίτιδοσ φυλῆσ ἀκριβῶσ τὸν ἀριθμὸν ἐκμαθεῖν τῶν στρατεύεσθαι δυναμένων·

ἱεροὶ γὰρ ἦσαν οἱ Λευῖται καὶ πάντων ἀτελεῖσ. γενομένησ δὲ τῆσ ἐξετάσεωσ εὑρέθησαν μυριάδεσ ἑξήκοντα τῶν ὁπλιτεύειν δυναμένων ὄντων ἀπὸ εἴκοσι ἐτῶν ἑώσ πεντήκοντα καὶ τρισχίλιοι πρὸσ ἑξακοσίοισ καὶ πεντήκοντα.

ἀντὶ δὲ Λευὶ κατέλεξεν εἰσ τοὺσ φυλάρχουσ Μανασσῆν τὸν Ιὠσήπου παῖδα καὶ Ἐφράην ἀντὶ τοῦ Ιὠσήπου· δέησισ δὲ ἦν αὕτη Ιἀκώβου πρὸσ Ιὤσηπον ποιητοὺσ αὐτῷ παρασχεῖν τοὺσ παῖδασ, ὡσ καὶ προεῖπον. Πηγνύντεσ δὲ τὴν σκηνὴν μέσην ἀπελάμβανον τριῶν φυλῶν κατὰ πλευρὰν ἑκάστην παρασκηνουμένων·

ὁδοὶ δὲ διὰ μέσων ἐτέτμηντο, καὶ κόσμοσ ἦν ἀγορᾶσ, καὶ τῶν πωλουμένων ἕκαστον ἐν τάξει διέκειτο, καὶ δημιουργοὶ τέχνησ ἁπάσησ ἐν τοῖσ ἐργαστηρίοισ ἦσαν, οὐδενί τε ἄλλῳ ἢ πόλει μετανισταμένῃ καὶ καθιδρυμένῃ ἐῴκει. τὰ δὲ περὶ τὴν σκηνὴν πρῶτοι μὲν οἱ ἱερεῖσ κατεῖχον, ἔπειτα δὲ οἱ Λευῖται πάντεσ ὄντεσ τὸ πλῆθοσ, ἐξητάσθησαν γὰρ καὶ αὐτοὶ τοῦ μὲν ἄρρενοσ ὅσον τριακοστὴν εἶχεν ἡμέραν γενόμενον, δισμύριοι καὶ δισχίλιοι πρὸσ τοῖσ ὀκτακοσίοισ ὀγδοήκοντα.

καὶ ἐφ’ ὅσον μὲν ὑπὲρ τὴν σκηνὴν συνέβαινεν ἑστάναι τὴν νεφέλην, μένειν αὐτοῖσ ὡσ ἐπιδημοῦντοσ ἐδόκει τοῦ θεοῦ, τρεπομένησ δὲ ταύτησ μετανίστασθαι. Εὑρ͂ε δὲ καὶ βυκάνησ τρόπον ἐξ ἀργύρου ποιησάμενοσ, ἔστι δὲ τοιαύτη·

μῆκοσ μὲν ἔχει πηχυαῖον ὀλίγῳ λεῖπον, στενὴ δ’ ἐστὶ σύριγξ αὐλοῦ βραχεῖ παχυτέρα, παρέχουσα δὲ εὖροσ ἀρκοῦν ἐπὶ τῷ στόματι πρὸσ ὑποδοχὴν πνεύματοσ εἰσ κώδωνα ταῖσ σάλπιγξι παραπλησίωσ τελοῦντα· ἀσώσρα καλεῖται κατὰ τὴν Ἑβραίων γλῶσσαν. γίνονται δὲ δύο, καὶ τῇ μὲν ἑτέρᾳ πρὸσ παρακέλευσιν καὶ συλλογὴν ἐχρῶντο τοῦ πλήθουσ εἰσ τὰσ ἐκκλησίασ·

