Flavius Josephus, Antiquitates Judaicae, Book 2

(플라비우스 요세푸스, Antiquitates Judaicae, Book 2)

Μετὰ δὲ τὴν Ἰσάκου τελευτὴν οἱ παῖδεσ αὐτοῦ μερισάμενοι τὴν οἴκησιν πρὸσ ἀλλήλουσ οὐχ ἣν ἔλαβον ταύτην κατέσχον, ἀλλ’ Ἡσαῦσ μὲν τῆσ Νεβρωνίασ πόλεωσ ἐκχωρήσασ τῷ ἀδελφῷ ἐν Σαειρᾷ διητᾶτο καὶ τῆσ Ἰδουμαίασ ἦρχεν οὕτω καλέσασ τὴν χώραν ἀπ’ αὐτοῦ· Ἄδωμοσ γὰρ ἐπωνομάζετο κατὰ τοιαύτην αἰτίαν τυχὼν τῆσ ἐπικλήσεωσ. ἀπὸ θήρασ ποτὲ καὶ πόνου τοῦ περὶ τὸ κυνήγιον λιμώττων ἐπανῆκεν, ἔτι δὲ ἦν παῖσ τὴν ἡλικίαν, ἐπιτυχὼν δὲ τἀδελφῷ φακῆν ἐσκευακότι πρὸσ ἄριστον αὑτῷ ξανθὴν σφόδρα τὴν χροιὰν καὶ διὰ τοῦτ’ ἔτι μᾶλλον ὀρεχθεὶσ ἠξίου παρασχεῖν αὐτῷ πρὸσ τροφήν.

ὁ δὲ ἀποδόσθαι τὸ πρεσβεῖον αὐτῷ τοῦ φαγεῖν συνεργῷ χρησάμενοσ τῇ πείνῃ τὸν ἀδελφὸν ἠνάγκαζε, κἀκεῖνοσ ὑπὸ τοῦ λιμοῦ προαχθεὶσ παραχωρεῖ τῶν πρεσβείων αὐτῷ μεθ’ ὁρ́κων.

ἔνθεν διὰ τὴν ξανθότητα τοῦ βρώματοσ ὑπὸ τῶν ἡλικιωτῶν κατὰ παιδιὰν Ἄδωμοσ ἐπικληθείσ, ἄδωμα γὰρ Ἑβραῖοι τὸ ἐρυθρὸν καλοῦσι, τὴν χώραν οὕτωσ προσηγόρευσεν· Ἕλληνεσ γὰρ αὐτὴν ἐπὶ τὸ σεμνότερον Ἰδουμαίαν ὠνόμασαν. Γίνεται δὲ καὶ πατὴρ παίδων πέντε τὸν ἀριθμόν, ὧν Ιἄουσ μὲν καὶ Ιὄλαμοσ καὶ Κορῆοσ ἐκ γυναικὸσ μιᾶσ Ἀλιβάμησ τοὔνομα, τῶν δὲ λοιπῶν Ἀλιφάζησ μὲν ἐξ Ἀδάσησ, Ῥαουῆλοσ δὲ ἐκ Βασαμάθησ ὑπῆρξαν αὐτῷ γεγονότεσ.

καὶ Ἡσαῦ μὲν οὗτοι παῖδεσ ἦσαν·

Ἀλιφάζῃ δὲ γίνονται γνήσιοι πέντε Θημανὸσ Ὄμεροσ Ὄφουσ Ιὄθαμοσ Καναζόσ· Ἀμαλῆκοσ γὰρ νόθοσ ἦν ἐκ παλλακῆσ αὐτῷ γεγονὼσ Θαμνάησ ὄνομα. οὗτοι κατῴκησαν τῆσ Ἰδουμαίασ τὴν Γοβολῖτιν λεγομένην καὶ τὴν ἀπὸ Ἀμαλήκου κληθεῖσαν Ἀμαληκῖτιν·

πολλὴ γὰρ γενομένη ποτὲ ἡ Ἰδουμαία τό τε πάσησ αὐτῆσ ἀπέσωζεν ὄνομα καὶ τοῖσ μέρεσι τὰσ ἀπὸ τῶν οἰκητόρων προσηγορίασ διεφύλαξεν. Ιἀκώβῳ δὲ συνέβη παρελθεῖν εἰσ εὐδαιμονίασ μέγεθοσ, οἱο͂ν οὐκ ἄλλῳ τινὶ ῥᾳδίωσ·

πλούτῳ τε γὰρ ὑπερέβαλλε τοὺσ ἐπιχωρίουσ καὶ παίδων ἀρεταῖσ ζηλωτὸσ καὶ περίβλεπτοσ ἦν· οὐδενὸσ γὰρ ὅλωσ ὑστέρουν, ἀλλὰ καὶ πρὸσ ἔργα χειρῶν καὶ πόνων ὑπομονὴν ἦσαν εὔψυχοι καὶ δεινοὶ συνιέναι. τοσαύτην δ’ ἄρα τὸ θεῖον αὐτοῦ πρόνοιαν ἔσχε καὶ τῆσ εὐδαιμονίασ ἐπιμέλειαν, ὡσ κἀκ τῶν λυπηρῶν αὐτῷ δοξάντων τὴν ὑπερβολὴν τῶν ἀγαθῶν παρασχεῖν καὶ ποιῆσαι τῆσ ἀπ’ Αἰγύπτου τῶν ἡμετέρων προγόνων ἀναχωρήσεωσ αἴτιον αὐτόν τε καὶ τοὺσ ἐξ αὐτοῦ γεγονότασ ὑπὸ τοιαύτησ αἰτίασ·

Ιὤσηπον ἐκ Ῥαχήλασ πεπαιδοποιημένοσ Ιἄκωβοσ διά τε τὴν τοῦ σώματοσ εὐγένειαν καὶ διὰ ψυχῆσ ἀρετήν, φρονήσει γὰρ διέφερε, τῶν ἄλλων πλέον υἱῶν ἠγάπα.

τούτῳ παρὰ τῶν ἀδελφῶν ἥ τε τοῦ πατρὸσ στοργὴ φθόνον ἐκίνησε καὶ μῖσοσ ἥ τε ἐκ τῶν ὀνειράτων, ἃ θεασάμενοσ τῷ τε πατρὶ καὶ τούτοισ ἐμήνυσεν, εὐδαιμονία καταγγελλομένη, ζηλοτυπούντων ἄρα τῶν ἀνθρώπων καὶ τὰσ τῶν οἰκειοτάτων εὐπραγίασ.

αἱ δὲ ὄψεισ, ἃσ κατὰ τοὺσ ὕπνουσ εἶδεν Ιὤσηποσ, τοιαίδε ἦσαν. Ἐκπεμφθεὶσ μετὰ τῶν ἀδελφῶν παρὰ τοῦ πατρὸσ ἐπὶ συλλογῇ τῶν καρπῶν θέρουσ ἀκμάζοντοσ ὁρᾷ πολὺ τῶν κατὰ συνήθειαν ἐπιφοιτώντων κατὰ τοὺσ ὕπνουσ ὀνειράτων διαφέρουσαν ὄψιν, ἣν περιεγερθεὶσ τοῖσ ἀδελφοῖσ ὡσ κρινοῦσιν αὐτῷ τὸ σημαινόμενον ἐξέθετο, λέγων ἰδεῖν ἐπὶ τῆσ παρελθούσησ νυκτὸσ τὸ μὲν αὐτοῦ δράγμα τῶν πυρῶν ἠρεμεῖν ἐφ’ οὗ κατέθηκε τόπου, τὰ δὲ ἐκείνων προστρέχοντα προσκυνεῖν αὐτὸ καθάπερ οἱ δοῦλοι τοὺσ δεσπότασ.

οἱ δὲ συνέντεσ ἰσχὺν αὐτῷ καὶ μέγεθοσ πραγμάτων τὴν ὄψιν προλέγουσαν καὶ κατ’ αὐτῶν τὴν ἐξουσίαν ἐσομένην τῷ μὲν Ιὠσήπῳ τούτων οὐδὲν ὡσ οὐ γνώριμον αὐτοῖσ τὸ ὄναρ ὂν διεσάφησαν, ἀρὰσ δ’ ἐποιήσαντο μηδὲν εἰσ τέλοσ αὐτῷ παρελθεῖν ὧν ὑπενόουν καὶ πρὸσ αὐτὸν ἔτι μᾶλλον ἀπεχθῶσ ἔχοντεσ διετέλουν.

Τῷ δὲ παρ’ αὐτῶν φθόνῳ προσφιλονικῆσαν τὸ θεῖον δευτέραν ὄψιν ἐπιπέμπει τῷ Ιὠσήπῳ πολὺ τῆσ προτέρασ θαυμασιωτέραν.

τὸν ἥλιον γὰρ ἔδοξε τὴν σελήνην παραλαβόντα καὶ τοὺσ λοιποὺσ ἀστέρασ ἐπὶ τὴν γῆν κατελθεῖν καὶ προσκυνεῖν αὐτόν. ταύτην τὴν ὄψιν τῷ πατρὶ μηδὲν παρὰ τῶν ἀδελφῶν κακόηθεσ ὑφορώμενοσ καὶ τούτων παρατυγχανόντων διεσάφησε, τί καὶ βούλεται σημαίνειν φράσαι παρακαλῶν.

ὁ δὲ ἡσθεὶσ τῷ ὀνείρατι, τὴν γὰρ πρόρρησιν αὐτοῦ τῇ διανοίᾳ συλλαβὼν καὶ μετὰ σοφίασ οὐκ ἀσκόπωσ εἰκάσασ ἔχαιρεν ἐπὶ μεγάλοισ τοῖσ σημαινομένοισ, ἃ εὐδαιμονίαν τῷ παιδὶ κατήγγελλε καὶ καιρὸν ἥξειν θεοῦ δόντοσ, καθ’ ὃν αὐτὸν ὑπό τε τῶν γονέων καὶ τῶν ἀδελφῶν ἔσεσθαι τίμιον καὶ προσκυνήσεωσ ἄξιον, τὴν μὲν σελήνην καὶ τὸν ἥλιον μητρὶ καὶ πατρί, τῆσ μὲν αὐξούσησ ἅπαντα καὶ τρεφούσησ τοῦ δ’ ἐκτυποῦντοσ καὶ τὴν ἄλλην ἰσχὺν ἐντιθέντοσ εἰκάζων, τοὺσ δ’ ἀστέρασ τοῖσ ἀδελφοῖσ·

καὶ γὰρ τούτουσ ἕνδεκα εἶναι καθάπερ καὶ τοὺσ ἀστέρασ ἀπό τε ἡλίου καὶ σελήνησ τὴν ἰσχὺν λαμβάνοντασ.

Καὶ ὁ μὲν Ιἄκωβοσ τοιαύτην οὐκ ἀσυνέτωσ ἐποιήσατο τῆσ ὄψεωσ τὴν κρίσιν, τοὺσ δ’ ἀδελφοὺσ τοῦ Ιὠσήπου σφόδρα ἐλύπησε τὰ προειρημένα καὶ διετέθησαν ὡσ ἐπ’ ἀλλοτρίῳ τινὶ μέλλοντι τὰ σημαινόμενα διὰ τῶν ὀνειράτων ἀγαθὰ ἕξειν, ἀλλ’ οὐκ ἀδελφῷ καὶ ὧν συναπολαύσειν αὐτῷ εἰκὸσ ἦν κοινωνοὺσ ὡσ τῆσ γενέσεωσ οὕτωσ καὶ τῆσ εὐδαιμονίασ ἐσομένουσ·

ἀνελεῖν τε ὡρμήκεσαν τὸ μειράκιον, καὶ ταύτην κυρώσαντεσ τὴν βουλήν, ἐπεὶ τὰ τῆσ συγκομιδῆσ αὐτοῖσ πέρασ εἶχεν, ἐπὶ Σικίμων τραπέντεσ, χώρα δ’ ἐστὶν αὕτη βόσκειν ἀγαθὴ θρέμματα καὶ νομὰσ ἐκφέρειν, αὐτόθι τῶν ποιμνίων ἐπεμελοῦντο μὴ προδηλώσαντεσ τῷ πατρὶ τὴν ἐκεῖσε ἄφιξιν.

ὁ δὲ ὑπὸ τῆσ ἀγνοίασ καὶ τοῦ μηδὲ ἀπὸ τῶν ποιμνίων πρὸσ αὐτὸν ἀφικέσθαι τινὰ τὸν περὶ τῶν παίδων αὐτῷ τἀληθὲσ σημαίνειν δυνάμενον, σκυθρωπότερον τὴν περὶ αὐτῶν διάνοιαν λαμβάνων καὶ περιδεὴσ ὢν πέμπει τὸν Ιὤσηπον εἰσ τὰ ποίμνια μαθησόμενον τὰ περὶ τῶν ἀδελφῶν καὶ τί πράττοιεν σημανοῦντα.

Οἱ δὲ τὸν ἀδελφὸν ὡσ εἶδον πρὸσ αὐτοὺσ ἀφιγμένον, ἥσθησαν μέν, ἀλλ’ οὐχ ὡσ ἐπ’ οἰκείου παρουσίᾳ καὶ πατρὸσ ἀπεσταλκότοσ, ἀλλ’ ὡσ ἐπ’ ἐχθροῦ καὶ ταῖσ χερσὶν αὐτῶν κατὰ θείαν βούλησιν παραδοθέντοσ, ἀναιρεῖν τε ἤδη καὶ μὴ τὸν ἐν ποσὶν ὑπερβαλέσθαι καιρὸν ὡρμήκεσαν.

ὡσ πονηρὸν μὲν καὶ θεῷ καὶ ἀνθρώποισ ἀνόσιον δοκοῦν καὶ τὸ μὴ συγγενοῦσ ἀνθρώπου χειρουργῆσαι φόνον, πολὺ μέντοι μιαρώτερον τὸ σφαγὴν ἀδελφοῦ δράσαντασ ὀφθῆναι, ᾧ πατήρ τε ἀναιρουμένῳ συναδικεῖται καὶ μήτηρ εἰσ πένθοσ καὶ παιδὸσ ἀποστέρησιν οὐ κατ’ ἀνθρώπινον γενομένην νόμον συγκατασπᾶται.

τούτων οὖν αὐτῶν αἰδῶ λαβόντασ καὶ τῷ λογισμῷ τί καὶ πείσονται τεθνηκότοσ αὐτοῖσ παιδὸσ ἀγαθοῦ καὶ νεωτάτου παραθεμένουσ ἀποσχέσθαι τοῦ τολμήματοσ παρεκάλει καὶ τὸν θεὸν δείσαντασ, ὃσ θεατὴσ ἅμα καὶ μάρτυσ ἤδη καὶ τῆσ βουλῆσ αὐτῶν τῆσ ἐπὶ τὸν ἀδελφὸν γεγενημένοσ ἀποστάντασ μὲν τῆσ πράξεωσ ἀγαπήσει μετανοίᾳ καὶ τῷ σωφρονεῖν εἴξαντασ, προελθόντασ δ’ ἐπὶ τοὖργον οὐκ ἔστιν ἣν οὐκ εἰσπράξεται τῆσ ἀδελφοκτονίασ δίκην μιάναντασ αὐτοῦ τὴν πανταχοῦ παροῦσαν πρόνοιαν καὶ μήτε τῶν ἐπ’ ἐρημίᾳ πραττομένων ὑστεροῦσαν μήτε τῶν κατὰ τὰσ πόλεισ·

ὅπου γὰρ ἂν ἄνθρωποσ ᾖ χρὴ δοκεῖν ἐνταῦθα παρεῖναι καὶ θεόν.

τό τε συνειδὸσ αὐτοὺσ τὸ ἴδιον ἕξειν ἐχθρὸν ἐπὶ τοῖσ τολμηθεῖσιν ἔλεγεν, ὃ μήτε τοῖσ ἀγαθὸν αὐτὸ ἔχουσι μήτε τοιοῦτον ὁποῖον αὐτοῖσ συνοικήσει τὸν ἀδελφὸν ἀνελοῦσιν ἔστιν ἀποδράναι.

προσετίθει δὲ καὶ ταῦτα τοῖσ προειρημένοισ, ὡσ ἀδελφὸν οὐδὲ ἀδικήσαντα κτείνειν ὅσιον, καλὸν δὲ καὶ τὸ μὴ μνησικακεῖν τοῖσ οὕτω φίλοισ ὑπὲρ ὧν ἁμαρτεῖν ἔδοξαν.

Ιὤσηπον δὲ οὐδὲ πονηρὸν εἰσ αὐτοὺσ γεγενημένον διαφθεροῦσιν, ᾧ τὸ τῆσ ἡλικίασ ἀσθενὲσ ἔλεον μᾶλλον καὶ τὴν παρ’ ἡμῶν ἐρανίζεται κηδεμονίαν· ἥ τε αἰτία τῆσ ἀναιρέσεωσ πολὺ χείρω τὴν πρᾶξιν αὐτοῖσ τίθησι, διὰ φθόνον τῶν ἐσομένων ἀγαθῶν αὐτῷ τοῦ ζῆν ἐξαγαγεῖν διεγνωκότων, ὧν τὸ ἴσον ἀπολαύσουσι κοινωνοῦντεσ αὐτῷ τῆσ μετουσίασ οὐκ ἀλλοτρίων ὄντων ἀλλ’ οἰκείων·

ἴδια γὰρ αὐτῶν ὑπολαμβάνειν, ὅσα ὁ θεὸσ Ιὠσήπῳ δώσει, προσεκίνουν τὴν ὀργὴν καὶ διὰ τοῦτο καλῶσ ἔχειν χαλεπωτέραν ἔσεσθαι νομίζειν, εἰ τὸν ὑπ’ αὐτοῦ κεκριμένον τῶν ἐλπιζομένων ἀγαθῶν ἄξιον ἀποκτείναντεσ ἀφαιρήσονται τὸν θεὸν ᾧ ταῦτα χαρίσεται.

Καὶ ὁ μὲν Ῥουβῆλοσ ταῦτα λέγων καὶ πρὸσ τούτοισ ἔτι πλείω καὶ δεόμενοσ ἐπειρᾶτο τῆσ ἀδελφοκτονίασ αὐτοὺσ ἀποτρέπειν, ἐπεὶ δὲ οὐδὲν μετριωτέρουσ ὑπὸ τῶν λόγων ἑώρα γεγενημένουσ, ἀλλὰ σπεύδοντασ ἐπὶ τὴν ἀναίρεσιν, συνεβούλευε τὸ κακὸν αὐτοὺσ ἐπιεικέστερον ποιῆσαι τῷ τρόπῳ τῆσ ἀναιρέσεωσ·

καὶ γὰρ ἄμεινον μὲν οἷσ παρῄνεσε τὸ πρῶτον πεπεῖσθαι λέγων αὐτούσ, ἐπεὶ δ’ ἐκράτησαν ὥστε ἀνελεῖν τὸν ἀδελφόν, οὐκ ἔσεσθαι σφόδρα κακοὺσ οἷσ νῦν παραινεῖ πεισθέντασ·

ἐν γὰρ τούτοισ εἶναι καὶ τὸ ἔργον, ἐφ’ ᾧ σπεύδουσιν, οὐ μέντοι τοιοῦτον, ἀλλ’ ὡσ ἐν ἀπόροισ κουφότερον. ἠξίου γὰρ αὐτοὺσ αὐτόχειρασ μὲν μὴ γενέσθαι τἀδελφοῦ, ῥίψαντασ δὲ εἰσ τὸν παρακείμενον λάκκον οὕτωσ ἀποθανεῖν ἐᾶσαι καὶ τό γε μὴ μιανθῆναι τὰσ χεῖρασ αὐτῶν κερδαίνειν.

συναινεσάντων δὲ τούτοισ τῶν νεανίσκων παραλαβὼν ὁ Ῥουβῆλοσ τὸ μειράκιον καὶ καλωδίου ἐκδήσασ ἠρέμα καθίησιν εἰσ τὸν λάκκον· καὶ γὰρ ἱκανῶσ ἄνυδροσ ἦν. καὶ ὁ μὲν τοῦτο ποιήσασ ἀπαλλάσσεται κατὰ ζήτησιν χωρίων πρὸσ νομὰσ ἐπιτηδείων. Ιοὔδασ δὲ καὶ αὐτὸσ ὢν τῶν Ιἀκώβου παίδων ἐμπόρουσ ἰδὼν Ἄραβασ τοῦ Ἰσμαηλιτῶν γένουσ ἀρώματα καὶ Σύρα φορτία κομίζοντασ Αἰγυπτίοισ ἐκ τῆσ Γαλαδηνῆσ μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τὴν Ῥουβήλου τοῖσ ἀδελφοῖσ συνεβούλευεν ἀνιμήσασι τὸν Ιὤσηπον ἀπεμπολῆσαι τοῖσ Ἄραψιν·

ἐκεῖνόν τε γὰρ ὅτι πορρωτάτω γενόμενον καὶ τεθνήξεσθαι παρὰ τοῖσ ξένοισ, αὐτούσ τε τοῦ μιάσματοσ οὕτωσ ἀπαλλαγήσεσθαι.

δόξαν οὖν τοῦτο, τοῖσ ἐμπόροισ ἀποδίδονται τὸν Ιὤσηπον ἀνελκύσαντεσ ἐκ τοῦ λάκκου μνῶν εἴκοσιν ἑπτακαίδεκα ἐτῶν γεγονότα. Ῥουβῆλοσ δὲ νύκτωρ ἐπὶ τὸν λάκκον ἐλθὼν σῶσαι τοὺσ ἀδελφοὺσ λαθὼν τὸν Ιὤσηπον ἐγνώκει, καὶ ὡσ ἀνακαλουμένῳ μὴ ὑπήκουσε, δείσασ μὴ ἐφθάρκασιν αὐτὸν μετὰ τὴν ἀναχώρησιν αὐτοῦ κατεμέμφετο τοὺσ ἀδελφούσ.

τῶν δὲ τὸ πραχθὲν αὐτῷ φρασάντων παύεται τοῦ πένθουσ Ῥουβῆλοσ. Ὡσ δὲ ταῦτα περὶ τὸν Ιὤσηπον τοῖσ ἀδελφοῖσ ἐπέπρακτο, τί ποιήσαντεσ ἂν ἔξω τῆσ ὑπονοίασ παρὰ τῷ πατρὶ γενηθεῖεν ἐζήτουν, καὶ δὴ τὸν χιτωνίσκον, ὃν ἀφῖκτο μὲν πρὸσ αὐτοὺσ ὁ Ιὤσηποσ ἐνδεδυμένοσ, περιῃρήκεσαν δ’ αὐτὸν ὅτε καθίεσαν εἰσ τὸν λάκκον, ἔδοξεν αὐτοῖσ διασπαράξασιν αἵματι τράγου μολῦναι καὶ τῷ πατρὶ δεῖξαι φέροντασ, ὡσ ἂν ὑπὸ θηρίων αὐτῷ φανείη διεφθαρμένοσ.

καὶ τοῦτο ποιήσαντεσ ἧκον πρὸσ τὸν πρεσβύτην ἤδη τῶν περὶ τὸν υἱὸν εἰσ γνῶσιν ἀφιγμένον, ἔλεγον δὲ τὸν μὲν Ιὤσηπον οὔτ’ ἰδεῖν οὔθ’ ᾗ κέχρηται συμφορᾷ μεμαθηκέναι, χιτῶνα δὲ τοῦτον εὑρεῖν ᾑμαγμένον καὶ λελακισμένον, ὅθεν αὐτοῖσ ὑπόνοιαν εἶναι περιπεσόντα θηρίοισ αὐτὸν ἀπολωλέναι, εἴγε τοῦτον ἐνδεδυμένοσ οἴκοθεν ἐστάλη.

Ιἄκωβοσ δὲ ἐπὶ κουφοτέραισ ὢν ἐλπίσιν ὡσ ἠνδραποδισμένου δῆθεν αὐτῷ τοῦ παιδόσ, τοῦτον μὲν ἀφίησι τὸν λογισμόν, πίστιν δ’ αὐτοῦ τῆσ τελευτῆσ ἐναργῆ τὸν χιτῶνα ὑπολαβών, καὶ γὰρ ἐγνώρισεν ἐκεῖνον αὐτὸν ὃν ἐνδεδυμένον ἐκπέμποι πρὸσ τοὺσ ἀδελφούσ, ὡσ ἐπὶ νεκρῷ τὸ λοιπὸν οὕτω διέκειτο ἐπὶ τῷ μειρακίῳ πενθῶν.

καὶ ὡσ ἑνὸσ πατὴρ ὢν καὶ τῆσ ἐξ ἄλλων παραμυθίασ ἐστερημένοσ οὕτωσ ἦν παρὰ τῷ κακῷ, πρὶν ἢ τοῖσ ἀδελφοῖσ συμβαλεῖν εἰκάζων ὑπὸ θηρίων Ιὤσηπον ἀφανῆ γεγονέναι.

ἐκαθέζετο δὲ σακκίον ἐξαψάμενοσ καὶ τῇ λύπῃ βαρύσ, ὡσ μήτε ὑπὸ παίδων παρηγορούντων αὐτὸν ῥᾴονα γενέσθαι μήτε κάμνοντα τοῖσ πόνοισ ἀπαγορεύειν. Ιὤσηπον δὲ πωλούμενον ὑπὸ τῶν ἐμπόρων ὠνησάμενοσ Πετεφρὴσ ἀνὴρ Αἰγύπτιοσ ἐπὶ τῶν Φαραώθου μαγείρων τοῦ βασιλέωσ εἶχεν ἐν πάσῃ τιμῇ καὶ παιδείαν τε τὴν ἐλευθέριον ἐπαίδευε καὶ διαίτῃ χρῆσθαι κρείττονι τῆσ ἐπὶ δούλῳ τύχησ ἐπέτρεπεν ἐγχειρίζει τε τὴν τῶν κατὰ τὸν οἶκον αὐτῷ πρόνοιαν.

ὁ δὲ τούτων τε ἀπέλαυε καὶ τὴν ἀρετήν, ἥτισ ἦν περὶ αὐτόν, οὐδ’ ὑπὸ τῆσ μεταβολῆσ ἐγκατέλιπεν, ἀλλὰ διέδειξε τὸ φρόνημα κρατεῖν τῶν ἐν τῷ βίῳ δυσκόλων δυνάμενον, οἷσ ἂν παρῇ γνησίωσ καὶ μὴ πρὸσ τὰσ εὐπραγίασ τὰσ κατὰ καιρὸν μόνον ἡρμοσμένον.

καὶ πρὸσ τὸ σχῆμα τῆσ τότε δουλείασ ἀλλ’ οὐ πρὸσ τὸν τρόπον ἀφορώσησ τὸν καὶ παρὰ τὴν μεταβολὴν παραμένοντα τήν τε ἐπιθυμίαν αὐτῷ ποιησάσησ καταφανῆ καὶ λόγουσ προσφερούσησ περὶ μίξεωσ, παρέπεμπε τὴν ἀξίωσιν οὐ κρίνασ ὅσιον εἶναι τοιαύτην αὐτῇ διδόναι χάριν, ἐν ᾗ τοῦ πριαμένου καὶ τοσαύτησ ἠξιωκότοσ τιμῆσ ἀδικίαν συνέβαινεν εἶναι καὶ ὕβριν, ἀλλὰ κρατεῖν τε τοῦ πάθουσ κἀκείνην παρεκάλει τὴν ἀπόγνωσιν τοῦ τεύξεσθαι τῆσ ἐπιθυμίασ προβαλλόμενοσ, σταλήσεσθαι γάρ τε αὐτῇ τοῦτο μὴ παρούσησ ἐλπίδοσ, αὐτόσ τε πάντα μᾶλλον ὑπομενεῖν ἔλεγεν ἢ πρὸσ τοῦτο καταπειθὴσ ἔσεσθαι·

καὶ γὰρ εἰ τῇ δεσποίνῃ δοῦλον ὄντα δεῖ ποιεῖν μηδὲν ἐναντίον, ἡ πρὸσ τὰ τοιαῦτα τῶν προσταγμάτων ἀντιλογία πολλὴν ἂν ἔχοι παραίτησιν.

