Dio, Chrysostom, Orationes, ΡΟΔΙΑΚΟΣ.

(디오, 크리소토모스, 연설, ΡΟΔΙΑΚΟΣ.)

εἰκὸσ μέν ἐστιν, ὦ ἄνδρεσ Ῥόδιοι, τοὺσ πολλοὺσ ὑμῶν ἐμὲ νομίζειν ὑπὲρ ἰδίου τινὸσ πράγματοσ ἐντευξόμενον ὑμῖν ἀφῖχθαι· ὥστε ἐπειδὰν αἴσθησθε τῶν ὑμετέρων τι κοινῶν ἐγχειροῦντα ἐπανορθοῦν, δυσχερανεῖτε ἴσωσ, εἰ μήτε πολίτησ ὢν μήτε κληθεὶσ ὑφ’ ὑμῶν ἔπειτα ἀξιῶ συμβουλεύειν, καὶ ταῦτα ὑπὲρ οὐδενὸσ ὧν σκεψόμενοι συνεληλύθατε. ἐγὼ δὲ ἂν μὲν ὑμῖν ἀκούσασιν περί τινοσ τῶν μὴ πάνυ ἀναγκαίων φανῶ λέγων, δικαίωσ ἂν ἀμφότερά φημι δόξειν, ἅμα εὐήθησ καὶ περίεργοσ·

ἐὰν δ’ ὡσ οἱο͂́ν τε καὶ περὶ μεγίστου πράγματοσ, καὶ τούτου σφόδρα φαύλωσ ἔχοντοσ, ὥστε δημοσίᾳ τὴν πόλιν ἀπ’ αὐτοῦ διαβεβλῆσθαι καὶ πάντασ ὑμᾶσ ἐπὶ πᾶσι τοῖσ ἄλλοισ εὐδοκιμοῦντασ καθ’ ἒν τοῦτο δόξησ οὐ προσηκούσησ τυγχάνειν, εἰκότωσ ἄν μοι χάριν ἔχοιτε καὶ νομίζοιτε εὔνουν ἑαυτοῖσ. δῆλον γὰρ ὡσ εἰ μὴ πάνυ τισ ὑμᾶσ ἀγαπᾷ, τοῖσ γε ἄλλοισ οὐθὲν μέλει δήπου τῶν ὑμῖν τινα φερόντων αἰσχύνην ἢ βλάβην. οὐκοῦν , εἰ μὲν ἀργύριόν τισ ὑμῖν ἐχαρίζετο ἀφ’ ἑαυτοῦ, ξένοσ ἢ μέτοικοσ, τοῦτον μὲν οὐκ ἂν ἡγεῖσθε περίεργον, ὅτι μηδὲν προσήκειν δοκῶν ἐφιλοτιμεῖτο μηδ’ ὑμῶν ἀπαιτούντων·

συμβουλεύοντοσ δέ τι τῶν χρησίμων δυσχερέστερον ἀκούσεσθε, ὃσ ἂν μὴ τύχῃ κληθεὶσ ἢ μὴ πολίτησ ὑπάρχῃ; καίτοι χρημάτων μὲν οὔθ’ ὑμεῖσ σφόδρα ἴσωσ ἐν τῷ παρόντι δεῖσθε, καὶ μυρίουσ ἔστιν εὑρεῖν, οἷσ μᾶλλον ἀφελοῦσι τῶν ὄντων συνέφερε· γνώμησ δὲ ἀγαθῆσ οὐκ ἔστιν οὐδεὶσ ὁ μὴ δεόμενοσ ἐν παντὶ καιρῷ καὶ πρὸσ ἅπαντα τὸν βίον, οὐδ’ ὁ κάλλιστα πράττειν δοκῶν.

εἰ μὲν οὖν περί τινοσ τῶν προκειμένων ἔλεγον, οὐθὲν ἂν ὑπ’ ἐμοῦ τηλικοῦτον ὠφελεῖσθε·

εἰκὸσ γὰρ ἦν καὶ καθ’ αὐτοὺσ ὑμᾶσ τὸ δέον εὑρεῖν σκοποῦντάσ γε ἅπαξ· ἐπεὶ δὲ ὑπὲρ οὗ μηδὲ ζητεῖτε τὴν ἀρχὴν ὅπωσ ποτὲ ἔχει, τοῦτό φημι δείξειν αἴσχισταγιγνόμενον, πῶσ οὐκ ἂν εἰήν παντελῶσ ὑμῖν χρήσιμον πρᾶγμα πεποιηκώσ, ἐὰν ἄρα μὴ φανῶ ψευδόμενοσ; νομίζω δ’ ἔγωγε πάντα μὲν προσήκειν ἀποδέχεσθαι τῶν δι’ εὔνοιαν ὁτιοῦν λεγόντων καὶ μηδένα ὀχληρὸν ἡγεῖσθαι τῶν τοιούτων, μάλιστα δὲ ὑμᾶσ, ἄνδρεσ Ῥόδιοι. δῆλον γὰρ ὅτι τούτου χάριν σύνιτε βουλευόμενοικαθ’ ἡμέραν, καὶ οὐ καθάπερ ἄλλοι δυσκόλωσ καὶ διὰ χρόνου καὶ τῶν ἐλευθέρων τινὲσ εἶναι δοκούντων, ὅπωσ ὑμῖν ᾖ σχολὴ περὶ πάντων ἀκούειν καὶ μηδὲν ἀνεξέταστον παραλίπητε. ταυτὶ μὲν οὖν ἦν ἀναγκαῖον προειπεῖν, ὥστε τὴν ἀρχὴν ὑμᾶσ ἐπὶ τοῦ πράγματοσ γενέσθαι·

νυνὶ δὲ ἐπ’ αὐτὸ βαδιοῦμαι, τοσοῦτονὑπειπὼν, ὅτι μοι προσήκειν δοκεῖ πάντα μὲν πράττειν δικαίωσ καὶ καλῶσ τὰ κατὰ τὸν βίον, ἄλλωσ τε καὶ δημοσίᾳ ποιοῦντασ ὁτιοῦν, οὐ μόνον ἐπειδὴ τὰ κοινὰ ὑπάρχει φανερώτερα, ὧν ἂν ἕκαστοσ ἰδίᾳ πράττῃ μὴ δέον, ἀλλὰ καὶ δι’ ἐκεῖνο ὅτι τὰ μὲν τῶν ἰδιωτῶν ἁμαρτήματα οὐκ εὐθὺσ ἀποφαίνει τὴν πόλιν φαύλην, ἐκδὲ τῶν δημοσίᾳ γιγνομένων οὐχ ὃν προσήκει τρόπον ἀνάγκη δοκεῖν καὶ τοὺσ καθ’ ἕνα μοχθηρούσ. ὁποῖοι γὰρ ἂν ὦσιν οἱ πλείουσ ἐν δημοκρατίᾳ, τοιοῦτον φαίνεται καὶ τὸ κοινὸν ἦθοσ·

τὰ γὰρ τούτοισ ἀρέσκοντα ἰσχύει δήπουθεν, οὐχ ἕτερα. μάλιστα δ’ ἂν φαίην ἔγωγε τοῖσ καλλίστοισ καὶ σεμνοτάτοισ οἰκεῖον εἶναι χρῆσθαι προσέχοντασ· ἐμφαίνει τῆσ πόλεωσ τῶν τε ἄλλων οὐδὲν οἱο͂́ν τε ἐπιτηδείωσ πράττεσθαι.

καὶ μὴν ὅτι γε τῶν πρὸσ τοὺσ θεοὺσ ἐξῃρημένων, ἃ δεῖ μέγιστα ἡγεῖσθαι, τῶν λοιπῶν οὐδέν ἐστι κάλλιον οὐδὲ δικαιότερον ἢ τιμᾶν τοὺσ ἀγαθοὺσ ἄνδρασ καὶ τῶν εὖ ποιησάντων μεμνῆσθαινομίζω μηδὲ λόγου δεῖσθαι·

καίτοι καὶ τὸ συμφέρον οὐχ ἥκιστα ἐν τούτῳ τισ ἂν ἴδοι. τοὺσ γὰρ σπουδαίουσ ὄντασ περὶ τοὺσ εὐεργέτασ καὶ τοῖσ ἠγαπηκόσι δικαίωσ χρωμένουσ πάντεσ ἡγοῦνται χάριτοσ ἀξίουσ καὶ βούλοιτ’ ἂν ἕκαστοσ ὠφελεῖν κατὰ τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν· ἐκ δὲ τοῦ πολλοὺσ ἔχειν τοὺσ εὐνοοῦντασ καὶ συμπράττοντασ, ὅταν ᾖ καιρόσ, καὶ πόλισ πᾶσα καὶ ἰδιώτησ ἀσφαλέστερον διάγει. ταῦτα τοίνυν ἡγεῖσθε, ἄνδρεσ Ῥόδιοι, πάνυ φαύλωσ παρ’ ὑμῖν ἔχοντα καὶ τῆσ πόλεωσ οὐκ ἀξίωσ, τὰ περὶ τοὺσ εὐεργέτασ λέγω καὶ τὰσ τιμὰσ τῶν ἀγαθῶν ἀνδρῶν, οὐκ ἀρχῆθεν ὑμῶν οὕτω τῷ πράγματι χρωμένων·

πόθεν; τοὐναντίον γὰρ ὥσπερ ἄλλ’ ἄττα τῶν ὑμετέρων διαφερόντωσ ἄν τισ ἀποδέξαιτο καὶ θαυμάσειεν, οὕτω μοι δοκεῖτε καὶ τιμῆσ μάλιστα προνοῆσαι· γνοίη δ’ ἄν τισ εἰσ τὸ τῶν εἰκόνων πλῆθοσ ἀπιδών· μοχθηροῦ δὲ ἄλλωσ κατεσχηκότοσ ἔθουσ ἔκ τινοσ χρόνου, καὶ μήτε τιμωμένου λοιπὸν παρ’ ὑμῖν μηδενόσ, εἰ βούλεσθε τἀληθὲσ εἰδέναι, τῶν τε πρότερον γενναίων ἀνδρῶν καὶ περὶ τὴν πόλιν προθύμων, οὐκ ἰδιωτῶν μόνον, ἀλλὰ καὶ βασιλέων ὑβριζομένων καὶ τὰσ τιμὰσ ἀποστερουμένων. ὅταν γὰρ ψηφίσησθε ἀνδριάντα τινί·

ῥᾳδίωσ δὲ ὑμῖν ἔπεισι τοῦτο νῦν ὡσ ἂν ἄφθονον ὑπάρχον· ἐκεῖνο μὲν οὐκ ἂν αἰτιασαίμην, τὸ χρόνον τινὰ καὶ διατριβὴν προσεῖναι· τοὐναντίον γὰρ εὐθὺσ ἕστηκεν ὃν ἂν εἴπητε, μᾶλλον δὲ καὶ πρότερον ἢ ψηφίσασθαι· συμβαίνει δὲ πρᾶγμα ἀτοπώτατον· ὁ γὰρ στρατηγὸσ ὃν ἂν αὐτῷ φανῇ τῶν ἀνακειμένων τούτων ἀνδριάντων ἀποδείκνυσιν· λυσιτελῶσ οὑτωσὶ σκοπουμένοισ ὥστε θαυμαστὴν εἶναι τὴν εὐπορίαν καὶ τὸ πρᾶγμα εὐχῆσ ἄξιον, εἰ μόνοισ ὑμῖν ἔστιν ὃν ἂν βούλήσθε ἱστάναι χαλκοῦν δίχα ἀναλώματοσ καὶ μηδεμίαν δραχμὴν μήτε ὑμῶν καταβαλόντων μήτε τῶν τιμωμένων.