καὶ μιᾷ μὲν ἀποσημάναντοσ ἔδει τὰσ ἀρχὰσ συνελθεῖν σκεψομένασ περὶ τῶν οἰκείων, ἀμφοτέραισ δὲ συνῆγε τὸ πλῆθοσ. τῆσ δὲ σκηνῆσ μετακινουμένησ ταῦτα ἐγίνετο·

ἀποσημήναντοσ γὰρ τὸ πρῶτον οἱ παρὰ ταῖσ ἀνατολαῖσ ἐσκηνωκότεσ ἀνίσταντο, καὶ πρὸσ τὴν δευτέραν οἱ πρὸσ τὸν νότον αὖθισ καθεστῶτεσ. εἶθ’ ἡ σκηνὴ λυομένη μέση τῶν προϊουσῶν ἓξ φυλῶν ἐκομίζετο καὶ τῶν ἑπομένων ἕξ, Λευῖται δὲ περὶ τὴν σκηνὴν πάντεσ ἦσαν. τρίτον δὲ σημήναντοσ τὸ κατὰ λίβα τετραμμένον τῶν ἐσκηνωκότων μέροσ ἐκινεῖτο, καὶ τέταρτον τὸ κατὰ βορρᾶν.

ταῖσ δὲ βυκάναισ ἐχρῶντο καὶ ἐπὶ ταῖσ ἱερουργίαισ προσάγοντεσ τὰσ θυσίασ καὶ τοῖσ σαββάτοισ καὶ ταῖσ λοιπαῖσ ἡμέραισ. θύει δὲ τότε πρῶτον μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τὴν ἐξ Αἰγύπτου τὴν πάσχα λεγομένην ἐπὶ τῆσ ἐρήμου. καὶ ὅτι γῆσ ἀγαθῆσ αὐτοὺσ πείσαντοσ ἀπαναστῆναι τὴν μὲν ἀπολέσειαν, ἀντὶ δὲ ἧσ ὑπέσχετο παρέξειν εὐδαιμονίασ ἐν ταύταισ ἀλῶνται ταῖσ ταλαιπωρίαισ, ὕδατοσ μὲν σπανίζοντεσ, εἰ δὲ καὶ τὴν μάνναν ἐπιλιπεῖν συμβαίη τέλεον ἀπολούμενοι.

πολλὰ δὲ εἰσ τὸν ἄνδρα καὶ δεινὰ λεγόντων, εἷσ δέ τισ αὐτοῖσ παρῄνει, μήτε Μωυσέοσ καὶ τῶν πεπονημένων αὐτῷ περὶ τῆσ κοινῆσ σωτηρίασ ἀμνημονεῖν μήτ’ ἀπογινώσκειν τῆσ τοῦ θεοῦ βοηθείασ.

τὸ δὲ πλῆθοσ πρὸσ τοῦτο μᾶλλον ἐκινήθη καὶ θορυβῆσαν ἔτι μᾶλλον πρὸσ τὸν Μωυσῆν ἐπετείνετο. Μωυσῆσ δὲ παραθαρσύνων αὐτοὺσ οὕτωσ ἀπεγνωκότασ ὑπέσχετο καίπερ αἰσχρῶσ ὑπ’ αὐτῶν περιυβρισμένοσ πλῆθοσ αὐτοῖσ παρέξειν κρεῶν οὐκ εἰσ μίαν ἡμέραν ἀλλ’ εἰσ πλείονασ.

ἀπιστούντων δ’ ἐπὶ τούτῳ καί τινοσ ἐρομένου, πόθεν ἂν τοσαύταισ εὐπορήσειε μυριάσι τῶν προειρημένων, "ὁ θεόσ, εἶπε, κἀγὼ καί τοι κακῶσ ἀκούοντεσ πρὸσ ὑμῶν οὐκ ἂν ἀποσταίημεν κάμνοντεσ ὑπὲρ ὑμῶν, καὶ ταῦτα οὐκ εἰσ μακρὰν ἔσται. " ἅμα ταῦτ’ ἔλεγε καὶ πίμπλαται τὸ στρατόπεδον ὀρτύγων ἅπαν καὶ ἤθροιζον αὐτοὺσ περιστάντεσ.