τῆσ δ’ ἔτι μᾶλλον ἐπέτεινε τὸν ἔρωτα τὸ μὴ προσδοκώσῃ τὸν Ιὤσηπον ἀντισχεῖν καὶ δεινῶσ ὑπὸ τοῦ κακοῦ πολιορκουμένη δευτέρᾳ πάλιν πείρᾳ προεθυμεῖτο κατεργάσασθαι.

ὡσ καλῶσ μὲν εἶχεν αὐτὸν μετὰ τὴν ἐξ ἀρχῆσ δέησιν εἶξαι καὶ μηδὲ ἀντειρηκέναι κατά τε τὴν τῆσ παρακαλούσησ ἐντροπὴν καὶ τὴν τοῦ πάθουσ ὑπερβολήν, ὑφ’ οὗ βιασθείη δέσποινα οὖσα τοῦ κατὰ ταύτην ἀξιώματοσ ταπεινοτέρα γενέσθαι, φρονήσει δὲ καὶ νῦν ἄμεινον ἐνδοὺσ καὶ τὸ ἐπὶ τοῖσ παρελθοῦσιν ἄγνωμον διορθώσεται·

εἴτε γὰρ δευτέραν δέησιν ἐξεδέχετο, ταύτην γεγονέναι καὶ μετὰ πλείονοσ σπουδῆσ·

νόσον τε γὰρ προφασίσασθαι καὶ τῆσ ἑορτῆσ καὶ τῆσ πανηγύρεωσ τὴν πρὸσ αὐτὸν ὁμιλίαν προτιμῆσαι· εἴτε τοῖσ πρώτοισ ὑπὸ ἀπιστίασ ἀντέκρουσε λογισμοῖσ, τοῦ μηδεμίαν κακουργίαν εἶναι κρίνειν σύμβολον τὸ τοῖσ αὐτοῖσ ἐπιμένειν. προσδοκᾶν τε τῶν παρόντων ἀγαθῶν ὄνησιν, ὧν ἤδη μετέχειν, προσθέμενον αὐτῆσ τῷ ἔρωτι καὶ μειζόνων ἀπολαύσειν ὑπήκοον γενόμενον, ἄμυναν δὲ καὶ μῖσοσ παρ’ αὐτῆσ ἀποστραφέντα τὴν ἀξίωσιν καὶ τοῦ χαρίσασθαι τῇ δεσποίνῃ τὴν τῆσ σωφροσύνησ δόκησιν ἐπίπροσθε θέμενον.

οὐ γὰρ αὐτὸν τοῦτο ὠφελήσειν τραπείσησ εἰσ κατηγορίαν αὐτοῦ καὶ καταψευσαμένησ πεῖραν ἐπὶ τἀνδρί, προσέξειν δὲ μᾶλλον τοῖσ αὐτῆσ λόγοισ Πετεφρὴν ἢ τοῖσ ἐκείνου, κἂν ὅτι μάλιστα ἀπὸ τῆσ ἀληθείασ φέρωνται.

Ταῦτα λεγούσησ τῆσ γυναικὸσ καὶ δακρυούσησ οὔτε οἶκτοσ αὐτὸν μὴ σωφρονεῖν ἔπεισεν οὔτ’ ἠνάγκασε φόβοσ, ἀλλὰ ταῖσ δεήσεσιν ἀντέσχε καὶ ταῖσ ἀπειλαῖσ οὐκ ἐνέδωκε καὶ παθεῖν ἀδίκωσ καὶ ὑπομένειν τι τῶν χαλεπωτέρων εἵλετο μᾶλλον ἢ τῶν παρόντων ἀπολαύειν χαρισάμενοσ ἐφ’ οἷσ ἂν αὑτῷ συνειδῇ δικαίωσ ἀπολουμένῳ.

γάμου τε αὐτὴν ὑπεμίμνησκε καὶ τῆσ πρὸσ τὸν ἄνδρα συμβιώσεωσ καὶ τούτοισ τὸ πλέον νέμειν ἢ προσκαίρῳ τῆσ ἐπιθυμίασ ἡδονῇ παρεκάλει, τῆσ μὲν καὶ μετάνοιαν ἑξούσησ αὖθισ ἐπ’ ὀδύνῃ γενησομένην οὐκ ἐπὶ διορθώσει τῶν ἡμαρτημένων καὶ φόβον του μὴ κατάφωρον γενέσθαι καὶ χάριν τοῦ λαθεῖν ἀγνοουμένου τοῦ κακοῦ, τῆσ δὲ πρὸσ τὸν ἄνδρα κοινωνίασ ἀπόλαυσιν ἐχούσησ ἀκίνδυνον καὶ προσέτι πολλὴν τὴν ἀπὸ τοῦ συνειδότοσ καὶ πρὸσ τὸν θεὸν παρρησίαν καὶ πρὸσ τοὺσ ἀνθρώπουσ·

καὶ ὡσ αὐτοῦ δεσπόσει μᾶλλον μείνασα καθαρὰ καὶ δεσποίνησ ἐξουσίᾳ χρήσεται πρὸσ αὐτόν, ἀλλ’ οὐ συνεξαμαρτάνοντοσ αἰδοῖ·

πολὺ δὲ κρεῖττον εἶναι θαρρεῖν ἐπὶ γινωσκομένοισ τοῖσ εὖ βεβιωμένοισ ἢ ἐπὶ λανθανούσῃ κακοπραγίᾳ. Ταῦτα λέγων καὶ ἔτι πλείω τούτοισ ὅμοια τὴν τῆσ γυναικὸσ ὁρμὴν ἐπέχειν ἐπειρᾶτο καὶ τὸ πάθοσ αὐτῆσ εἰσ λογισμὸν ἐπιστρέφειν, ἡ δὲ βιαιότερον ἐχρῆτο τῇ σπουδῇ καὶ ἐπιβαλοῦσα τὰσ χεῖρασ ἀναγκάζειν ἀπογνοῦσα τὸ πείθειν ἤθελεν.

ὡσ δ’ ἐξέφυγεν ὑπὸ ὀργῆσ ὁ Ιὤσηποσ προσκαταλιπὼν καὶ τὸ ἱμάτιον, κατεχούσησ καὶ γὰρ αὐτὸν ἐκ τούτου μεθεὶσ ἐξεπήδησε τοῦ δωματίου, περιδεὴσ γενομένη, μὴ κατείπῃ πρὸσ τὸν ἄνδρα αὐτῆσ, καὶ τῆσ ὕβρεωσ περιαλγῶσ ἔχουσα φθάσαι καταψεύσασθαι πρὸσ τὸν Πετεφρὴν ἔγνω τοῦ Ιὠσήπου, καὶ τούτῳ τῷ τρόπῳ τιμωρῆσαι μὲν αὐτῇ δεινῶσ ὑπερηφανημένῃ, προλαβεῖν δὲ τὴν διαβολὴν σοφὸν ἅμα καὶ γυναικεῖον ἡγήσατο.

καὶ καθῆστο μὲν κατηφὴσ καὶ συγκεχυμένη τὴν ἐπὶ τῷ διαμαρτεῖν τῆσ ἐπιθυμίασ λύπην ὡσ ἐπὶ πείρᾳ διαφθορᾶσ πλασαμένη μετ’ ὀργῆσ, ἐλθόντι δὲ τἀνδρὶ καὶ πρὸσ τὴν ὄψιν ταραχθέντι καὶ πυνθανομένῳ τὴν αἰτίαν τῆσ κατηγορίασ τῆσ Ιὠσήπου κατήρξατο καί "τεθναίησ, εἶπεν, ἄνερ, ἢ πονηρὸν δοῦλον κοίτην μιᾶναι τὴν σὴν θελήσαντα κόλασον, ὃσ οὔθ’ οἱο͂σ ὢν εἰσ τὸν ἡμέτερον οἶκον ἀφῖκται μνησθεὶσ ἐσωφρόνησεν οὔθ’ ὧν ἐκ τῆσ σῆσ χρηστότητοσ ἔτυχεν, ἀλλ’ ἀχάριστοσ ὢν ἄν, εἰ μὴ πάντα παρεῖχεν αὑτὸν ἀγαθὸν εἰσ ἡμᾶσ, ἐπεβούλευσεν ὑβρίσαι γάμον τὸν σόν, καὶ ταῦτ’ ἐν ἑορτῇ τὴν σὴν ἀπουσίαν παραφυλάξασ·

ὡσ ὅσα καὶ μέτριοσ ἐδόκει πρότερον διὰ τὸν ἐκ σοῦ φόβον ἠρέμει καὶ οὐχὶ φύσει χρηστὸσ ἦν.

οἰκετῶν προτιμηθῆναι τούτῳ καὶ τῆσ σῆσ ψαύειν γυναικόσ.

" παυσαμένη δὲ τῶν λόγων ἐπεδείκνυεν αὐτῷ τὸ ἱμάτιον, ὡσ ὅτ’ ἐπεχείρει βιάσασθαι καταλιπόντοσ αὐτό. δοὺσ δὲ σωφρονεῖν τῇ γυναικὶ πονηρὸν δ’ εἶναι κατακρίνασ τὸν Ιὤσηπον τὸν μὲν εἰσ τὴν τῶν κακούργων εἱρκτὴν ἐνέβαλεν, ἐπὶ δὲ τῇ γυναικὶ καὶ μᾶλλον ἐφρόνει κοσμιότητα καὶ σωφροσύνην αὐτῇ μαρτυρῶν.

Ιὤσηποσ μὲν οὖν πάντ’ ἐπὶ τῷ θεῷ ποιησάμενοσ τὰ περὶ αὐτὸν οὔτ’ εἰσ ἀπολογίαν οὔτ’ ἐπ’ ἀκριβῆ τῶν γεγονότων δήλωσιν ἐτράπη, τὰ δεσμὰ δὲ καὶ τὴν ἀνάγκην σιγῶν ὑπῆλθεν ἀμείνονα ἔσεσθαι τῶν δεδεκότων θαρρῶν τὸν τὴν αἰτίαν τῆσ συμφορᾶσ καὶ τὴν ἀλήθειαν εἰδότα θεόν, οὗ πεῖραν τῆσ προνοίασ εὐθὺσ ἐλάμβανεν·

ὁ γὰρ δεσμοφύλαξ τήν τε ἐπιμέλειαν καὶ τὴν πίστιν αὐτοῦ κατανοήσασ ἐν οἷσ τάξειεν αὐτὸν καὶ τὸ ἀξίωμα τῆσ μορφῆσ ὑπανίει τε τῶν δεσμῶν καὶ τὸ δεινὸν ἐλαφρότερον αὐτῷ καὶ κοῦφον ἐποίει, διαίτῃ δὲ χρῆσθαι κρείττονι δεσμωτῶν ἐπέτρεπε.

οἰνοχόοσ τοῦ βασιλέωσ καὶ σφόδρα αὐτῷ τιμώμενοσ κατ’ ὀργὴν δεδεμένοσ καὶ συνδιαφέρων τῷ Ιὠσήπῳ τὰσ πέδασ συνηθέστεροσ αὐτῷ μᾶλλον ἐγένετο καί, συνέσει γὰρ ἐδόκει αὐτὸν προύχειν, ὄναρ ἰδὼν ἐξέθετο παρακαλῶν δηλοῦν εἴ τι σημαίνει, μεμφόμενοσ ὅτι τοῖσ ἐκ τοῦ βασιλέωσ κακοῖσ ἔτι τὸ θεῖον αὐτῷ καὶ τὰσ ἐκ τῶν ὀνειράτων φροντίδασ προστίθησιν.

Ἔλεγε δ’ οὖν ἰδεῖν κατὰ τοὺσ ὕπνουσ τριῶν κλημάτων πεφυκυίασ ἀμπέλου βότρυσ ἐξ ἑκάστου ἀποκρέμασθαι μεγάλουσ ἤδη καὶ πρὸσ τρύγητον ὡραίουσ, καὶ τούτουσ αὐτὸσ ἀποθλίβειν εἰσ φιάλην ὑπέχοντοσ τοῦ βασιλέωσ διηθήσασ τε τὸ γλεῦκοσ δοῦναι τῷ βασιλεῖ πιεῖν, κἀκεῖνον δέξασθαι κεχαρισμένωσ.

τὸ μὲν οὖν ἑωραμένον ἐδήλου τοιοῦτον ὄν, ἠξίου δ’ εἴ τι μεμοίραται συνέσεωσ φράζειν αὐτῷ τὴν πρόρρησιν τῆσ ὄψεωσ.

ὁ δὲ θαρρεῖν τε παρεκάλει καὶ προσδοκᾶν ἐν τρισὶν ἡμέραισ ἀπολυθήσεσθαι τῶν δεσμῶν τοῦ βασιλέωσ ποθήσαντοσ αὐτοῦ τὴν διακονίαν καὶ πάλιν εἰσ ταύτην αὐτὸν ἐπανάξοντοσ· καρπὸν γὰρ ἐσήμαινεν ἀμπέλινον ἐπ’ ἀγαθῷ τὸν θεὸν ἀνθρώποισ παρασχεῖν, ὃσ αὐτῷ τε ἐκείνῳ σπένδεται καὶ πίστιν ἀνθρώποισ καὶ φιλίαν ὁμηρεύει, διαλύων μὲν ἔχθρασ τὰ πάθη δὲ καὶ τὰσ λύπασ ἐξαιρῶν τοῖσ προσφερομένοισ αὐτὸν καὶ πρὸσ ἡδονὴν ὑποφέρων.

τοῦτον οὖν φῂσ ἐκ τριῶν ἀποθλιβέντα βοτρύων χερσὶ ταῖσ σαῖσ προσέσθαι τὸν βασιλέα·

καλὴν τοίνυν ἴσθι σοι τὴν ὄψιν γεγενημένην καὶ προμηνύουσαν ἄφεσιν τῆσ παρούσησ ἀνάγκησ ἐν τοσαύταισ ἡμέραισ, ἐξ ὅσων κλημάτων τὸν καρπὸν ἐτρύγησασ κατὰ τοὺσ ὕπνουσ. μέμνησο μέντοι τούτων πειραθεὶσ τοῦ προκαταγγείλαντόσ σοι τὰ ἀγαθά, καὶ γενόμενοσ ἐν ἐξουσίᾳ μὴ περιίδῃσ ἡμᾶσ ἐν οἷσ καταλείψεισ πρὸσ ἃ δεδηλώκαμεν ἀπερχόμενοσ·

οὐδὲν γὰρ ἐξαμαρτόντεσ ἐν δεσμοῖσ γεγόναμεν, ἀλλ’ ἀρετῆσ ἕνεκα καὶ σωφροσύνησ τὰ τῶν κακούργων ὑπομένειν κατεκρίθημεν οὐδέ γε μετ’ οἰκείασ ἡδονῆσ τὸν ταῦθ’ ἡμᾶσ ἐργασάμενον ὑβρίσαι θελήσαντεσ. " τῷ μὲν οὖν οἰνοχόῳ χαίρειν κατὰ τὸ εἰκὸσ ἀκούσαντι τοιαύτησ τῆσ τοῦ ὀνείρατοσ ἐξηγήσεωσ ὑπῆρχε καὶ περιμένειν τῶν δεδηλωμένων τὴν τελευτήν.

Δοῦλοσ δέ τισ ἐπὶ τῶν σιτοποιῶν τεταγμένοσ τοῦ βασιλέωσ συνδεδεμένοσ τῷ οἰνοχόῳ τοιαύτην ποιησαμένου τοῦ Ιὠσήπου περὶ τῆσ ὄψεωσ ἐκείνῳ τὴν ἀπόφασιν εὐέλπισ ὤν, καὶ γὰρ καὐτὸσ ὄναρ ἦν τεθεαμένοσ, ἠξίωσε τὸν Ιὤσηπον φράσαι, τί κἀκείνῳ δηλοῦν βούλεται τὰ διὰ τῆσ παρελθούσησ νυκτὸσ ὀφθέντα.

ἦν δὲ τοιαῦτα·

"τρία, φησί, κανᾶ φέρειν ὑπὲρ τῆσ κεφαλῆσ ἔδοξα, δύο μὲν ἄρτων πλέα, τὸ δὲ τρίτον ὄψου τε καὶ ποικίλων βρωμάτων οἱᾶ βασιλεῦσι σκευάζεται· καταπταμένουσ δ’ οἰωνοὺσ ἅπαντα δαπανῆσαι μηδένα λόγον αὐτοῦ ποιουμένουσ ἀποσοβοῦντοσ. καὶ ὁ μὲν ὁμοίαν τὴν πρόρρησιν ἔσεσθαι τῇ τοῦ οἰνοχόου προσεδόκα·

ὁ δὲ Ιὤσηποσ συμβαλὼν τῷ λογισμῷ τὸ ὄναρ καὶ πρὸσ αὐτὸν εἰπών, ὡσ ἐβούλετ’ ἂν ἀγαθῶν ἑρμηνευτὴσ αὐτῷ γεγονέναι καὶ οὐχ οἱών τὸ ὄναρ αὐτῷ δηλοῖ, λέγει δύο τὰσ πάσασ ἔτι τοῦ ζῆν αὐτὸν ἔχειν ἡμέρασ· τὰ γὰρ κανᾶ τοῦτο σημαίνειν· τῇ τρίτῃ δ’ αὐτὸν ἀνασταυρωθέντα βορὰν ἔσεσθαι πετεινοῖσ οὐδὲν ἀμύνειν αὑτῷ δυνάμενον.

καὶ δὴ ταῦτα τέλοσ ὅμοιον οἷσ ὁ Ιὤσηποσ εἶπεν ἀμφοτέροισ ἔλαβε· τῇ γὰρ ἡμέρᾳ τῇ προειρημένῃ γενέθλιον τεθυκὼσ ὁ βασιλεὺσ τὸν μὲν ἐπὶ τῶν σιτοποιῶν ἀνεσταύρωσε, τὸν δὲ οἰνοχόον τῶν δεσμῶν ἀπολύσασ ἐπὶ τῆσ αὐτῆσ ὑπηρεσίασ κατέστησεν. Ιὤσηπον δὲ διετῆ χρόνον τοῖσ δεσμοῖσ κακοπαθοῦντα καὶ μηδὲν ὑπὸ τοῦ οἰνοχόου κατὰ μνήμην τῶν προειρημένων ὠφελούμενον ὁ θεὸσ ἀπέλυσε τῆσ εἱρκτῆσ τοιαύτην αὐτῷ τὴν ἀπαλλαγὴν μηχανησάμενοσ·

Φαραώθησ ὁ βασιλεὺσ ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἑσπέραν ὄψεισ ἐνυπνίων θεασάμενοσ δύο καὶ μετ’ αὐτῶν τὴν ἑκατέρασ ἐξήγησιν ταύτησ μὲν ἠμνημόνησε, τῶν δὲ ὀνειράτων κατέσχεν.

ἀχθόμενοσ οὖν ἐπὶ τοῖσ ἑωραμένοισ, καὶ γὰρ ἐδόκει σκυθρωπὰ ταῦτ’ αὐτῷ, συνεκάλει μεθ’ ἡμέραν Αἰγυπτίων τοὺσ λογιωτάτουσ χρῄζων μαθεῖν τῶν ὀνειράτων τὴν κρίσιν. ἀπορούντων δ’ ἐκείνων ἔτι μᾶλλον ὁ βασιλεὺσ ἐταράττετο.

καὶ προσελθὼν ἐμήνυσεν αὐτῷ τὸν Ιὤσηπον τήν τε ὄψιν, ἣν αὐτὸσ εἶδεν ἐν τῇ εἱρκτῇ, καὶ τὸ ἀποβὰν ἐκείνου φράσαντοσ, ὅτι τε σταυρωθείη κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμέραν ὁ ἐπὶ τῶν σιτοποιῶν κἀκείνῳ τοῦτο συμβαίη κατὰ ἐξήγησιν ὀνείρατοσ Ιὠσήπου προειπόντοσ.

δεδέσθαι δὲ τοῦτον μὲν ὑπὸ Πετεφροῦ τοῦ ἐπὶ τῶν μαγείρων ὡσ δοῦλον, λέγειν δ’ αὐτὸν Ἑβραίων ἐν ὀλίγοισ εἶναι γένουσ ἅμα καὶ τῆσ τοῦ πατρὸσ δόξησ.

τοῦτον οὖν μεταπεμψάμενοσ καὶ μὴ διὰ τὴν ἄρτι κακοπραγίαν αὐτοῦ καταγνοὺσ μαθήσῃ τὰ ὑπὸ τῶν ὀνειράτων σοι δηλούμενα. " κελεύσαντοσ οὖν τοῦ βασιλέωσ εἰσ ὄψιν αὐτοῦ τὸν Ιὤσηπον παραγαγεῖν τὸν μὲν ἥκουσιν ἄγοντεσ οἱ κεκελευσμένοι τημελήσαντεσ κατὰ πρόσταγμα τοῦ βασιλέωσ.

Ὁ δὲ τῆσ δεξιᾶσ αὐτοῦ λαβόμενοσ "ὦ νεανία, φησί, σὺ γάρ μοι νῦν ἄριστοσ καὶ συνίσειν ἱκανώτατοσ ὑπὸ οἰκέτου τοὐμοῦ μεμαρτύρησαι, τῶν αὐτῶν ἀγαθῶν, ὧν καὶ τούτῳ μετέδωκασ ἀξίωσον κἀμὲ φράσασ ὅσα μοι κατὰ τοὺσ ὕπνουσ ὀνειράτων ὄψεισ προδηλοῦσι·

βούλομαι δέ σε μηδὲν ὑποστελλόμενον φόβῳ κολακεῦσαι ψευδεῖ λόγῳ καὶ τῷ πρὸσ ἡδονήν, ἂν τἀληθὲσ σκυθρωπότερον ᾖ. ἔδοξα γὰρ παρὰ ποταμὸν βαδίζων βόασ ἰδεῖν εὐτραφεῖσ ἅμα καὶ μεγέθει διαφερούσασ ἑπτὰ τὸν ἀριθμὸν ἀπὸ τοῦ νάματοσ χωρεῖν ἐπὶ τὸ ἕλοσ, ἄλλασ δὲ ταύταισ τὸν ἀριθμὸν παραπλησίασ ἐκ τοῦ ἕλουσ ὑπαντῆσαι λίαν κατισχνωμένασ καὶ δεινὰσ ὁραθῆναι, αἳ κατεσθίουσαι τὰσ εὐτραφεῖσ καὶ μεγάλασ οὐδὲν ὠφελοῦντο χαλεπῶσ ὑπὸ τοῦ λιμοῦ τετρυχωμέναι.

μετὰ δὲ ταύτην τὴν ὄψιν διεγερθεὶσ ἐκ τοῦ ὕπνου καὶ τεταραγμένοσ ὢν καὶ τί ποτ’ εἰή τὸ φάντασμα παρ’ ἐμαυτῷ σκοπῶν καταφέρομαι πάλιν εἰσ ὕπνον καὶ δεύτερον ὄναρ ὁρῶ πολὺ τοῦ προτέρου θαυμασιώτερον, ὅ με καὶ μᾶλλον ἐκφοβεῖ καὶ ταράττει.

στάχυασ ἑπτὰ ἑώρων ἀπὸ μιᾶσ ῥίζησ ἐκφυέντασ καρηβαροῦντασ ἤδη καὶ κεκλιμένουσ ὑπὸ τοῦ καρποῦ καὶ τῆσ πρὸσ ἄμητον ὡρ́ασ καὶ τούτοισ ἑτέρουσ ἑπτὰ στάχυασ πλησίον λιφερνοῦντασ καὶ ἀσθενεῖσ ὑπὸ ἀδροσίασ, οἳ δαπανᾶν καὶ κατεσθίειν τοὺσ ὡραίουσ τραπέντεσ ἔκπληξίν μοι παρέσχον.

Ιὤσηποσ δὲ ὑπολαβών, "ὄνειροσ μὲν οὗτοσ, εἶπεν, ὦ βασιλεῦ, καίπερ ἐν δυσὶ μορφαῖσ ὀφθεὶσ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἀποσημαίνει τελευτὴν τῶν ἐσομένων.

[τό τε γὰρ] τὰσ βοῦσ ἰδεῖν ζῷον ἐπ’ ἀρότρῳ πονεῖν γεγενημένον ὑπὸ τῶν χειρόνων κατεσθιομένασ, καὶ οἱ στάχυεσ ὑπὸ τῶν ἐλαττόνων δαπανώμενοι λιμὸν Αἰγύπτῳ καὶ ἀκαρπίαν ἐπὶ τοσαῦτα προκαταγγέλλουσιν ἔτη τοῖσ ἴσοισ πρότερον εὐδαιμονησάσῃ, ὡσ τὴν τούτων εὐφορίαν τῶν ἐτῶν ὑπὸ τῆσ τῶν μετὰ τοσοῦτον ἀριθμὸν ἴσων ἀφορίασ ὑπαναλωθῆναι. γενήσεται δὴ σπάνισ τῶν ἀναγκαίων σφόδρα δυσκατόρθωτοσ.

σημεῖον δέ·

αἱ γὰρ κατισχνωμέναι βόεσ δαπανήσασαι τὰσ κρείττονασ οὐκ ἴσχυσαν κορεσθῆναι. ὁ μέντοι θεὸσ οὐκ ἐπὶ τῷ λυπεῖν τὰ μέλλοντα τοῖσ ἀνθρώποισ προδείκνυσιν, ἀλλ’ ὅπωσ προυγνωκότεσ κουφοτέρασ συνέσει ποιῶνται τὰσ πείρασ τῶν κατηγγελμένων. σὺ τοίνυν ταμιευσάμενοσ τἀγαθὰ τὰ κατὰ τὸν πρῶτον χρόνον γενησόμενα ποιήσεισ ἀνεπαίσθητον Αἰγυπτίοισ τὴν ἐπελευσομένην συμφοράν. ὑπετίθετο καὶ συνεβούλευε φειδὼ τῶν ἀγαθῶν, καὶ μὴ κατὰ περιουσίαν αὐτοῖσ χρῆσθαι τοῖσ Αἰγυπτίοισ ἐπιτρέπειν, ἀλλ’ ὅσα ἂν κατὰ τρυφὴν ἀναλώσωσιν ἐκ περισσοῦ, ταῦτα τηρεῖν εἰσ τὸν τῆσ ἐνδείασ καιρόν, ἀποτίθεσθαί τε παρῄνει λαμβάνοντα τὸν σῖτον παρὰ τῶν γεωργῶν τὰ διαρκῆ μόνον εἰσ διατροφὴν χορηγοῦντα.

Φαραώθησ δ’ ἀμφοτέρων θαυμάσασ Ιὤσηπον τῆσ τε κρίσεωσ τοῦ ὀνείρατοσ καὶ τῆσ συμβουλίασ αὐτῷ τὴν οἰκονομίαν παραδίδωσιν, ὥστε πράττειν ἃ καὶ τῷ πλήθει τῶν Αἰγυπτίων καὶ τῷ βασιλεῖ συμφέροντα ὑπολαμβάνει, τὸν ἐξευρόντα τὴν τοῦ πράγματοσ ὁδὸν καὶ προστάτην ἄριστον αὐτῆσ ὑπολαβὼν γενήσεσθαι.