τίσ γὰρ οὐκ ἂν οὕτωσ ἀγασθείη τῆσ σοφίασ τὴν πόλιν;

ἀλλ’ οἶμαι πολλὰ τῶν ἐν τῷ βίῳ γιγνομένων μετὰ πόνου πλείονοσ καὶ δαπάνησ οὐ σμικρᾶσ ἔστι προῖκα καὶ πάνυ ῥᾳδίωσ ποιεῖν, εἴ τισ ἀμελεῖ τοῦ προσήκοντοσ καὶ τοῦ πράττειν ἀληθῶσ. οἱο͂ν εὐθὺσ τὰσ θυσίασ, ἃσ ἑκάστοτε τελοῦμεν τοῖσ θεοῖσ, ἔστι μὴ θύσαντασ φάσκειν τεθυκέναι, μόνον, ἂν δοκῇ, στεφανωσαμένουσ καὶ τῷ βωμῷ προσελθόντασ . τί δ’; οὐχὶ ταὐτὸ ἱερεῖον ἅπασιν ἐν κύκλῳ τοῖσ ἀγάλμασιπροσάγοντασ, τῷ τοῦ Διόσ, τῷ τοῦ Ἡλίου, τῷ τῆσ Ἀθηνᾶσ, καὶ πανταχῇ κατασπείσαντασ πᾶσιν οἰέσθαι τεθυκέναι τοῖσ θεοῖσ οὐ ῥᾴδιον; τίσ δ’ ὁ κωλύσων; ἐὰν δὲ δὴ βωμὸν ἢ ναὸν νῦν τινοσ ἱδρύσασθαι θελήσωμεν·

καὶ γὰρ εἰ πάντων εἰσὶ παρ’ ὑμῖν , οὐκ ἀδύνατον οἶμαι καὶ κρείττω κατασκευάσαι τοῦπρότερον καὶ διὰ πλειόνων τιμᾶν προελέσθαι τὸν αὐτόν· ἆρ’ οὐχ ἕτοιμον ἐξοικίσαι τινὰ τῶν ἄλλων θεῶν ἢ μετενεγκεῖν τι τῶν ἤδη καθιερωμένων; ἢ καὶ τὴν ἐπιγραφὴν ἀλλάξαι μόνον, ὃ νῦν ποιοῦμεν; καίτοι τὸν μὲν Ἀπόλλω καὶ τὸν Ἥλιον καὶ τὸν Διόνυσον ἔνιοί φασιν εἶναι τὸν αὐτόν, καὶ ὑμεῖσ οὕτω νομίζετε, πολλοὶ δὲκαὶ ἁπλῶσ τοὺσ θεοὺσ πάντασ εἰσ μίαν τινὰ ἰσχὺν καὶ δύναμιν συνάγουσιν, ὥστε μηδὲν διαφέρειν τὸ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τιμᾶν. ἐπὶ δὲ τῶν ἀνθρώπων οὐθέν ἐστι τοιοῦτον· ἀλλ’ ὁ διδοὺσ τὰ τοῦδε ἑτέρῳ τοῦτον ἀφῄρηται τῶν ἑαυτοῦ. νὴ Δία, ἀλλ’ οὐχ ὅμοιον τὸ παραβαίνειν τὰ πρὸσ τοὺσ θεοὺσ καὶ τὰ πρὸσ τοὺσ ἀνθρώπουσ.

οὐδ’ ἐγώ φημι. ὅ φησιν ὄντωσ διδούσ, ἀλλὰ τοὺσ μὲν ἀποστερῶν τῆσ δωρεᾶσ, τοὺσ δὲ ὥσπερ ἐνεδρεύων καὶ παραλογιζόμενοσ.

ἡ μὲν οὖν φύσισ τοῦπράγματοσ ὁμοία καὶ τὸ ποιεῖν ὁτιοῦν μετὰ ἀπάτησ καὶ φενακισμοῦ καὶ τῆσ ἐσχάτησ μικρολογίασ ταὐτό·

διαφέρει δ’, ὅτι τὰ μὲν περὶ τοὺσ θεοὺσ γιγνόμενα μὴ δεόντωσ ἀσεβήματα καλεῖται, τὰ δὲ πρὸσ ἀλλήλουσ τοῖσ ἀνθρώποισ ἀδικήματα. τούτων τὴν μὲν ἀσέβειαν ἔστω μὴ προσεῖναι τῷ νῦν ἐξεταζομένῳ πράγματι· τὸ λοιπὸν δέ, εἰ μὴ δοκεῖ φυλακῆσ ὑμῖν ἄξιον, ἀφείσθω. καίτοι καὶ τὴν ἀσέβειαν εὑρ́οι τισ ἂν ἴσωσ τῷ τοιούτῳ προσοῦσαν·

λέγω δὲ οὐ περὶ ὑμῶν οὐδὲ περὶ τῆσ πόλεωσ· οὔτε γὰρ ὑμῖν ποτε ἔδοξεν οὔτε δημοσίᾳ γέγονεν· ἀλλ’ αὐτὸ σκοπῶν κατ’ ἰδίαν τὸ πρᾶγμα. τὰ γὰρ περὶ τοὺσ κατοιχομένουσ γιγνόμενα οὐκ ὀρθῶσ ἀσεβήματα κέκληται καὶ τῆσ προσηγορίασ ταύτησ τυγχάνει παρὰ τοῖσ νόμοισ, εἰσ οὓσ ἄν ποτε ᾖ. τὸ δ’ εἰσ ἄνδρασ ἀγαθοὺσ καὶ τῆσ πόλεωσ εὐεργέτασ ὑβρίζειν καὶ τὰσ τιμὰσ αὐτῶν καταλύειν καὶ τὴν μνήμην ἀναιρεῖν ἐγὼ μὲν οὐχ ὁρῶ πῶσ ἂν ἄλλωσ ὀνομάζοιτο· ἐπεὶ καὶ τοὺσ ζῶντασ εὐεργέτασ οἱ ἀδικοῦντεσ οὐκ ἂν εὐλόγωσ εἰε͂ν ἀπηλλαγμένοι τοῦδε τοῦ ὀνείδουσ. οἱ γοῦν περὶ τοὺσ γονεῖσ ἐξαμαρτάνοντεσ, ὅτι τῆσ πρώτησ καὶ μεγίστησ ὑπῆρξαν εὐεργεσίασ εἰσ ἡμᾶσ, εἰκότωσ ἀσεβεῖν δοκοῦσιν.

καὶ τὸ μὲν τῶν θεῶν ἴστε δήπουθεν, ὅτι κἂν σπείσῃ τισ αὐτοῖσ κἂν θυμιάσῃ μόνον κἂν προσάψηται, μεθ’ ἧσ μέντοι προσήκει διανοίασ, οὐθὲν ἔλαττον πεποίηκεν· οὐδὲ γὰρ δεῖται τῶν τοιούτων οὐθενὸσ ἴσωσ ὁ θεὸσ οἱο͂ν ἀγαλμάτων ἢ θυσιῶν· ἄλλωσ δὲ οὐ μάτην γίγνεται ταῦτα, τὴν προθυμίαν ἡμῶν καὶ τὴν διάθεσιν ἐμφαινόντων πρὸσ αὐτούσ. οἱ δὲ ἄνθρωποι δέονται καὶ στεφάνου καὶ εἰκόνοσ καὶ προεδρίασ καὶ τοῦ μνημονεύεσθαι.

καὶ πολλοὶ καὶ διὰ ταῦτα ἤδη τεθνήκασιν, ὅπωσ ἀνδριάντοσ τύχωσι καὶ κηρύγματοσ ἢ τιμῆσ ἑτέρασ καὶ τοῖσ αὖθισ καταλίπωσι δόξαν τινὰ ἐπιεικῆ καὶ μνήμην ἑαυτῶν. ἁπάντων τῶν τοιούτων ἀνῃρημένων καὶ μηδεμιᾶσ εἰσ ὕστερον μνήμησ ἀπολειπομένησ μηδὲ ἐπαίνου τῶν εὖ πραχθέντων, εἰ καὶ πολλοστὸν ἡγεῖσθε μέροσ ἂν γεγονέναι τῶν θαυμαζομένων παρὰ πᾶσιν ἀνδρῶν ἢ τῶν ἐν πολέμῳ ποτὲ προθύμωσ ἠγωνισμένων ἢ τῶν τυράννουσ καθῃρηκότων ἢ τῶν ἑαυτοὺσ ἢ τέκνα προειμένων ἕνεκα κοινῆσ σωτηρίασ ἢ τῶν πόνουσ μεγάλουσ πονησάντων ὑπὲρ τῆσ ἀρετῆσ, ὥσπερ Ἡρακλέα φασὶ καὶ Θησέα καὶ τοὺσ ἄλλουσ ἡμιθέουσ ποτὲ καὶ ἡρ́ωασ, οὐκ ἂν οὐθένα εἰπεῖν οἶμαι.

τὸ γὰρ προκαλούμενον ἕκαστον καὶ κινδύνων καταφρονεῖν καὶ πόνουσ ὑπομένειν καὶ τὸν μεθ’ ἡδονῆσ καὶ ῥᾳθυμίασ ὑπερορᾶν βίον οὐκ ἂν ἄλλο τισ εὑρ́οι παρά γε τοῖσ πλείοσι.

τοῦτό ἐστι τὸ ποιοῦν ἐν ταῖσ μάχαισ τοὺσ ἀγαθοὺσ ἄνδρασ ἔμπροσθεν εὑρίσκεσθαι τετρωμένουσ καὶ μὴ μεταστραφέντασ οἴχεσθαι, πολλάκισ ἑτοίμου τῆσ σωτηρίασ ἀποκειμένησ. διὰ τοῦτό φησιν ὁ ποιητὴσ τὸν Ἀχιλλέα μὴ θελῆσαι γηράσαντα ἀποθανεῖν οἴκοι, καὶ τὸν Ἕκτορα μόνον στῆναι πρὸ τῆσ πόλεωσ, εἰ δέοι, πᾶσι μαχούμενον. τοῦτο ἦν τὸ ποιῆσαν Λακεδαιμονίων τινὰσ ἐν τοῖσ στενοῖσ ἀντιτάξασθαι πρὸσ τοσαύτασ Περσῶν μυριάδασ.

τοῦτο ἐποίησε τοὺσ ὑμετέρουσ προγόνουσ ἅπασαν γῆν καὶ θάλατταν ἐμπλῆσαι τροπαίων καὶ τῆσ λοιπῆσ Ἑλλάδοσ τρόπον τινὰ ἐσβεσμένησ μόνουσ ὑμᾶσ ἐφ’ αὑτοῖσ διαφυλάξαι τὸ κοινὸνἀξίωμα τῶν Ἑλλήνων εἰσ τὸν νῦν παρόντα χρόνον. ὅθεν εἰκότωσ μοι δοκεῖτε μεῖζον ἁπάντων ἐκείνων φρονεῖν. οἱ μὲν γὰρ ἐν ἀρχῇ τὰ πρὸσ τοὺσ βαρβάρουσ εὐτυχήσαντεσ καὶ λαμπροὶ φανέντεσ τὰ λοιπὰ ἐξήμαρτον, φθόνου μᾶλλον καὶ ἀνοίασ καὶ φιλονικίασ ἤπερ ἀρετῆσ ἐπίδειξιν ποιούμενοι, μέχρι μηδενὸσ ἔξωθεν ἐνοχλοῦντοσαὐτοὶ παρείθησαν καὶ πάντα ἤδη τὸν βουλόμενον εἶναι δεσπότην ἐκάλουν.

ὑμεῖσ δὲ τοσούτουσ πολέμουσ κατωρθωκότεσ ἅπαντασ οὐχ ἧττον καλῶσ ἀνείλεσθε ἢ γενναίωσ ἐπολεμήσατε· πλὴν ἐκεῖνό γε δῆλόν ἐστιν ὅτι μήτε ὑμεῖσ μήτε ἄλλοι τινέσ, οἳ δοκοῦσιν Ἑλλήνων ἢ βαρβάρων μεγάλοι γενέσθαι, δι’ ἄλλο τι προῆλθον εἰσ δόξανκαὶ δύναμιν ἢ τῶν κατὰ μέροσ φιλοτίμων τυχόντεσ καὶ περὶ πλείονοσ τοῦ ζῆν ἡγουμένων τὴν ὕστερον εὐφημίαν.

ἡ γὰρ στήλη καὶ τὸ ἐπίγραμμα καὶ τὸ χαλκοῦν ἑστάναι μέγα δοκεῖ τοῖσ γενναίοισ ἀνδράσι, καὶ μισθὸσ οὗτοσ ἄξιοσ τῆσ ἀρετῆσ τὸ μὴ μετὰ τοῦ σώματοσ ἀνῃρῆσθαι τὸ ὄνομα μηδ’ εἰσ ἴσον καταστῆναι τοῖσ μὴ γενομένοισ,ἀλλὰ ἴχνοσ τι λιπέσθαι καὶ σημεῖον, ὡσ ἂν εἴποι τισ, τῆσ ἀνδραγαθίασ.

τοὺσ ἀγωνιστὰσ τούτουσ ὁρᾶτε ὅσα πάσχουσι γυμναζόμενοι, δαπανῶντεσ, τὸ τελευταῖον ἀποθνῄσκειν αἱρούμενοι πολλάκισ ἐν αὐτοῖσ τοῖσ ἄθλοισ.