ὁ μέντοι θεὸσ οὐκ εἰσ μακρὰν μετέρχεται τοὺσ Ἑβραίουσ τῆσ εἰσ αὐτὸν θρασύτητοσ καὶ λοιδορίασ· ἀπέθανε γὰρ οὐκ ὀλίγον πλῆθοσ αὐτῶν, καὶ νῦν ἔτι κατ’ ἐπωνυμίαν ὁ χῶροσ ὀνομάζεται Καβρωθαβά, ἐπιθυμίασ μνημεῖα λέγοιτο ἄν. Ἀναγαγὼν δὲ αὐτοὺσ ἐκεῖθεν ὁ Μωυσῆσ εἰσ τὴν καλουμένην Φάραγγα πλησίον οὖσαν τοῖσ Χαναναίων ὁρίοισ καὶ χαλεπὴν ἐνδιαιτᾶσθαι εἰσ ἐκκλησίαν ἀθροίζει τὸ πλῆθοσ καὶ καταστάσ, "δύο, φησί, τοῦ θεοῦ κρίναντοσ ἡμῖν παρασχεῖν ἀγαθά, ἐλευθερίαν καὶ γῆσ κτῆσιν εὐδαίμονοσ, τὴν μὲν ἤδη δόντοσ ἔχετε, τὴν δὲ ἤδη λήψεσθε.

Χαναναίων γὰρ ἐπὶ τοῖσ ὁρ́οισ καθήμεθα, καὶ κωλύσει τὸ λοιπὸν ἐπιόντασ οὐ μόνον οὐ βασιλεὺσ οὐ πόλισ ἡμᾶσ, ἀλλ’ οὐδὲ τὸ πᾶν ἀθροισθέντων ἔθνοσ.

παρασκευαζώμεθα οὖν πρὸσ τὸ ἔργον· οὐ γὰρ ἀμαχητὶ παραχωρήσουσιν ἡμῖν τῆσ γῆσ, ἀλλὰ μεγάλοισ αὐτὴν ἀγῶσιν ἀφαιρεθέντεσ. πέμψωμεν δὲ κατασκόπουσ, οἳ τῆσδε τῆσ γῆσ ἀρετὴν κατανοήσουσι καὶ πόση δύναμισ αὐτοῖσ.

πρὸ δὲ πάντων ὁμονοῶμεν καὶ τὸν θεόν, ὅσ ἐστιν ἐπὶ πᾶσιν ἡμῖν βοηθὸσ καὶ σύμμαχοσ, διὰ τιμῆσ ἔχωμεν. ἔτι τε καρποὺσ ὧν ἔφερεν ἡ γῆ κομίζοντεσ τῇ τε τούτων εὐπρεπείᾳ καὶ τῷ πλήθει τῶν ἀγαθῶν, ἃ τὴν γῆν ἔχειν διηγοῦντο, πολεμεῖν ἐπαίροντεσ τὸ πλῆθοσ, φοβοῦντεσ δὲ πάλιν αὐτὸ τῷ τῆσ κτήσεωσ ἀπόρῳ ποταμούσ τε διαβῆναι λέγοντεσ ἀδυνάτουσ ὑπὸ μεγέθουσ ἅμα καὶ βάθουσ καὶ ὄρη ἀμήχανα τοῖσ ὁδεύουσι καὶ πόλεισ καρτερὰσ τείχεσι καὶ περιβόλων ὀχυρότητι·

ἐν δ’ Ἐβρῶνι καὶ τῶν γιγάντων ἔφασκον τοὺσ ἀπογόνουσ καταλαβεῖν.

καὶ οἱ μὲν κατάσκοποι τεθεαμένοι πάντων οἷσ μετὰ τὴν ἔξοδον τὴν ἀπ’ Αἰγύπτου ἐνέτυχον μείζω τὰ κατὰ τὴν Χαναναίαν αὐτοί τε κατεπλάγησαν καὶ τὸ πλῆθοσ οὕτωσ ἔχειν ἐπειρῶντο. Οἱ δὲ ἄπορον ἐξ ὧν ἠκροάσαντο τὴν κτῆσιν τῆσ γῆσ ὑπελάμβανον καὶ διαλυθέντεσ ἐκ τῆσ ἐκκλησίασ σὺν γυναιξὶ καὶ παισὶν ὀλοφυρόμενοι διῆγον, ὡσ οὐδὲν ἔργῳ τοῦ θεοῦ βοηθοῦντοσ λόγῳ δὲ μόνον ὑπισχνουμένου.