ὁ δὲ ταύτησ αὐτῷ τῆσ ἐξουσίασ ὑπὸ τοῦ βασιλέωσ δοθείσησ σφραγῖδί τε χρῆσθαι τῇ αὐτοῦ καὶ πορφύραν ἐνδύσασθαι διὰ τῆσ γῆσ ἁπάσησ ἐλαύνων ἐφ’ ἁρ́ματοσ ἦγε τὸν σῖτον παρὰ τῶν γεωργῶν τὸν ἀρκοῦντα πρόσ τε σπόρον καὶ διατροφὴν ἑκάστοισ ἀπομετρῶν, μηδενὶ σημαίνων τὴν αἰτίαν, ὑφ’ ἧσ ταῦτα ἔπραττε.

Τριακοστὸν δ’ ἔτοσ ἤδη τῆσ ἡλικίασ αὐτῷ διεληλύθει καὶ τιμῆσ ἁπάσησ ἀπέλαυε τοῦ βασιλέωσ καὶ προσηγόρευσεν αὐτὸν Ψονθονφάνηχον ἀπιδὼν αὐτοῦ πρὸσ τὸ παράδοξον τῆσ συνέσεωσ·

σημαίνει γὰρ τὸ ὄνομα κρυπτῶν εὑρετήν. γαμεῖ δὲ καὶ γάμον ἀξιολογώτατον· ἄγεται γὰρ καὶ Πετεφροῦ θυγατέρα τῶν ἐν Ἡλιουπόλει ἱερέων συμπράξαντοσ αὐτῷ τοῦ βασιλέωσ ἔτι παρθένον Ἀσέννηθιν ὀνόματι. ἐκ ταύτησ δὲ καὶ παῖδεσ αὐτῷ γίνονται πρὸ τῆσ ἀκαρπίασ Μανασσῆσ μὲν πρεσβύτεροσ, σημαίνει δ’ ἐπίληθον, διὰ τὸ εὐδαιμονήσαντα λήθην εὑρ́ασθαι τῶν ἀτυχημάτων, ὁ δὲ νεώτεροσ Ἐφράδησ, ἀποδιδοὺσ δὲ τοῦτο σημαίνει, διὰ τὸ ἀποδοθῆναι αὐτὸν τῇ ἐλευθερίᾳ τῶν προγόνων.

τῆσ δ’ Αἰγύπτου κατὰ τὴν Ιὠσήπου τῶν ὀνειράτων ἐξήγησιν μακαριστῶσ ἔτη ἑπτὰ διαγούσησ ὁ λιμὸσ ἥπτετο τῷ ὀγδόῳ ἔτει καὶ διὰ τὸ μὴ προῃσθημένοισ ἐπιπεσεῖν τὸ κακὸν πονούμενοι χαλεπῶσ ὑπ’ αὐτοῦ πάντεσ ἐπὶ τὰσ βασιλέωσ θύρασ συνέρρεον.

ὁ δὲ Ιὤσηπον ἐκάλει, κἀκεῖνοσ τὸν σῖτον αὐτοῖσ ἀπεδίδοτο γεγενημένοσ σωτὴρ ὁμολογουμένωσ τοῦ πλήθουσ, καὶ τὴν ἀγορὰν οὐ τοῖσ ἐγχωρίοισ προὐτίθει μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῖσ ξένοισ ὠνεῖσθαι παρῆν πάντασ ἀνθρώπουσ κατὰ συγγένειαν ἀξιοῦντοσ ἐπικουρίασ τυγχάνειν Ιὠσήπου παρὰ τῶν εὐδαιμονίᾳ χρωμένων.

Πέμπει δὲ καὶ Ιἄκωβοσ τῆσ Χαναναίασ δεινῶσ ἐκτετρυχωμένησ, πάσησ γὰρ ἥψατο τῆσ ἠπείρου τὸ δεινόν, τοὺσ υἱοὺσ ἅπαντασ εἰσ τὴν Αἴγυπτον ὠνησομένουσ σῖτον πεπυσμένοσ ἐφεῖσθαι τὴν ἀγορὰν καὶ ξένοισ·

μόνον δὲ κατέσχε Βενιαμὶν ἐκ Ῥαχήλασ αὐτῷ γεγονότα ὁμομήτριον δὲ Ιὠσήπῳ. οἱ μὲν οὖν εἰσ τὴν Αἴγυπτον ἐλθόντεσ ἐνετύγχανον τῷ Ιὠσήπῳ χρῄζοντεσ ἀγορᾶσ·

οὐδὲν γὰρ ἦν, ὃ μὴ μετὰ γνώμησ ἐπράττετο τῆσ ἐκείνου· καὶ γὰρ τὸ θεραπεῦσαι τὸν βασιλέα τότε χρήσιμον ἐγίνετο τοῖσ ἀνθρώποισ, ὅτε καὶ τῆσ Ιὠσήπου τιμῆσ ἐπιμεληθεῖεν. ὁ δὲ γνωρίσασ τοὺσ ἀδελφοὺσ οὐδὲν ἐνθυμουμένουσ περὶ αὐτοῦ διὰ τὸ μειράκιον μὲν αὐτὸσ ἀπαλλαγῆναι, εἰσ τοῦτο δὲ προελθεῖν τῆσ ἡλικίασ καὶ τῶν χαρακτήρων ἠλλαγμένων ἀγνώριστοσ αὐτοῖσ εἶναι, τῷ δὲ μεγέθει τοῦ ἀξιώματοσ οὐδ’ εἰσ ἐπίνοιαν ἐλθεῖν αὐτοῖσ δυνάμενοσ διεπείραζεν, ὡσ ἔχοιεν γνώμησ περὶ τῶν ὅλων.

τόν τε γὰρ σῖτον αὐτοῖσ οὐκ ἀπεδίδοτο κατασκόπουσ τε τῶν βασιλέωσ πραγμάτων ἔλεγεν ἥκειν καὶ πολλαχόθεν μὲν αὐτοὺσ συνεληλυθέναι, προφασίζεσθαι δὲ συγγένειαν·

οὐ γὰρ εἶναι δυνατὸν ἀνδρὶ ἰδιώτῃ τοιούτουσ παῖδασ καὶ τὰσ μορφὰσ οὕτωσ ἐπιφανεῖσ ἐκτραφῆναι, δυσκόλου καὶ βασιλεῦσιν οὔσησ τοιαύτησ παιδοτροφίασ. ὑπὲρ δὲ τοῦ γνῶναι τὰ κατὰ τὸν πατέρα καὶ τὰ συμβεβηκότα αὐτῷ μετὰ τὴν ἰδίαν ἀπαλλαγὴν ταῦτ’ ἔπραττε μαθεῖν τε βουλόμενοσ καὶ τὰ περὶ Βενιαμὶν τὸν ἀδελφόν·

ἐδεδίει γάρ, μὴ κἀκεῖνον ὁμοίωσ οἷσ εἰσ αὐτὸν ἐτόλμησαν εἰε͂ν ἀπεσκευασμένοι τοῦ γένουσ. Οἱ δ’ ἦσαν ἐν ταραχῇ καὶ φόβῳ κίνδυνον τὸν μέγιστον αὐτοῖσ ἐπηρτῆσθαι νομίζοντεσ καὶ μηδὲν περὶ τἀδελφοῦ κατὰ νοῦν λαμβάνοντεσ, καταστάντεσ τε πρὸσ τὰσ αἰτίασ ἀπελογοῦντο Ῥουβήλου προηγοροῦντοσ, ὃσ ἦν πρεσβύτατοσ αὐτῶν·

"ἡμεῖσ γὰρ, εἶπεν, οὐ κατὰ ἀδικίαν δεῦρο ἤλθομεν οὐδὲ κακουργήσοντεσ τὰ βασιλέωσ πράγματα, σωθῆναι δὲ ζητοῦντεσ καὶ καταφυγὴν τῶν ἐπεχόντων τὴν χώραν ἡμῶν κακῶν τὴν ὑμετέραν φιλανθρωπίαν ὑπολαβόντεσ, οὓσ οὐχὶ πολίταισ μόνοισ τοῖσ αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ ξένοισ ἠκούομεν τὴν ἀγορὰν τοῦ σίτου προτεθεικέναι πᾶσι τὸ σώζεσθαι τοῖσ δεομένοισ παρέχειν διεγνωκότασ.

ὅτι δ’ ἐσμὲν ἀδελφοὶ καὶ κοινὸν ἡμῖν αἷμα, φανερὸν μὲν καὶ τῆσ μορφῆσ τὸ οἰκεῖον καὶ μὴ πολὺ παρηλλαγμένον ποιεῖ, πατὴρ δ’ ἐστὶν ἡμῖν Ιἄκωβοσ ἀνὴρ Ἑβραῖοσ, ᾧ γινόμεθα δώδεκα παῖδεσ ἐκ γυναικῶν τεσσάρων, ὧν πάντων περιόντων ἦμεν εὐδαίμονεσ.

ἀποθανόντοσ δὲ ἑνὸσ τῶν ἀδελφῶν Ιὠσήπου τὰ πράγματα ἡμῖν ἐπὶ τὸ χεῖρον μετέβαλεν·

ὅ τε γὰρ πατὴρ μακρὸν ἐπ’ αὐτῷ πένθοσ ἦρται καὶ ἡμεῖσ ὑπό τε τῆσ ἐπὶ τῷ τεθνηκότι συμφορᾶσ καὶ τῆσ τοῦ πρεσβύτου ταλαιπωρίασ κακοπαθοῦμεν. ἥκομέν τε νῦν ἐπ’ ἀγορὰν σίτου τήν τε τοῦ πατρὸσ ἐπιμέλειαν καὶ τὴν κατὰ τὸν οἶκον πρόνοιαν Βενιαμεῖ τῷ νεωτάτῳ τῶν ἀδελφῶν πεπιστευκότεσ·

δύνασαι δὲ πέμψασ εἰσ τὸν ἡμέτερον οἶκον μαθεῖν, εἴ τι ψευδέσ ἐστι τῶν λεγομένων. Καὶ Ῥουβῆλοσ μὲν τούτοισ ἐπειρᾶτο πείθειν τὸν Ιὤσηπον περὶ αὐτῶν τὰ ἀμείνω φρονῆσαι, ὁ δὲ τὸν Ιἄκωβον ζῶντα μαθὼν καὶ τὸν ἀδελφὸν οὐκ ἀπολωλότα τότε μὲν εἰσ τὴν εἱρκτὴν αὐτοὺσ ὡσ ἐπὶ σχολῆσ βασανίσων ἐνέβαλε, τῇ δὲ τρίτῃ τῶν ἡμερῶν προαγαγὼν αὐτούσ, "ἐπεί, φησί, διισχυρίζεσθε μήτ’ ἐπὶ κακουργίᾳ τῶν βασιλέωσ ἥκειν πραγμάτων εἶναί τε ἀδελφοὶ καὶ πατρὸσ οὗ λέγετε, πείσαιτ’ ἄν με ταῦθ’ οὕτωσ ἔχειν, εἰ καταλίποιτε μὲν ἐξ αὑτῶν ἕνα παρ’ ἐμοὶ μηδὲν ὑβριστικὸν πεισόμενον, ἀποκομίσαντεσ δὲ τὸν σῖτον πρὸσ τὸν πατέρα πάλιν ἔλθοιτε πρὸσ ἐμὲ τὸν ἀδελφόν, ὃν καταλιπεῖν ἐκεῖ φατε, μεθ’ ἑαυτῶν ἄγοντεσ·

τοῦτο γὰρ ἔσται πί στωμα τῆσ ἀληθείασ.

" οἱ δ’ ἐν μείζοσι κακοῖσ ἦσαν ἔκλαιόν τε καὶ συνεχῶσ πρὸσ ἀλλήλουσ ἀνωλοφύροντο τὴν Ιὠσήπου συμφοράν, ὡσ διὰ τὰ κατ’ ἐκείνου βουλευθέντα τιμωροῦντοσ αὐτοὺσ τοῦ θεοῦ τούτοισ περιπέσοιεν, Ῥουβῆλοσ δὲ πολὺσ ἦν ἐπιπλήττων αὐτοῖσ τῆσ μετανοίασ, ἐξ ἧσ ὄφελοσ οὐδὲν Ιὠσήπῳ γίνεται·

φέρειν δ’ αὐτοὺσ πᾶν ὅ τι καὶ πάθοιεν κατ’ ἐκδικίαν ἐκείνου δρῶντοσ αὐτὰ τοῦ θεοῦ καρτερῶσ ἠξίου. ταῦτα δ’ ἔλεγον πρὸσ ἀλλήλουσ οὐχ ἡγούμενοι τὸν Ιὤσηπον γλώσσησ τῆσ αὐτῶν συνιέναι.

κατήφεια δὲ πάντασ εἶχε πρὸσ τοὺσ Ῥουβήλου λόγουσ καὶ τῶν πραγμάτων μετάμελοσ, ὥσπερ οὖν καὶ τῶν ταῦτα ψηφισαμένων, ἐφ’ οἷσ δίκαιον ἔκρινον τὸν θεὸν κολαζόμενοι. βλέπων δ’ οὕτωσ ἀμηχανοῦντασ Ιὤσηποσ ὑπὸ τοῦ πάθουσ εἰσ δάκρυα προύπιπτε καὶ μὴ βουλόμενοσ τοῖσ ἀδελφοῖσ γενέσθαι καταφανὴσ ὑπεχώρει καὶ διαλιπὼν πάλιν ἧκε πρὸσ αὐτούσ.

καὶ Σεμεῶνα κατασχὼν ὅμηρον τῆσ ἐπανόδου τῶν ἀδελφῶν γενησόμενον ἐκείνουσ μεταλαβόντασ τῆσ ἀγορᾶσ τοῦ σίτου προσέταξεν ἀπιέναι, κελεύσασ τῷ ὑπηρέτῃ τἀργύριον, ὃ πρὸσ τὴν ὠνὴν εἰε͂ν τοῦ σίτου κεκομικότεσ, κρύφα τοῖσ φορτίοισ ἐνθέντι ἀπολύειν κἀκεῖνο κομίζοντασ.

καὶ ὁ μὲν τὰ ἐντεταλμένα ἔπραττεν. Οἱ δὲ Ιἀκώβου παῖδεσ ἐλθόντεσ εἰσ τὴν Χαναναίαν ἀπήγγελλον τῷ πατρὶ τὰ κατὰ τὴν Αἴγυπτον αὐτοῖσ συμπεσόντα, καὶ ὅτι κατάσκοποι δόξειαν ἀφῖχθαι τοῦ βασιλέωσ καὶ λέγοντεσ ἀδελφοί τε εἶναι καὶ τὸν ἑνδέκατον οἴκοι καταλιπεῖν παρὰ τῷ πατρὶ ἀπιστηθεῖεν, ὡσ καταλίποιέν τε Σεμεῶνα παρὰ τῷ στρατηγῷ μέχρι Βενιαμὶσ ὡσ αὐτὸν ἀπιὼν πίστισ αὐτοῖσ τῶν εἰρημένων παρ’ αὐτῷ γένοιτο·

ἠξίουν τε τὸν πατέρα μηδὲν φοβηθέντα πέμπειν σὺν αὐτοῖσ τὸν νεανίσκον.

Ιἀκώβῳ δ’ οὐδὲν ἤρεσκε τῶν τοῖσ υἱοῖσ πεπραγμένων, καὶ πρὸσ τὴν Σεμεῶνοσ δὲ κατοχὴν λυπηρῶσ φέρων ἀνόητον ἡγεῖτο προστιθέναι καὶ τὸν Βενιαμίν. καὶ ὁ μὲν οὐδὲ Ῥουβήλου δεομένου καὶ τοὺσ αὑτοῦ παῖδασ ἀντιδιδόντοσ, ἵνα εἴ τι πάθοι Βενιαμὶσ κατὰ τὴν ἀποδημίαν ἀποκτείνειεν αὐτοὺσ ὁ πάπποσ, πείθεται τοῖσ λόγοισ.

οἱ δ’ ἠπόρουν ἐπὶ τοῖσ κακοῖσ καὶ μᾶλλον αὐτοὺσ ἐτάραττε τἀργύριον ἐν τοῖσ σακκίοισ τοῦ σίτου κατακεκρυμμένον εὑρεθέν. τοῦ δὲ σίτου τοῦ κομισθέντοσ ὑπ’ αὐτῶν ἐπιλιπόντοσ καὶ τοῦ λιμοῦ μᾶλλον ἁπτομένου βιαζομένησ αὐτὸν τῆσ ἀνάγκησ ὁ Ιἄκωβοσ ἐκπέμπειν ἐγίνωσκε τὸν Βενιαμὶν μετὰ τῶν ἀδελφῶν·

οὐ γὰρ ἦν αὐτοῖσ εἰσ Αἴγυπτον ἀπελθεῖν μὴ μετὰ τῶν ἐπαγγελιῶν ἀπερχομένοισ, καὶ τοῦ πάθουσ οὖν χείρονοσ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν γινομένου καὶ τῶν υἱῶν δεομένων οὐκ εἶχεν, ὅ τι χρήσαιτο τοῖσ παροῦσιν.

Ιοὔδα δὲ τολμηροῦ τἆλλα τὴν φύσιν ἀνδρὸσ χρησαμένου πρὸσ αὐτὸν παρρησίᾳ, ὡσ οὐ προσῆκε μὲν αὐτὸν περὶ τἀδελφοῦ δεδιέναι οὐδὲ τὰ μὴ δεινὰ δι’ ὑποψίασ λαμβάνειν, πραχθήσεται γὰρ οὐδὲν αὐτῶν περὶ τὸν ἀδελφόν, ᾧ μὴ παρέσται θεόσ, τοῦτο δὲ συμβήσεσθαι πάντωσ καὶ παρ’ αὐτῷ μένοντι·

φανερὰν δ’ οὕτωσ αὐτῶν ἀπώλειαν μὴ καταδικάζειν μηδὲ τὴν ἐκ Φαραώθου τῆσ τροφῆσ αὐτῶν εὐπορίαν αὐτοὺσ ἀφαιρεῖσθαι ἀλόγωσ περὶ τοῦ παιδὸσ δεδιότα, φροντίζειν δὲ καὶ τῆσ Σεμεῶνοσ σωτηρίασ, μὴ φειδοῖ τῆσ Βενιαμὶν ἀποδημίασ ἐκεῖνοσ ἀπόληται·

πιστεῦσαι δὲ περὶ αὐτοῦ τῷ θεῷ παραινοῦντοσ καὶ αὐτῷ, ὡσ ἢ σῶον ἐπανάξοντοσ αὐτῷ τὸν υἱὸν ἢ συγκαταστρέψοντοσ ἅμα ἐκείνῳ τὸν βίον, πεισθεὶσ Ιἄκωβοσ παρεδίδου τὸν Βενιαμὶν καὶ τὴν τιμὴν τοῦ σίτου διπλασίονα τῶν τε παρὰ τοῖσ Χαναναίοισ γεννωμένων τό τε τῆσ βαλάνου μύρον καὶ στακτὴν τερέβινθόν τε καὶ μέλι δωρεὰσ Ιὠσήπῳ κομίζειν. πολλὰ δὲ ἦν παρὰ τοῦ πατρὸσ ἐπὶ τῇ τῶν παίδων ἐξόδῳ δάκρυα κἀκείνων αὐτῶν.

ὁ μὲν γὰρ τοὺσ υἱοὺσ εἰ κομιεῖται σώουσ ἐκ τῆσ ἀποδημίασ ἐφρόντιζεν, οἱ δ’ εἰ τὸν πατέρα καταλάβοιεν ἐρρωμένον καὶ μηδὲν ὑπὸ τῆσ ἐπ’ αὐτοῖσ λύπησ κακωθέντα.

ἡμερήσιον δὲ αὐτοῖσ ἠνύσθη τὸ πένθοσ, καὶ ὁ μὲν πρεσβύτησ κοπωθεὶσ ὑπέμενεν, οἱ δὲ ἐχώρουν εἰσ Αἴγυπτον μετὰ κρείττονοσ ἐλπίδοσ τὴν ἐπὶ τοῖσ παροῦσι λύπην ἰώμενοι. Ὡσ δ’ ἦλθον εἰσ τὴν Αἴγυπτον κατάγονται μὲν παρὰ τὸν Ιὤσηπον, φόβοσ δὲ αὐτοὺσ οὐχ ὁ τυχὼν διετάραττε, μὴ περὶ τῆσ τοῦ σίτου τιμῆσ ἐγκλήματα λάβωσιν ὡσ αὐτοί τι κεκακουργηκότεσ, καὶ πρὸσ τὸν ταμίαν τοῦ Ιὠσήπου πολλὴν ἀπολογίαν ἐποιοῦντο κατ’ οἶκόν τε φάσκοντεσ εὑρεῖν ἐν τοῖσ σάκκοισ τὸ ἀργύριον καὶ νῦν ἥκειν ἐπανάγοντεσ αὐτό.

τοῦ δὲ μηδ’ ὅ τι λέγουσιν εἰδέναι φήσαντοσ ἀνείθησαν τοῦ δέουσ.

[λύσασ τε τὸν Συμεῶνα ἐτημέλει συνεσόμενον τοῖσ ἀδελφοῖσ. ] ἐλθόντοσ δὲ ἐν τούτῳ καὶ Ιὠσήπου ἀπὸ τῆσ θεραπείασ τοῦ βασιλέωσ τά τε δῶρα παρῆγον αὐτῷ καὶ πυθομένου περὶ τοῦ πατρὸσ ἔλεγον, ὅτι καταλάβοιεν αὐτὸν ἐρρωμένον. ὁ δὲ μαθὼν περιόντα καὶ περὶ τοῦ Βενιαμὶν εἰ οὗτοσ ὁ νεώτεροσ ἀδελφὸσ αὐτῶν εἰή, καὶ γὰρ ἦν αὐτὸν ἑωρακώσ, ἀνέκρινε.

ὑπὸ δὲ τοῦ πάθουσ προαγόμενοσ εἰσ δάκρυα μεθίστατο μὴ βουλόμενοσ καταφανὴσ εἶναι τοῖσ ἀδελφοῖσ, ἐπὶ δεῖπνόν τε αὐτοὺσ παραλαμβάνει καὶ κατακλίνονται οὕτωσ ὡσ καὶ παρὰ τῷ πατρί.

πάντασ δὲ αὐτοὺσ ὁ Ιὤσηποσ δεξιούμενοσ διπλασίοσι μοίραισ τῶν αὐτῷ παρακειμένων τὸν Βενιαμὶν ἐτίμα. Ἐπεὶ δὲ μετὰ τὸ δεῖπνον εἰσ ὕπνον ἐτράποντο, κελεύει τῷ ταμίᾳ τόν τε σῖτον αὐτοῖσ δοῦναι μεμετρημένον καὶ τὴν τιμὴν πάλιν ἐγκρύψαι τοῖσ σακκίοισ, εἰσ δὲ τὸ τοῦ Βενιαμὶν φορτίον καὶ σκύφοσ ἀργυροῦν, ᾧ πίνων ἔχαιρε, βαλόντα καταλιπεῖν.

ἐποίει δὲ ταῦτα διάπειραν βουλόμενοσ τῶν ἀδελφῶν λαβεῖν, πότερόν ποτε βοηθήσουσι τῷ Βενιαμὶν κλοπῆσ ἀγομένῳ καὶ δοκοῦντι κινδυνεύειν, ἢ καταλιπόντεσ ὡσ οὐδὲν αὐτοὶ κεκακουργηκότεσ ἀπίασι πρὸσ τὸν πατέρα.

ποιήσαντοσ δὲ τοῦ οἰκέτου τὰ ἐντεταλμένα μεθ’ ἡμέραν οὐδὲν τούτων εἰδότεσ οἱ τοῦ Ιἀκώβου παῖδεσ ἀπῄεσαν ἀπειληφότεσ τὸν Σεμεῶνα καὶ διπλῆν χαρὰν χαίροντεσ ἐπί τε τούτῳ κἀπὶ τῷ Βενιαμὶν ἀποκομίζειν τῷ πατρί, καθὼσ ὑπέσχοντο.

περιελαύνουσι δ’ αὐτοὺσ ἱππεῖσ ἄγοντεσ τὸν οἰκέτην, ὃσ ἐναπέθετο τῷ τοῦ Βενιαμὶν φορτίῳ τὸν σκύφον. οἳ μικρὸν ἔμπροσθεν τιμῆσ καὶ ξενίασ τετυχήκασιν αὐτῶν παρὰ τοῦ δεσπότου, κακίστουσ ἀπεκάλουν, οἳ μηδ’ αὐτὸ τοῦτο τὴν ξενίαν καὶ τὴν φιλοφροσύνην τὴν Ιὠσήπου διὰ μνήμησ λαβόντεσ οὐκ ὤκνησαν εἰσ αὐτὸν ἄδικοι γενέσθαι, σκύφον δὲ, ᾧ φιλοτησίασ αὐτοῖσ προύπιεν, ἀράμενοι φέροιεν κέρδουσ ἀδίκου τήν τε πρὸσ Ιὤσηπον φιλίαν τόν τε ἑαυτῶν εἰ φωραθεῖεν κίνδυνον ἐν δευτέρῳ θέμενοι·

τιμωρίαν τε αὐτοὺσ ὑφέξειν ἠπείλουν οὐ λανθάνοντασ τὸν θεὸν οὐδ’ ἀποδράντασ μετὰ τῆσ κλοπῆσ, εἰ καὶ τὸν διακονούμενον οἰκέτην διέλαθον.

πυνθάνεσθαί τε νῦν, τί παρόντεσ εἰήμεν, ὡσ οὐκ εἰδότασ· γνώσεσθαι μέντοι κολαζομένουσ αὐτίκα. καὶ ταῦτα καὶ πέρα τούτων ὁ οἰκέτησ εἰσ αὐτοὺσ λέγων ἐνύβριζεν. οἱ δὲ ὑπὸ ἀγνοίασ τῶν περὶ αὐτοὺσ ἐχλεύαζον ἐπὶ τοῖσ λεγομένοισ καὶ τῆσ κουφολογίασ τὸν οἰκέτην ἐθαύμαζον τολμῶντα αἰτίαν ἐπιφέρειν ἀνδράσιν, οἳ μηδὲ τὴν τοῦ σίτου τιμὴν ἐν τοῖσ σακκίοισ αὐτῶν εὑρεθεῖσαν κατέσχον, ἀλλ’ ἐκόμισαν μηδενὸσ εἰδότοσ τὸ πραχθέν·

τοσοῦτον ἀποδεῖν τοῦ γνώμῃ κακουργῆσαι. τῆσ μέντοι γε ἀρνήσεωσ ἀξιοπιστοτέραν ὑπολαβόντεσ τὴν ἔρευναν ἐκέλευον ταύτῃ χρῆσθαι κἂν εὑρεθῇ τισ ὑφῃρημένοσ ἅπαντασ κολάζειν·

οὐδὲν γὰρ αὑτοῖσ συνειδότεσ ἦγον παρρησίαν, ὡσ ἐδόκουν, ἀκίνδυνον. ὁ δὲ τὴν ἔρευναν μὲν ἠξίωσε ποιήσασθαι, τὴν μέντοι τιμωρίαν ἑνὸσ ἔφασκεν εἶναι τοῦ τὴν κλοπὴν εὑρεθέντοσ πεποιημένου. τὴν δὲ ζήτησιν ποιούμενοι καὶ πάντασ τοὺσ ἄλλουσ ἐκπεριελθόντεσ κατὰ τὴν ἔρευναν ἐπὶ τὸν τελευταῖον Βενιαμὶν ἧκον οὐκ ἀγνοοῦντεσ, ὅτι εἰσ τὸ ἐκείνου σακκίον τὸν σκύφον εἰε͂ν ἀποκεκρυφότεσ, ἀλλ’ ἀκριβῆ τὴν ζήτησιν βουλόμενοι ποιεῖσθαι δοκεῖν.