τί οὖν; εἴ τισ ἀνέλοι τὸν στέφανον, οὗ χάριν φιλοτιμοῦνται, καὶ τὴν ἐπιγραφὴν τὴν ἐσομένηνὈλυμπίασιν ἢ Πυθοῖ τῆσ νίκησ, ἆρ’ οἰέσθε μίαν ἡμέραν αὐτοὺσ ἀνέξεσθαι τὸν ἥλιον μόνον, οὐχ ὅπωσ τἄλλα ὅσα τῷ πράγματι πρόσεστιν ἀηδῆ καὶ χαλεπά; τί δ’; ἐὰν γένηται δῆλον αὐτοῖσ ὅτι τὴν εἰκόνα, ἣν ἂν στήσωσιν, ἕτεροσ αὑτοῦ ποιήσεται, τὸ μὲν τοῦ θέντοσ ὄνομα ἀνελών, αὑτὸν δὲ ἐπιγράψασ, ἔτι θεασόμενον ἡγεῖσθε ἐλθεῖν ἄν τινα ἐκεῖσε, οὐχ ὅπωσ ἀγωνιούμενον; ὅθεν οἶμαι καὶ βασιλεῖσ ἐπιδικάζονται τῆσ τοιαύτησ μαρτυρίασ. ἅπασι γάρ ἐστι περὶ πολλοῦ τὰ τῆσ ἀρετῆσ σύμβολα, καὶ οὐδεὶσ αἱρεῖται τῶν πολλῶν, ὅ,τι ἂν οἰήται καλὸν αὑτῷ πεπρᾶχθαι, μηδένα δὲ εἰδέναι.

πρὸσ τοῦ Διόσ, ἆρα ἀγνοεῖτε τοῦτο τὸ ἔργον οὐκ ἐκείνουσ μόνον ἀτίμουσ ποιοῦν, ἀλλὰ καὶ τὴν πόλιν ἔρημον τῶν εὐνοησόντων καὶ προθυμησομένων ὑπὲρ αὐτῆσ; μηδὲ γὰρ ἐκεῖνο εἰσέλθῃ μηδένα ὑμῶν ὅτι εἴπερ ἄρα μίαν τιμὴν καταλύσετε τὴν τῶν εἰκόνων, αἱ λοιπαὶ δέ εἰσιν ἀναφαίρετοι. πρῶτον μὲν γὰρ οἱ τὴν μεγίστην ἀναιροῦντεσ καὶ ἧσ μάλιστα ἕκαστοσ ἐπιθυμεῖ τυγχάνειν ὁμολογοῦσι δήπουθεν ἐκ τοῦ πλείονοσ μέρουσ τὴν πόλιν βλάπτειν, εἴ γέ φασι βλαβερὸν εἶναι τὸ πάσασ αὐτὰσ καταλελύσθαι. πρὸσ τούτῳ δὲ κἀκεῖνό ἐστιν ὅτι παρ’ οἷσ ἂν ἕν τι κινηθῇ, παρ’ ἐκείνοισ κεκίνηται πάντα ὁμοίωσ καὶ τῶν παραπλησίων βέβαιον οὐθέν ἐστιν.

οἱ γὰρ τὴν αἰτίαν παραβάντεσ, καθ’ ἣν οὐκ ἂν ἐδόκει τι συμβῆναι, καὶ ταύτην παρ’ οὐδὲν ἡγησάμενοι, πάντα λελύκασιν ἃ τὴν αὐτὴν εἶχε πρόφασιν τοῦ μένειν βέβαια. οἱο͂ν εἴ τισ μίαν λύσαι τῶν τιμωριῶν ἡντιναοῦν, οὐδὲ τῶν ἄλλων οὐδεμίαν ἰσχυρὰν καταλέλοιπεν. εἰ δέ τισ τὴν μεγίστην ἀνέλοι, φυγὴν ἢ θάνατον, τά γε ἐλάττω τῶν ἐπιτιμίων λοιπὸν ἀνάγκη μηδὲ γεγράφθαι δοκεῖν.

ὥσπερ οὖν οἱ παραχαράττοντεσ τὸ νόμισμα, κἂν μέροσ λυμήνωνται, τὸ σύμπαν διεφθαρκέναι δοκοῦσιν ὑπαίτιον ποιήσαντεσ, ὁμοίωσ οἱ τῶν τιμῶν τινασ ἢ τῶν τιμωριῶν ἀναιροῦντεσ ὅλον τὸ πρᾶγμα καταλύουσι καὶ τοῦ μηδενὸσ ἄξιον δεικνύουσι. καὶ μὴν εἴ τίσ με ἔροιτο, τὴν μεγίστην ὡσ οἱο͂́ν τε ἑκατέρων βλάβην φερόντων, τοῦ τε τὰσ τιμὰσ ἀπίστωσ ἔχειν καὶ τοῦ τὰσ τιμωρίασ ἀσθενῶσ, εἰ μὴ δυνατὸν ἀμφότερα εὐλαβηθῆναι, πότερον αὐτῶν ἐπιεικέστερον κρίνω καὶ μετριωτέρων ἀνθρώπων, οὐκ ἂν διστάσασ τὸ περὶ τὰσ τιμωρίασ εἴποιμι·

εἴ γε τοῦτο μὲν ἔστιν ἀνενεγκεῖν εἰσ φιλανθρωπίαν, εἰσ ἔλεον, εἰσ ἄλλα τοιαῦτα, ἅπερ ἐστὶν οἰκεῖα τοῖσ χρηστοῖσ· τὸ δὲ τῶν ἀρίστων ἀνδρῶν ἐπιλανθάνεσθαι καὶ τὰ τῆσ ἀρετῆσ ἆθλα ἀποστερεῖν οὐκ ἔνι τυγχάνειν οὐδεμιᾶσ εὐπρεποῦσ προφάσεωσ,ἀλλ’ ἀχαριστίᾳ, φθόνῳ, μικρολογίᾳ, πᾶσι τοῖσ αἰσχίστοισ ἀνάγκη προσήκειν. ἔτι δὲ οἱ μὲν τοὺσ ὄντασ πονηροὺσ ἧττον κατείργουσι, τὰσ κολάσεισ ἀνιέντεσ· οἱ δὲ αὐτοὶ τὰ μέγιστα ἐξαμαρτάνουσι περὶ τοὺσ εὐεργέτασ. τοσούτῳ δὲ τοῦτο ἐκείνου κάκιον ὅσῳ τὸ αὐτὸν ἀδικεῖν τοῦ μὴ σφόδρα κωλύειν ἕτερον. οὐ τοίνυν οὐδὲ ἐκεῖνοἔστιν εἰπεῖν ὅτι μὴ τοῦτο ὑπάρχει μέγιστον τῶν δεδομένων τισί·

δίχα γὰρ τοῦ πᾶσιν εἶναι φανερὸν ἑαυτοῖσ ἐναντία ἐροῦσιν οἱ λέγοντεσ. τῶν ἡγουμένων, οἷσ ἅπασιν εἰκόνασ εἰ δεήσει κατασκευάζεσθαι, μεγάλην τινὰ ἔσεσθαι τὴν δαπάνην, ὡσ τάσ γε ἄλλασ τιμὰσ οὐκοὔσασ κατ’ αὐτοὺσ οὐδὲ ἀποδεξομένων αὐτῶν ὡσ πολὺ ἐλάττουσ.

τὸ μὲν δὴ τῆσ δαπάνησ οἱο͂́ν ἐστιν ὄψεσθε μετὰ μικρόν·

τὸ δὲ μεγίστην εἶναι τῶν τιμῶν, ἣν ἀφαιροῦνται τοὺσ εἰληφότασ πρότερον ἐκ τούτων ὡμολόγηται. καὶ μὴν ἀτόπου γε ὄντοσ τοῦ τινα παρεῖναι τῶν ἀξίων τιμῆσκαὶ μηδεμίαν παρασχεῖν ἀμοιβὴν τῆσ εὐεργεσίασ, ὡσ πάντων μάλιστα ἀνάγκη τούτοισ ὁμολογεῖν, οἳ καὶ τὸ μετριώτερον τιμῆσαί τινα τῆσ ἀξίασ δεινὸν οἰόνται, τὸ τιμήσαντασ, ἔπειτα δ’ οὐδὲν αἰτιωμένουσ ἀφαιρεῖσθαι τὰ δοθέντα πῶσ οὐχ ὑπερβολὴν ἀδικίασ ἔχει; τὸ μὲν γὰρ ἀχαριστεῖν ἐστι τοῖσ εὐεργέταισ, τὸ δὲ ὑβρίζεινεἰσ αὐτούσ, καὶ τὸ μέν ἐστι μὴ τιμᾶν τοὺσ ἀγαθοὺσ ἄνδρασ, τὸ δὲ ἀτιμάζειν. οἱ μὲν γὰρ ἃ δοκοῦσι τοῖσ ἐπιεικέσιν ὀφείλειν οὐ παῥ̣

̣ ̓χουσιν, οἱ δὲ ἃ σύνηθέσ ἐστι γίγνεσθαι κατὰ τῶν ἄκρωσ πονηρῶν, ταῦτα πράττουσι κατ’ αὐτῶν. εἰ γοῦν τισ τῶν ποτε νομισθέντων μετρίων αὖθισ ἀνήκεστον ἁμάρτοι τι καὶ χαλεπόν, οἱο͂νεἰ προδοσίαν βουλεύσειεν ἢ τυραννίδα, τῶν τοιούτων ἔθοσ ἐστὶ τὰσ τιμὰσ ἀναιρεῖσθαι, κἂν ἐπιγραφῆσ τινοσ πρότερον ὦσι τετευχότεσ. εἶτ’ οὐκ αἰσχρὸν τῶν αὐτῶν ἀξιοῦν ὑμᾶσ τοὺσ ὁμολογουμένωσ ἀρίστουσ, ὧν τοὺσ ἀσεβεῖσ καὶ τοὺσ ἀνοσίουσ τυγχάνειν οἱ νόμοι κελεύουσιν, οἷσ οὐδὲ ταφῆσ μέτεστιν; ὥστε μοι δοκοῦσιν, ὅσην παρ’ ἑτέροισ ἔχουσι τοῦ τιμᾶσθαι πάντεσ ἐπιθυμίαν, τοσαύτην ἢ καὶ πλείονα ἕξειν παρ’ ὑμῖν, ὅπωσ μηδέποτε τεύξονται τῶν τοιούτων μηδενόσ·

ὅσῳ τὴν ὕβριν ἕκαστοσ καὶ τὸ προπηλακισθῆναι μεῖζον ἡγεῖται κακὸν ἢ τὴν τιμὴν ἀγαθὸν νενόμικεν. ἐᾶν αὑτόν.

τοὺσ γοῦν τυράννουσ ἢ τοὺσ βασιλέασ, ὧν αὖθισ οἱ βιαίωσ ἀρχθέντεσ καὶ παρανόμωσ τὰσ εἰκόνασ ἀνεῖλον καὶ τὰ ὀνόματα ἠφάνισαν, ὅπερ οἶμαι καὶ ἐφ’ ὑμῶν συμβέβηκε, διατεινάμενοσ εἴποιμ’ ἄν, εἰ προῄδεσαν τοῦτο ἐσόμενον, μήτ’ ἂν εἰκόνασ ἑαυτῶν ἐᾶσαί τινα στῆσαι μήτε ὀνόματα ἐγγράψαι. καίτοι τοῦτο οὐ μόνον ἐκείνουσ ἀδικουμένουσ καὶ δεινὰ πάσχοντασ, ἀλλὰ καὶ τὴν πρόφασιν δείκνυσι κενήν, δι’ ἣν ἴσωσ ὑμᾶσ τινεσ ἀξιώσουσι τοῦτο ποιεῖν, μᾶλλον δὲ κατὰ τοῦ πράγματοσ οὖσαν.

εἰ γὰρ ἀναγκαῖον ἅμα καὶ συμφέρον φήσουσιν εἶναι τὸ ἑτέρουσ τιμᾶν, πῶσ οὐχ ὑπεναντίον ἐστὶ τούτῳ τοὺσ πρότερον οὕτω τετιμημένουσ ὑβρίζειν; ὃ γὰρ τῶν πρότερόν τισ οὐκ ἂν εἵλετο λαβεῖν, εἰδὼσ τοῦτο ἐσόμενον, πῶσ εἰκόσ ἐστι τῶν νῦν τινα ἡδέωσ λαμβάνειν ὁρῶντα τὸ γιγνόμενον; ὥστ’ εἰ μὴ καὶ δι’ ἐκείνουσ τοὺσ θᾶττον εὐεργέτασ, ἀλλὰ τούτουσ γε, οὓσ νῦν τιμῶμεν, εἰκὸσ ἦν φυλάξασθαι τὸ πρᾶγμα. πάντεσ μὲν γὰρ ὑπόπτωσ ἔχουσι πρὸσ τὰ ὑπὸ τούτων διδόμενα οὓσ ἴσασι τῶν πρότερόν ἐπαινεθέντων καὶ δοξάντων φίλων οὕτωσ ἀμελοῦντασ, μάλιστα δὲ οἱ τῶν αὐτῶν τυγχάνοντεσ, ὧν τοὺσ εἰληφότασ ὁρῶσιν ἀπεστερημένουσ.