καὶ τὸν Μωυσῆν πάλιν ᾐτιῶντο καὶ κατεβόων αὐτοῦ καὶ τοῦ ἀδελφοῦ Αἀρῶνοσ τοῦ ἀρχιερέωσ καὶ πονηρὰν μὲν καὶ μετὰ τῶν εἰσ τοὺσ ἄνδρασ βλασφημιῶν διάγουσι τὴν νύκτα.

πρωὶ̈ δ’ εἰσ τὴν ἐκκλησίαν συντρέχουσι, δι’ ἐννοίασ ἔχοντεσ καταλεύσαντεσ τόν τε Μωυσῆν καὶ τὸν Αἀρῶνα ἐπὶ τὴν Αἴγυπτον ὑποστρέφειν. Τῶν δὲ κατασκόπων Ιἠσοῦσ τε ὁ Ναυήχου παῖσ φυλῆσ Ἐφραιμίτιδοσ καὶ Χάλεβοσ τῆσ Ιοὔδα φυλῆσ φοβηθέντεσ χωροῦσιν εἰσ μέσουσ καὶ τὸ πλῆθοσ κατεῖχον θαρσεῖν δεόμενοι καὶ μήτε ψευδολογίαν κατακρίνειν τοῦ θεοῦ μήτε πιστεύειν τοῖσ ἐκ τοῦ μὴ τἀληθῆ περὶ τῶν Χαναναίων εἰρηκέναι καταπληξαμένοισ, ἀλλὰ τοῖσ ἐπὶ τὴν εὐδαιμονίαν καὶ τὴν κτῆσιν αὐτοὺσ τῶν ἀγαθῶν παρορμῶσιν·

οὔτε γὰρ τῶν ὀρῶν τὸ μέγεθοσ οὔτε τῶν ποταμῶν τὸ βάθοσ τοῖσ ἀρετὴν ἠσκηκόσιν ἐμποδὼν στήσεσθαι πρὸσ τὰ ἔργα καὶ ταῦτα τοῦ θεοῦ συμπροθυμουμένου καὶ ὑπερμαχοῦντοσ αὐτῶν.

"ἰώμεν οὖν, ἔφασαν, ἐπὶ τοὺσ πολεμίουσ μηδὲν ἔχοντεσ δι’ ὑποψίασ ἡγεμόνι τε τῷ θεῷ πεπιστευκότεσ καὶ ὁδηγοῦσιν ἡμῖν ἑπόμενοι. καὶ οἱ μὲν ταῦτα λέγοντεσ ἐπεχείρουν τὴν ὀργὴν καταπραύ̈νειν τοῦ πλήθουσ, Μωυσῆσ δὲ καὶ Αἀρὼν πεσόντεσ ἐπὶ τὴν γῆν τὸν θεὸν ἱκέτευον οὐχ ὑπὲρ τῆσ ἑαυτῶν σωτηρίασ, ἀλλ’ ὅπωσ τῆσ ἀμαθίασ παύσῃ τὸ πλῆθοσ καὶ καταστήσῃ τὴν διάνοιαν αὐτῶν ὑπὸ τῆσ ἀμηχανίασ τοῦ παραστάντοσ αὐτοῖσ πάθουσ τεταραγμένην, παρῆν δ’ ἡ νεφέλη καὶ στᾶσα ὑπὲρ τὴν σκηνὴν ἐσήμαινε τὴν ἐπιφάνειαν τοῦ θεοῦ.

Μωυσῆσ δὲ θαρρήσασ πάρεισιν εἰσ τὸ πλῆθοσ καὶ τὸν θεὸν ἐδήλου κινηθέντα ὑπὸ τῆσ ὕβρεωσ αὑτῷ λήψεσθαι τιμωρίαν, οὐκ ἀξίαν μὲν τῶν ἁμαρτημάτων, οἱάν δὲ οἱ πατέρεσ ἐπὶ νουθεσίᾳ τοῖσ τέκνοισ ἐπιφέρουσι.