οἱ μὲν οὖν ἄλλοι τοῦ κατ’ αὐτοὺσ ἀπηλλαγμένοι δέουσ ἐν τῇ περὶ τὸν Βενιαμὶν φροντίδι τὸ λοιπὸν ἦσαν, ἐθάρρουν δ’ ὡσ οὐδ’ ἐν ἐκείνῳ τῆσ κακουργίασ εὑρεθησομένησ ἐκάκιζόν τε τοὺσ ἐπιδιώξαντασ ὡσ ἐμποδίσαντασ αὐτοῖσ τὴν ὁδὸν δυναμένοισ ἤδη προκεκοφέναι.

ὡσ δὲ τὸ τοῦ Βενιαμὶν φορτίον ἐρευνῶντεσ λαμβάνουσι τὸν σκύφον εἰσ οἰμωγὰσ καὶ θρήνουσ εὐθὺσ ἐτράπησαν καὶ τὰσ στολὰσ ἐπικαταρρήξαντεσ ἔκλαιόν τε τὸν ἀδελφὸν ἐπὶ τῇ μελλούσῃ κολάσει τῆσ κλοπῆσ αὐτούσ τε διαψευσομένουσ τὸν πατέρα περὶ τῆσ Βενιαμὶν σωτηρίασ.

ἐπέτεινε δὲ τὸ δεινὸν αὐτοῖσ καὶ τὸ δόξαντασ ἤδη διαφυγεῖν τὰ σκυθρωπὰ διαφθονηθῆναι, τῶν δὲ περὶ τὸν ἀδελφὸν κακῶν καὶ τῆσ τοῦ πατρὸσ ἐπ’ αὐτῷ λύπησ ἐσομένουσ αὑτοὺσ αἰτίουσ ἔλεγον βιασαμένουσ ἄκοντα τὸν πατέρα συναποστεῖλαι.

Οἱ μὲν οὖν ἱππεῖσ παραλαβόντεσ τὸν Βενιαμὶν ἦγον πρὸσ Ιὤσηπον καὶ τῶν ἀδελφῶν ἑπομένων, ὁ δὲ τὸν μὲν ἰδὼν ἐν φυλακῇ, τοὺσ δ’ ἐν πενθίμοισ σχήμασι, "τί δή, φησίν, ὦ κάκιστοι, φρονήσαντεσ ἢ περὶ τῆσ ἐμῆσ φιλανθρωπίασ ἢ περὶ τοῦ θεοῦ τῆσ προ νοίασ τοιαῦτα πράττειν εἰσ εὐεργέτην καὶ ξένον ἐτολμήσατε;

τῶν δὲ παραδιδόντων αὑτοὺσ εἰσ κόλασιν ἐπὶ τῷ σώζεσθαι Βενιαμὶν καὶ πάλιν ἀναμιμνησκομένων τῶν εἰσ Ιὤσηπον τετολμημένων κἀκεῖνον ἀποκαλούντων μακαριώτερον, εἰ μὲν τέθνηκεν ὅτι τῶν κατὰ τὸν βίον ἀπήλλακται σκυθρωπῶν, εἰ δὲ περίεστιν ὅτι τῆσ παρὰ τοῦ θεοῦ κατ’ αὐτῶν ἐκδικίασ τυγχάνει, λεγόντων δ’ αὑτοὺσ ἀλιτηρίουσ τοῦ πατρόσ, ὅτι τῇ λύπῃ ἣν ἐπ’ ἐκείνῳ μέχρι νῦν ἔχει καὶ τὴν ἐπὶ Βενιαμὶν προσθήσουσι, πολὺσ ἦν κἀνταῦθ’ ὁ Ῥουβῆλοσ αὐτῶν καθαπτόμενοσ.

τοὺσ μὲν ἄλλουσ ἔκπληξισ ἔλαβε καὶ πρὸσ τὸ πάθοσ ἀφωνία, Ιοὔδασ δὲ ὁ καὶ τὸν πατέρα πείσασ ἐκπέμψαι τὸ μειράκιον καὶ τἆλλα δραστήριοσ ὢν ἀνὴρ ὑπὲρ τῆσ τἀδελφοῦ σωτηρίασ ἔκρινε παραβάλλεσθαι, καί "δεινὰ μέν, εἶπεν, ὦ στρατηγέ, τετολμήκαμεν εἰσ σὲ καὶ τιμωρίασ ἄξια καὶ τοῦ κόλασιν ὑποσχεῖν ἅπαντασ ἡμᾶσ δικαίωσ, εἰ καὶ τὸ ἀδίκημα μὴ ἄλλου τινόσ, ἀλλ’ ἑνὸσ τοῦ νεωτάτου γέγονεν.

ὅμωσ δὲ ἀπεγνωκόσιν ἡμῖν τὴν δι’ αὐτοῦ σωτηρίαν ἐλπὶσ ὑπολέλειπται παρὰ τῆσ σῆσ χρηστότητοσ ἐγγυωμένη τὴν τοῦ κινδύνου διαφυγήν.

καὶ νῦν μὴ πρὸσ τὸ ἡμέτερον ἀφορῶν μηδὲ τὸ κακούργημα σκοπῶν, ἀλλὰ πρὸσ τὴν σαυτοῦ φύσιν καὶ τὴν ἀρετὴν σύμβουλον ποιησάμενοσ ἀντὶ τῆσ ὀργῆσ, ἣν οἱ τἆλλα μικροὶ πρὸσ ἰσχύοσ λαμβάνουσιν οὐκ ἐν τοῖσ μεγάλοισ μόνον ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῖσ τυχοῦσιν αὐτῇ χρώμενοι, γενοῦ πρὸσ αὐτὴν μεγαλόφρων καὶ μὴ νικηθῇσ ὑπ’ αὐτῆσ, ὥστε ἀποκτεῖναι τοὺσ οὐδ’ αὐτοὺσ ὡσ ἰδίασ ἔτι τῆσ σωτηρίασ ἀντιποιουμένουσ, ἀλλὰ παρὰ σοῦ λαβεῖν αὐτὴν ἀξιοῦντασ.

καὶ γὰρ οὐδὲ νῦν πρῶτον ἡμῖν αὐτὴν παρέξεισ, ἀλλὰ τάχιον ἐλθοῦσιν ἐπὶ τὴν ἀγορὰν τοῦ σίτου καὶ τὴν εὐπορίαν τῆσ τροφῆσ ἐχαρίσω δοὺσ ἀποκομίζειν καὶ τοῖσ οἰκείοισ ὅσα κινδυνεύοντασ αὐτοὺσ ὑπὸ τοῦ λιμοῦ διαφθαρῆναι περιέσωσε.

διαφέρει δ’ οὐδὲν ἢ μὴ περιιδεῖν ἀπολλυμένουσ ὑπ’ ἐνδείασ τῶν ἀναγκαίων, ἢ μὴ κολάσαι δόξαντασ ἁμαρτεῖν καὶ περὶ τὴν εὐεργεσίαν τὴν ἀπὸ σοῦ λαμπρὰν γενομένην φθονηθέντασ, ἡ δ’ αὐτὴ χάρισ ἄλλῳ μέντοι τρόπῳ διδομένη·

σώσεισ γὰρ οὓσ εἰσ τοῦτο καὶ ἔτρεφεσ καὶ ψυχάσ, ἃσ ὑπὸ λιμοῦ καμεῖν οὐκ εἰάσασ, τηρήσεισ ταῖσ σαυτοῦ δωρεαῖσ, ὡσ θαυμαστὸν ἅμα καὶ μέγα δοῦναί τε ψυχὰσ ἡμῖν καὶ παρασχεῖν δι’ ὧν αὗται μενοῦσιν ἀπορουμένοισ.

οἶμαί τε τὸν θεὸν αἰτίαν παρασκευάσαι βουλόμενον εἰσ ἐπίδειξιν τοῦ κατὰ τὴν ἀρετὴν περιόντοσ ἡμᾶσ εἰσ τοῦτο περιστῆσαι συμφορᾶσ, ἵνα καὶ τῶν εἰσ αὑτὸν ἀδικημάτων συγγινώσκων φανῇσ τοῖσ ἐπταικόσιν, ἀλλὰ μὴ πρὸσ μόνουσ τοὺσ κατ’ ἄλλην πρόφασιν δεομένουσ ἐπικουρίασ φιλάνθρωποσ δοκοίησ.

ὡσ μέγα μὲν καὶ τὸ ποιῆσαί τινασ εὖ καταστάντασ εἰσ χρείαν, ἡγεμονικώτερον δὲ σῶσαι τοὺσ ὑπὲρ τῶν εἰσ ἑαυτὸν τετολμημένων δίκην ὀφείλοντασ·

εἰ γὰρ τὸ περὶ μικρῶν ζημιωμάτων ἀφεῖναι τοὺσ πλημμελήσαντασ ἔπαινον ἤνεγκε τοῖσ ὑπεριδοῦσι, τό γε περὶ τούτων ἀόργητον, ὑπὲρ ὧν τὸ ζῆν ὑπεύθυνον τῇ κολάσει γίνεται τῶν ἠδικηκότων, θεοῦ φύσει προσετέθη. καὶ ἔγωγε, εἰ μὴ πατὴρ ἡμῖν ἦν πῶσ ἐπὶ παίδων ἀποβολῇ ταλαιπωρεῖ διὰ τῆσ ἐπὶ Ιὠσήπῳ λύπησ ἐπιδεδειγμένοσ, οὐκ ἂν τοῦ γε καθ’ ἡμᾶσ ἕνεκα περὶ τῆσ σωτηρίασ λόγουσ ἐποιησάμην, εἰ μὴ ὅσον τῷ σῷ χαριζόμενοσ ἤθει σώζειν αὐτῷ καλῶσ ἔχοντι, καὶ τούτουσ οἳ λυπήσονται τεθνηκότων οὐκ ἔχοντεσ παρείχομεν ἂν αὑτοὺσ πεισομένουσ ὅ τι καὶ θελήσειασ·

καὶ τὸ ἄδοξον αὐτὸν τῆσ ἡμετέρασ καταστροφῆσ φθήσεται διαχρησάμενον καὶ κακὴν αὐτῷ ποιήσει τὴν ἐκ τοῦ ζῆν ἀπαλλαγήν, πρὶν εἰσ ἄλλουσ φοιτῆσαι τὰ καθ’ ἡμᾶσ σπεύσαντοσ αὑτὸν εἰσ ἀναισθησίαν μεταγαγεῖν.

γενόμενοσ οὖν ἐν τούτῳ τὸν λογισμόν, εἰ καὶ ἡ κακία σε παροξύνει νῦν ἡ ἡμετέρα, τὸ κατ’ αὐτῆσ δίκαιον χάρισαι τῷ πατρὶ καὶ δυνηθήτω πλέον ὁ πρὸσ ἐκεῖνον ἔλεοσ τῆσ ἡμετέρασ πονηρίασ καὶ γῆρασ ἐν ἐρημίᾳ βιωσόμενον καὶ τεθνηξόμενον ἡμῶν ἀπολομένων αἴδεσαι, τῷ πατέρων ὀνόματι ταύτην χαριζόμενοσ τὴν δωρεάν.

ἐν γὰρ τούτῳ καὶ τὸν σὲ φύσαντα τιμᾷσ καὶ σαυτῷ δίδωσ, ἀπολαύων μὲν ἤδη τῆσ προσηγορίασ, ἀπαθὴσ δ’ ἐπ’ αὐτῇ φυλαχθησόμενοσ ὑπὸ τοῦ θεοῦ τοῦ πάντων πατρόσ, εἰσ ὃν κατὰ κοινωνίαν καὶ αὐτὸσ τοῦ ὀνόματοσ εὐσεβεῖν δόξεισ τοῦ ἡμετέρου πατρὸσ οἶκτον λαβὼν ἐφ’ οἷσ πείσεται τῶν παίδων στερούμενοσ.

σὸν οὖν, ἃ παρέσχεν ἡμῖν ὁ θεὸσ ταῦτ’ ἔχοντ’ ἐξουσίαν ἀφελέσθαι δοῦναι καὶ μηδὲν ἐκείνου διενεγκεῖν τῇ χάριτι·

τῆσ γὰρ ἐπαμφότερον δυνάμεωσ τετυχηκότα καλὸν ταύτην ἐν τοῖσ ἀγαθοῖσ ἐπιδείκνυσθαι, καὶ παρὸν καὶ ἀπολλύειν τῆσ μὲν κατὰ τοῦτο ἐξουσίασ ὡσ μηδ’ ὑπαρχούσησ ἐπιλανθάνεσθαι, μόνον δ’ ἐπιτετράφθαι τὸ σώζειν ὑπολαμβάνειν, καὶ ὅσῳ τισ πλείοσι τοῦτο παρέξει μᾶλλον αὐτῷ φαίνεσθαι διδόντα. σὺ δὲ πάντασ ἡμᾶσ σώσεισ τἀδελφῷ συγγνοὺσ ὑπὲρ ὧν ἠτύχηκεν·

οὐδὲ γὰρ ἡμῖν βιώσιμα τούτου κολασθέντοσ, οἷσ γε πρὸσ τὸν πατέρα μὴ ἔξεστιν ἀνασωθῆναι μόνοισ, ἀλλ’ ἐνθάδε δεῖ κοινωνῆσαι τούτῳ τῆσ αὐτῆσ καταστροφῆσ τοῦ βίου. καὶ δεησόμεθά σου, στρατηγέ, κατακρίναντοσ τὸν ἀδελφὸν ἡμῶν ἀποθανεῖν συγκολάσαι καὶ ἡμᾶσ ὡσ τοῦ ἀδικήματοσ κεκοινωνηκότασ·

οὐ γὰρ ἀξιώσομεν ἡμεῖσ ὡσ ἐπὶ λύπῃ τεθνηκότοσ αὑτοὺσ ἀνελεῖν, ἀλλ’ ὡσ ὁμοίωσ αὐτῷ πονηροὶ γεγονότεσ οὕτωσ ἀποθανεῖν. εἰ δ’ ἀπολύσειασ, κἀκεῖνα τῇ σαυτοῦ χρηστότητι συνιδὼν ἀπεψηφίσθαι νομισθῇσ, οὐ σώσασ μόνον ἡμᾶσ ἀλλὰ καὶ δι’ οὗ δικαιότεροι μᾶλλον φανούμεθα τυχεῖν χαριζόμενοσ καὶ πλέον ἡμῶν αὐτῶν ὑπὲρ τῆσ ἡμετέρασ νοήσασ σωτηρίασ.

εἴτ’ οὖν κτείνειν αὐτὸν θέλεισ, ἐμὲ τιμωρησάμενοσ ἀντὶ τούτου τῷ πατρὶ τοῦτον ἀπόπεμψον, εἴτε καὶ κατέχειν σοι δοκεῖ δοῦλον, ἐγὼ πρὸσ τὰσ χρείασ σοι ὑπηρετικώτεροσ, ἀμείνων ὡσ ὁρᾷσ πρὸσ ἑκάτερον τῶν παθῶν ὑπάρχων.

Ιοὔδασ μὲν οὖν πάντα ὑπομένειν ὑπὲρ τῆσ τἀδελφοῦ σωτηρίασ ἡδέωσ ἔχων ῥίπτει πρὸ τῶν Ιὠσήπου ποδῶν ἑαυτόν, εἴ πωσ ἐκμαλάξειε τὴν ὀργὴν αὐτοῦ καὶ καταπραύ̈νειεν ἀγωνιζόμενοσ, προύπεσον δὲ καὶ οἱ ἀδελφοὶ πάντεσ δακρύοντεσ καὶ παραδιδόντεσ ἑαυτοὺσ ὑπὲρ τῆσ Βενιαμὶν ψυχῆσ ἀπολουμένουσ.

Ὁ δὲ Ιὤσηποσ ἐλεγχόμενοσ ὑπὸ τοῦ πάθουσ καὶ μηκέτι δυνάμενοσ τὴν τῆσ ὀργῆσ φέρειν ὑπόκρισιν κελεύει μὲν ἀπελθεῖν τοὺσ παρόντασ, ἵνα μόνοισ αὑτὸν τοῖσ ἀδελφοῖσ ποιήσῃ φανερόν, ἀναχωρησάντων δὲ ποιεῖ γνώριμον αὑτὸν τοῖσ ἀδελφοῖσ καί φησι·

"τῆσ μὲν ἀρετῆσ ὑμᾶσ καὶ τῆσ εὐνοίασ τῆσ περὶ τὸν ἀδελφὸν ἡμῶν ἐπαινῶ καὶ κρείττονασ ἢ προσεδόκων ἐκ τῶν περὶ ἐμὲ βεβουλευμένων εὑρίσκω ταῦτα πάντα ποιήσασ ἐπὶ πείρᾳ τῆσ ὑμετέρασ φιλαδελφίασ·

φύσει δὲ οὐδὲ περὶ ἐμὲ νομίζω πονηροὺσ γεγονέναι, θεοῦ δὲ βουλήσει τήν τε νῦν πραγματευομένου τῶν ἀγαθῶν ἀπόλαυσιν καὶ τὴν ἐσ ὕστερον, ἂν εὐμενὴσ ἡμῖν παραμείνῃ. πατρόσ τε οὖν σωτηρίαν ἐγνωκὼσ οὐδ’ ἐλπισθεῖσαν καὶ τοιούτουσ ὑμᾶσ ὁρῶν περὶ τὸν ἀδελφὸν οὐδ’ ὧν εἰσ ἐμὲ δοκεῖτε ἁμαρτεῖν ἔτι μνημονεύω, παύσομαι δὲ τῆσ ἐπ’ αὐτοῖσ μισοπονηρίασ καὶ ὡσ συναιτίοισ τῶν τῷ θεῷ βεβουλευμένων εἰσ τὰ παρόντα χάριν ἔχειν ὁμολογῶ.

ὑμᾶσ τε βούλομαι καὶ αὐτοὺσ λήθην ἐκείνων λαβόντασ ἥδεσθαι μᾶλλον τῆσ τότε ἀβουλίασ εἰσ τοιοῦτον ἐπελθούσησ τέλοσ ἢ δυσφορεῖν αἰσχυνομένουσ ἐπὶ τοῖσ ἡμαρτημένοισ.

μὴ οὖν δόξῃ λυπεῖν ὑμᾶσ τὸ κατ’ ἐμοῦ ψῆφον ἐνεγκεῖν πονηρὰν καὶ ἡ ἐπ’ αὐτῇ μετάνοια τῷ γε μὴ προχωρῆσαι τὰ βεβουλευμένα. χαίροντεσ οὖν ἐπὶ τοῖσ ἐκ θεοῦ γεγενημένοισ ἄπιτε ταῦτα δηλώσοντεσ τῷ πατρί, μὴ καὶ ταῖσ ὑπὲρ ὑμῶν φροντίσιν ἀναλωθεὶσ ζημιώσῃ μου τὸ κάλλιστον τῆσ εὐδαιμονίασ πρὶν εἰσ ὄψιν ἐλθεῖν τὴν ἐμὴν καὶ μεταλαβεῖν τῶν παρόντων ἀποθανών.

αὐτὸν δὲ τοῦτον καὶ γυναῖκασ ὑμετέρασ καὶ τὰ τέκνα καὶ πᾶσαν τὴν συγγένειαν ὑμῶν ἀναλαβόντεσ ἐνθάδε μετοικίζεσθε·

οὐδὲ γὰρ ἀποδήμουσ εἶναι δεῖ τῶν ἀγαθῶν τῶν ἡμετέρων τοὺσ ἐμοὶ φιλτάτουσ ἄλλωσ τε καὶ τοῦ λιμοῦ λοιπὴν ἔτι πενταετίαν περιμενοῦντοσ. " ταῦτ’ εἰπὼν Ιὤσηποσ περιβάλλει τοὺσ ἀδελφούσ· οἱ δ’ ἐν δάκρυσιν ἦσαν καὶ λύπῃ τῶν ἐπ’ αὐτῷ βεβουλευμένων τιμωρίασ τ’ οὐδὲν αὐτοῖσ ἀπολιπεῖν ἐδόκει τὸ εὔγνωμον τἀδελφοῦ.

καὶ τότε μὲν ἦσαν ἐν εὐωχίᾳ· βασιλεὺσ δ’ ἀκούσασ ἥκοντασ πρὸσ τὸν Ιὤσηπον τοὺσ ἀδελφοὺσ ἥσθη τε μεγάλωσ καὶ ὡσ ἐπ’ οἰκείῳ διατεθεὶσ ἀγαθῷ παρεῖχεν αὐτοῖσ ἁμάξασ σίτου πλήρεισ καὶ χρυσὸν καὶ ἄργυρον ἀποκομίζειν τῷ πατρί.

λαβόντεσ δὲ πλείω παρὰ τἀδελφοῦ τὰ μὲν τῷ πατρὶ φέρειν τὰ δὲ αὐτοὶ δωρεὰσ ἔχειν ἕκαστοσ ἰδίασ, πλειόνων ἠξιωμένου Βενιαμὶν παρ’ αὐτούσ, ἀπῄεσαν. ἄπιστον μὲν οὐδὲν ἐδόκει τῶν ἠγγελμένων λογιζόμενοσ τοῦ θεοῦ τὴν μεγαλουργίαν καὶ τὴν πρὸσ αὐτὸν εὔνοιαν, εἰ καὶ τῷ μεταξὺ χρόνῳ διέλιπεν, ὡρ́μητο δ’ εὐθὺσ πρὸσ τὸν Ιὤσηπον.

ἅμα τε μὴ δίχα θεοῦ βουλήσεωσ γενομένησ τῆσ εἰσ Αἴγυπτον ἀφόδου διαφθαρῇ τὸ γένοσ αὐτοῦ, πρὸσ δὲ τούτοισ δεδιώσ, μὴ προεξέλθῃ τοῦ βίου πρὶν εἰσ ὄψιν Ιὠσήπου παραγενέσθαι, καταφέρεται στρέφων ἐν ἑαυτῷ τοῦτον τὸν λογισμὸν εἰσ ὕπνον.

Ἐπιστὰσ δὲ ὁ θεὸσ αὐτῷ καὶ δὶσ ὀνομαστὶ καλέσασ πυνθανομένῳ τίσ ἐστιν, "ἀλλ’ οὐ δίκαιον, εἶπεν, Ιἀκώβῳ θεὸν ἀγνοεῖσθαι τὸν ἀεὶ παραστάτην καὶ βοηθὸν προγόνοισ τε τοῖσ σοῖσ καὶ μετ’ αὐτοὺσ σοὶ γενόμενον.

στερουμένῳ τε γάρ σοι τῆσ ἀρχῆσ ὑπὸ τοῦ πατρὸσ ταύτην ἐγὼ παρέσχον, καὶ κατ’ ἐμὴν εὔνοιαν εἰσ τὴν Μεσοποταμίαν μόνοσ σταλεὶσ γάμων τε ἀγαθῶν ἔτυχεσ καὶ παίδων ἐπαγόμενοσ πλῆθοσ καὶ χρημάτων ἐνόστησασ.

παρέμεινέ τέ σοι γενεὰ πᾶσα προνοίᾳ τῇ ἐμῇ, καὶ ὃν ἀπολωλέναι τῶν υἱῶν ἐδόκεισ Ιὤσηπον εἰσ ἀπόλαυσιν μειζόνων ἀγαθῶν ἤγαγον καὶ τῆσ Αἰγύπτου κύριον, ὡσ ὀλίγῳ διαφέρειν τοῦ βασιλέωσ, ἐποίησα.

ἥκω τε νῦν ὁδοῦ τε ταύτησ ἡγεμὼν ἐσόμενοσ καὶ βίου σου τελευτὴν ἐν ταῖσ Ιὠσήπου χερσὶ γενησομένην προδηλῶν καὶ μακρὸν αἰῶνα τῶν σῶν ἐγγόνων ἐν ἡγεμονίᾳ καὶ δόξῃ καταγγέλλων καταστήσων τε αὐτοὺσ εἰσ τὴν γῆν ἣν ὑπέσχημαι.

Τούτῳ θαρρήσασ τῷ ὀνείρατι προθυμότερον εἰσ τὴν Αἴγυπτον σὺν τοῖσ υἱοῖσ καὶ παισὶν τοῖσ τούτων ἀπηλλάττετο.

ἦσαν δ’ οἱ πάντεσ [πέντε καὶ] ἑβδομήκοντα. τὰ μὲν οὖν ὀνόματα δηλῶσαι τούτων οὐκ ἐδοκίμαζον καὶ μάλιστα διὰ τὴν δυσκολίαν αὐτῶν· ἵνα μέντοι παραστήσω τοῖσ οὐχ ὑπολαμβάνουσιν ἡμᾶσ ἐκ τῆσ Μεσοποταμίασ ἀλλ’ Αἰγυπτίουσ εἶναι, ἀναγκαῖον ἡγησάμην μνησθῆναι τῶν ὀνομάτων.

Ιἀκώβου μὲν οὖν παῖδεσ ἦσαν δώδεκα· τούτων Ιὤσηποσ ἤδη προαφῖκτο· τοὺσ οὖν μετ’ αὐτὸν καὶ τοὺσ ἐκ τούτων γεγονότασ δηλώσομεν. Ῥουβήλου μὲν ἦσαν παῖδεσ τέσσαρεσ, Ἀνώχησ Φαλοὺσ Ἐσσαρὼν Χάρμισοσ·

Σεμεῶνοσ δ’ ἕξ, Ιοὔμηλοσ Ιἄμεινοσ Πούθοδοσ Ιἀχῖνοσ Σόαροσ Σααρᾶσ· τρεῖσ δὲ Λευὶ γεγόνασιν υἱοί, Γολγόμησ Κάαθοσ Μαράιροσ· Ιοὔδᾳ δὲ παῖδεσ ἦσαν τρεῖσ, Σάλασ Φάρεσοσ Ἐζελοόσ, υἱωνοὶ δὲ δύο γεγονότεσ ἐκ Φαρέσου, Ἐσρὼν καὶ Ἄμουροσ. Ἰσακχάρου δὲ τέσσαρεσ, Θούλασ Φρουρᾶσ Ιὤβοσ Σαμάρων. τρεῖσ δὲ Ζαβουλὼν ἦγεν υἱούσ, Σάραδον Ἥλωνα Ιἄνηλον.

τοῦτο μὲν τὸ ἐκ Λείασ γένοσ· καὶ αὐτῇ συνανῄει καὶ θυγάτηρ αὐτῆσ Δεῖνα. τρεῖσ οὗτοι καὶ τριάκοντα.

Ῥαχήλασ δὲ παῖδεσ ἦσαν δύο· τούτων Ιὠσήπῳ μὲν γεγόνεισαν υἱοὶ Μανασσῆσ καὶ Ἐφράνησ. Βενιαμεῖ δὲ τῷ ἑτέρῳ δέκα, Βόλοσ Βάκχαρισ Ἀσαβῆλοσ Γήλασ Νεεμάνησ Ιἤσ Ἄρωσ Νομφθὴσ Ὀππαῖσ Ἄροδοσ. οὗτοι τέσσαρεσ καὶ δέκα πρὸσ τοῖσ πρότερον κατειλεγμένοισ εἰσ ἑπτὰ καὶ τεσσαράκοντα γίνονται τὸν ἀριθμόν. καὶ τὸ μὲν γνήσιον γένοσ τῷ Ιἀκώβῳ τοῦτο ἦν, ἐκ Βάλλασ δὲ αὐτῷ γίνονται τῆσ Ῥαχήλασ θεραπαινίδοσ Δάνοσ καὶ Νεφθαλίσ, ᾧ τέσσαρεσ εἵποντο παῖδεσ, Ἐλιῆλοσ Γοῦνισ Σάρησ τε καὶ Σέλλιμοσ, Δάνῳ δὲ μονογενὲσ ἦν παιδίον Οὖσισ.