εἰ δὲ δὴ καὶ ὅπωσ αὐτοὶ λάβωσι τοῦτο γίγνοιτο, μᾶλλον δὲ ὅπωσ δοκῶσιν εἰληφέναι, παντελῶσ ἤδη τὸ πρᾶγμα εἰρωνείαν καὶ χλεύην νομίζουσιν. πολὺ δὲ βέλτιον ἦν λέγειν τοῖσ βουλομένοισ μικρὰ φροντίζειν ὑμᾶσ τῶν τάχιον τετιμημένων, ὅτι μηκέτι μηδεμία χρεία τοῦ τιμᾶν τινά ἐστιν, ̣̔ ̣ ̓ τοὐναντίον οὗ τὴν μεγίστην φασὶν εἶναι τῇ πόλει χρείαν καὶ πρὸσ πλείονασ νῦν ἢ πρότερον, τοῦτο διαβάλλειν. καίτοι μὰ τὸν Δία καὶ τοὺσ θεοὺσ οὐδ’ εἰ τὴν ἀνωτάτην χάριν ὑμῖν ἕξειν ἔμελλον οἱ δοκοῦντεσ νῦν τῶν εἰκόνων τυγχάνειν καὶ σφόδρα ἐπαινέσειντὸν δῆμον, οὐδ’ οὕτωσ ἐχρῆν αὐτὸ γίγνεσθαι.

τὸ γὰρ μόνον ζητεῖν ἐξ ὧν ἄν τισ ἀρέσαι τινὰ ποιήσασ καὶ προσαγάγοιτο, εἰ δ’ ἄλλον ὃν οὐ προσῆκεν ἀδικήσει τοῦτο ποιῶν ἢ καθόλου τι μὴ δέον πράξει μὴ σκοπεῖν, οὔτε μὰ τοὺσ θεοὺσ ἐλευθέρων ἐστὶν ἀνθρώπων οὔτε μετρίων τὸ ἦθοσ. οὐδεὶσ γὰρ οὐδὲ τῶν πάνυ πονηρῶνπροαιρεῖταί τι φαῦλον, ὃ μὴ συμφέρειν ἑαυτῷ νομίζει πρὸσ τὸ παρόν, ἀλλ’ ἔστιν αὐτὸ τοῦτο ἡ μοχθηρία τὸ κέρδουσ ἕνεκα καὶ χρείασ μηδενὸσ αἰσχροῦ μηδὲ ἀδίκου πράγματοσ ἐπιστρέφεσθαι μηδὲ φροντίζειν ποῖον τὸ γιγνόμενον, ἀλλὰ μόνον εἰ λυσιτελέσ.

οὐκοῦν ὁ τὸν μὲν παρόντα θεραπεύων, ὀλιγωρῶν δὲ τοῦ θᾶττονφίλου, καὶ τῆσ μὲν γεγενημένησ χρείασ ἐπιλελησμένοσ, τὴν δ’ ἐλπιζομένην ὠφέλειαν περὶ πλείστου ποιούμενοσ, ἆρ’ οὐκ ἴστε ἧστινοσ τυγχάνει προσηγορίασ;

οὐ κόλαξ ὁ τοιοῦτοσ ὀνομάζεται παρὰ πᾶσιν; οὐκ ἀγεννήσ, οὐκ ἄπιστοσ δοκεῖ; νῦν τοίνυν οὐδὲ τοῦτο περιγίγνεται τῇ πόλει, τὸ θεραπεύεσθαί τινασ ὑπὸ αὐτῆσ καὶ μεγάλουτινὸσ οἰέσθαι τυγχάνειν ὧν ἂν τὰ ὀνόματα ἐπιγράφηται. τοὐναντίον γὰρ δυσχεραίνουσι καὶ μέμφονται παρ’ αὑτοῖσ, εἰ καὶ σιωπῶσιν ἄλλωσ, προσκρούειν οὐ θέλοντεσ. ἢ νόμισμα μὲν εἴ τῳ χαρίζοισθε κίβδηλον, οὐδεὶσ ἂν ἑκὼν λάβοι, μᾶλλον δὲ ὕβριν ἡγοῖτο ἢ δωρεὰν τὸ γιγνόμενον· τιμὴν δὲ κίβδηλον καὶ μηδὲν ἔχουσαν ὑγιὲσ νομίζετε δέχεσθαι τοὺσ νοῦν ἔχοντασ; ἀλλ’ ἐὰν μὲν οἰκέτην τισ ἀλλότριον ἢ σκεῦοσ ἀποδῶται ψευσάμενοσ ὡσ ἑαυτοῦ, σφόδρα ἕκαστοσ ἀγανακτεῖ τῶν ἠπατημένων, καὶ θαυμάζοιμ’ ἄν, εἰ μὴ ἐζημιοῦτε τοῦτον ὑμεῖσ·

εἰ δ’ ἀλλοτρίαν τισ εἰκόνα καὶ μηδὲν αὐτῷ προσήκουσαν ἐξαπατηθεὶσ λάβοι παρὰ τῶν μὴ κυρίων· ὃ γὰρ ἂν ἄλλῳ δῷ τισ, τούτου κύριοσ οὐκέτ’ ἐστὶν ἑτέρῳ διδόναι· χάριν αὐτὸν οἰέσθε τοῖσ παρακρουσαμένοισ ἔχειν; δέομαι δέ, ἂν οἱ λόγοι φαίνωνται πικρότεροι, μηθὲν ἐμοὶ δυσχεραίνειν.

οὐδὲ γὰρ ὑμᾶσ φημι τοῦτο ποιεῖν, τρόπον δέ τινα ἀκούσησ τῆσ πόλεωσ αὐτὸ γίγνεσθαι. τὸ δὲ πρᾶγμα εἰ τοιοῦτόν ἐστιν ὥστε πάναισχρον δοκεῖν ἐξεταζόμενον, τοσούτῳ προθυμότερον ὑμᾶσ ἀκούειν δεῖ τοῦ λέγοντοσ, ὥστε ἀπηλλάχθαι τὸ λοιπὸν τῆσ αἰσχύνησ. οὐδὲ γὰρ τὰ ἐν τοῖσ σώμασι δυσχερῆ χωρὶσ ὀδύνησ ἔστιν ἰάσασθαι, πολλάκισ δὲ αὐτὸ τοῦτο σημεῖον ὑπάρχει τοῦ σφόδρα ἐπείγειν τὴν θεραπείαν, τὸ σφόδρα ἀλγεῖν τὸ θεραπευόμενον.

ὃ τοίνυν ἀρχόμενοσ εἶπον, οὐδ’ ἂν νῦν ὀκνήσαιμι εἰπεῖν, ὅτι πανταχοῦ μὲν οἰκεῖόν ἐστι φαίνεσθαι τοὺσ ἀγαθοὺσ ἄνδρασ ὑγιεῖσ καὶ μηδὲν παλίμβολον ἔχοντασ μηδὲ δυσχερέσ, μάλιστα δὲ οἶμαι περὶ τὸ τιμᾶν καὶ τὰσ δωρεάσ.

τὸ γὰρ αἰσχύνην τινὰ προσάπτειν τοῖσ καλοῖσ καὶ τὸ ἀδίκωσ ποιεῖν τὸ πάντων δικαιότατον οὐδ’ αἰσθανομένων ἐστὶν ἀνθρώπων τῆσ ἑκάστου φύσεωσ. ὥσπερ οὖν οἱ παρανομοῦντεσ εἰσ τὰ ἱερὰ τῶν εἰσ ἄλλ’ ὁτιοῦν ἁμαρτανόντων χείρουσ εἰσίν, οὕτωσ οἱ περὶ ταῦτα ἄδικοι καὶ πονηροὶ φαινόμενοι. τί γάρ ἐστιν ἱερώτερον τιμῆσ ἢ χάριτοσ;

οὐκ ἴστε ὅτι καὶ θεὰσ νομίζουσιν οἱ πλεῖστοι τῶν ἀνθρώπων τὰσ Χάριτασ; ἐὰν οὖν τὰ ἀγάλματα αὐτῶν περικόπτῃ τισ ἢ τοὺσ βωμοὺσ ἀνατρέπῃ, τοῦτον ἡγεῖσθε ἀσεβεῖν· ἐὰν δὲ αὐτὸ λυμήνηται καὶ διαφθείρῃ τὸ πρᾶγμα, ἀφ’ οὗ καὶ τὰσ θεὰσ ὠνομάσθαι συμβέβηκε, μὴ ὃν δεῖ τρόπον χαριζόμενοσ, ἀλλ’ ἀγεννῶσ καὶ ἀνελευθέρωσ καὶ μετὰ τέχνησ τοῖσ εὐεργέταισ ἀχαριστῶν, αὐτὸν φρονεῖν φήσομεν καὶ τῶν ἄλλων εἶναι συνετώτερον; ἀλλὰ τοὺσ μὲν καπήλουσ τοὺσ ἐν τοῖσ μέτροισ κακουργοῦντασ, οἷσ ὁ βίοσ ἐστὶν αὐτόθεν ἀπὸ αἰσχροκερδείασ, μισεῖτε καὶ κολάζετε, τὴν δὲ πόλιν, εἰ δόξει περὶ τοὺσ ἐπαίνουσ τῶν ἀγαθῶν ἀνδρῶν πανουργεῖν καὶ τὰσ δωρεὰσ καπηλεύειν, οὐκ αἰσχύνεσθε, παλίμβολα καὶ παλίμπρατα ποιοῦσαν τὰ σεμνά; καὶ οὐδὲ ἐκεῖνο ἐνθυμεῖσθε ὅτι μηδὲ τοῖσ καπήλοισ μηδεὶσ ἔτι ῥᾳδίωσ πρόσεισι, παρ’ οἷσ ἂν πονηρὰ ᾖ τὰ μέτρα.

καὶ μὴν ὅτι φύσει τὸ πρᾶγμα τοιοῦτόν ἐστιν, οὐχ ὁ λόγοσ αὐτὸ ἐξονειδίζει, θεάσασθε οὕτωσ. εἰ γάρ τισ πύθοιτο ὑμῶν πότερα βούλεσθε τοὺσ τιμωμένουσ ὑφ’ ὑμῶν, οἷσ οἰέσθε διδόναι τὰσ εἰκόνασ, ἐπίστασθαι τἀληθὲσ καὶ τὸ γιγνόμενον οἱο͂́ν ἐστιν ἢ λανθάνειν αὐτούσ, οὐκ ἄδηλόν ἐστιν ὃ ἂν εἴποιτε εὖ φρονοῦντεσ.

τί γὰρ ἐκώλυεν εὐθὺσ ἐν τῷ ψηφίσματι γράφειν ὥσπερ τἄλλα καὶτοῦτο, εἶναι δὲ τὴν εἰκόνα αὐτοῖσ μίαν τῶν ἀνακειμένων ἢ τὴν τοῦ δεῖνοσ, εἰ κἀκείνουσ ἐβούλεσθε γιγνώσκειν; ἀλλ’ οὐδέποτε οἶμαι τοῦτο ἐγγράφετε. οὐκοῦν ὅτι μὲν τὰ γιγνόμενα ὀρθῶσ καὶ μηθὲν ἔχοντα ἄτοπον οὐδεὶσ περιστέλλει δῆλόν ἐστιν.