παρελθόντι γὰρ εἰσ τὴν σκηνὴν αὐτῷ καὶ περὶ τῆσ μελλούσησ ὑπ’ αὐτῶν ἀπωλείασ ἀποκλαιομένῳ τὸν θεὸν ὑπομνῆσαι μέν, ὅσα παθόντεσ ἐξ αὐτοῦ καὶ πηλίκων εὐεργεσιῶν μεταλαβόντεσ ἀχάριστοι πρὸσ αὐτὸν γένοιντο, ὅτι τε τῇ νῦν τῶν κατασκόπων ὑπαχθέντεσ δειλίᾳ τοὺσ ἐκείνων λόγουσ ἀληθεστέρουσ τῆσ ὑποσχέσεωσ ἡγήσαντο τῆσ αὐτοῦ.

καὶ διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν οὐκ ἀπολεῖ μὲν ἅπαντασ οὐδ’ ἐξαφανίσει τὸ γένοσ αὐτῶν, ὃ πάντων μᾶλλον ἀνθρώπων ἔσχε διὰ τιμῆσ, τὴν μέντοι Χαναναίαν οὐ παρέξειν γῆν αὐτοῖσ λαβεῖν οὐδὲ τὴν ἀπ’ αὐτῆσ εὐδαιμονίαν, ἀνεστίουσ δὲ ποιήσειν καὶ ἀπόλιδασ ἐπὶ τῆσ ἐρημίασ ἐπ’ ἔτη τεσσαράκοντα καταβιῶναι τῆσ παρανομίασ ποινὴν ταύτην ἐκτίνοντασ·

παισὶ μέντοι τοῖσ ὑμετέροισ παραδώσειν τὴν γῆν ὑπέσχετο κἀκείνουσ τῶν ἀγαθῶν, ὧν ἑαυτοῖσ ὑπὸ ἀκρασίασ ἐφθονήσατε μετασχεῖν, ποιήσειν δεσπότασ.

Ταῦτα δὲ Μωυσέοσ κατὰ τὴν τοῦ θεοῦ γνώμην διαλεχθέντοσ ἐν λύπῃ καὶ συμφορᾷ τὸ πλῆθοσ ἐγένετο, καὶ τὸν Μωυσῆν παρεκάλει καταλλάκτην αὐτῶν γενέσθαι πρὸσ τὸν θεὸν καὶ τῆσ ἄλησ τῆσ κατὰ τὴν ἐρημίαν ἀπαλλάξαντα πόλεισ αὐτοῖσ παρασχεῖν.

ὁ δ’ οὐκ ἔφασκε τὸν θεὸν τοιαύτην πεῖραν προσήσεσθαι, μὴ γὰρ κατὰ κουφότητα προαχθῆναι τὸν θεὸν ἀνθρωπίνην εἰσ τὴν ὀργὴν τὴν πρὸσ αὐτοὺσ ἀλλὰ γνώμῃ καταψηφισάμενον αὐτῶν. οὐ δεῖ δὲ ἀπιστεῖν, εἰ Μωυσῆσ εἷσ ἀνὴρ ὢν τοσαύτασ μυριάδασ ὀργιζομένασ ἐπράυνε καὶ μετήγαγε πρὸσ τὸ ἥμερον·

ὁ γὰρ θεὸσ αὐτῷ συμπαρὼν ἡττᾶσθαι τοῖσ λόγοισ αὐτοῦ τὸ πλῆθοσ παρεσκεύαζε, καὶ πολλάκισ παρακούσαντεσ ἀσύμφορον ἑαυτοῖσ τὴν ἀπείθειαν ἐπέγνωσαν ἐκ τοῦ συμφορᾷ περιπεσεῖν. Θαυμαστὸσ δὲ τῆσ ἀρετῆσ ὁ ἀνὴρ καὶ τῆσ ἰσχύοσ τῆσ τοῦ πιστεύεσθαι περὶ ὧν ἂν εἴπῃ οὐ παρ’ ὃν ἔζη χρόνον ὑπῆρξε μόνον, ἀλλὰ καὶ νῦν·