τούτων προσγινομένων τοῖσ προειρημένοισ πεντήκοντα καὶ τεσσάρων πληροῦσιν ἀριθμόν.

Γάδησ δὲ καὶ Ἀσῆροσ ἐκ Ζελφᾶσ μὲν ἦσαν, ἦν Λείασ δὲ αὕτη θεραπαινίσ, παῖδασ δ’ ἐπήγοντο Γάδησ μὲν ἑπτά, Ζοφωνίαν Οὔγιν Σοῦνιν Ζάβρωνα Εἰρήνην Ἐρωίδην Ἀριήλην· Ἀσήρωνόσ τε ἦν θυγάτηρ καὶ ἄρσενεσ ἀριθμὸν ἕξ, οἷσ ὀνόματα Ιὤμνησ Ἰσούσιοσ Ηἰ̈ούβησ Βάρησ Ἀβαρόσ τε καὶ Μελχιῆλοσ.

τούτων ἑκκαίδεκα ὄντων καὶ προστιθεμένων τοῖσ πεντήκοντα τέσσαρσιν ὁ προειρημένοσ ἀριθμὸσ πληροῦται μὴ συγκαταλεγέντοσ αὐτοῖσ Ιἀκώβου. Μαθὼν δὲ Ιὤσηποσ παραγινόμενον τὸν πατέρα, καὶ γὰρ προλαβὼν Ιοὔδασ ὁ ἀδελφὸσ ἐδήλωσεν αὐτῷ τὴν ἄφιξιν, ἀπαντησόμενοσ ἔξεισι καὶ καθ’ Ἡρώων πόλιν αὐτῷ συνέβαλεν.

ὁ δ’ ὑπὸ τῆσ χαρᾶσ ἀπροσδοκήτου τε καὶ μεγάλησ γενομένησ μικροῦ δεῖν ἐξέλιπεν, ἀλλὰ ἀνεζωπύρησεν αὐτὸν Ιὤσηποσ οὐδ’ αὐτὸσ μὲν κρατῆσαι δυνηθεὶσ ὡσ μὴ ταὐτὸ παθεῖν ὑφ’ ἡδονῆσ, οὐ μέντοι τὸν αὐτὸν τρόπον τῷ πατρὶ γενόμενοσ ἥττων τοῦ πάθουσ. ἔπειτα τὸν μὲν ἠρέμα κελεύσασ ὁδεύειν αὐτὸσ δὲ παραλαβὼν πέντε τῶν ἀδελφῶν ἠπείγετο πρὸσ τὸν βασιλέα φράσων αὐτῷ παραγενόμενον μετὰ τοῦ γένουσ τὸν Ιἄκωβον.

ὁ δὲ τοῦτο χαίρων ἤκουσε καὶ τὸν Ιὤσηπον ἐκέλευσεν αὐτῷ λέγειν τίνι βίῳ τερπόμενοι διατελοῦσιν ὡσ αὐτοῖσ τοῦτον ἐπιτρέψειε διάγειν. ὁ δὲ ποιμένασ ἀγαθοὺσ αὐτοὺσ ἔλεγε καὶ μηδενὶ τῶν ἄλλων ἢ τούτῳ μόνῳ προσανέχειν, τοῦ τε μὴ διαζευγνυμένουσ ἀλλ’ ἐν ταὐτῷ τυγχάνοντασ ἐπιμελεῖσθαι τοῦ πατρὸσ προνοούμενοσ τοῦ τε τοῖσ Αἰγυπτίοισ εἶναι προσφιλεῖσ μηδὲν πράττοντασ τῶν αὐτῶν ἐκείνοισ·

Αἰγυπτίοισ γὰρ ἀπειρημένον ἦν περὶ νομὰσ ἀναστρέφεσθαι. Τοῦ δ’ Ιἀκώβου παραγενομένου πρὸσ τὸν βασιλέα καὶ ἀσπαζομένου τε καὶ κατευχομένου περὶ τῆσ βασιλείασ αὐτῷ ὁ Φαραώθησ ἐπυνθάνετο, πόσον ἤδη βεβιωκὼσ εἰή χρόνον.

τοῦ δ’ ἑκατὸν ἔτη καὶ τριάκοντα γεγονέναι φήσαντοσ ἐθαύμασε τοῦ μήκουσ τῆσ ζωῆσ τὸν Ιἄκωβον.

εἰπόντοσ δ’ ὡσ ἥττονα τῶν προγόνων εἰή βεβιωκὼσ ἔτη συνεχώρησεν αὐτῷ ζῆν μετὰ τῶν τέκνων ἐν Ἡλιουπόλει· ἐν ἐκείνῃ γὰρ καὶ οἱ ποιμένεσ αὐτοῦ τὰσ νομὰσ εἶχον. Ὁ δὲ λιμὸσ τοῖσ Αἰγυπτίοισ ἐπετείνετο καὶ τὸ δεινὸν ἀπορώτερον ἔτι καὶ μᾶλλον αὐτοῖσ ἐγίνετο μήτε τοῦ ποταμοῦ ἐπάρδοντοσ, οὐ γὰρ ηὔξανε, μήτε ὑόντοσ τοῦ θεοῦ πρόνοιάν τε μηδεμίαν αὐτῶν ὑπ’ ἀγνοίασ πεποιημένων.

καὶ τοῦ Ιὠσήπου τὸν σῖτον ἐπὶ χρήμασιν αὐτοῖσ διδόντοσ, ὡσ [δὲ] ταῦτ’ αὐτοῖσ ἐπέλιπε, τῶν βοσκημάτων ἐωνοῦντο τὸν σῖτον καὶ τῶν ἀνδραπόδων· οἷσ δὲ καὶ γῆσ τισ ἦν μοῖρα ταύτην παρεχώρουν ἐπὶ τιμῇ τροφῆσ.

οὕτωσ τε τοῦ βασιλέωσ πάσησ αὐτῶν τῆσ περιουσίασ κυρίου γεγενημένου, μετῳκίσθησαν ἄλλοσ ἀλλαχοῦ, ὅπωσ βεβαία γένηται τῷ βασιλεῖ τῆσ χώρασ τούτων ἡ κτῆσισ, πλὴν τῶν ἱερέων· τούτοισ γὰρ ἔμενεν ἡ χώρα αὐτῶν. ἐδούλου τ’ αὐτῶν οὐ τὰ σώματα μόνον τὸ δεινόν, ἀλλὰ καὶ τὰσ διανοίασ καὶ τὸ λοιπὸν εἰσ ἀσχήμονα τῆσ τροφῆσ εὐπορίαν αὐτοὺσ κατηνάγκαζε.

ὁ Ιὤσηποσ εἰσ ἑκάστην παραγενόμενοσ πόλιν καὶ συλλέγων ἐν αὐταῖσ τὸ πλῆθοσ τήν τε γῆν αὐτοῖσ, ἣν ἐκείνων παραχωρούντων βασιλεὺσ ἔχειν ἠδύνατο καὶ καρποῦσθαι μόνοσ, εἰσ ἅπαν ἐχαρίζετο καὶ κτῆμα ἴδιον ἡγουμένουσ φιλεργεῖν παρεκάλει τὴν πέμπτην τῶν καρπῶν τῷ βασιλεῖ τελοῦντασ ὑπὲρ τῆσ χώρασ, ἣν δίδωσιν αὐτοῖσ οὖσαν αὐτοῦ.

τοὺσ δὲ παρ’ ἐλπίδασ κυρίουσ τῆσ γῆσ καθισταμένουσ χαρά τε ἐλάμβανε καὶ ὑφίσταντο τὰ προστάγματα.

καὶ τούτῳ τῷ τρόπῳ τό τε ἀξίωμα παρὰ τοῖσ Αἰγυπτίοισ αὐτοῦ μεῖζον Ιὤσηποσ ἀπεργάζεται, καὶ πλείω γε τὴν εὔνοιαν τῷ βασιλεῖ παρ’ αὐτῶν, ὅ τε τοῦ τελεῖν τὴν πέμπτην τῶν καρπῶν νόμοσ ἔμεινε καὶ μέχρι τῶν ὕστερον βασιλέων. Ιἄκωβοσ δὲ ἑπτακαιδέκατον ἔτοσ ἐν Αἰγύπτῳ διατρίψασ καὶ νόσῳ χρησάμενοσ παρόντων αὐτῷ τῶν υἱῶν ἀπέθανεν, ἐπευξάμενοσ τοῖσ μὲν κτῆσιν ἀγαθῶν καὶ προειπὼν αὐτοῖσ κατὰ προφητείαν, πῶσ μέλλει τῶν ἐκ τῆσ γενεᾶσ αὐτῶν ἕκαστοσ κατοικεῖν τὴν Χαναναίαν·

τοῦτο δὴ καὶ πολλοῖσ ὕστερον χρόνοισ ἐγένετο· Ιὠσήπου δ’ ἐγκώμιον διεξελθών, ὅτι μὴ μνησικακήσειε τοῖσ ἀδελφοῖσ, ἀλλὰ καὶ τούτου πλέον χρηστὸσ εἰσ αὐτοὺσ ἐγένετο δωρησάμενοσ αὐτοὺσ ἀγαθοῖσ, οἷσ οὐδὲ εὐεργέτασ τινὲσ ἠμείψαντο, προσέταξε τοῖσ ἰδίοισ παισίν, ἵνα τοὺσ Ιὠσήπου παῖδασ Ἐφρὴν καὶ Μανασσῆν εἰσ τὸν αὐτῶν ἀριθμὸν προσῶνται διαιρούμενοι μετ’ αὐτῶν τὴν Χαναναίαν, περὶ ὧν ὕστερον ἐροῦμεν·

ἠξίου μέντοι καὶ ταφῆσ ἐν Νεβρῶνι τυγχάνειν·

τελευτᾷ δὲ βιοὺσ ἔτη τὰ πάντα τριῶν δέοντα πεντήκοντα καὶ ἑκατόν, μηδενὸσ μὲν τῶν προγόνων ἀπολειφθεὶσ ἐπ’ εὐσεβείᾳ τοῦ θεοῦ, τυχὼν δὲ ἀμοιβῆσ ἧσ δίκαιον ἦν τοὺσ οὕτωσ ἀγαθοὺσ γεγονότασ. Ιὤσηποσ δὲ συγχωρήσαντοσ αὐτῷ τοῦ βασιλέωσ τὸν τοῦ πατρὸσ νεκρὸν εἰσ Νεβρῶνα κομίσασ ἐκεῖ θάπτει πολυτελῶσ. τῶν δ’ ἀδελφῶν οὐ βουλομένων αὐτῷ συνυποστρέφειν, δέοσ γὰρ αὐτοὺσ εἶχε μὴ τεθνηκότοσ αὐτοῖσ τοῦ πατρὸσ τιμωρήσαιτο τῆσ εἰσ αὐτὸν ἐπιβουλῆσ οὐκέτ’ ὄντοσ ᾧ χαρίζοιτο τὴν πρὸσ αὐτοὺσ μετριότητα, πείθει μηδὲν ὑφορᾶσθαι μηδ’ ἔχειν αὐτὸν δι’ ὑποψίασ, ἀγαγὼν δὲ μετ’ αὐτοῦ κτῆσιν πολλὴν ἐχαρίσατο καὶ πάσῃ περὶ αὐτοὺσ σπουδῇ χρώμενοσ οὐκ ἀπέλιπε.

Τελευτᾷ δὲ καὶ οὗτοσ ἔτη βιώσασ ἑκατὸν καὶ δέκα θαυμάσιοσ τὴν ἀρετὴν γενόμενοσ καὶ λογισμῷ πάντα διοικῶν καὶ τὴν ἐξουσίαν ταμιευόμενοσ, ὃ δὴ καὶ τῆσ τοιαύτησ εὐδαιμονίασ αἴτιον αὐτῷ παρὰ τοῖσ Αἰγυπτίοισ ἀλλαχόθεν ἥκοντι καὶ μετὰ τοιαύτησ κακοπραγίασ, μεθ’ ἧσ προειρήκαμεν, ὑπῆρχε.

τελευτῶσι δ’ αὐτοῦ καὶ οἱ ἀδελφοὶ ζήσαντεσ εὐδαιμόνωσ ἐπὶ τῆσ Αἰγύπτου.

καὶ τούτων μὲν τὰ σώματα κομίσαντεσ μετὰ χρόνον οἱ ἀπόγονοι καὶ οἱ παῖδεσ ἔθαψαν ἐν Νεβρῶνι, τὰ δὲ Ιὠσήπου ὀστᾶ ὕστερον, ὅτε μετανέστησαν ἐκ τῆσ Αἰγύπτου οἱ Ἑβραῖοι, εἰσ τὴν Χαναναίαν ἐκόμισαν· οὕτωσ γὰρ αὐτοὺσ ὁ Ιὤσηποσ ἐξώρκισε.

τούτων οὖν ἕκαστοσ ὡσ ἔσχε καὶ τίσι πόνοισ ἐκράτησαν τῆσ Χαναναίασ σημανῶ προδιηγησάμενοσ τὴν αἰτίαν δι’ ἣν τὴν Αἴγυπτον ἐξέλιπον. Αἰγυπτίοισ τρυφεροῖσ καὶ ῥᾳθύμοισ πρὸσ πόνουσ οὖσι καὶ τῶν τε ἄλλων ἡδονῶν ἥττοσι καὶ δὴ καὶ τῆσ κατὰ φιλοκέρδειαν συνέβη δεινῶσ πρὸσ τοὺσ Ἑβραίουσ διατεθῆναι κατὰ φθόνον τῆσ εὐδαιμονίασ.

ὁρῶντεσ γὰρ τὸ τῶν Ἰσραηλιτῶν γένοσ ἀκμάζον καὶ δι’ ἀρετὴν καὶ τὴν πρὸσ τὸ πονεῖν εὐφυί̈αν πλήθει χρημάτων ἤδη καὶ λαμπρούσ, κατ’ αὐτῶν αὔξεσθαι τούτουσ ὑπελάμβανον, ὧν τ’ ἦσαν ὑπὸ Ιὠσήπου τετυχηκότεσ διὰ χρόνου μῆκοσ λήθην λαβόντεσ καὶ τῆσ βασιλείασ εἰσ ἄλλον οἶκον μετεληλυθυίασ δεινῶσ ἐνύβριζόν τε τοῖσ Ἰσραηλίταισ καὶ ταλαιπωρίασ αὐτοῖσ ποικίλασ ἐπενόουν.

τόν τε γὰρ ποταμὸν εἰσ διώρυχασ αὐτοῖσ πολλὰσ προσέταξαν διατεμεῖν τείχη τε οἰκοδομῆσαι ταῖσ πόλεσι καὶ χώματα, ὅπωσ ἂν εἴργοι τὸν ποταμὸν μὴ λιμνάζειν ἐπεκβαίνοντα, πυραμίδασ τε ἀνοικοδομοῦντεσ ἐξετρύχουν ἡμῶν τὸ γένοσ, ὡσ τέχνασ τε παντοίασ ἀναδιδάσκεσθαι καὶ τοῖσ πόνοισ γενέσθαι συνήθεισ.

καὶ τετρακοσίων μὲν ἐτῶν χρόνον διήνυσαν ταῖσ ταλαιπωρίαισ·

ἀντεφιλονείκουν γὰρ οἱ μὲν Αἰγύπτιοι τοῖσ πόνοισ ἐξαπολέσαι τοὺσ Ἰσραηλίτασ θέλοντεσ, οἱ δ’ ἀεὶ κρείττουσ φαίνεσθαι τῶν ἐπιταγμάτων. Ἐν τούτοισ δ’ ὄντων αὐτῶν τοῖσ πράγμασιν αἰτία τοῦ μᾶλλον σπουδάσαι περὶ τὸν ἀφανισμὸν τοῦ γένουσ ἡμῶν τοῖσ Αἰγυπτίοισ προσεγένετο τοιαύτη·

τῶν ἱερογραμματέων τισ, καὶ γάρ εἰσι δεινοὶ περὶ τῶν μελλόντων τὴν ἀλήθειαν εἰπεῖν, ἀγγέλλει τῷ βασιλεῖ τεχθήσεσθαί τινα κατ’ ἐκεῖνον τὸν καιρὸν τοῖσ Ἰσραηλίταισ, ὃσ ταπεινώσει μὲν τὴν Αἰγυπτίων ἡγεμονίαν, αὐξήσει δὲ τοὺσ Ἰσραηλίτασ τραφεὶσ ἀρετῇ τε πάντασ ὑπερβαλεῖ καὶ δόξαν ἀείμνηστον κτήσεται. δείσασ δ’ ὁ βασιλεὺσ κατὰ γνώμην τὴν ἐκείνου κελεύει πᾶν τὸ γεννηθὲν ἄρσεν ὑπὸ τῶν Ἰσραηλιτῶν εἰσ τὸν ποταμὸν ῥιπτοῦντασ διαφθείρειν, παραφυλάσσειν τε τὰσ ὠδῖνασ τῶν Ἑβραίων γυναικῶν καὶ τοὺσ τοκετοὺσ αὐτῶν παρατηρεῖν τὰσ Αἰγυπτίων μαίασ·

ὑπὸ γὰρ τούτων αὐτὰσ ἐκέλευε μαιοῦσθαι, αἳ διὰ συγγένειαν ἔμελλον μὴ παραβήσεσθαι τὴν τοῦ βασιλέωσ βούλησιν·

τοὺσ μέντοι καταφρονήσαντασ τοῦ προστάγματοσ καὶ σώζειν λάθρα τολμήσαντασ τὸ τεχθὲν αὐτοῖσ ἀναιρεῖσθαι σὺν τῇ γενεᾷ προσέταξεν. δεινὸν οὖν τοῖσ ὑπομένουσι τὸ πάθοσ, οὐ καθὸ παίδων ἀπεστεροῦντο καὶ γονεῖσ ὄντεσ αὐτοὶ πρὸσ τὴν ἀπώλειαν ὑπούργουν τῶν γεννωμένων, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐπίνοια τῆσ τοῦ γένουσ αὐτῶν ἐπιλείψεωσ, φθειρομένων μὲν τῶν τικτομένων, αὐτῶν δὲ διαλυθησομένων, χαλεπὴν αὐτοῖσ καὶ δυσπαραμύθητον ἐποίει τὴν συμφοράν.

καὶ οἱ μὲν ἦσαν ἐν τούτῳ τῷ κακῷ·

κρατήσειε δ’ ἂν οὐδεὶσ τῆσ τοῦ θεοῦ γνώμησ οὐδὲ μυρίασ τέχνασ ἐπὶ τούτῳ μηχανησάμενοσ· ὅ τε γὰρ παῖσ, ὃν προεῖπεν ὁ ἱερογραμματεύσ, τρέφεται λαθὼν τὴν τοῦ βασιλέωσ φυλακὴν καὶ ἀληθὴσ ἐπὶ τοῖσ ἐξ αὐτοῦ γενησομένοισ ὁ προειπὼν εὑρέθη. γίνεται δ’ οὕτωσ. πρὸσ ἱκετείαν τοῦ θεοῦ τρέπεται παρακαλῶν οἶκτον ἤδη τινὰ λαβεῖν αὐτὸν ἀνθρώπων μηδὲν τῆσ εἰσ αὐτὸν θρησκείασ παραβεβηκότων δοῦναί τ’ ἀπαλλαγὴν αὐτοῖσ ὧν παρ’ ἐκεῖνον ἐκακοπάθουν τὸν καιρὸν καὶ τῆσ ἐπ’ ἀπωλείᾳ τοῦ γένουσ αὐτῶν ἐλπίδοσ.

ὁ δὲ θεὸσ ἐλεήσασ αὐτὸν καὶ πρὸσ τὴν ἱκεσίαν ἐπικλασθεὶσ ἐφίσταται κατὰ τοὺσ ὕπνουσ αὐτῷ καὶ μήτε ἀπογινώσκειν αὐτὸν περὶ τῶν μελλόντων παρεκάλει τήν τε εὐσέβειαν αὐτῶν ἔλεγε διὰ μνήμησ ἔχειν καὶ τὴν ὑπὲρ αὐτῆσ ἀμοιβὴν ἀεὶ παρέξειν, ἤδη μὲν καὶ τοῖσ προγόνοισ αὐτῶν δωρησάμενοσ τὸ γενέσθαι τοσοῦτον πλῆθοσ αὐτοὺσ ἐξ ὀλίγων.

καὶ Ἅβραμον μὲν μόνον ἐκ τῆσ Μεσοποταμίασ εἰσ τὴν Χαναναίαν παραγενόμενον εὐδαιμονῆσαι τά τε ἄλλα καὶ τῆσ γυναικὸσ αὐτῷ πρὸσ γονὴν ἀκάρπωσ ἐχούσησ πρότερον ἔπειτα κατὰ τὴν αὐτοῦ βούλησιν ἀγαθῆσ πρὸσ τοῦτο γενομένησ τεκνῶσαι παῖδασ καὶ καταλιπεῖν μὲν Ἰσμαήλῳ καὶ τοῖσ ἐξ αὐτοῦ τὴν Ἀράβων χώραν, τοῖσ δ’ ἐκ Κατούρασ τὴν Τρωγλοδῦτιν, Ἰσάκῳ δὲ τὴν Χαναναίαν.

"ὅσα τε πολεμῶν κατὰ τὴν ἐμήν, φησί, συμμαχίαν ἠνδραγάθησε κἂν ἀσεβεῖσ εἶναι δόξητε καὶ μὴ διὰ μνήμησ ἔχοντεσ.

Ιἄκωβον δὲ καὶ τοῖσ οὐχ ὁμοφύλοισ γνώριμον εἶναι συμβέβηκεν ἐπί τε μεγέθει τῆσ εὐδαιμονίασ μεθ’ ἧσ ἐβίωσε καὶ παισὶ τοῖσ αὐτοῦ κατέλιπεν, οὗ μετὰ ἑβδομήκοντα τῶν πάντων εἰσ Αἴγυπτον ἀφικομένου ὑπὲρ ἑξήκοντά που μυριάδασ ἤδη γεγόνατε. νῦν δ’ ἐμὲ τοῦ κοινῇ συμφέροντοσ ὑμῶν ἴστε προνοούμενον καὶ τῆσ σῆσ εὐκλείασ·

ὁ παῖσ γὰρ οὗτοσ, οὗ τὴν γένεσιν Αἰγύπτιοι δεδιότεσ κατέκριναν ἀπολλύναι τὰ ἐξ Ἰσραηλιτῶν τικτόμενα, σὸσ ἔσται καὶ λήσεται μὲν τοὺσ ἐπ’ ὀλέθρῳ παραφυλάσσοντασ, τραφεὶσ δὲ παραδόξωσ τὸ μὲν Ἑβραίων γένοσ τῆσ παρ’ Αἰγυπτίοισ ἀνάγκησ ἀπολύσει, μνήμησ δὲ ἐφ’ ὅσον μενεῖ χρόνον τὰ σύμπαντα τεύξεται παρ’ ἀνθρώποισ οὐχ Ἑβραίοισ μόνον ἀλλὰ καὶ παρὰ τοῖσ ἀλλοφύλοισ, ἐμοῦ τοῦτο χαριζομένου σοί τε καὶ τοῖσ ἐκ σοῦ γενησομένοισ. ἔσται δ’ αὐτῷ καὶ ὁ ἀδελφὸσ τοιοῦτοσ, ὥστε τὴν ἐμὴν ἕξειν ἱερωσύνην αὐτόν τε καὶ τοὺσ ἐγγόνουσ αὐτοῦ διὰ παντὸσ τοῦ χρόνου.

Ταῦτα τῆσ ὄψεωσ αὐτῷ δηλωσάσησ περιεγερθεὶσ ὁ Ἀμαράμησ ἐδήλου τῇ Ιὠχαβέλῃ, γυνὴ δ’ ἦν αὐτοῦ, καὶ τὸ δέοσ ἔτι μεῖζον διὰ τὴν τοῦ ὀνείρου πρόρρησιν αὐτοῖσ συνίστατο·

οὐ γὰρ ὡσ περὶ παιδὸσ μόνον εὐλαβεῖσ ἦσαν, ἀλλὰ καὶ ὡσ ἐπὶ μεγέθει τοσαύτησ εὐδαιμονίασ ἐσομένου. τοῖσ μέντοι προκατηγγελμένοισ ὑπὸ τοῦ θεοῦ πίστιν ὁ τοκετὸσ τῆσ γυναικὸσ παρεῖχε λαθούσησ τοὺσ φύλακασ διὰ τὴν τῶν ὠδίνων ἐπιείκειαν καὶ τῷ μὴ βιαίασ αὐτῇ προσπεσεῖν τὰσ ἀλγηδόνασ.

καὶ τρεῖσ μὲν μῆνασ παρ’ αὐτοῖσ τρέφουσι λανθάνοντεσ· ἔπειτα δὲ δείσασ Ἀμαράμησ, μὴ κατάφωροσ γένηται καὶ πεσὼν ὑπὸ τὴν τοῦ βασιλέωσ ὀργὴν αὐτόσ τε ἀπόληται μετὰ τοῦ παιδίου καὶ τοῦ θεοῦ τὴν ἐπαγγελίαν ἀφανίσειεν, ἔγνω μᾶλλον ἐπὶ τούτῳ ποιήσασθαι τὴν τοῦ παιδὸσ σωτηρίαν καὶ πρόνοιαν ἢ τῷ λήσεσθαι πεπιστευκώσ, τοῦτο δ’ ἦν ἄδηλον, ἐναποκινδυνεύειν οὐ τῷ παιδὶ μόνον κρυφαίωσ τρεφομένῳ ἀλλὰ καὶ αὐτῷ·

τὸν δὲ θεὸν ἡγεῖτο πᾶσαν ἐκποριεῖν ἀσφάλειαν ὑπὲρ τοῦ μηδὲν ψευδὲσ γενέσθαι τῶν εἰρημένων.

τῷ γὰρ ὕδατι τὴν διὰ τῶν πλεγμάτων ἀποφράττειν εἴσοδον ἡ ἄσφαλτοσ πέφυκεν, ἐντιθέασι τὸ παιδίον καὶ κατὰ τοῦ ποταμοῦ βαλόντεσ εἰάσαν ἐπὶ τῷ θεῷ τὴν σωτηρίαν αὐτοῦ.

καὶ τὸ μὲν ὁ ποταμὸσ παραλαβὼν ἔφερε, Μαριάμη δὲ τοῦ παιδὸσ ἀδελφὴ κελευσθεῖσα ὑπὸ τῆσ μητρὸσ ἀντιπαρεξῄει φερόμενον ὅποι χωρήσει ὀψομένη τὸ πλέγμα. σωζομένουσ δ’ ἐκ παραδόξου καὶ σχεδὸν ἐκ μέσου τῶν κακῶν εὑρισκομένουσ τὴν εὐπραγίαν τοὺσ κινδυνεύοντασ τῇ τοῦ θεοῦ γνώμῃ.

τοιοῦτον δέ τι καὶ περὶ τὸν παῖδα τοῦτον γενόμενον ἐμφανίζει τὴν ἰσχὺν τοῦ θεοῦ. Θέρμουθισ ἦν θυγάτηρ τοῦ βασιλέωσ.