ὅτι δὲ ἥκιστ’ ἄν τισ φυλάξαιτο τοὺσ εὖ πάσχοντασ εἰδέναι τίνα τρόπον τῆσ χάριτοστυγχάνουσι καὶ τῶν γιγνομένων περὶ τὴν τιμὴν ὁτιοῦν, εἴ γέ τισ ἁπλῶσ αὐτὸ πράττοι καὶ δικαίωσ, ἔτι μοι δοκεῖ τοῦ πρώτου φανερώτερον· ὥστε ἀνάγκη τὸ συμβαῖνον εἶναι πανταχῇ φαῦλον καὶ μηδενὶ μηδὲ ἰδιώτῃ πρέπον. ὁ γὰρ ἐν αὐτοῖσ οἷσ τινασ εὖ ποιεῖ, παθὼν πρότεροσ ἢ νὴ Δία κατάρχων καὶ προκαλούμενοσ εἰσ φιλίαν,παρακρουόμενοσ καὶ φενακίζων, τί ἂν οὗτοσ ἄλλωσ ποιήσειεν; ἐπίστασθε τοίνυν ὅτι μηδένα λανθάνει τὸ γιγνόμενον, ἀλλ’ ἔστι διαβόητον καὶ τῶν παρὰ πᾶσι θρυλουμένων, οὐ μόνον ἐπειδὴ λίαν κατακόρωσ καὶ ἀνέδην αὐτῷ κέχρηνταί τινεσ, ἀλλὰ καὶ ὅτι παρ’ ὑμῖν πράττεται. τὸ γὰρ ἀξίωμα τῆσ πόλεωσ καὶ τὸ μέγεθοσ οὐδὲνἄγνωστον ἐᾷ τῶν ἐν αὐτῇ, καὶ τὸ σεμνότερον ὑμᾶσ ἁπάντων ἐν τοῖσ ἄλλοισ ἑαυτοὺσ ἄγειν, ἔτι δὲ οἶμαι τὸ πράττειν ἄριστα τῶν Ἑλλήνων, φθόνον κινεῖ καὶ ζηλοτυπίαν, ὥστε πολλοὺσ εἶναι τοὺσ ἐξετάζοντασ, ἐάν τι δοκῆτε ἁμαρτάνειν.

οὐκοῦν οἱ μὲν ὅπωσ ὅ,τι πράττουσιν ἀγνοεῖσθαι μᾶλλον ἐθέλοντεσ κακίασ τοῦτο σημεῖον ἐκ‐ φέρουσιν· οἱ δ’ ἅ μηδεὶσ ἀγνοεῖ λανθάνειν νομίζοντεσ εὐηθείασ· οἷσ ἀμφοτέροισ οὐκ ἂν ἕλοισθε ἔνοχον εἷναι τὴν πόλιν. νὴ Δία, ἀλλὰ δαπανήσομεν, εἰ μὴ τοῖσ οὖσι χρησόμεθα καὶ πολλῶν δεήσει χρημάτων, ἐὰν πᾶσι κατασκευάζωμεν ἀνδριάντασ ὅσοισ ψηφιζόμεθα.

καὶ πόσῳ κρεῖττον ἐλάττοσι διδόναι τὴν δωρεὰν ἢ πλείουσ ἐξαπατᾶν, μέλλοντάσ γε ὑπὸ πλειόνων καταγιγνώσκεσθαι καὶ μισεῖσθαι, σαφῶσ εἰδότων ὃ ποιεῖτε;

καὶ γὰρ εἰ μὲν οὐ σφόδρα ἐπιεικεῖσ εἰσιν, οὓσ ὁπωσδήποτε ἵστατε νῦν, ὃ μηδαμῇ φρονοῦντεσ εἴποιτ’ ἄν, ὁρᾶτε τὸ γιγνόμενον· διὰ γὰρ τοὺσ φαύλουσ ἀδικεῖτε τοὺσ χρηστούσ. ὅτι γὰρ ὑμῶν οἱ πρόγονοι μὴ ἐθαύμαζον εἰκῇ μηδὲ ἀνάξιόν τινα ἐγὼ διαβεβαιωσαίμην ἄν. εἰ δὲ ἀγαθοὺσ τιμᾶτε, τούσ γε τοιούτουσ εἰκὸσ ἄχθεσθαι τῷ πράγματι. τίσ γὰρ ἂν μέτριοσ ἄνθρωποσ βούλοιτο ἕτερον κακῶσ πάσχειν καὶ τῶν δικαίωσ δεδομένων ἀποστερεῖσθαι δι’ αὑτόν;

ἢ πῶσ οὐκ ἂν ὀργίζοιτο ἐπὶ τούτῳ γιγνομένῳ μᾶλλον ἤπερ εἰδείη χάριν; ἢ γυναῖκα μὲν οὐδεὶσ ἂν ὑπομείνειε χρηστὸσ ὢν διὰ μοιχείαν λαβεῖν, ὅτι τὸν πρότερον ἔχοντα ἠδίκησε· μᾶλλον δὲ οὐδ’ ἂν ὅλωσ λάβοι τισ ἡδέωσ παρὰ ἀνδρὸσ ἑτέρου· καίτοι πολλάκισ γίγνεται τοῦτο οὐ μετὰ πονηρᾶσ αἰτίασ· τιμὴν δέ, ἣν οὐκ ἔστι δικαίωσ ἀπ’ ἄλλου λαβεῖν οὐδὲ χωρὶσ ὕβρεωσ τῆσ εἰσ ἐκεῖνον, ἀγαπᾶν τινα οἰέσθε, καὶ ταῦτα μηδ’ αὐτὸν ἐλπίζοντα ὡσ οὐθὲν ἂν πάθοι τοιοῦτον; ἀλλ’ ἀνδράποδον μέν τισ ὠνούμενοσ εἴ ποτε ἀπέδρα σκοπεῖ καὶ εἰ μὴ παρέμενε τῷ πρώτῳ δεσπότῃ· δωρεὰν δὲ καὶ χάριν, ἣν ἄπιστον ἡγεῖται καὶ σαφῶσ οἶδε μηδὲν ἔχουσαν βέβαιον, ἑκὼν ἂν πρόσοιτο; Ῥωμαῖοι γάρ εἰσιν οἱ πλείουσ αὐτῶν, καὶ τίσ ἂν τούτων ἅψαιτο;

οἱ δέ γε παρεστῶτεσ αὐτοῖσ Μακεδόνεσ, οἱδὶ δὲ Λακεδαιμόνιοι· καὶ νὴ Δία τούτων ἁπτόμεθα. καίτοι τοὺσ μὲν πρότερον κειμένουσ πάντασ ἢ τούσ γε πλείστουσ δι’ εὐεργεσίαν φήσετε τεθῆναι, τῶν δὲ νῦν τιμωμένων πολλοὺσ δι’ ἰσχὺν θεραπεύεσθαι. τὸ μὲν δὴ ποτέρουσ αὐτῶν δικαιότερόν ἐστι ποιεῖσθαι περὶ πλείονοσ ἐάσω· τὸ δέ, εἰ μὴ πᾶσι τὰ δοθέντα δικαίωσ ὑπάρξει, ποτέρουσ μᾶλλον εἰκὸσ ἐπ’ ἀδήλῳ λαμβάνειν οὐδ’ αὐτοὺσ τούτουσλανθάνει. πάντεσ γὰρ οἴδασιν ὅσῳ βεβαιότερόν ἐστιν εὐεργεσία δυνάμεωσ. ἰσχὺν μὲν γὰρ οὐκ ἔστιν ἥντινα οὐκ ἀναιρεῖ χρόνοσ, εὐεργεσίαν δὲ οὐδεμίαν. ἵν’ οὖν τὴν ὑπερβολὴν ἐκείνην ἀφῇ τισ, ἀληθῆ τρόπον τινὰ οὖσαν, τὸ πρὸσ τὴν πόλιν ἀηδέστερον ἔχειν τοὺσ οὕτω τιμᾶσθαι ζητοῦντασ καὶ τὸ συμβαῖνον εἰσ ὕβριν λαμβάνεινκαὶ καταφρόνησιν ἑαυτῶν·

ἀλλὰ τοῦτό γε εἰδέναι φημὶ βεβαίωσ ὅτι μηδὲ χάριν ὑμῖν μηδεμίαν οἴδασι μηδ’ οἰόνται τυγχάνειν μηδενόσ, τὸ γιγνόμενον εἰδότεσ καὶ τὴν ῥᾳδιουργίαν τὴν ἐν αὐτῷ. πρὸσ τοῦ Διόσ, εἶθ’ ἃ καὶ τούτων δεχομένων οὐκ εἰκὸσ ἦν ἀφαιρεῖσθαι τοὺσ ἔμπροσθεν εἰληφότασ, ταῦτα ἀφαιρώμεθα τοὺσ ἔχοντασ οὐδὲ ἑτέροισ διδόντεσ; καὶ μὴν εἴ γε ἐν οἷσ ἡ πόλισ δοκεῖ τινοσ δεῖσθαι, τὴν δαπάνην μόνον ὀψόμεθα καὶ τὸ πῶσ ἂν εὐχερέστατα γένοιτο, μηθὲν ἄλλο ἐξετάζοντεσ, τί κωλύει μὴ μόνον ταύτην ὑπάρχειν ἐν ἑτοίμῳ τὴν δωρεάν, ἀλλὰ κἂν ἄλλο τι θέλητε χαρίσασθαί τινι, γῆν, ἀργύριον, οἰκίαν, τοὺσ ἔχοντασ ἀφαιρουμένουσ;

ἢ τί δεῖ πόρουσ ζητεῖν καὶ τὰ κοινὰ ἀναλίσκειν, ὅταν ᾖ καιρὸσ ἢ τεῖχοσ ἐπισκευάζειν ἢ ναῦσ, ἀλλὰ μὴ τὰ τοῦ δεῖνοσ λαβεῖν ἢ τῶν πολιτῶν τινοσ ἢ τῶν ἐνοικούντων παρ’ ὑμῖν; ἀλλὰ νὴ Δία βοήσονται καὶ δεινὰ φήσουσι πάσχειν. οὐκοῦν ἐξέσται δήπουθεν μὴ προσέχειν αὐτοῖσ. καὶ γὰρ εἰ νῦν εἰσιν, ἐφ’ οὓσἂν ἔλθοιεν ὑμῶν ταῦτα ποιούντων, πρότερόν γε οὐκ ἦν ἕτεροσ οὐδεὶσ τοῦ δήμου κυριώτεροσ.

ἆρ’ οὖν οἱ τότε ὄντεσ οὕτω προσεφέροντο τοῖσ κατὰ μέροσ; πόθεν; οἳ τοῦτο πάντων ἡγοῦντο χαλεπώτατον, καὶ τοῖσ θεοῖσ ἐπεύχοντο μηδέποτε συμβῆναι τοιοῦτον καιρόν, ἐν ᾧ δεήσει κατ’ ἄνδρα ἕκαστον ἀπὸ τῶν ἰδίων εἰσενεγκεῖν· καὶ τὸ τοιοῦτον σπανίωσ ποτὲ παρ’ ὑμῖν γενέσθαι φασίν, οὐδὲ ἐν ἅπασι τοῖσ πολέμοισ, ἀλλ’ εἴ ποτε ἐσχάτωσ ἡ πόλισ ἐκινδύνευσεν. ἴσωσ οὖν ἐρεῖ τισ ὡσ οἵ γε ἀνδριάντεσ τῆσ πόλεώσ εἰσιν.

καὶ γὰρ ἡ χώρα τῆσ πόλεωσ, ἀλλ’ οὐθὲν ἧττον τῶν κεκτημένων ἕκαστοσ κύριόσ ἐστι τῶν ἑαυτοῦ. καὶ κοινῇ μὲν ἐὰν πυνθάνηταί τισ τίνοσ ἐστὶν ἡ νῆσοσ ἢ τίνοσ ἡ Καρία, φήσουσι Ῥοδίων. ἐὰν δὲ ἄλλωσ ἐρωτᾷσ, τουτὶ τὸ χωρίον ἢ τόνδε τὸν ἀγρόν, δῆλον ὅτι πεύσῃ τοῦ δεσπότου τὸ ὄνομα.

οὕτωσ καὶ τὰσ εἰκόνασ ἁπλῶσ μὲν πάσασ Ῥοδίων εἶναι λέγουσιν, ἰδίᾳ δὲ ἑκάστην τοῦ δεῖνοσ ἢ τοῦ δεῖνοσ, ᾧ ἄν ποτε ᾖ δεδομένη. καίτοι τὰ μὲν χωρία καὶ τὰσ οἰκίασ καὶ τἄλλα κτήματα οὐκ ἂν εἰδείησ ὧν ἐστιν, εἰ μὴ πυθόμενοσ· ἡ δὲ εἰκὼν ἐπιγέγραπται, καὶ οὐ μόνον τὸ ὄνομα, ἀλλὰ καὶ τὸν χαρακτῆρα σῴζει τοῦ λαβόντοσ, ὥστ’ εὐθὺσ εἶναι προσελθόντα εἰδέναι τίνοσ ἐστίν. λέγω δὲ ἐφ’ ὧν ἔτι μένει τἀληθέσ.