ἔστι γοῦν οὐδεὶσ Ἑβραίων, ὃσ οὐχὶ καθάπερ παρόντοσ αὐτοῦ καὶ κολάσοντοσ ἂν ἀκοσμῇ πειθαρχεῖ τοῖσ ὑπ’ αὐτοῦ νομοθετηθεῖσι, κἂν λαθεῖν δύνηται. καὶ πολλὰ μὲν καὶ ἄλλα τεκμήρια τῆσ ὑπὲρ ἄνθρωπόν ἐστι δυνάμεωσ αὐτοῦ, ἤδη δέ τινεσ καὶ τῶν ὑπὲρ Εὐφράτην μηνῶν ὁδὸν τεσσάρων ἐλθόντεσ κατὰ τιμὴν τοῦ παρ’ ἡμῖν ἱεροῦ μετὰ πολλῶν κινδύνων καὶ ἀναλωμάτων καὶ θύσαντεσ οὐκ ἴσχυσαν τῶν ἱερῶν μεταλαβεῖν Μωυσέοσ ἀπηγορευκότοσ ἐπί τινι τῶν οὐ νομιζομένων οὐδ’ ἐκ τῶν πατρίων ἡμῖν αὐτοῖσ συντυχόντων.

καὶ οἱ μὲν μηδὲ θύσαντεσ, οἱ δὲ ἡμιέργουσ τὰσ θυσίασ καταλιπόντεσ, πολλοὶ δ’ οὐδ’ ἀρχὴν εἰσελθεῖν εἰσ τὸ ἱερὸν δυνηθέντεσ ἀπίασιν ὑπακούειν τοῖσ Μωυσέοσ προστάγμασι μᾶλλον ἢ ποιεῖν τὰ κατὰ βούλησιν τὴν ἑαυτῶν προτιμῶντεσ, καὶ τὸν ἐλέγξοντα περὶ τούτων αὐτοὺσ οὐ δεδιότεσ, ἀλλὰ μόνον τὸ συνειδὸσ ὑφορώμενοι.

οὕτωσ ἡ νομοθεσία τοῦ θεοῦ δοκοῦσα τὸν ἄνδρα πεποίηκε τῆσ αὐτοῦ φύσεωσ κρείττονα νομίζεσθαι.

κομισθέντοσ ἀλεύρου κατὰ τὴν ἑορτὴν τῶν ἀζύμων εἰσ κόρουσ ἑβδομήκοντα, μέδιμνοι δὲ οὗτοι Σικελοὶ μέν εἰσιν εἷσ καὶ τριακόσιοι Ἀττικοὶ δὲ τεσσαράκοντα εἷσ, οὐδεὶσ ἐτόλμησε τῶν ἱερέων κρίμνον ἓν φαγεῖν τοσαύτησ ἀπορίασ τὴν γῆν κατεχούσησ, δεδιὼσ τὸν νόμον καὶ τὴν ὀργήν, ἣν καὶ ἐπὶ ἀνεξελέγκτοισ ἀεὶ τὸ θεῖον τοῖσ ἀδικήμασιν ἔχει.

ὥστ’ οὐ δεῖ θαυμάζειν περὶ τῶν τότε πεπραγμένων, ὁπότε καὶ μέχρι τοῦ νῦν τὰ καταλειφθέντα ὑπὸ Μωυσέοσ γράμματα τηλικαύτην ἰσχὺν ἔχει, ὥστε καὶ τοὺσ μισοῦντασ ἡμᾶσ ὁμολογεῖν, ὅτι καὶ τὴν πολιτείαν ἡμῖν ὁ καταστησάμενόσ ἐστι θεὸσ διὰ Μωυσέοσ καὶ τῆσ ἀρετῆσ τῆσ ἐκείνου.

ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων ὡσ αὐτῷ τινι δοκεῖ διαλήψεται.

SEARCH

MENU NAVIGATION