αὕτη παίζουσα παρὰ τὰσ ᾐόνασ τοῦ ποταμοῦ καὶ φερόμενον ὑπὸ τοῦ ῥεύματοσ θεασαμένη τὸ πλέγμα κολυμβητὰσ ἐπιπέμπει κελεύσασα τὴν κοιτίδα πρὸσ αὐτὴν ἐκκομίσαι. παραγενομένων δὲ τῶν ἐπὶ τούτῳ σταλέντων μετὰ τῆσ κοιτίδοσ ἰδοῦσα τὸ παιδίον ὑπερηγάπησε μεγέθουσ τε ἕνεκα καὶ κάλλουσ· τοσαύτῃ γὰρ ὁ θεὸσ περὶ Μωυσῆν ἐχρήσατο σπουδῇ, ὡσ ὑπ’ αὐτῶν τῶν ψηφισαμένων διὰ τὴν αὐτοῦ γένεσιν καὶ τῶν ἄλλων τῶν ἐκ τοῦ Ἑβραίων γένουσ ἀπώλειαν ποιῆσαι τροφῆσ καὶ ἐπιμελείασ ἀξιωθῆναι.

κελεύει τε γύναιον ἡ Θέρμουθισ ἀχθῆναι παρέξον θηλὴν τῷ παιδίῳ. μὴ προσεμένου δὲ αὐτοῦ τὴν θηλὴν ἀλλ’ ἀποστραφέντοσ καὶ τοῦτ’ ἐπὶ πολλῶν ποιήσαντοσ γυναικῶν ἡ Μαριάμη παρατυγχάνουσα τοῖσ γινομένοισ οὐχ ὥστε ἐκ παρασκευῆσ δοκεῖν ἀλλὰ κατὰ θεωρίαν, "μάτην, εἶπεν, ὦ βασίλισσα, ταύτασ ἐπὶ τροφῇ τοῦ παιδὸσ μετακαλῇ τὰσ γυναῖκασ, αἳ μηδὲν πρὸσ αὐτὸ συγγενὲσ ἔχουσιν.

εἰ μέντοι τινὰ τῶν Ἑβραί̈δων γυναικῶν ἀχθῆναι ποιήσειασ, τάχα ἂν προσοῖτο θηλὴν ὁμοφύλου. " δόξασαν δὲ λέγειν εὖ κελεύει τοῦτ’ αὐτὴν ἐκπορίσαι καὶ τῶν γαλουχουσῶν τινα μεταθεῖν.

ἡ δὲ τοιαύτησ ἐξουσίασ λαβομένη παρῆν ἄγουσα τὴν μητέρα μηδενὶ γινωσκομένην. καὶ τὸ παιδίον ἀσμενίσαν πωσ προσφύεται τῇ θηλῇ, καὶ δεηθείσησ γε τῆσ βασιλίδοσ πιστεύεται τὴν τροφὴν τοῦ παιδίου πρὸσ τὸ πᾶν. Κἀπ’ αὐτῶν τὴν ἐπίκλησιν ταύτην τῶν συμβεβηκότων ἔθετο εἰσ τὸν ποταμὸν ἐμπεσόντι·

τὸ γὰρ ὕδωρ μῶυ Αἰγύπτιοι καλοῦσιν, ἐσῆσ δὲ τοὺσ [ἐξ ὕδατοσ] σωθέντασ. συνθέντεσ οὖν ἐξ ἀμφοτέρων τὴν προσηγορίαν αὐτῷ ταύτην τίθενται. καὶ ἦν ὁμολογουμένωσ κατὰ τὴν τοῦ θεοῦ πρόρρησιν φρονήματόσ τε μεγέθει καὶ πόνων καταφρονήσει Ἑβραίων ἄριστοσ.

Ἅβραμοσ γὰρ αὐτῷ πατὴρ ἕβδομοσ. Ἀμαράμου γὰρ αὐτὸσ ἦν παῖσ τοῦ Καάθου, Καάθου δὲ πατὴρ Λευὶσ ὁ τοῦ Ιἀκώβου, ὃσ ἦν Ἰσάκῳ γενόμενοσ, Ἁβράμου δὲ οὗτοσ ἦν. σύνεσισ δὲ οὐ κατὰ τὴν ἡλικίαν ἐφύετ’ αὐτῷ τοῦ δὲ ταύτησ μέτρου πολὺ κρείττων, καὶ πρεσβυτέραν διεδείκνυεν ταύτησ τὴν περιουσίαν ἐν ταῖσ παιδιαῖσ, καὶ μειζόνων τῶν ὑπ’ ἀνδρὸσ γενησομένων ἐπαγγελίαν εἶχε τὰ τότε πραττόμενα.

καὶ τριετεῖ μὲν αὐτῷ γεγενημένῳ θαυμαστὸν ὁ θεὸσ τὸ τῆσ ἡλικίασ ἐξῆρεν ἀνάστημα, πρὸσ δὲ κάλλοσ οὐδεὶσ ἀφιλότιμοσ ἦν οὕτωσ, ὡσ Μωυσῆν θεασάμενοσ μὴ ἐκπλαγῆναι τῆσ εὐμορφίασ, πολλοῖσ τε συνέβαινε καθ’ ὁδὸν φερομένῳ συντυγχάνουσιν ἐπιστρέφεσθαι μὲν ὑπὸ τῆσ ὄψεωσ τοῦ παιδόσ, ἀφιέναι δὲ τὰ σπουδαζόμενα καὶ τῇ θεωρίᾳ προσευσχολεῖν αὐτοῦ· καὶ γὰρ ἡ χάρισ ἡ παιδικὴ πολλὴ καὶ ἄκρατοσ περὶ αὐτὸν οὖσα κατεῖχε τοὺσ ὁρῶντασ.

Ὄντα δ’ αὐτὸν τοιοῦτον ἡ Θέρμουθισ παῖδα ποιεῖται γονῆσ γνησίασ οὐ μεμοιραμένη, καί ποτε κομίσασα τὸν Μωυσῆν πρὸσ τὸν πατέρα ἐπεδείκνυε τοῦτον καὶ ὡσ φροντίσειε διαδοχῆσ, εἰ καὶ βουλήσει θεοῦ μὴ τύχοι παιδὸσ γνησίου, πρὸσ αὐτόν τε ἔλεγεν, ἀναθρεψαμένη παῖδα μορφῇ τε θεῖον καὶ φρονήματι γενναῖον, θαυμασίωσ δὲ αὐτὸν καὶ παρὰ τῆσ τοῦ ποταμοῦ λαβοῦσα χάριτοσ ἐμαυτῆσ μὲν ἡγησάμην παῖδα ποιήσασθαι, τῆσ δὲ σῆσ βασιλείασ διάδοχον.

" ταῦτα λέγουσα ταῖσ τοῦ πατρὸσ χερσὶν ἐνετίθει τὸ βρέφοσ, ὁ δὲ λαβὼν καὶ προστερνισάμενοσ κατὰ φιλοφρόνησιν χάριν τῆσ θυγατρὸσ ἐπιτίθησιν αὐτῷ τὸ διάδημα·

καταφέρει δ’ ὁ Μωυσῆσ εἰσ τὴν γῆν περιελόμενοσ αὐτὸ κατὰ νηπιότητα δῆθεν ἐπέβαινέ τε αὐτῷ τοῖσ ποσί. καὶ τοῦτο ἔδοξεν οἰωνὸν ἐπὶ τῇ βασιλείᾳ φέρειν.

θεασάμενοσ δ’ ὁ ἱερογραμματεὺσ ὁ καὶ τὴν γένεσιν αὐτοῦ προειπὼν ἐπὶ ταπεινώσει τῆσ Αἰγυπτίων ἀρχῆσ ἐσομένην ὡρ́μησεν ἀποκτεῖναι, καὶ δεινὸν ἀνακραγών, "οὗτοσ, εἶπε, βασιλεῦ, ὁ παῖσ ἐκεῖνοσ, ὃν κτείνασιν ἡμῖν ἐδήλωσεν ὁ θεὸσ ἀφόβοισ εἶναι, μαρτυρεῖ τῇ προαγορεύσει τοῦ γεγονότοσ ἐπιβεβηκὼσ ἡγεμονίᾳ τῇ σῇ καὶ πατῶν τὸ διάδημα. τοῦτον οὖν ἀνελὼν Αἰγυπτίοισ μὲν τὸ ἀπ’ αὐτοῦ δέοσ ἄνεσ, Ἑβραίοισ δὲ τὴν ἐλπίδα τοῦ δι’ αὐτὸν θάρσουσ ἀφελοῦ.

καὶ πρὸσ τὸν φόνον ὀκνηρὸσ ἦν ὁ βασιλεὺσ τοιοῦτον αὐτὸν τοῦ θεοῦ παρασκευάσαντοσ, ᾧ πρόνοια τῆσ Μωυσέοσ σωτηρίασ ἦν.

ἐτρέφετο οὖν πολλῆσ ἐπιμελείασ τυγχάνων, καὶ τοῖσ μὲν Ἑβραίοισ ἐπ’ αὐτῷ παρῆν ἐλπὶσ περὶ τῶν ὅλων, δι’ ὑποψίασ δ’ εἶχον Αἰγύπτιοι τὴν ἀνατροφὴν αὐτοῦ· μηδενὸσ δ’ ὄντοσ φανεροῦ, δι’ ὃν κἂν ἀπέκτεινεν αὐτὸν ὁ βασιλεὺσ μηδὲν ὄντα ἢ συγγενοὺσ διὰ τῆσ εἰσποιήσεωσ ἢ τῶν ἄλλων τινόσ, ᾧ πλέον ὑπὲρ ὠφελείασ τῆσ Αἰγυπτίων ἐκ τοῦ προειδέναι τὰ μέλλοντα θαρρεῖν παρῆν, ἀπείχοντο τῆσ ἀναιρέσεωσ αὐτοῦ.

Μωυσῆσ μὲν τῷ προειρημένῳ τρόπῳ γεννηθείσ τε καὶ τραφεὶσ καὶ παρελθὼν εἰσ ἡλικίαν φανερὰν τοῖσ Αἰγυπτίοισ τὴν ἀρετὴν ἐποίησε καὶ τὸ ἐπὶ ταπεινώσει μὲν τῇ ἐκείνων, ἐπ’ αὐξήσει δὲ τῶν Ἑβραίων γεγονέναι τοιαύτησ ἀφορμῆσ λαβόμενοσ·

Αἰθίοπεσ, πρόσοικοι δ’ εἰσὶ τοῖσ Αἰγυπτίοισ, ἐμβαλόντεσ εἰσ χώραν αὐτῶν ἔφερον καὶ ἦγον τὰ τῶν Αἰγυπτίων.

οἱ δ’ ὑπ’ ὀργῆσ στρατεύουσιν ἐπ’ αὐτοὺσ ἀμυνούμενοι τῆσ καταφρονήσεωσ, καὶ τῇ μάχῃ κρατηθέντεσ οἱ μὲν αὐτῶν ἔπεσον οἱ δ’ αἰσχρῶσ εἰσ τὴν οἰκείαν διεσώθησαν φυγόντεσ. ἐπηκολούθησαν δὲ διώκοντεσ Αἰθίοπεσ καὶ μαλακίασ ὑπολαβόντεσ τὸ μὴ κρατεῖν ἁπάσησ τῆσ Αἰγύπτου τῆσ χώρασ ἐπὶ πλεῖον ἥπτοντο καὶ γευσάμενοι τῶν ἀγαθῶν οὐκέτ’ αὐτῶν ἀπείχοντο, ὡσ δὲ τὰ γειτνιῶντα μέρη πρῶτον αὐτοῖσ ἐπερχομένων οὐκ ἐτόλμων ἀντιστρατεύειν, προύβησαν ἄχρι Μέμφεωσ καὶ τῆσ θαλάσσησ οὐδεμιᾶσ τῶν πόλεων ἀντέχειν δυνηθείσησ.

τῷ δὲ κακῷ πιεζόμενοι πρὸσ χρησμοὺσ Αἰγύπτιοι καὶ μαντείασ τρέπονται·

συμβουλεύσαντοσ δ’ αὐτοῖσ τοῦ θεοῦ συμμάχῳ χρήσασθαι τῷ Ἑβραίῳ κελεύει ὁ βασιλεὺσ τὴν θυγατέρα παρασχεῖν τὸν Μωυσῆν στρατηγὸν αὐτῷ γενησόμενον. ἡ δὲ ὁρ́κουσ ποιησαμένῳ, ὥστε μηδὲν διαθεῖναι κακόν, παραδίδωσιν ἀντὶ μεγάλησ μὲν εὐεργεσίασ κρίνουσα τὴν συμμαχίαν, κακίζουσα δὲ τοὺσ ἱερέασ, εἰ κτεῖναι προαγορεύσαντεσ αὐτὸν ὡσ πολέμιον οὐκ ᾐδοῦντο νῦν χρῄζοντεσ αὐτοῦ τῆσ ἐπικουρίασ.

Μωυσῆσ δὲ ὑπό τε τῆσ Θερμούθιδοσ παρακληθεὶσ καὶ ὑπὸ τοῦ βασιλέωσ ἡδέωσ προσδέχεται τὸ ἔργον·

ἔχαιρον δ’ οἱ ἱερογραμματεῖσ ἀμφοτέρων τῶν ἐθνῶν, Αἰγυπτίων μὲν ὡσ τούσ τε πολεμίουσ τῇ ἐκείνου κρατήσοντεσ ἀρετῇ καὶ τὸν Μωυσῆν ταὐτῷ δόλῳ κατεργασόμενοι, οἱ δὲ τῶν Ἑβραίων ὡσ φυγεῖν αὐτοῖσ ἐσομένου τοὺσ Αἰγυπτίουσ διὰ τὸ Μωυσῆν αὐτοῖσ στρατηγεῖν. ὁ δὲ φθάσασ πρὶν ἢ καὶ πυθέσθαι τοὺσ πολεμίουσ τὴν ἔφοδον αὐτοῦ τὸν στρατὸν ἀναλαβὼν ἦγεν οὐ διὰ τοῦ ποταμοῦ ποιησάμενοσ τὴν ἐλασίαν, ἀλλὰ διὰ γῆσ.

ἔνθα τῆσ αὐτοῦ συνέσεωσ θαυμαστὴν ἐπίδειξιν ἐποιήσατο· τῆσ γὰρ γῆσ οὔσησ χαλεπῆσ ὁδευθῆναι διὰ πλῆθοσ ἑρπετῶν, παμφορωτάτη γάρ ἐστι τούτων, ὡσ καὶ τὰ παρ’ ἄλλοισ οὐκ ὄντα μόνη τρέφειν δυνάμει τε καὶ κακίᾳ καὶ τῷ τῆσ ὄψεωσ ἀσυνήθει διαφέροντα, τινὰ δ’ αὐτῶν ἐστι καὶ πετεινὰ ὡσ λανθάνοντα μὲν ἀπὸ γῆσ κακουργεῖν καὶ μὴ προϊδομένουσ ἀδικεῖν ὑπερπετῆ γενόμενα, νοεῖ πρὸσ ἀσφάλειαν καὶ ἀβλαβῆ πορείαν τοῦ στρατεύματοσ στρατήγημα θαυμαστόν·

πλέγματα γὰρ ἐμφερῆ κιβωτοῖσ ἐκ βίβλου κατασκευάσασ καὶ πληρώσασ ἴβεων ἐκόμιζε.

πολεμιώτατον δ’ ἐστὶν ὄφεσι τοῦτο τὸ ζῷον· φεύγουσί τε γὰρ ἐπερχομένασ καὶ ἐφιστάμενοι καθάπερ ὑπ’ ἐλάφων ἁρπαζόμενοι καταπίνονται· χειροήθεισ δ’ εἰσὶν αἱ ἴβεισ καὶ πρὸσ μόνον τὸ τῶν ὄφεων γένοσ ἄγριοι. καὶ περὶ μὲν τούτων παρίημι νῦν γράφειν οὐκ ἀγνοούντων τῶν Ἑλλήνων τῆσ ἴβιδοσ τὸ εἶδοσ.

ὡσ οὖν εἰσ τὴν γῆν ἐνέβαλε τὴν θηριοτρόφον, ταύταισ ἀπεμάχετο τὴν τῶν ἑρπετῶν φύσιν ἐπαφεὶσ αὐτοῖσ καὶ προπολεμούσαισ χρώμενοσ. τοῦτον οὖν ὁδεύσασ τὸν τρόπον οὐδὲ προμαθοῦσι παρῆν τοῖσ Αἰθίοψι, καὶ συμβαλὼν αὐτοῖσ κρατεῖ τῇ μάχῃ καὶ τῶν ἐλπίδων, ἃσ εἶχον ἐπὶ τοὺσ Αἰγυπτίουσ, ἀφαιρεῖται τάσ τε πόλεισ αὐτῶν ἐπῄει καταστρεφόμενοσ, καὶ φόνοσ πολὺσ τῶν Αἰθιόπων ἐπράττετο. καὶ τῆσ διὰ Μωυσῆν εὐπραγίασ γευσάμενον τὸ τῶν Αἰγυπτίων στράτευμα πονεῖν οὐκ ἔκαμνεν, ὡσ περὶ ἀνδραποδισμοῦ καὶ παντελοῦσ ἀναστάσεωσ τὸν κίνδυνον εἶναι τοῖσ Αἰθίοψι·

καὶ τέλοσ συνελαθέντεσ εἰσ Σαβὰν πόλιν βασίλειον οὖσαν τῆσ Αἰθιοπίασ, ἣν ὕστερον Καμβύσησ Μερόην ἐπωνόμασεν ἀδελφῆσ ἰδίασ τοῦτο καλουμένησ, ἐπολιορκοῦντο.

ἦν δὲ δυσπολιόρκητον σφόδρα τὸ χωρίον τοῦ τε Νείλου περιέχοντοσ αὐτὴν καὶ κυκλουμένου ποταμῶν τε ἄλλων Ἀστάπου καὶ Ἀσταβόρα δύσμαχον τοῖσ πειρωμένοισ διαβαίνειν τὸ ῥεῦμα ποιούντων· ἡ γὰρ πόλισ ἐντὸσ οὖσα νῆσοσ οἰκεῖται τείχουσ τε αὐτῇ καρτεροῦ περιηγμένου καὶ πρὸσ μὲν τοὺσ πολεμίουσ πρόβλημα τοὺσ ποταμοὺσ ἔχουσα χώματά τε μεγάλα μεταξὺ τοῦ τείχουσ, ὥστε ἀνεπίκλυστον εἶναι βιαιότερον ὑπὸ πληθώρασ φερομένων, ἅπερ καὶ τοῖσ περαιωσαμένοισ τοὺσ ποταμοὺσ ἄπορον ἐποίει τῆσ πόλεωσ τὴν ἅλωσιν.

φέροντι τοίνυν ἀηδῶσ τῷ Μωυσεῖ τὴν τοῦ στρατεύματοσ ἀργίαν, εἰσ χεῖρασ γὰρ οὐκ ἐτόλμων ἀπαντᾶν οἱ πολέμιοι, συνέτυχέ τι τοιοῦτον.

Θάρβισ θυγάτηρ ἦν τοῦ Αἰθιόπων βασιλέωσ.

αὕτη τὸν Μωυσῆν πλησίον τοῖσ τείχεσι προσάγοντα τὴν στρατιὰν καὶ μαχόμενον γενναίωσ ἀποσκοποῦσα καὶ τῆσ ἐπινοίασ τῶν ἐγχειρήσεων θαυμάζουσα, καὶ τοῖσ τε Αἰγυπτίοισ αἴτιον ἀπεγνωκόσιν ἤδη τὴν ἐλευθερίαν τῆσ εὐπραγίασ ὑπολαμβάνουσα καὶ τοῖσ Αἰθίοψιν αὐχοῦσιν ἐπὶ τοῖσ κατ’ αὐτῶν κατωρθωμένοισ τοῦ περὶ τῶν ἐσχάτων κινδύνου, εἰσ ἔρωτα δεινὸν ὤλισθεν αὐτοῦ καὶ περιόντοσ τοῦ πάθουσ πέμπει πρὸσ αὐτὸν τῶν οἰκετῶν τοὺσ πιστοτάτουσ διαλεγομένη περὶ γάμου. προσδεξαμένου δὲ τὸν λόγον ἐπὶ τῷ παραδοῦναι τὴν πόλιν καὶ ποιησαμένου πίστεισ ἐνόρκουσ ἦ μὴν ἄξεσθαι γυναῖκα καὶ κρατήσαντα τῆσ πόλεωσ μὴ παραβήσεσθαι τὰσ συνθήκασ, φθάνει τὸ ἔργον τοὺσ λόγουσ.

καὶ μετὰ τὴν ἀναίρεσιν τῶν Αἰθιόπων εὐχαριστήσασ τῷ θεῷ συνετέλει τὸν γάμον Μωυσῆσ καὶ τοὺσ Αἰγυπτίουσ ἀπήγαγεν εἰσ τὴν ἑαυτῶν. Οἱ δ’ ἐξ ὧν ἐσώζοντο ὑπὸ Μωυσέοσ μῖσοσ ἐκ τούτων πρὸσ αὐτὸν ἀνελάμβανον καὶ θερμότερον ἅπτεσθαι τῶν κατ’ αὐτοῦ βουλευμάτων ἠξίουν, ὑπονοοῦντεσ μὲν μὴ διὰ τὴν εὐπραγίαν νεωτερίσειε κατὰ τὴν Αἴγυπτον, διδάσκοντεσ δὲ τὸν βασιλέα περὶ τῆσ σφαγῆσ.

ὁ δὲ καὶ καθ’ αὑτὸν μὲν εἶχε τὴν τοῦ πράγματοσ ἐπίνοιαν ὑπό τε φθόνου τῆσ Μωυσέοσ στρατηγίασ καὶ ὑπὸ δέουσ ταπεινώσεωσ, ἐπειχθεὶσ δ’ ὑπὸ τῶν ἱερογραμματέων οἱο͂́σ τε ἦν ἐγχειρεῖν τῇ Μωυσέοσ ἀναιρέσει.

φθάσασ δὲ τὴν ἐπιβουλὴν καταμαθεῖν λαθὼν ὑπέξεισι·

καὶ τῶν ὁδῶν φυλαττομένων ποιεῖται διὰ τῆσ ἐρήμου τὸν δρασμὸν καὶ ὅθεν ἦν ὑπόνοια μὴ λαβεῖν τοὺσ ἐχθρούσ, ἄπορόσ τε ὢν τροφῆσ ἀπηλλάττετο τῇ καρτερίᾳ καταφρονῶν, εἴσ τε πόλιν Μαδιανὴν ἀφικόμενοσ πρὸσ μὲν τῇ Ἐρυθρᾷ θαλάσσῃ κειμένην ἐπώνυμον δ’ ἑνὸσ τῶν Ἁβράμῳ γενομένων ἐκ Κατούρασ υἱῶν, καθεσθεὶσ ἐπί τινοσ φρέατοσ ἐκ τοῦ κόπου καὶ τῆσ ταλαιπωρίασ ἠρέμει μεσημβρίασ οὔσησ οὐ πόρρω τῆσ πόλεωσ. ἐνταῦθ’ αὐτῷ συνέβη καὶ πρᾶξισ ἐκ διαίτησ τῶν αὐτόθι συστήσασα τὴν ἀρετὴν αὐτοῦ καὶ πρὸσ τὸ κρεῖττον ἀφορμὴν παρασχοῦσα.

Τῶν γὰρ χωρίων δυσύδρων ὄντων προκατελάμβανον οἱ ποιμένεσ τὰ φρέατα, ὅπωσ μὴ προεξαναλωμένου τοῦ ὕδατοσ ὑπὸ τῶν ἄλλων σπανίζοι ποτοῦ τὰ θρέμματα.

αἳ τῶν τοῦ πατρὸσ ποιμνίων ἐπιμελούμεναι διὰ τὸ ταύτην ὑπουργίαν εἶναι καὶ γυναιξὶν ἐπιχώριον παρὰ τοῖσ Τρωγλοδύταισ φθάσασαι τὸ αὔταρκεσ ἐκ τοῦ φρέατοσ ἀνέσπασαν ὕδωρ τοῖσ ποιμνίοισ εἰσ δεξαμενάσ, αἳ πρὸσ ἐκδοχὴν τοῦ ὕδατοσ ἐγεγόνεισαν.

ἐπιστάντων δὲ ποιμένων ταῖσ παρθένοισ, ὥστ’ αὐτοὶ τοῦ ὕδατοσ κρατεῖν, Μωυσῆσ δεινὸν ἡγησάμενοσ εἶναι περιιδεῖν ἀδικουμένασ τὰσ κόρασ καὶ τὴν βίαν τὴν τῶν ἀνδρῶν ἐᾶσαι κρείττονα γενέσθαι τοῦ τῶν παρθένων δικαίου, τοὺσ μὲν εἶρξε πλεονεκτεῖν ἐθέλοντασ, ταῖσ δὲ παρέσχε τὴν πρέπουσαν βοήθειαν.

αἱ δ’ εὐεργετηθεῖσαι παρῆσαν πρὸσ τὸν πατέρα τήν τε ὕβριν τῶν ποιμένων αὐτῷ διηγούμεναι καὶ τὴν ἐπικουρίαν τοῦ ξένου παρεκάλουν τε μὴ ματαίαν αὐτῷ γενέσθαι τὴν εὐποιίαν μηδ’ ἀμοιβῆσ ὑστεροῦσαν.

ὁ δὲ τάσ τε παῖδασ ἀπεδέξατο τῆσ περὶ τὸν εὐεργετηκότα σπουδῆσ καὶ τὸν Μωυσῆν εἰσ ὄψιν ἐκέλευεν ἄγειν αὐτῷ τευξόμενον χάριτοσ δικαίασ. ὡσ δ’ ἧκε, τήν τε τῶν θυγατέρων αὐτῷ ἀπεσήμαινε μαρτυρίαν ἐπὶ τῇ βοηθείᾳ καὶ τῆσ ἀρετῆσ αὐτὸν θαυμάζων οὐκ εἰσ ἀναισθήτουσ εὐεργεσιῶν καταθέσθαι τὴν ἐπικουρίαν ἔλεγεν, ἀλλ’ ἱκανοὺσ ἐκτῖσαι χάριν καὶ τῷ μεγέθει τῆσ ἀμοιβῆσ ὑπερβαλεῖν τὸ μέτρον τῆσ εὐποιίασ.

ποιεῖται δ’ αὐτὸν υἱὸν καὶ μίαν τῶν θυγατέρων πρὸσ γάμον δίδωσι τῶν τε θρεμμάτων, ἐν τούτοισ γὰρ ἡ πᾶσα κτῆσισ τὸ παλαιὸν ἦν τοῖσ βαρβάροισ, ἀποδείκνυσιν ἐπιμελητὴν καὶ δεσπότην.

Καὶ Μωυσῆσ μὲν τοιούτων τυχὼν τῶν παρὰ τοῦ Ιἐθεγλαίου, τοῦτο γὰρ ἦν ἐπίκλημα τῷ Ῥαγουήλῳ, διῆγεν αὐτόθι ποιμαίνων τὰ βοσκήματα.

χρόνῳ δ’ ὕστερον νέμων ἐπὶ τὸ Σιναῖον καλούμενον ὄροσ ἄγει τὰ ποίμνια· τοῦτο δ’ ἐστὶν ὑψηλότατον τῶν ταύτῃ ὀρῶν καὶ πρὸσ νομὰσ ἄριστον ἀγαθῆσ φυομένησ πόασ καὶ διὰ τὸ δόξαν ἔχειν ἐνδιατρίβειν αὐτῷ τὸν θεὸν οὐ κατανεμηθείσησ πρότερον, οὐ τολμώντων ἐμβατεύειν εἰσ αὐτὸ τῶν ποιμένων·

ἔνθα δὴ καὶ τέρασ αὐτῷ συντυγχάνει θαυμάσιον. πῦρ γὰρ θάμνου βάτων νεμόμενον τὴν περὶ αὐτὸν χλόην τό τε ἄνθοσ αὐτοῦ παρῆλθεν ἀβλαβὲσ καὶ τῶν ἐγκάρπων κλάδων οὐδὲν ἠφάνισε καὶ ταῦτα τῆσ φλογὸσ πολλῆσ καὶ ὀξυτάτησ ὑπαρχούσησ.