καὶ μὴν τό γε ἐν κοινῷ κεῖσθαι γελοιότατόν ἐστιν, εἴ τισ ἄρα σημεῖον ἡγεῖται τοῦ μὴ τῶν εἰληφότων αὐτὰσ ὑπάρχειν, ἀλλὰ τῆσ πόλεωσ. οὕτω μὲν γὰρ ἐξέσται. λέγειν καὶ τὰ ἐν μέσῳ τῆσ ἀγορᾶσ πιπρασκόμενα τοῦ δήμου εἶναι, καὶ τὰ πλοῖα δήπουθεν οὐχὶ τῶν κεκτημένων, ἀλλὰ τῆσ πόλεωσ, ἐπείπερ ἐν τοῖσ λιμέσιν ἕστηκεν. ὅ τοίνυν ἤκουσά τινοσ ὑπὲρ τούτου λέγοντοσ ὡσ ἰσχυρότατον, οὐκ ἂν ἀποκρυψαίμην, ὅτι δημοσίᾳ τοὺσ ἀνδριάντασ ἀπεγράψασθε ὑμεῖσ. τί οὖν τοῦτό ἐστιν; καὶ γὰρ τὴν ἄντικρυσ χώραν καὶ Κάρπαθον ταύτην καὶ , ἑτέρασ νήσουσ καὶ καθόλου πολλὰ ἔστιν εὑρεῖν, ἃ κοινῇ μὲν ἀπεγράψατο ἡ πόλισ, διῄρηται δὲ εἰσ τοὺσ κατὰ μέροσ. ὅλωσ δὲ οὐκ εἰ μὴ τοῦτον τὸν τρόπον ἕκαστοσ τὴν εἰκόνα ἔχει τῶν τιμηθέντων, καθάπερ ἂν ἄλλο τι κτησάμενοσ, διὰ τοῦτο ἂν ἔλαττον αὐτῷ προσήκειν λέγοιτο ἢ μηδὲν ἀδικεῖσθαι διδόντων ὑμῶν ἑτέρῳ τὴν ἐκείνου.

μυρίουσ γὰρ εὑρήσετε τρόπουσ, καθ’ οὓσ ἑκάστου τί φαμεν εἶναι, καὶ πλεῖστον διαφέροντασ, οἱο͂ν ἱερωσύνην, ἀρχήν, γάμον, πολιτείαν· ὧν οὔτε ἀποδόσθαι τι ἔξεστι τοῖσ ἔχουσιν οὔτε ὅπωσ ἄν τισ ἐθέλῃ χρῆσθαι. κοινὸν δ’ οὖν ἐπὶ πᾶσιν ὡρ́ισται δίκαιον, τὸ πάνθ’ ὅσα δικαίωσ τισ ἔλαβεν, ἄν τε καθάπαξ τύχῃ λαβὼν ἄν τε εἴσ τινα χρόνον, καθάπερ οἶμαι τὰσ ἀρχάσ, βεβαίωσ ἔχειν καὶ μηδένα ἀφαιρεῖσθαι.

πῶσ οὖν δικαιότερον ἔστιν ὁτιοῦν ἔχειν ἢ εἴ τισ ἀνὴρ ἀγαθὸσ γενόμενοσ καὶ χάριτοσ ἄξιοσ ἀντὶ πολλῶν καὶ καλῶν τύχοι τιμῆσ;

ἢ παρὰ τίνοσ κυριωτέρου καὶ μείζονοσ ἢ παρὰ τοῦ Ῥοδίων δήμου καὶ τῆσ ὑμετέρασ πόλεωσ; καὶ γὰρ τοῦτο οὐ σμικρόν ἐστι, τὸ μὴ Καλυμνίουσ εἶναιτοὺσ δεδωκότασ ἢ τοὺσ κακοβούλουσ τούτουσ Καυνίουσ. ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἰδιωτικῶν, ὅσῳ τισ ἂν κρείττω καὶ πιστότερον δεικνύῃ, παρ’ οὗ τυγχάνει τι κτησάμενοσ, τοσούτῳ κρατεῖ καὶ οὐδεὶσ ἂν ἀμφισβητήσειεν αὐτῷ. καίτοι πᾶσα πόλισ, ἣν ἂν εἴπῃ τισ, ἑνὸσ ἀνδρὸσ ἰδιώτου, κἂν ὁ σεμνότατοσ ᾖ, πιστοτέρα τῷ παντὶ καὶ κρείττων,καὶ τὰ κοινῇ γιγνόμενα τῶν κατ’ ἰδίαν πραττομένων ἰσχυρότερα. σκοπεῖτε δὲ ὅτι πάντεσ ἡγοῦνται κυριώτερα ταῦτα ἔχειν, ὅσα ἂν δημοσίᾳ συμβάλωσι διὰ τῶν τῆσ πόλεωσ γραμμάτων·

καὶ οὐκ ἔνι λυθῆναι τῶν οὕτω διῳκημένων οὐδέν, οὔτ’ εἴ τισ ὠνήσαιτο παρά του χωρίον ἢ πλοῖον ἢ ἀνδράποδον, οὔτ’ εἴ τῳ δανείσειεν, οὔτἀ̓̀ν οἰκέτην ἀφῇ τισ ἐλεύθερον οὔτ’ ἂν δῷ τινα δωρεάν. τί δήποτ’ οὖν συμβέβηκε ταῦτ’ εἶναι βεβαιότερα τῶν ἄλλων; ὅτι τὴν πόλιν μάρτυρα ἐποιήσατο τοῦ πράγματοσ ὁ τοῦτον τὸν τρόπον οἰκονομήσασ τι τῶν ἑαυτοῦ. πρὸσ τοῦ Διόσ, εἶθ’ ὧν μὲν ἄν τισ παρ’ ἰδιώτου τύχῃ διὰ τῆσ πόλεωσ, οὐκ ἔστιν ὅπωσ ἀφαιρεθήσεται τούτων·

ἃδέ τισ εἴληφεν οὐ δημοσίᾳ μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῦ δήμου δεδωκότοσ, οὐκ ἔσται βέβαια; καὶ τὸ μὲν ὑπ’ ἄλλων γενόμενον τοῦτον τὸν τρόπον οὐ λυθήσεται διὰ τὴν πόλιν· ἃ δ’ ἡ πόλισ αὐτὴ πεποίηκε, ῥᾳδίωσ οὕτωσ ἀνελεῖ; καὶ ταῦτα οὐχ ὡσ ἔδωκεν, ὁμοίωσ ἀφαιρουμένη κατὰ κοινόν, ἀλλ’ ἑνὸσ ἀνδρόσ, ἂν τύχῃ στρατηγῶν, ἐξουσίαν ἔχοντοσ τοῦτο ποιεῖν; καὶ μὴν καὶ γράμματά ἐστιν ἐν κοινῷ περὶ τούτων, ὑπὲρ ὧν ἔφην.

τὰ γὰρ ψηφίσματα γέγραπται δήπουθεν τὰ τῶν τιμῶν καὶ δημοσίᾳ μένει τὸν ἅπαντα χρόνον. τὸ μὲν γὰρ ἀποδοῦναι χάριν οὕτωσ ἀκριβῶσ γίγνεται παρ’ ὑμῖν, τὸ δ’ ἀφελέσθαι τοὺσ εἰληφότασ πάνυ ῥᾳδίωσ. εἶτα τὸ μὲν οὐχ οἱο͂́ν τε γενέσθαι δίχα ψηφίσματοσ, ἁπάντων ὑμῶν πεισθέντων, τὸ δὲ ἔθει τινὶ συμβαίνει, κἂν ἑνὶ δόξῃ μόνον; πλὴν ὅ γε ἔφην ὅτι δημοσίᾳ ταῦτα ἀναγέγραπται, καὶ οὐ μόνον ἐν τοῖσ ψηφίσμασιν, ἀλλὰ καὶ ἐπ’ αὐτῶν τῶν εἰκόνων, τό τε ὄνομα τοῦ τιμηθέντοσ καὶ τὸ δεδωκέναι τὸν δῆμον, καὶ τούτων πάλιν ἐν τῷ δημοσίῳ κειμένων.

ὅτι τοίνυν οὐθέν ἐστι τὸ τῆσ ἀπογραφῆσ οὐδὲ τὸ ἐν κοινῷ κεῖσθαι πρὸσ τὸ μὴ τῶν εἰληφότων εἶναι τοὺσ ἀνδριάντασ πάλαι μὲν ἴσωσ ὑπάρχει δῆλον·

ἀλλ’ ὥστε μηδ’ ἐπιχειρῆσαι μηδένα ἀντειπεῖν, ἐκεῖνο ὑμῖν ἐρῶ. ἴστε που τοὺσ Ἐφεσίουσ, ὅτι πολλὰ χρήματα παρ’ αὐτοῖσ ἐστι, τὰ μὲν ἰδιωτῶν, ἀποκείμενα ἐν τῷ νεῲ τῆσ Ἀρτέμιδοσ, οὐκ Ἐφεσίων μόνον, ἀλλὰ καὶ ξένων καὶ τῶν ὁπόθεν δήποτε ἀνθρώπων, τὰ δὲ καὶ δήμων καὶ βασιλέων, ἃ τιθέασι πάντεσ οἱ τιθέντεσ ἀσφαλείασ χάριν, οὐδενὸσ οὐδεπώποτε τολμήσαντοσ ἀδικῆσαι τὸν τόπον, καίτοι καὶ πολέμων ἤδη μυρίων γεγονότων καὶ πολλάκισ ἁλούσησ τῆσ πόλεωσ. οὐκοῦν ὅτι μὲν ἐν κοινῷ κεῖται τὰ χρήματα δῆλόν ἐστιν· ἀλλὰ καὶ δημοσίᾳ κατὰ τὰσ ἀπογραφὰσ ἔθοσ αὐτὰ τοῖσ Ἐφεσίοισ ἀπογράφεσθαι. τί οὖν;

ἆρά γε καὶ λαμβάνουσιν ἐξ αὐτῶν, ὅταν ᾖ χρεία τισ, ἢ δανείζονται γοῦν, ὃ τάχα δόξει μηδὲν εἶναι δεινόν; ἀλλ’ οἶμαι πρότερον ἂν περιέλοιεν τὸν κόσμον τῆσ θεοῦ πρὶν ἢ τούτων ἅψασθαι. καίτοι τοὺσ Ἐφεσίουσ οὐκ ἂν εἴποιτε εὐπορωτέρουσ αὑτῶν. τοὐναντίον γὰρ ὑμεῖσ μὲν καὶ πρότερον ἦτε πλουσιώτατοι τῶν Ἑλλήνων καὶ νῦν ἔτι μᾶλλόν ἐστε· ἐκείνουσ δὲ πολλῶν ἔστιν ἰδεῖν καταδεέστερον πράττοντασ. μὴ τοίνυν εἰ ἐκεῖνα μὲν ἔστιν ἀνελέσθαι τοῖσ θεῖσι, τῆσ εἰκόνοσ δὲ οὐθεὶσ οὕτωσ ἐστὶ τῆσ ἑαυτοῦ κύριοσ, καὶ τὸ πρᾶγμα ἀνόμοιον ἡγήσησθε·

τὸ γὰρ μὴ πάντ’ εὐθὺσ τῆσ πόλεωσ εἶναι τὰ ἐν κοινῷ κείμενα καὶ δημοσίασ ἀπογραφῆσ τυχόντα δεῖξαι βουλόμενοσ ὡσ τύπῳ κατὰ τοῦτο ἐχρησάμην. τὸ μέντοι μηθένα πρὸσ ἄλλο τι τὴν εἰκόνα ἔχειν ἢ τὸ ἑστάναι παρ’ ὑμῖν, ᾧ μόνῳ διαφέρουσιν οὗτοι τοι τῶν ἐκεῖ τὰ χρήματα τιθέντων, ἔτι μᾶλλον ὑπὲρ αὐτῶν ἐστιν. ἃ γὰρ μηδὲ τοῖσ λαβοῦσιν ἔξεστιν ἀνελεῖν, ἦπου γε τοῖσ δεδωκόσιν ἐξεῖναι προσήκει;

καθόλου δὲ ἄλλωσ ἔγωγε φιλονικεῖν ἐοίκα πρὸσ τὸν εἰπόντα δὴ ὡσ τῆσ πόλεωσ πάντεσ εἰσὶν οἱ ἀνδριάντεσ.

ἐπεὶ τοῦτό γε οὐθέν ἐστι σημεῖον ὡσ οὐκ ἔστιν ἄτοπον τὸ γιγνόμενον. τὰ γοῦν ἐν τοῖσ ἱεροῖσ ἀναθήματα, ἃ κατασκευάσασα ἡπόλισ ἐκ τῶν ἰδίων ἀνατέθεικεν, οὐκ ἂν οὐδεὶσ ἀμφισβητήσειεν ὡσ οὐ δημόσιά ἐστιν. ἆρ’ οὖν οὐχὶ δεινόν, εἰ καταχρησόμεθα τούτοισ πρὸσ ἄλλο τι; νὴ Δία, ταῦτα γάρ ἐστιν ἀναθήματα. αἱ δ’ εἰκόνεσ τιμαί· κἀκεῖνα δέδοται τοῖσ θεοῖσ, ταῦτα δὲ τοῖσ ἀγαθοῖσ ἀνδράσιν, οἵπερ εἰσὶν ἔγγιστα αὐτῶν. καίτοι καὶ θεοφιλεῖσ ἅπαντεσ οἱχρηστοὶ λέγονται καὶ εἰσίν. εἶτα ἡμᾶσ μὲν οὐχ ὁ τῶν κτημάτων τι τῶν ἡμετέρων ἀφαιρούμενοσ, ἀλλ’ ἂν τοὺσ φίλουσ βλάπτῃ τισ τοὺσ ἡμετέρουσ ἀδικεῖ τῷ παντὶ πλέον· τοὺσ δέ γε θεοὺσ φήσομεν, ὡσ ἐοίκε, τῶν φίλων μᾶλλον ὀλιγωρεῖν ἢ τῶν κτημάτων;

ἀλλὰ πάντα μὲν προσήκει βεβαίωσ ἔχειν τοὺσ κτησαμένουσ,καὶ ταῦτα ἐν δημοκρατίᾳ καὶ παρ’ ὑμῖν, οἳ μέγιστον φρονεῖτε ἐπὶ τῷ νομίμωσ καὶ δικαίωσ διοικεῖν τὰ παρ’ ἑαυτοῖσ, μάλιστα δὲ οἶμαι τὰσ τιμὰσ καὶ τὰσ χάριτασ· οὐ μόνον, ἐπειδὴ τὰ μὲν ἄλλα καὶ φαῦλοσ ὤν τισ ἂν ἔχοι, χρήματα, οἰκίασ, ἀνδράποδα, χώρασ, ταῦτα δὲ μόνοισ ὑπάρχει τοῖσ ἐπιεικέσιν· ἀλλὰ καὶ δι’ ἐκεῖνο, ὅτι ταῦταμὲν ἔστι κεκτῆσθαι καὶ δι’ ἑτέρου τρόπου, κληρονομήσαντα ἢ πριάμενον· τῶν δὲ τοιούτων διὰ μόνησ ἀρετῆσ ἐστιν ἡ κτῆσισ.

καὶ μὴν ὧν γέ τισ τὴν τιμὴν κατέβαλε τοῖσ κυρίοισ, οὐδ’ ἀμφισβητεῖ δήπουθεν οὐδεὶσ ὡσ οὐ δικαιόν ἐστιν ἐᾶν ἔχειν αὐτόν, τοσούτῳ μᾶλλον ὅσῳπερ ἂν πλείονα ᾖ δεδωκώσ. οὐκοῦν ἅπαντεσ οὗτοι δεδώκασιτιμὴν ἕκαστοσ τῆσ εἰκόνοσ τῆσ ἑαυτοῦ, καὶ ταύτην οὐδὲ μετρίαν, οἱ μὲν στρατηγίασ λαμπρὰσ ὑπὲρ τῆσ πόλεωσ, οἱ δὲ πρεσβείασ, οἱ δὲ καὶ τρόπαια ἀπὸ τῶν πολεμίων, οἱ δέ τινεσ καὶ χρήματα ἴσωσ, οὐ μὰ Δία χιλίασ δραχμὰσ οὐδὲ πεντακοσίασ, ὅσων ἔστιν εἰκόνα ἀναστῆσαι. τί οὖν;

οὐχὶ νενόμισται παρά γε τοῖσ μὴ παντάπασιν ἀδίκοισ τὸν ἀποστερούμενόν ὃ γοῦν κατατέθεικε κομίζεσθαι παρὰ τῶν εἰληφότων; ἆρ’ οὖν ἐθέλοιτ’ ἂν ἀποδοῦναι τὰσ χάριτασ, ἀνθ’ ὧν ἐψηφίσασθε ἐκείνοισ τοὺσ ἀνδριάντασ;

λυσιτελεῖ γοῦν ὑμῖν ἐκτίνουσιν, ἐπειδὴ τὸ λυσιτελὲσ οἰόνται δεῖν τινεσ ὁρᾶν ἐξ ἅπαντοσ. ἐὰν οὖν ἢ πόλεμον ᾖ τισ κατωρθωκώσ, ὃν εἰ μὴ συνέβη κατορθῶσαι τοῖσ τότε, ἡμεῖσ οἱ νῦν οὐκ ἂν εἴχομεν τὴν πόλιν, ἢ τὴν ἐλευθερίαν ἡμῖν κεκομισμένοσ ἢ τῶν οἰκιστῶν ὑπάρχῃ τισ·

οὐ γὰρ ἔχομεν σαφῶσ εἰπεῖν τίνεσ εἰσὶν οἷσ συμβέβηκεν ἢ συμβήσεται, τοῦ πράγματοσ εἰκῇ γιγνομένου καὶ μόνον ἔθει τινί· μὴ δυσχερὲσ εἰπεῖν ᾖ τὸ μετὰ ταῦτα ὅτι καὶ τῆσ πόλεωσ αὐτῆσ ἀποστῆναι δεήσει βουλομένουσ γε τὰ δίκαια ποιεῖν. εἰ δὲ δή τισ εἰή τι τοιοῦτον δεδωκὼσ ὃ μηδὲ βουληθέντασ ἀποδοῦναι δυνατόν· μυρίοι δ’ εἰσὶν οἱ τὰσ ψυχὰσ προειμένοι ὑπὲρ τῆσ πόλεωσ καὶ τοῦ ζῆν ἐωνημένοι τὴν εἰκόνα καὶ τὴν ἐπιγραφήν, καθάπερ εἶπον καὶ πρότερον· ἆρ’ οὐ δεινὰ πάσχουσιν; οὐ τοίνυν οὐδὲ ἐκεῖνο ἔστιν εἰπεῖν, ὅτι οὐχὶ ἡμεῖσ ἐσμεν οἱ ταῦτ’ εἰληφότεσ.

πρῶτον μὲν γὰρ ἅπαντα ὀφείλουσι τὰ τῶν προγόνων οὐχ ἧττον αὐτῶν ἐκείνων εἰσ οὓσ ἄν ποτε καθήκῃ τὸ γένοσ. οὐ γὰρ ἀφίστασθαί γε φήσετε τῆσ διαδοχῆσ. εἶτα πάνθ’ ὅσα ἐξ ὧν τότε ἐκείνουσ τινὲσ εὐηργετήκασι καὶ προυθυμοῦντο πάσχοντεσ ἢ δρῶντεσ ὑπὲρ αὐτῶν συνήχθη χρήσιμα καὶ μεγάλα, ὑμῖν ἔστι νῦν· ἡ δόξα τῆσ πόλεωσ, τὸ μέγεθοσ, τὸ χωρὶσ μιᾶσ αὐτὴν πασῶν τῶν ἄλλων ὑπερέχειν. εἰ τοίνυν, ὅτι παρ’ ὑμῶν εἰλήφασι, διὰ τοῦτο ἔλαττον ἀδικεῖν οἰέσθε, ἢ εἴ τι τῶν ἄλλωσ ὑπαρχόντων τινὸσ ἀφῃρεῖσθε, τῶν ἄγαν τι φανερῶν ἀγνοεῖτε·

πρῶτον μὲν ὅτι πάντεσ οἵ τινα ἀποστεροῦντεσ ὁτιοῦν κἀκεῖνον ἀδικοῦσιν οὐχ ἧττον, παρ’ οὗ ποτ’ ἂν τοῦτο εἰληφὼσ τύχῃ· οἱο͂ν οἱ τῶν δημοσίων τι καταλύοντνσ οἰκοδομημάτων, ὅ τισ τῶν καθ’ ἕνα ἐποίησε χαριζόμενοσ ὑμῖν, μᾶλλον ἂν δόξειαν τὸν ποιήσαντα ἀδικεῖν ἢ τὴν πόλιν. οὐκοῦν ὁ αὐτὸσ λόγοσ κἂν ἡ πόλισ ᾖ τι τῶν ἰδιωτῶν τινι δεδωκυῖα πρὸσ τὸν ἀφαιρούμενον τοῦτο.

τοιγαροῦν ὑμεῖσ πρὸσ ἐκείνοισ, ὧν τὰσ εἰκόνασ ἀνεστήσατε, καὶ τὴν πόλιν οἶμαι τὴν δεδωκυῖαν ἀδικεῖτε, τοῦτ’ ἔστιν ἑαυτούσ. ἀλλ’ ὁ μὲν εἰσ ἄλλον ἁμαρτὼν ὥστε ἑαυτὸν ὠφελῆσαι κακίᾳ μόνον ἐστὶν ἔνοχοσ τοῖσ πολλοῖσ·

ὁ δ’ ἑαυτὸν ἀδικῶν ἐν οἷσ ἕτερον τῆσ μὲν πονηρίασ ὑπερβολήν τινα ἔδειξεν, ἐκ περιττοῦ δὲ ἀνόητοσ δοκεῖ. πρὸσ τούτῳ δ’ ἂν ἴδοι τισ καὶ ἕτερον. ὁ μὲν ἀφαιρούμενοσ ἁπλῶσ ὅ τισ ἔχει δικαίωσ ὅτῳ δήποτε τρόπῳ κτησάμενοσ κατ’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἁμαρτάνει, φύσει τι ποιῶν ἄτοπον· ὁ δὲ τῶν ὑφ’ ἑαυτοῦ δεδομένωνἐν μέρει τιμῆσ καὶ χάριτόσ τινα ἀποστερῶν οὐ μόνον τὸ κοινὸν τοῦτο παραβαίνει, καθ’ ὃ προσήκει μηδένα βλάπτειν, ἀλλὰ καὶ χρηστὸν ἄνδρα ἀδικεῖ, καὶ τοῦτον ὃν ἥκιστα αὐτῷ προσῆκεν. οὐδαμῇ γὰρ ἰδεῖν ἔστι τοῖσ φαύλοισ τὰσ τιμὰσ διδομένασ οὐδὲ ὑφ’ ὧν μηδὲν εὖ πεπόνθασιν. ὅσῳ δὴ χεῖρον τὸ τοὺσ ἀγαθοὺσ ἀφαιρεῖσθαιτιμὰσ ἢ τὸ τοὺσ ἄλλουσ καὶ τὸ τοὺσ εὐεργέτασ βλάπτειν τοῦ τὸν τυχόντα ἀδικεῖν οὐδένα λανθάνει.

καὶ τοίνυν καὶ τοὺσ Ἐφεσίουσ, εἴ τισ ἀφέλοι τὸ πρὸσ τὴν θεόν, κατ’ αὐτὸ τοῦτο φαίη τισ ἂν ἧττον ἁμαρτάνειν λαβόντασ ἀπ’ ἐκείνων τῶν χρημάτων ἢ τοὺσ οὕτω προσφερομένουσ ταῖσ εἰκόσιν, οὐ μόνον διὰ τὰ νῦνεἰρημένα δήπουθεν, ὅτι μηδὲν προσήκοντασ ἀνθρώπουσ ἔμελλον ἀδικεῖν, ὧν τοὺσ πολλοὺσ οὐδὲ ἔγνωσαν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἀπὸ τοῦ πράγματοσ αἰτίαν. τοῖσ μὲν γὰρ παρακαταθήκην τινὰ μὴ φυλάξασιν οὐδεὶσ ἂν οὐδὲν ἔτι τῶν ἑαυτοῦ πιστεύσειεν· τοὺσ δὲ ὑβρίζοντασ εἰσ τοὺσ εὐεργέτασ οὐδεὶσ κρινεῖ χάριτοσ ἀξίουσ. ὥσθ’ ὁ κίνδυνοσὑμῖν μὲν ἐν τῷ μηκέτ’ εὖ πάσχειν ὑπὸ μηδενόσ, ἐκείνοισ δὲ ἐν τῷ μηκέτι φυλάττειν τὰ ἀλλότρια. βούλομαι τοίνυν ὑμέτερόν τι ἔργον εἰπεῖν οὐ πάλαι μὲν γεγονόσ, εὐδοκιμοῦν δὲ παρὰ πᾶσιν οὐχ ἧττον τῶν πάνυ παλαιῶν, ἵν’ εἰδῆτε παραθέντεσ, εἰ καθόλου τοὺσ τοιούτουσ ἄξιόν ἐστι τοιοῦτόν τι ποιεῖν.