ὁ δὲ καὶ αὐτὴν μὲν ἔδεισε τὴν ὄψιν παράδοξον γενομένην, κατεπλάγη δ’ ἔτι μᾶλλον φωνὴν τοῦ πυρὸσ ἀφιέντοσ καὶ ὀνομαστὶ καλέσαντοσ αὐτὸν καὶ ποιησαμένου λόγουσ, οἷσ τό τε θάρσοσ αὐτοῦ τολμήσαντοσ παρελθεῖν εἰσ χωρίον, εἰσ ὃ μηδεὶσ ἀνθρώπων πρότερον ἀφῖκτο διὰ τὸ εἶναι θεῖον, ἐσήμαινε καὶ συνεβούλευε τῆσ φλογὸσ [ὡσ] πορρωτάτω χωρεῖν καὶ ἀρκεῖσθαι μὲν οἷσ ἑώρακεν ἀγαθὸν ὄντα καὶ μεγάλων ἀνδρῶν ἔγγονον, πολυπραγμονεῖν δὲ μηδέν·

τούτοισ προηγόρευε περισσότερον τὴν ἐσομένην αὐτῷ δόξαν καὶ τιμὴν παρ’ ἀνθρώπων τοῦ θεοῦ συμπαρόντοσ, καὶ θαρροῦντα ἐκέλευεν εἰσ τὴν Αἴγυπτον ἀπιέναι στρατηγὸν καὶ ἡγεμόνα τῆσ Ἑβραίων πληθύοσ ἐσόμενον καὶ τῆσ ὕβρεωσ τῆσ ἐκεῖ τοὺσ συγγενεῖσ ἀπαλλάξοντα·

καὶ γὰρ γῆν οἰκήσουσι, φησί, ταύτην εὐδαίμονα, ἣν Ἅβραμοσ ᾤκησεν ὁ ὑμέτεροσ πρόγονοσ καὶ τῶν πάντων ἀπολαύσουσιν ἀγαθῶν, εἰσ ταῦτα σοῦ καὶ τῆσ σῆσ συνέσεωσ αὐτοῖσ ἡγουμένησ.

ἐξαγαγόντα μέντοι τοὺσ Ἑβραίουσ ἐκ τῆσ Αἰγύπτου θυσίασ ἐκέλευε χαριστηρίουσ ἀφικόμενον εἰσ ἐκεῖνον ἐκτελέσαι τὸν τόπον. τοσαῦτα μὲν ἐκ τοῦ πυρὸσ θεοκλυτεῖται. Μωυσῆσ δ’ ἐκπεπληγμένοσ οἷσ τ’ εἶδε καὶ πολὺ μᾶλλον οἷσ ἤκουσε, "δυνάμει μὲν ἀπιστεῖν, ἔφη, τῇ σῇ, δέσποτα, ἣν αὐτόσ τε θρησκεύω καὶ προγόνοισ οἶδα φανερὰν γενομένην, μανιωδέστερον ἢ κατὰ τὴν ἐμαυτοῦ φρόνησιν ἡγοῦμαι.

πλὴν ἀπορῶ, πῶσ ἂν ἰδιώτησ ἀνὴρ καὶ μηδεμιᾶσ ἰσχύοσ εὐπορῶν ἢ πείσω λόγοισ τοὺσ οἰκείουσ ἀφέντασ ἣν ἄρτι κατοικοῦσι γῆν ἕπεσθαί μοι πρὸσ ἣν αὐτὸσ ἡγοῦμαι, ἢ κἂν ἐκεῖνοι πεισθῶσι, πῶσ ἂν βιασαίμην Φαραώθην ἐπιτρέψαι τὴν ἔξοδον τούτοισ, ὧν τοῖσ πόνοισ καὶ τοῖσ ἔργοισ τὴν οἰκείαν αὔξουσιν εὐδαιμονίαν.

Ὁ δὲ θεὸσ αὐτῷ περὶ πάντων συνεβούλευε θαρρεῖν ὑπισχνούμενοσ αὐτὸσ παρέσεσθαι καὶ οὗ μὲν ἂν δέῃ λόγων, πειθὼ παρέξειν, οὗ δ’ ἂν ἔργων, ἰσχὺν χορηγήσειν, ἐκέλευέ τε τὴν βακτηρίαν ἐπὶ τὴν γῆν ἀφέντα πίστιν ὧν ὑπισχνεῖται λαμβάνειν.

καὶ ποιήσαντοσ δράκων εἱρ͂πε καὶ συνειλούμενοσ σπειρηδὸν ὡσ διώκουσιν ἐπ’ ἀμύνῃ τὴν κεφαλὴν ἐπανέτεινεν· εἶτα πάλιν βάκτρον ἦν. μετὰ τοῦτο δὲ καθεῖναι τὴν δεξιὰν εἰσ τὸν κόλπον προσέταξεν.

ὑπακούσασ δὲ λευκὴν καὶ τιτάνῳ τὴν χρόαν ὁμοίαν προεκόμισεν· εἶτα εἰσ τὸ σύνηθεσ κατέστη. κελευσθεὶσ δὲ καὶ τοῦ πλησίον ὕδατοσ λαβὼν ἐπὶ τὴν γῆν ἐκχέαι ὁρᾷ τὴν χρόαν αἱματώδη γενομένην. θαυμάζοντα δ’ ἐπὶ τούτοισ θαρρεῖν παρεκελεύετο καὶ βοηθὸν εἰδέναι μέγιστον αὐτῷ συνεσόμενον καὶ σημείοισ πρὸσ τὸ πιστεύεσθαι παρὰ πᾶσι χρῆσθαι, ὅτι πεμφθεὶσ ὑπ’ ἐμοῦ πάντα κατὰ τὰσ ἐμὰσ ἐντολὰσ ποιεῖσ.

κελεύω δὲ μηδὲν ἔτι μελλήσαντα σπεύδειν εἰσ τὴν Αἴγυπτον καὶ νυκτὸσ καὶ ἡμέρασ ἐπειγόμενον καὶ μὴ τρίβοντα τὸν χρόνον πλείω ποιεῖν τοῦτον Ἑβραίοισ ἐν δουλείᾳ κακοπαθοῦσι. Μωυσῆσ δ’ οὐκ ἔχων ἀπιστεῖν οἷσ ἐπηγγέλλετο τὸ θεῖον θεατήσ γε τοιούτων βεβαιωμάτων καὶ ἀκροατὴσ γενόμενοσ, εὐξάμενοσ αὐτῷ καὶ πειραθῆναι ταύτησ τῆσ δυνάμεωσ ἐν Αἰγύπτῳ δεηθεὶσ ἠντιβόλει μηδὲ ὀνόματοσ αὐτῷ γνῶσιν τοῦ ἰδίου φθονῆσαι, φωνῆσ δ’ αὐτῷ μετεσχηκότι καὶ ὄψεωσ ἔτι καὶ τὴν προσηγορίαν εἰπεῖν, ἵνα θύων ἐξ ὀνόματοσ αὐτὸν παρεῖναι τοῖσ ἱεροῖσ παρακαλῇ.

καὶ ὁ θεὸσ αὐτῷ σημαίνει τὴν αὑτοῦ προσηγορίαν οὐ πρότερον εἰσ ἀνθρώπουσ παρελθοῦσαν, περὶ ἧσ οὔ μοι θεμιτὸν εἰπεῖν.

Μωυσεῖ μέντοι τὰ σημεῖα ταῦτα οὐ τότε μόνον, διὰ παντὸσ δὲ ὁπότε δεηθείη συνετύγχανεν· ἐξ ὧν ἁπάντων πλέον περὶ τῆσ ἀληθείασ τῷ πυρὶ νέμων καὶ τὸν θεὸν εὐμενῆ παραστάτην ἕξειν πιστεύων τούσ τε οἰκείουσ σώσειν ἤλπιζε καὶ τοὺσ Αἰγυπτίουσ κακοῖσ περιβαλεῖν. Καὶ πυθόμενοσ τὸν τῶν Αἰγυπτίων τεθνάναι βασιλέα Φαραώθην, ἐφ’ οὗπερ αὐτὸσ ἔφυγε, δεῖται Ῥαγουήλου συγχωρῆσαι κατὰ ὠφέλειαν αὐτῷ τῶν συγγενῶν εἰσ Αἴγυπτον ἐλθεῖν, καὶ παραλαβὼν τὴν Σαπφώραν ἣν γεγαμήκει τοῦ Ῥαγουήλου θυγατέρα καὶ τοὺσ ἐξ αὐτῆσ παῖδασ Γῆρσον καὶ Ἐλεάζαρον ὡρ́μησεν εἰσ τὴν Αἴγυπτον·

τῶν δ’ ὀνομάτων τούτων Γῆρσοσ μὲν σημαίνει κατὰ Ἑβραίων διάλεκτον, ὅτι εἰσ ξένην γῆν, Ἐλεάζαροσ δὲ συμμάχῳ τῷ πατρῴῳ θεῷ χρησάμενον αὐτὸν Αἰγυπτίουσ διαφυγεῖν.

γενομένῳ δ’ αὐτῷ πλησίον τῶν ὁρ́ων ὁ ἀδελφὸσ Αἀρὼν ὑπήντησε τοῦ θεοῦ κελεύσαντοσ, πρὸσ ὃν ἀποσημαίνει τὰ ἐν τῷ ὄρει συντυχόντα καὶ τοῦ θεοῦ τὰσ ἐντολάσ.

προϊοῦσι δ’ αὐτοῖσ ὑπηντίαζον Ἑβραίων οἱ ἀξιολογώτατοι τὴν παρουσίαν αὐτοῦ μεμαθηκότεσ, οἷσ Μωυσῆσ τὰ σημεῖα ἐπεὶ πιθανῶσ οὐκ ἦν λέγειν παρέσχεν αὐτῶν τὴν ὄψιν. οἱ δ’ ὑπ’ ἐκπλήξεωσ τῶν παρὰ δόξαν αὐτοῖσ ὁρωμένων ἀνεθάρσουν καὶ περὶ τῶν ὅλων ἦσαν εὐέλπιδεσ, ὡσ θεοῦ προνοουμένου τῆσ ἀσφαλείασ αὐτῶν.

τά τε κατὰ τὸ Σιναῖον ὄροσ αὐτῷ συντυχόντα καὶ τὰσ τοῦ θεοῦ φωνὰσ καὶ τὰ πρὸσ πίστιν ὧν οὗτοσ αὐτῷ προστάξειεν ὑπ’ αὐτοῦ δειχθέντα σημεῖα καθ’ ἕκαστον ἐξετίθετο, παρεκάλει τε μὴ ἀπιστοῦντα τούτοισ ἐμποδὼν ἵστασθαι τῇ τοῦ θεοῦ γνώμῃ.

Χλευάσαντοσ δὲ τοῦ βασιλέωσ Μωυσῆσ ἔργῳ παρεῖχεν αὐτῷ βλέπειν τὰ σημεῖα τὰ κατὰ τὸ Σιναῖον ὄροσ γενόμενα·

ὁ δ’ ἀγανακτήσασ πονηρὸν μὲν αὐτὸν ἀπεκάλει καὶ πρότερον φυγόντα τὴν παρ’ Αἰγυπτίοισ δουλείαν καὶ νῦν ἐξ ἀπάτησ αὐτοῦ τὴν ἄφιξιν πεποιημένον καὶ τερατουργίαισ καὶ μαγείαισ καταπλήξειν ἐπικεχειρηκότα. καὶ ταῦθ’ ἅμα λέγων κελεύει τοὺσ ἱερεῖσ τὰσ αὐτὰσ ὄψεισ αὐτῷ παρασχεῖν ὁρᾶν, ὡσ Αἰγυπτίων σοφῶν ὄντων καὶ περὶ τὴν τούτων ἐπιστήμην, καὶ ὅτι μὴ μόνοσ αὐτὸσ ἔμπειροσ ὢν εἰσ θεὸν δύναται τὸ ἐν αὐτῇ παράδοξον ἀναφέρων πιθανὸσ ὥσπερ ἀπαιδεύτοισ ὑπάρχειν.

καὶ μεθεμένων ἐκείνων τὰσ βακτηρίασ δράκοντεσ ἦσαν. Μωυσῆσ δ’ οὐ καταπλαγείσ, "οὐδ’ αὐτὸσ μέν, εἶπεν, ὦ βασιλεῦ, τῆσ Αἰγυπτίων σοφίασ καταφρονῶ, τοσῷδε μέντοι κρείττονα τὰ ὑπ’ ἐμοῦ πραττόμενα τῆσ τούτων μαγείασ καὶ τέχνησ φημί, ὅσῳ τὰ θεῖα τῶν ἀνθρωπίνων διαφέρει.

δείξω δὲ οὐ κατὰ γοητείαν καὶ πλάνην τῆσ ἀληθοῦσ δόξησ τἀμὰ, κατὰ δὲ θεοῦ πρόνοιαν καὶ δύναμιν φαινόμενα. " καὶ ταῦτ’ εἰπὼν μεθίησιν ἐπὶ τῆσ γῆσ τὴν βακτηρίαν κελεύσασ αὐτὴν εἰσ ὄφιν μεταβαλεῖν·

ἡ δ’ ἐπείθετο καὶ τὰσ τῶν Αἰγυπτίων βακτηρίασ, οἳ δράκοντεσ ἐδόκουν, περιιοῦσα κατήσθιε μέχρι πάσασ ἀνήλωσεν· εἶτ’ εἰσ τὸ αὑτῆσ σχῆμα μεταπεσοῦσαν κομίζεται Μωυσῆσ. Ὁ δὲ βασιλεὺσ οὐδὲν τούτῳ μᾶλλον πραχθέντι καταπλήττεται, προσοργισθεὶσ δὲ καὶ μηδὲν αὐτῷ προχωρήσειν εἰπὼν ἐκ τῆσ κατ’ Αἰγυπτίων σοφίασ καὶ δεινότητοσ κελεύει τὸν ἐπὶ τῶν Ἑβραίων τεταγμένον μηδεμίαν αὐτοῖσ ἄνεσιν παρέχειν τοῦ πονεῖν, ἀλλὰ πλείοσι τῶν πρότερον κακοῖσ αὐτοὺσ καταναγκάζειν.

ὁ δὲ ἄχυρον αὐτοῖσ παρέχων εἰσ τὴν πλινθείαν πρότερον οὐκέτι παρεῖχεν, ἀλλ’ ἡμέρασ μὲν ἐπὶ τοῖσ ἔργοισ ταλαιπωρεῖν ἐποίει, νυκτὸσ δὲ συνάγειν τὸ ἄχυρον.

καὶ τοῦ δεινοῦ διπλασίονοσ ὄντοσ αὐτοῖσ ἐν αἰτίαισ Μωυσῆν εἶχον, ὡσ τῶν ἔργων αὐτοῖσ καὶ τῆσ ταλαιπωρίασ δι’ ἐκεῖνον χαλεπωτέρασ γεγενημένησ. ὁ δ’ οὔτε πρὸσ τὰσ τοῦ βασιλέωσ ἀπειλὰσ ἔκαμνεν οὔτε πρὸσ τὰσ τῶν Ἑβραίων μέμψεισ ἐνεδίδου, τήν τε ψυχὴν παραστησάμενοσ πρὸσ ἑκάτερον ἐπὶ τῷ πονεῖν καὶ τοῖσ οἰκείοισ ἐκπορίζειν τὴν ἐλευθερίαν ὑπῆρχε.

καὶ παραγενόμενοσ πρὸσ τὸν βασιλέα ἔπειθεν αὐτὸν ἀπολύειν τοὺσ Ἑβραίουσ ἐπὶ τὸ Σιναῖον ὄροσ ἐκεῖ θύσοντασ τῷ θεῷ, τοῦτο γὰρ αὐτὸν κεκελευκέναι, καὶ μηδὲν ἀντιπράττειν οἷσ ἐκεῖνοσ βούλεται, τὴν δ’ εὐμένειαν αὐτοῦ περὶ παντὸσ ποιούμενον συγχωρεῖν αὐτοῖσ τὴν ἔξοδον, μὴ καὶ λάθῃ τούτων κωλυτὴσ γενόμενοσ αὑτὸν αἰτιάσασθαι πάσχων ὅσα παθεῖν εἰκὸσ τὸν ἀντιπράττοντα θεοῦ προστάγμασι·

τοῖσ γὰρ χόλον ἐπ’ αὐτοὺσ κινήσασι θεῖον ἐξ ἁπάντων φύεσθαι τὰ δεινὰ, καὶ οὔτε γῆ τούτοισ οὔτε ἀὴρ φίλοσ οὔτε γοναὶ τέκνων κατὰ φύσιν, ἀλλ’ ἐχθρὰ πάντα καὶ πολέμια.

πειραθήσεσθαί τε τούτων Αἰγυπτίουσ ἔφασκε μετὰ καὶ τοῦ τὸν Ἑβραίων λαὸν ἀπελθεῖν ἐκ τῆσ χώρασ αὐτῶν ἀκόντων ἐκείνων. Τοῦ δὲ βασιλέωσ ἐκφαυλίζοντοσ τοὺσ Μωυσέοσ λόγουσ καὶ μηδεμίαν ἐπιστροφὴν ἔτι ποιουμένου πάθη δεινὰ τοὺσ Αἰγυπτίουσ κατελάμβανεν, ὧν ἕκαστον ἐκθήσομαι διά τε τὸ μὴ πρότερόν τισι συμβάντα τοῖσ Αἰγυπτίοισ εἰσ πεῖραν ἐλθεῖν καὶ διὰ τὸ βούλεσθαι Μωυσῆν μηδὲν ὧν προεῖπεν αὐτοῖσ ψευσάμενον ἐπιδεῖξαι, καὶ ὅτι συμφέρει τοῖσ ἀνθρώποισ μαθοῦσι φυλάττεσθαι ταῦτα ποιεῖν, ἐφ’ οἷσ μὴ δυσαρεστήσῃ τὸ θεῖον μηδ’ εἰσ ὀργὴν τραπὲν ἀμύνηται τῆσ ἀδικίασ αὐτούσ.

ὁ γὰρ ποταμὸσ αὐτοῖσ αἱματώδησ θεοῦ κελεύσαντοσ ἐρρύη πίνεσθαι μὴ δυνάμενοσ, καὶ πηγὴν ἑτέραν ὑδάτων οὐκ ἔχουσιν οὐ τὴν χρόαν μόνον ἦν τοιοῦτοσ, ἀλλὰ καὶ τοῖσ πειρωμένοισ ἀλγήματα καὶ πικρὰν ὀδύνην προσέφερεν.

ἦν δὲ τοιοῦτοσ μὲν Αἰγυπτίοισ, Ἑβραίοισ δὲ γλυκὺσ καὶ πότιμοσ καὶ μηδὲν τοῦ κατὰ φύσιν παρηλλαγμένοσ.

πρὸσ οὖν τὸ παράδοξον ἀμηχανήσασ ὁ βασιλεὺσ καὶ δείσασ περὶ τῶν Αἰγυπτίων συνεχώρει τοῖσ Ἑβραίοισ ἀπιέναι· καὶ τοῦ κακοῦ λωφήσαντοσ πάλιν τὴν γνώμην μετέβαλεν οὐκ ἐπιτρέπων τὴν ἄφοδον αὐτοῖσ. Ὁ θεὸσ δὲ ἀγνωμονοῦντοσ καὶ μετὰ τὴν ἀπαλλαγὴν τῆσ συμφορᾶσ οὐκέτι σωφρονεῖν θέλοντοσ ἄλλην τοῖσ Αἰγυπτίοισ ἐπιφέρει πληγήν·

ἥ τε χώρα μεστὴ κακῆσ ἦν ἰλύοσ γεννωμένων τε καὶ ἀποθνησκόντων, τάσ τε κατ’ οἶκον αὐτῶν διαίτασ ἠφάνιζον ἐν βρωτοῖσ εὑρισκόμενοι καὶ ποτοῖσ καὶ ταῖσ εὐναῖσ αὐτῶν ἐπιπολάζοντεσ, ὀσμή τε χαλεπὴ ἦν καὶ δυσώδησ ἀποθνησκόντων τῶν βατράχων καὶ ζώντων καὶ διεφθαρμένων.

ὑπὸ δὲ τούτων τῶν κακῶν ἐλαυνομένων τῶν Αἰγυπτίων τὸν Μωυσῆν ἐκέλευσεν ὁ βασιλεὺσ οἴχεσθαι τοὺσ Ἑβραίουσ λαβόντα, καὶ παραχρῆμα τοῦτ’ εἰπόντοσ ἠφάνιστο τῶν βατράχων τὸ πλῆθοσ καὶ ἥ τε γῆ καὶ ὁ ποταμὸσ εἰσ τὴν ἰδίαν φύσιν κατέστησαν.

Φαραώθησ δὲ ἅμα τοῦ τε πάθουσ ἀπήλλακτο ἡ γῆ καὶ τῆσ αἰτίασ ἐπελέληστο καὶ τοὺσ Ἑβραίουσ κατεῖχε, καὶ ὥσπερ πλειόνων παθημάτων φύσεισ βουλόμενοσ μαθεῖν οὐκέτ’ ἠφίει τοῖσ περὶ τὸν Μωυσῆν ἐξιέναι φόβῳ μᾶλλον ἢ φρονήσει ταύτην αὐτοῖσ ἐπιτρέπων.

Πάλιν οὖν ἄλλου κακοῦ προσβολῇ μετῄει τὸ θεῖον αὐτοῦ τὴν ἀπάτην·

φθειρῶν γὰρ τοῖσ Αἰγυπτίοισ ἐξήνθησεν ἄπειρόν τι πλῆθοσ ἔνδοθεν ἀναδιδομένων, ὑφ’ ὧν κακοὶ κακῶσ ἀπώλλυντο μήτε λουτροῖσ μήτε χρίσεσι φαρμάκων διαφθεῖραι τὸ γένοσ αὐτῶν δυνάμενοι. καὶ πρὸσ τοῦτο τὸ δεινὸν ὁ τῶν Αἰγυπτίων βασιλεὺσ ταραχθεὶσ καὶ δείσασ ὁμοῦ τὸν ὄλεθρον τοῦ λαοῦ καὶ τὴν αἰσχύνην δὲ τῆσ ἀπωλείασ λογισάμενοσ ἐξ ἡμίσουσ ὑπὸ φαυλότητοσ ἠναγκάζετο σωφρονεῖν·

τοῖσ μὲν γὰρ Ἑβραίοισ αὐτοῖσ ἐδίδου τὴν ἄφοδον, καὶ πρὸσ τοῦτο λωφήσαντοσ τέκνα καὶ γυναῖκασ ὅμηρα τῆσ ὑποστροφῆσ αὐτῶν καταλιπεῖν αὐτοὺσ ἠξίου.

προσεξαγριαίνει δὴ τὸν θεὸν νομίσασ ἀπατήσειν αὐτοῦ τὴν πρόνοιαν, ὥσπερ Μωυσέοσ ἀλλ’ οὐκ ἐκείνου τιμωροῦντοσ τὴν Αἴγυπτον ὑπὲρ τῶν Ἑβραίων· θηρίων γὰρ παντοίων καὶ πολυτρόπων, ὧν εἰσ ὄψιν οὐδεὶσ ἀπηντήκει πρότερον, τὴν χώραν αὐτῶν ἐγέμισεν, ὑφ’ ὧν αὐτοί τε ἀπώλλυντο καὶ ἡ γῆ τῆσ ἐπιμελείασ τῆσ παρὰ τῶν γεωργῶν ἀπεστερεῖτο, εἰ δέ τι καὶ διέφυγε τὴν ὑπ’ ἐκείνοισ ἀπώλειαν, νόσῳ τοῦτο καὶ τῶν ἀνθρώπων ὑπομενόντων ἐδαπανᾶτο.

Τοῦ δὲ Φαραώθου μηδ’ οὕτωσ εἴκοντοσ τοῖσ τοῦ θεοῦ βουλήμασιν, ἀλλὰ τὰσ μὲν γυναῖκασ συναπαίρειν τοῖσ ἀνδράσιν ἀξιοῦντοσ καταλείπεσθαι δὲ τοὺσ παῖδασ, οὐκ ἠπόρει τὸ θεῖον τὴν πονηρίαν αὐτοῦ ποικίλοισ κακοῖσ καὶ μείζοσι τῶν προενδεδημηκότων μετερχόμενον βασανίσαι·

ἀλλὰ γὰρ δεινῶσ αὐτοῖσ ἐξηλκοῦτο τὰ σώματα τῶν ἐντὸσ διαφθειρομένων, καὶ τὸ πολὺ τῶν Αἰγυπτίων οὕτωσ ἀπώλλυτο. μηδ’ ὑπὸ ταύτησ δὲ τῆσ πληγῆσ σωφρονιζομένου τοῦ βασιλέωσ χάλαζα μήτε πρότερον τοῦ κατ’ Αἴγυπτον ἀέροσ τοῦτο πεπονθότοσ μήθ’ ὁμοία τῇ παρ’ ἄλλοισ ὡρ́ᾳ χειμῶνοσ κατιούσῃ, μείζων δὲ τῆσ παρὰ τοῖσ τὰ βόρεια καὶ τὴν ἄρκτον νεμομένοισ, ἐάροσ ἀκμάζοντοσ κατενεχθεῖσα τοὺσ καρποὺσ αὐτῶν κατέκλασεν.

ἔπειτα φῦλον ἀκρίδων ἐπινέμεται τὴν ὑπὸ τῆσ χαλάζησ μὴ καταβλαβεῖσαν σποράν, ὥστε πρὸσ ἀκριβὲσ πάσασ τοῖσ Αἰγυπτίοισ τὰσ ἀπὸ τῆσ γῆσ τῶν καρπῶν ἐλπίδασ διολέσαι.

Ἤρκει μὲν οὖν τὸν δίχα πονηρίασ ἀνόητον καὶ τὰ προειρημένα τῶν κακῶν εἰσ σύνεσιν καὶ τοῦ συμφέροντοσ τὴν ἐπίνοιαν ὠφελῆσαι, Φαραώθησ δὲ οὐ τοσοῦτον ὑπὸ ἀφροσύνησ ὅσον ὑπὸ κακίασ ὅμωσ αἰσθόμενοσ γὰρ τῆσ αἰτίασ ἀντεφιλονείκει τῷ θεῷ καὶ τοῦ κρείττονοσ ἑκὼν προδότησ ἐγένετο, καὶ κελεύει μὲν τὸν Μωυσῆν μετὰ γυναικῶν καὶ παίδων ἀπάγειν τοὺσ Ἑβραίουσ, τὴν δὲ λείαν αὐτοῖσ καταλιπεῖν ἐφθαρμένησ αὐτοῖσ τῆσ οἰκείασ.

τοῦ δὲ Μωυσέοσ οὐχὶ δίκαια φήσαντοσ αὐτὸν ἀξιοῦν, δεῖν γὰρ αὐτοὺσ τῷ θεῷ τὰσ θυσίασ ἐκ τῆσ λείασ ἐπενεγκεῖν, καὶ τριβομένου διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν τοῦ χρόνου σκότοσ βαθὺ καὶ φέγγουσ ἄμοιρον περιχεῖται τοῖσ Αἰγυπτίοισ, ὑφ’ οὗ τάσ τε ὄψεισ ἀποκλειομένοισ καὶ τὰσ ἀναπνοὰσ ἐμφραττομένοισ ὑπὸ παχύτητοσ οἰκτρῶσ τε ἀποθνήσκειν συνέβαινε καὶ δεδιέναι μὴ καταποθῶσιν ὑπὸ τοῦ νέφουσ.

εἶτα τούτου διασκεδασθέντοσ μετὰ τρεῖσ ἡμέρασ καὶ τοσαύτασ νύκτασ, ὡσ οὐ μετενόει πρὸσ τὴν ἔξοδον τῶν Ἑβραίων ὁ Φαραώθησ, προσελθὼν ὁ Μωυσῆσ φησιν·

"ἄχρι πότε ἀπειθεῖσ τῇ τοῦ θεοῦ γνώμῃ· κελεύει γὰρ οὗτοσ ἀπολύειν τοὺσ Ἑβραίουσ. καὶ οὐκ ἔστιν ἑτέρωσ ἀπαλλαγῆναι τῶν κακῶν ὑμᾶσ μὴ ταῦτα ποιήσαντασ. " ὁ δὲ βασιλεὺσ ὀργισθεὶσ ἐπὶ τοῖσ εἰρημένοισ ἠπείλησεν αὐτοῦ τὴν κεφαλὴν ἀποτεμεῖν, εἰ πάλιν περὶ τούτων ἐνοχλῶν αὐτῷ προσέλθοι.

Μωυσῆσ δὲ αὐτὸσ οὐκέτι ποιήσεσθαι περὶ τούτων λόγουσ ἔφησεν, αὐτὸν δὲ ἐκεῖνον σὺν καὶ τοῖσ πρώτοισ τῶν Αἰγυπτίων παρακαλέσειν τοὺσ Ἑβραίουσ ἀπελθεῖν. καὶ ὁ μὲν ταῦτ’ εἰπὼν ἀπαλλάσσεται. Ὁ δὲ θεὸσ δηλώσασ ἔτι μιᾷ πληγῇ τοὺσ Αἰγυπτίουσ καταναγκάσειν ἀπολῦσαι τοὺσ Ἑβραίουσ ἐκέλευε Μωυσῆν παραγγεῖλαι τῷ λαῷ θυσίαν ἑτοίμην ἔχειν παρασκευασαμένουσ τῇ δεκάτῃ τοῦ Ξανθικοῦ μηνὸσ εἰσ τὴν τεσσαρεσκαιδεκάτην, ὃσ παρὰ μὲν Αἰγυπτίοισ Φαρμουθὶ καλεῖται, Νισὰν δὲ παρ’ Ἑβραίοισ, Μακεδόνεσ δ’ αὐτὸν Ξανθικὸν προσαγορεύουσιν, ἀπάγειν τε τοὺσ Ἑβραίουσ πάντα ἐπικομιζομένουσ.

καὶ ὁ μὲν ἑτοίμουσ ἔχων ἤδη τοὺσ Ἑβραίουσ πρὸσ τὴν ἔξοδον καὶ διατάξασ εἰσ φατρίασ ἐν ταὐτῷ συνεῖχεν, ἐνστάσησ δὲ τῆσ τεσσαρεσκαιδεκάτησ πάντεσ πρὸσ ἄφοδον ἔχοντεσ ἔθυον καὶ τῷ αἵματι τὰσ οἰκίασ ἥγνιζον ὑσσώπου κόμαισ ἀναλαβόντεσ καὶ δειπνήσαντεσ τὰ λοιπὰ τῶν κρεῶν ἔκαυσαν ὡσ ἐξελευσόμενοι.

ὅθεν νῦν ἔτι κατὰ τὸ ἔθοσ οὕτωσ θύομεν τὴν ἑορτὴν πάσχα καλοῦντεσ, σημαίνει δ’ ὑπερβάσια, διότι κατ’ ἐκείνην τὴν ἡμέραν ὁ θεὸσ αὐτῶν ὑπερβὰσ Αἰγυπτίοισ ἐναπέσκηψε τὴν νόσον.

ἡ γὰρ φθορὰ τῶν πρωτοτόκων κατ’ ἐκείνην ἔπεισι τὴν νύκτα τοῖσ Αἰγυπτίοισ, ὡσ συνελθόντασ πολλοὺσ τῶν περὶ τὸ βασίλειον διαιτωμένων τῷ Φαραώθῃ συμβουλεύειν ἀπολύειν τοὺσ Ἑβραίουσ. καὶ Μωυσῆν καλέσασ ἐκεῖνοσ ἀπιέναι προσέταξεν, εἰ τῆσ χώρασ ἐξέλθοιεν παύσεσθαι τὴν Αἴγυπτον κακοπαθοῦσαν ὑπολαβών, δώροισ τε τοὺσ Ἑβραίουσ ἐτίμων, οἱ μὲν ὑπὲρ τοῦ τάχιον ἐξελθεῖν, οἱ δὲ καὶ κατὰ γειτνιακὴν πρὸσ αὐτοὺσ συνήθειαν.

Καὶ οἱ μὲν ἐξῄεσαν κλαιόντων καὶ μετανοούντων ὅτι χρήσαιντο χαλεπῶσ αὐτοῖσ τῶν Αἰγυπτίων, τὴν δὲ πορείαν ἐποιοῦντο κατὰ Λητοῦσ πόλιν ἔρημον οὖσαν ἐν τοῖσ τότε·

Βαβυλὼν γὰρ ὕστερον ἐκεῖ κτίζεται Καμβύσου καταστρεφομένου τὴν Αἴγυπτον. συντόμωσ δὲ ποιούμενοι τὴν ἄφοδον εἰσ Βεελσεφῶντα χωρίον τριταῖοι παραγίνονται τῆσ Ἐρυθρᾶσ θαλάσσησ. μηδενὸσ δὲ τῶν ἀπὸ τῆσ γῆσ εὐποροῦντεσ διὰ τὴν ἐρημίαν πεφυραμένοισ τοῖσ ἀλεύροισ καὶ πεπηγόσι μόνον ὑπὸ βραχείασ θερμότητοσ τοῖσ ἀπ’ αὐτῶν ἄρτοισ διετρέφοντο, καὶ τούτοισ ἐπὶ τριάκονθ’ ἡμέρασ ἐχρήσαντο·

πρὸσ πλείονα γὰρ οὐκ ἐξήρκεσε χρόνον αὐτοῖσ ὅσα ἐκ τῆσ Αἰγύπτου ἐπεφέροντο καὶ ταῦτα τὴν τροφὴν ταμιευομένοισ καὶ πρὸσ ἀνάγκην ἀλλὰ μὴ πρὸσ κόρον αὐτῇ χρωμένοισ· ὅθεν εἰσ μνήμην τῆσ τότε ἐνδείασ ἑορτὴν ἄγομεν ἐφ’ ἡμέρασ ὀκτὼ τὴν τῶν ἀζύμων λεγομένην.

τὸ μὲν οὖν πᾶν πλῆθοσ τῶν μετανισταμένων γυναιξὶν ἅμα καὶ τέκνοισ σκοποῦσιν οὐκ εὐαρίθμητον ἦν, οἱ δὲ στρατεύσιμον ἔχοντεσ τὴν ἡλικίαν περὶ ἑξήκοντα μυριάδεσ ἦσαν. Κατέλιπον δὲ τὴν Αἴγυπτον μηνὶ Ξανθικῷ πεντεκαιδεκάτῃ κατὰ σελήνην μετὰ ἔτη τριάκοντα καὶ τετρακόσια ἢ τὸν πρόγονον ἡμῶν Ἅβραμον εἰσ τὴν Χαναναίαν ἐλθεῖν, τῆσ δὲ Ιἀκώβου μεταναστάσεωσ εἰσ τὴν Αἴγυπτον γενομένησ διακοσίοισ πρὸσ τοῖσ δεκαπέντε ἐνιαυτοῖσ ὕστερον.

Μωυσῆσ δ’ ἐγεγόνει μὲν ἔτοσ ὀγδοηκοστὸν ἤδη, ὁ δὲ ἀδελφὸσ αὐτοῦ Αἀρὼν τρισὶ πλείοσιν.

ἐπεκομίζοντο δὲ καὶ τὰ τοῦ Ιὠσήπου ὀστᾶ ταῦτ’ ἐκείνου τοῖσ υἱοῖσ αὐτοῦ κελεύσαντοσ. Αἰγύπτιοι δ’ ἐπὶ τοῖσ Ἑβραίοισ ἐξελθοῦσι μετενόουν καὶ τοῦ βασιλέωσ δεινῶσ φέροντοσ ὡσ κατὰ γοητείαν τὴν Μωυσέοσ τούτων γεγονότων ἐπ’ αὐτοὺσ ἐγνώκεσαν ἀπιέναι.

καὶ λαβόντεσ ὅπλα καὶ παρασκευὴν ἐδίωκον ὡσ ἐπανάξοντεσ αὐτοὺσ εἰ καταλάβοιεν· καὶ γὰρ οὐκέτ’ αὐτοὺσ ἐνέχεσθαι τῷ θεῷ· τὴν γὰρ ἔξοδον αὐτοῖσ γεγονέναι· κρατήσειν δὲ ῥᾳδίωσ αὐτῶν ὑπέλαβον ἀνόπλων τε ὄντων καὶ ὑπὸ τῆσ ὁδοιπορίασ κεκοπωμένων.

παρ’ ἑκάστων τε ἀναπυνθανόμενοι ᾗ χωρήσειαν ἐπέσπευδον τὴν δίωξιν, καίτοι χαλεπῆσ οὔσησ ὁδευθῆναι τῆσ γῆσ οὐ στρατοπέδοισ μόνον ἀλλὰ καὶ καθ’ ἕνα. Μωυσῆσ δὲ ταύτῃ τοὺσ Ἑβραίουσ ἀπήγαγεν, ἵν’ εἰ μετανοήσαντεσ οἱ Αἰγύπτιοι διώκειν ἐθέλοιεν τιμωρίαν τῆσ πονηρίασ καὶ παραβάσεωσ τῶν ὡμολογημένων ὑπόσχοιεν, καὶ διὰ Παλαιστίνουσ, οὓσ δυσμενῶσ ἔχοντασ κατὰ παλαιὰν ἀπέχθειαν οὖσαν ὁπωσοῦν ἐβούλετο λανθάνειν ἀπερχόμενοσ·

ὅμοροσ γάρ ἐστι τῇ τῶν Αἰγυπτίων χώρᾳ· καὶ διὰ τοῦτο τὴν μὲν ἄγουσαν εἰσ τὴν Παλαιστίνην οὐκ ἀνήγαγε τὸν λαὸν, ἀλλὰ διὰ τῆσ ἐρήμου πολλὴν ἀνύσασ ὁδὸν καὶ κακοπαθήσασ ἠθέλησεν ἐμβαλεῖν εἰσ τὴν Χαναναίαν·

ἔτι τε καὶ διὰ τὰσ ἐντολὰσ τοῦ θεοῦ κελεύσαντοσ ἄγειν τὸν λαὸν εἰσ τὸ Σιναῖον ὄροσ ἐκεῖ ποιήσοντασ τὰσ θυσίασ. καταλαβόντεσ δὲ τοὺσ Ἑβραίουσ οἱ Αἰγύπτιοι εἰσ μάχην παρεσκευάζοντο καὶ συνελαύνουσιν αὐτοὺσ ὑπὸ πολυχειρίασ εἰσ ὀλίγον χωρίον·

ἑξακόσια γὰρ αὐτοῖσ ἁρ́ματα εἵπετο σὺν ἱππεῦσι πεντακισμυρίοισ καὶ ὁπλιτῶν μυριάδεσ ἦσαν εἴκοσι. τὰσ δὲ ὁδοὺσ ἀπεφράγνυσαν, αἷσ φεύξεσθαι τοὺσ Ἑβραίουσ ὑπελάμβανον, μεταξὺ κρημνῶν αὐτοὺσ ἀπροσβάτων καὶ τῆσ θαλάττησ ἀπολαμβάνοντεσ· τελευτᾷ γὰρ εἰσ αὐτὴν ὄροσ ὑπὸ τραχύτητοσ ὁδῶν ἄπορον καὶ φυγῆσ ἀπολαμβανόμενον.

τοιγαροῦν ἐν τῇ εἰσβολῇ τῇ πρὸσ θάλατταν τοῦ ὄρουσ τοὺσ Ἑβραίουσ ἀπέφραττον τῷ στρατοπέδῳ κατὰ στόμα τοῦτο ἱδρυσάμενοι, ὅπωσ τὴν εἰσ τὸ πεδίον ἔξοδον ὦσιν αὐτοὺσ ἀφῃρημένοι. Μήτ’ οὖν ὑπομένειν πολιορκουμένων τρόπῳ διὰ τὴν ἔνδειαν τῶν ἐπιτηδείων δυνάμενοι μήτε φυγῆσ εὐπορίαν ὁρῶντεσ, ὅπλων τε σπανίζοντεσ εἰ καὶ μάχεσθαι δόξειεν αὐτοῖσ, ἐν ἐλπίδι τοῦ πάντωσ ἀπολεῖσθαι καθειστήκεσαν, εἰ μὴ παραδώσουσιν ἑαυτοὺσ τοῖσ Αἰγυπτίοισ ἐθελουσίουσ.

καὶ τὸν Μωυσῆν ᾐτιῶντο πάντων ἐπιλελησμένοι τῶν ἐκ θεοῦ πρὸσ τὴν ἐλευθερίαν αὐτοῖσ σημείων γεγονότων, ὡσ καὶ τὸν προφήτην παρορμῶντα καὶ τὴν σωτηρίαν αὐτοῖσ ἐπαγγελλόμενον ὑπὸ ἀπιστίασ λίθοισ ἐθελῆσαι βαλεῖν παραδιδόναι τε σφᾶσ τοῖσ Αἰγυπτίοισ διεγνωκέναι.

πένθοσ τε ἦν καὶ ὀδυρμοὶ γυναικῶν καὶ παίδων πρὸ ὀφθαλμῶν ἐχόντων τὸν ὄλεθρον ὄρεσι καὶ θαλάττῃ περικεκλεισμένων καὶ πολεμίοισ καὶ φυγὴν οὐδαμόθεν ἐκ τούτων ἐπινοούντων.

καὶ στὰσ ἐν μέσοισ "οὐδὲ ἀνθρώποισ, εἶπε, καλῶσ τὰ παρόντα πεπολιτευμένοισ πρὸσ ἡμᾶσ δίκαιον ἦν ἀπιστεῖν ὡσ οὐχ ὁμοίοισ ἐσομένοισ πρὸσ τὰ μέλλοντα, τῆσ δὲ τοῦ θεοῦ νῦν ἀπογινώσκειν ὑμᾶσ προνοίασ μανίασ ἔργον ἂν εἰή, παρ’ οὗ πάνθ’ ὑμῖν ἀπήντηκεν ὅσα δι’ ἐμοῦ πρὸσ σωτηρίαν καὶ τὴν ἀπαλλαγὴν τῆσ δουλείασ οὐδὲ προσδοκῶσιν ὑπέσχετο.

μᾶλλον δ’ ἐχρῆν ἀπόρουσ, ὡσ δοκεῖτε, γεγενημένουσ βοηθὸν ἐλπίζειν τὸν θεόν, οὗ καὶ τὸ νῦν εἰσ ταύτην ὑμᾶσ περικεκλεῖσθαι τὴν δυσχωρίαν ἔργον, ἵν’ ἐξ ἀμηχάνων ὅθεν οὔθ’ αὐτοὺσ νομίζετε σωτηρίαν ἕξειν οὔθ’ οἱ πολέμιοι ἐκ τούτων ῥυσάμενοσ τήν τε ἰσχὺν ἐπιδείξηται τὴν ἑαυτοῦ καὶ τὴν περὶ ὑμᾶσ πρόνοιαν.

οὐ γὰρ ἐπὶ μικροῖσ τὸ θεῖον τὴν ἑαυτοῦ συμμαχίαν οἷσ ἂν εὔνουν ᾖ δίδωσιν, ἀλλ’ ἐφ’ οἷσ ἀνθρωπίνην ἐλπίδα μὴ βλέποι πρὸσ τὸ κρεῖττον παροῦσαν.

ὅθεν τοιούτῳ βοηθῷ πεπιστευκότεσ, ᾧ δύναμισ καὶ τὰ μικρὰ ποιῆσαι μεγάλα καὶ τῶν τηλικούτων ἀσθένειαν καταψηφίσασθαι, μὴ καταπέπληχθε τὴν Αἰγυπτίων παρασκευήν, μηδ’ ὅτι θάλασσα καὶ κατόπιν ὑμῖν ὄρη φυγῆσ ὁδὸν οὐ παρέχοντα διὰ τοῦτ’ ἀπογινώσκετε τὴν σωτηρίαν·

γένοιτο γὰρ ἂν καὶ ταῦθ’ ὑμῖν πεδία τοῦ θεοῦ θελήσαντοσ καὶ γῆ τὸ πέλαγοσ. Τοσαῦτα εἰπὼν ἦγεν αὐτοὺσ ἐπὶ τὴν θάλασσαν τῶν Αἰγυπτίων ὁρώντων·

ἐν ὄψει γὰρ ἦσαν καὶ τῷ πόνῳ τεταλαιπωρημένοι τῆσ διώξεωσ εἰσ τὴν ὑστεραίαν τὴν μάχην ὑπερβαλέσθαι καλῶσ ἔχειν ὑπελάμβανον. ἐπειδὴ δὲ πρὸσ τῷ αἰγιαλῷ Μωυσῆσ ἐγεγόνει, λαβὼν τὴν βακτηρίαν τὸν θεὸν ἱκέτευε καὶ σύμμαχον καὶ βοηθὸν ἐκάλει λέγων· "οὐδ’ αὐτὸσ μὲν ἀγνοεῖσ, ὅτι φυγεῖν ἡμῖν ἐκ τῶν παρόντων οὔτε κατὰ ῥώμην οὔτε κατ’ ἐπίνοιάν ἐστιν ἀνθρωπίνην, ἀλλ’ εἰ δή τι πάντωσ σωτήριον στρατῷ τῷ κατὰ τὴν σὴν βούλησιν ἀφέντι τὴν Αἴγυπτον, σόν ἐστιν ἐκπορίζειν.

ἡμεῖσ τε ἄλλην ἀπεγνωκότεσ ἐλπίδα καὶ μηχανὴν εἰσ τὴν ἀπὸ σοῦ μόνου καταφεύγομεν, καὶ εἴ τι παρὰ τῆσ σῆσ ἔλθοι προνοίασ ἐξαρπάσαι τῆσ Αἰγυπτίων ὀργῆσ ἡμᾶσ δυνάμενον ἀφορῶμεν.

ἀφίκοιτο δὲ τοῦτο ταχέωσ τὴν σὴν ἐμφανίσον ἡμῖν δύναμιν καὶ τὸν λαὸν ὑπὸ ἀνελπιστίασ καταπεπτωκότα πρὸσ τὸ χεῖρον ἀναστῆσον εἰσ εὐθυμίαν καὶ τὸ περὶ τῆσ σωτηρίασ θάρσοσ. ἐν οὐκ ἀλλοτρίοισ δ’ ἐσμὲν τοῖσ ἀπόροισ, ἀλλὰ σὴ μὲν ἡ θάλασσα, σὸν δὲ τὸ περικλεῖον ἡμᾶσ ὄροσ, ὡσ ἀνοιγῆναι μὲν τοῦτο σοῦ κελεύσαντοσ, ἠπειρωθῆναι δὲ καὶ τὸ πέλαγοσ, εἶναι δὲ ἡμῖν ἀποδρᾶναι καὶ δι’ ἀέροσ δόξαν ἰσχύι τῇ σῇ τοῦτον ἡμᾶσ σώζεσθαι τὸν τρόπον.

Τοσαῦτα ἐπιθειάσασ τύπτει τῇ βακτηρίᾳ τὴν θάλατταν.

ἡ δ’ ὑπὸ τῆσ πληγῆσ ἀνεκόπη καὶ εἰσ αὑτὴν ὑποχωρήσασα γυμνὴν ἀφίησι τὴν γῆν ὁδὸν Ἑβραίοισ εἶναι καὶ φυγήν. Μωυσῆσ δὲ ὁρῶν τὴν ἐπιφάνειαν τοῦ θεοῦ καὶ τὸ πέλαγοσ ἐκκεχωρηκὸσ αὐτοῖσ τῆσ ἰδίασ ἠπείρου πρῶτοσ ἐνέβαινεν αὐτῇ καὶ τοὺσ Ἑβραίουσ ἐκέλευεν ἕπεσθαι διὰ θείασ ὁδοῦ ποιουμένουσ τὴν πορείαν καὶ τῷ κινδύνῳ τῶν παρόντων πολεμίων ἡδομένουσ καὶ χάριν ἔχοντασ διὰ τὴν παράλογον οὕτωσ ἐξ αὐτοῦ σωτηρίαν ἀναφανεῖσαν.

Τῶν δ’ οὐκέτ’ ὀκνούντων, ἀλλ’ ἱεμένων μετὰ σπουδῆσ ὡσ συμπαρόντοσ αὐτοῖσ τοῦ θεοῦ, μαίνεσθαι μὲν αὐτοὺσ τὸ πρῶτον Αἰγύπτιοι ἐδόκουν ὡσ ἐπὶ πρόδηλον ὄλεθρον ὁρμωμένουσ, ἐπεὶ δὲ ἑώρων ἀβλαβεῖσ ἐπὶ τὸ πολὺ προκεκοφότασ καὶ μηδὲν αὐτοῖσ ἐμπόδιον μηδὲ δυσχερὲσ ἀπαντῆσαν, διώκειν ὡρμήκεσαν αὐτοὺσ ὡσ κἀκείνοισ ἠρεμήσοντοσ τοῦ πελάγουσ, καὶ προτάξαντεσ τὴν ἵππον κατέβαινον.

Ἑβραῖοι δὲ καθοπλιζομένουσ καὶ τὸν χρόνον εἰσ τοῦτο τρίβοντασ ἔφθασαν εἰσ τὴν ἀντιπέραν γῆν ἀπαθεῖσ ἐκφυγόντεσ, ὅθεν καὶ θαρσαλεωτέροισ συνέβαινε πρὸσ τὴν δίωξιν ὡσ οὐδὲν οὐδ’ αὐτῶν πεισομένων εἶναι.

Αἰγύπτιοι δ’ ἐλάνθανον ἰδίαν ὁδὸν Ἑβραίοισ γεγενημένην, ἀλλ’ οὐχὶ κοινὴν ἐπεμβαίνοντεσ καὶ μέχρι σωτηρίασ τῶν κεκινδυνευκότων πεποιημένην, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ τοῖσ ἐπ’ ἀπωλείᾳ τῇ τούτων ὡρμημένοισ χρῆσθαι θέλουσιν.

ὡσ οὖν ὁ τῶν Αἰγυπτίων στρατὸσ ἅπασ ἐντὸσ ἦν, ἐπιχεῖται πάλιν ἡ θάλασσα καὶ περικαταλαμβάνει ῥοώδησ ὑπὸ πνευμάτων κατιοῦσα τοὺσ Αἰγυπτίουσ, ὄμβροι τ’ ἀπ’ οὐρανοῦ κατέβαινον καὶ βρονταὶ σκληραὶ προσεξαπτομένησ ἀστραπῆσ καὶ κεραυνοὶ δὲ κατηνέχθησαν.

ὅλωσ δ’ οὐδὲν ἦν τῶν ἐπ’ ἀπωλείᾳ κατὰ μῆνιν θεοῦ συμπιπτόντων ἀνθρώποισ, ὃ μὴ τότε συνῆλθε·

καὶ γὰρ νὺξ αὐτοὺσ ζοφώδησ καὶ σκοτεινὴ κατέλαβε. καὶ οἱ μὲν οὕτωσ ἀπώλοντο πάντεσ, ὡσ μηδ’ ἄγγελον τῆσ συμφορᾶσ τοῖσ ὑπολελειμμένοισ ὑποστρέψαι. Τοὺσ δ’ Ἑβραίουσ οὐδὲ κατασχεῖν ἦν ἐπὶ τῇ χαρᾷ τῆσ παραδόξου σωτηρίασ καὶ τῇ τῶν πολεμίων ἀπωλείᾳ, βεβαίωσ νομίζοντασ ἠλευθερῶσθαι τῶν ἀναγκαζόντων δουλεύειν διεφθαρμένων καὶ τὸν θεὸν οὕτωσ ἐναργῶσ ἔχοντασ βοηθοῦντα.

καὶ οἱ μὲν αὐτοί τε τὸν κίνδυνον οὕτωσ ἐκφυγόντεσ καὶ προσέτι τοὺσ ἐχθροὺσ ἐπιδόντεσ κεκολασμένουσ, ὡσ οὐκ ἄλλοι τινὲσ μνημονεύονται τῶν πρόσθεν ἀνθρώπων, ἐν ὕμνοισ ἦσαν καὶ παιδιαῖσ ὅλην τὴν νύκτα, καὶ Μωυσῆσ ᾠδὴν εἰσ τὸν θεὸν ἐγκώμιόν τε καὶ τῆσ εὐμενείασ εὐχαριστίαν περιέχουσαν ἐν ἑξαμέτρῳ τόνῳ συντίθησιν.

Ἐγὼ μὲν οὖν ὡσ εὑρ͂ον ἐν ταῖσ ἱεραῖσ βίβλοισ οὕτωσ ἕκαστον τούτων παραδέδωκα·

θαυμάσῃ δὲ μηδεὶσ τοῦ λόγου τὸ παράδοξον, εἰ ἀρχαίοισ ἀνθρώποισ καὶ πονηρίασ ἀπείροισ εὑρέθη σωτηρίασ ὁδὸσ καὶ διὰ θαλάσσησ εἴτε κατὰ βούλησιν θεοῦ εἴτε κατὰ ταὐτόματον, ὁπότε καὶ τοῖσ περὶ τὸν Ἀλέξανδρον τὸν βασιλέα τῆσ Μακεδονίασ χθὲσ καὶ πρῴην γεγονόσιν ὑπεχώρησε τὸ Παμφύλιον πέλαγοσ καὶ ὁδὸν ἄλλην οὐκ ἔχουσι παρέσχε τὴν δι’ αὐτοῦ καταλῦσαι τὴν Περσῶν ἡγεμονίαν τοῦ θεοῦ θελήσαντοσ, καὶ τοῦτο πάντεσ ὁμολογοῦσιν οἱ τὰσ Ἀλεξάνδρου πράξεισ συγγραψάμενοι. περὶ μὲν οὖν τούτων ὡσ ἑκάστῳ δοκεῖ διαλαμβανέτω.

Τῇ δ’ ὑστεραίᾳ τὰ ὅπλα τῶν Αἰγυπτίων προσενεχθέντα τῷ στρατοπέδῳ τῶν Ἑβραίων ὑπὸ τοῦ ῥοῦ καὶ τῆσ βίασ τοῦ πνεύματοσ ἐπ’ ἐκεῖνο ἐκδιδούσησ ὁ Μωυσῆσ καὶ τοῦτο εἰκάσασ τῇ τοῦ θεοῦ προνοίᾳ γεγονέναι, ὅπωσ μηδὲ ὅπλων ὦσιν ἄποροι, συναγαγὼν καὶ τούτοισ σκεπάσασ τοὺσ Ἑβραίουσ ἦγεν ἐπὶ τὸ Σιναῖον ὄροσ θύσων ἐκεῖ τῷ θεῷ καὶ τὰ σῶστρα τῆσ πληθύοσ ἀποδώσων, καθὼσ αὐτῷ καὶ προείρητο.

SEARCH

MENU NAVIGATION