μετὰ γὰρ τὸν συνεχῆ καὶ μακρὸν ἐκεῖνον Ῥωμαίων πόλεμον, ὃν πρὸσ ἀλλήλουσ ἐπολέμησαν, ὅτε ὑμῖν ἀτυχῆσαι συνέβη διὰ τὴν πρὸσ τὸν δῆμον εὔνοιαν, ἐπειδὴ πέρασ εἶχε τὰ δεινὰ καὶ πάντεσ ᾤοντο σεσῶσθαι, καθάπερ ἐν ταῖσ μεγάλαισ νόσοισ πολλάκισ δεινοῦ τινοσ ἐδέησε βοηθήματοσ, καὶ τότε ἔδοξε τὰ πράγματα ζητεῖν τοιαύτην ἐπανόρθωσιν. ὅθεν πᾶσιν ἐδόθη τοῖσ ἔξωθεν χρεῶν ἄφεσισ.

ἀσμένωσ δὲ αὐτῶν προσεμένων καὶ τὸ πρᾶγμα δωρεὰν ἡγησαμένων, μόνοι τῶν ἄλλων ὑμεῖσ οὐκ ἐδέξασθε, καίτοι τῆσ ἁλώσεωσ ὑμῖν, ὅπερ ἔφην, ἄρτι γεγενημένησ καὶ τῶν πολεμίων ἐν τῇ πόλει τὰσ οἰκίασ μόνον εἰακότων·

ἀλλ’ ὅμωσ δεινὸν ὑμῖν ἔδοξε τὸ ἐν ὁποίῳ δήποτε καιρῷ παραβῆναί τι τῶν δικαίων καὶ διὰ τὰσ συμφορὰσ τὰσ καταλαβούσασ ἔτι καὶ τὴν πίστιν ἀνελεῖν τῆν παρ’ αὑτοῖσ· καὶ τἄλλα πάντα Ῥωμαίοισ παραχωροῦντεσ οὐκ ἠξιώσατε καθ’ ἓν τοῦτο παραχωρῆσαι, τὸ μηδὲν αἰσχρὸν αἱρεῖσθαι κέρδουσ ἕνεκα. ὧν γὰρ οἶμαι τὴν ἐκείνων πόλιν ἑωρᾶτε μὴ δεηθεῖσαν δἰ ἀρετὴν ἅμα καὶ εὐτυχίαν, τούτου τὴν ὑμετέραν ἀπεφήνατε μὴ δεομένην διὰ μόνην τὴν ἀρετὴν.

οὐ τοίνυν φήσετε ἔλαττον, ὦ ἄνδρεσ Ῥόδιοι, τὴν χάριν ὀφείλεσθαι τοῖσ εὖ πεποιηκόσιν ἢ τοῖσ συμβαλοῦσι τὸ χρέοσ. εἶτα τὸ μὲν μὴ ἑκόντασ ἐκτίνειν τὰ ὀφειλόμενα δεινὸν ὑμῖν ἔδοξε, τὸ δὲ ἀποδόντασ ἀφαιρεῖσθαι μέτριον. οὐ γὰρ δὴ τὸ μετὰ πάντων ἀσχημονεῖν τοῦ μόνουσ αἴσχιον ὑπειλήφατε. καίτοι τοσαύτησ μεταβολῆσ καθ’ ὃν εἴρηκα καιρὸν γενομένησ καὶ περὶ πάντα συγχύσεωσ, τά γε δοθέντα ὑπῆρχε βεβαίωσ ἔχειν τοῖσ προειληφόσι, καὶ οὐδεὶσ ἐτόλμησεν εἰσπράττειν τοὺσ ἤδη τι κεκομισμένουσ. τότε τοῖσ ἄλλοισ, καὶ ταῦτα ἐπταικότεσ, νῦν εὐτυχοῦντεσ πράττετε ὃ μηδὲ ἐκείνων τότε μηδὲ εἷσ.

καίτοι τὸ μὲν τῶν χρεῶν γεγονὸσ εὑρ́οι τισ ἂν καὶ ἐν ἄλλῳ χρόνῳ καὶ Σόλωνα λέγεται παρὰ Ἀθηναίοισ ποτὲ ποιῆσαι.

δίχα γὰρ τοῦ πολλάκισ ἀναγκαίωσ αὐτὸ συμβαίνειν ἐκ τῆσ ἀπορίασ τῶν δεδανεισμένων ἔσθ’ ὅτε οὐδὲ ἀδίκωσ γίγνεται διὰ τὸ μέγεθοσ τῶν τόκων, ὅταν τινὲσ πολλάκισ ὦσιν ἐν τούτοισ τὰ ἀρχαῖα κεκομισμένοι. τὸ δὲ τὰσ χάριτασ τὰσ ἀντὶ τῶν εὐεργεσιῶν ἀποστερεῖσθαι τοὺσ εἰληφότασ οὔτε ἀφορμὴν οὐδεμίαν δύναται παρασχεῖν εὔλογον οὔτε εἰσηγήσατο οὐδεὶσ πώποτε, ἀλλὰ μόνου τούτου σχεδὸν ἁπάντων οὐδέποτε καιρὸσ γέγονε. καὶ μὴν δύο ταῦτα ὁμοίωσ τῆσ μεγίστησ φυλακῆσ ἐν τοῖσ νόμοισ ἠξίωται καὶ ἀρᾶσ καὶ ἐπιτιμίων τῶν ἐσχάτων, ἐάν τισ εἰσάγῃ χρεῶν ἀποκοπὰσ ἢ ὡσ τὴν γῆν ἀναδάσασθαι προσήκει.

τούτων τοίνυν τὸ μὲν παρ’ ὑμῖν οὐ γέγονε· τὸ δὲ λοιπόν, ὃ μηδ’ ὅλωσ ἴσμεν εἴ ποτεσυνέβη, σκέψασθε παραθέντεσ τῷ νῦν ἐξεταζομένῳ πράγματι. τῆσ μέν γε χώρασ ἄνωθεν διαιρουμένησ τοῦτο ἂν εἰή δεινότατον, τὸ ἐξ ἴσου γίγνεσθαι τὸν ἔχοντα πρότερον τῷ μὴ κεκτημένῳ· τῆσ δὲ εἰκόνοσ ἑτέρῳ δοθείσησ οὐδαμῶσ ἴσοσ ἐστὶν ὁ ἀφαιρεθεὶσ τῷ λαβόντι. ὁ μὲν γὰρ τέτευχεν, εἴπερ ἄρα, τῆσ τιμῆσ, τῷ δὲ οὐθὲν περίεστι. φέρε τοίνυν, εἴ τισ ἔροιτο τὸν στρατηγὸν ὑμῶν ἐφεστῶτα καὶ κελεύοντα ἐκχαράττειν τὴν ἐπιγραφήν, ἕτερον δ’ ἐγγράφειν, τί ἐστι τὸ γιγνόμενον;

ἦ νὴ Δία πέφηνέ τι δεινὸν εἰργασμένοσ τὴν πόλιν τοσούτοισ ἔτεσιν ὕστερον οὗτοσ ἁνήρ; πρὸσ τοῦ Διὸσ οὐκ ἂν ὑμῖν δοκεῖ διατραπῆναι, καὶ ταῦτα ἐὰν ᾖ μέτριοσ; ἐγὼ μὲν γὰρ οἶμαικαὶ τὸν τεχνίτην ἐρυθριάσειν. εἰ δὲ δὴ παῖδεσ ἢ συγγενεῖσ τινεσ παρατύχοιεν τἀνδρὸσ ἐκείνου, πόσα οἰέσθε ἀφήσειν αὐτοὺσ δάκρυα, ἐπειδὰν ἄρξηταί τισ ἀφανίζειν τὸ ὄνομα; οὐμενοῦν·

ἀλλὰ ἐνστήσονται πάντεσ εἰσ ὑμᾶσ παριόντεσ, εἰσ τὸν δῆμον βοῶντεσ. ἆρ’ οὖν, οὐδ’ ἂν τοιοῦτον συμβῇ, κωλύσετε οὐδὲ ἐπιστραφήσεσθε; ἐγὼμὲν οὐδὲν ἂν τοιοῦτον περὶ ὑμῶν ὑπολάβοιμι, μᾶλλον δὲ καὶ νῦν φημι λανθάνειν αὐτὸ γιγνόμενον, ἀλλ’ οὐκ ἐάσετε γνόντεσ· οὐκοῦν νῦν γε ἐπίστασθε δήπουθεν τὸ πρᾶγμα ὅλον, ὥστε καθάπαξ κωλῦσαι προσήκει.

νὴ Δία, ἀλλ’ οὐχ ὅμοιόν ἐστι, πολλῶν ὄντων οἷσ μηδεὶσ προσήκεικαὶ τοῦ πράγματοσ συμβαίνοντοσ ἐπ’ οὐδενὶ τῶν γνωρίμων. ἐγὼ δ’ ὅτι μὲν οὐκ εἴ τινεσ ἀγνοοῦσι προσήκοντασ ἑαυτοῖσ ἐνίουσ τούτων, ὅπερ εἰκόσ, διὰ τοῦτο ἔλαττον ἀδικοῦνται τῶν προγόνων ἀτιμαζομένων, ἀφίημι·

χαλεπώτερον δὲ ἄλλωσ εἶναί μοι δοκεῖ τὸ γιγνόμενον εἰσ ἐκείνουσ, οἷσ μηδὲ ἔστιν οἰκεῖοσ μηδὲ εἷσ ἔτι. καὶ γὰρ τῶν ζώντων δοκεῖ δεινότερον εἶναι τούτουσ ἀδικεῖν οἷσ μηδὲ εἷσ ἔστιν ὁ βοηθῶν ἔτι. ἐπεὶ κατά γε τοῦτο λεγέτωσαν μηδὲν εἶναι χαλεπὸν μηδὲ τὸ τοὺσ ὀρφανοὺσ βλάπτειν τοὺσ παντάπασιν ἐρήμουσ, οἳ μήτε ἑαυτοῖσ ἀμύνειν δύνανται μήτε ἄλλον ἔχουσι τὸν κηδόμενον. ἀλλὰ ὑμεῖσ τοὐναντίον καὶ μᾶλλον ἐπὶ τούτοισ ἀγανακτεῖτε καὶ δημοσίᾳ καθίστασθε ἐπιτρόπουσ, ὅπωσ μηδὲν ἀδικῶνται. καθόλου δὲ πάντων ὧν μέλλουσιν ἐρεῖν λόγων οὐδενὸσ ἔχοντοσ ἐπιεικὲσ οὐδέν, ὁ τοιοῦτόσ ἐστιν ἀτοπώτατοσ, ὡσ ἄρα οὐδενὸσ ἅπτονται τῶν γνωρίμων ἀνδριάντων οὐδὲ οὓσ ἐπίσταταί τισ ὧν εἰσιν, ἀλλὰ ἀσήμοισ τισὶ καὶ σφόδρα παλαιοῖσ καταχρῶνται.

καθάπερ εἴ τισ λέγοι μηδένα τῶν ἐπιφανῶν ἀδικεῖν πολιτῶν, ἀλλὰ τοὺσ δημοτικοὺσ καὶ οὓσ μηδεὶσ οἶδεν. καίτοι μὰ τὸν Δία οὐχ ὅμοιον. ἐν μὲν γὰρ τοῖσ ζῶσι καὶ δι’ εὐγένειαν καὶ δι’ ἀρετὴν ἄλλοσ ἄλλου φανερώτερόσ ἐστι, καὶ διὰ πλοῦτον τοῦτο συμβαίνει καὶ δι’ ἑτέρασ προφάσεισ ἀξιολόγουσ· ἐπὶ δὲ τῶν εἰκόνων μὴ τοὐναντίον λέγοι τισ ἂν ὥσ εἰσιν αὗται βελτιόνων ἀνδρῶν. οὐ γὰρ δἰ ἀγένειαν ἢ κακίαν τινὰ οὐκ ἐπιστάμεθα αὐτούσ, οἵ γε τῶν αὐτῶν τοῖσ λαμπροτάτοισ τετεύχασιν, ἀλλὰ διὰ μῆκοσ χρόνου τοῦτο γέγονεν. ὅσῳ τοίνυν τοὺσ πρότερον ἀεὶ τῶν ἐπιγιγνομένων πάντεσ ἡγοῦνται φύσει κρείττουσ, καὶ πάλαι τὸ τυχεῖν τινασ τούτου σπανιώτερον ὑπῆρχε, τοσούτῳ περὶ ἀμείνουσ ἄνδρασ καὶ μειζόνων ἀγαθῶν αἰτίουσ ὁμολογοῦσιν ἁμαρτάνειν.

ὅτι δ’ ἀληθῆ ταῦτα ἀμφότερα δῆλον.

τούσ τε γὰρ σφόδρα ἀρχαίουσ ἡμιθέουσ ὄντασ ἐπιστάμεθα καὶ τοὺσ μετ’ αὐτοὺσ οὐ πολὺ ἐκείνων χείρονασ· ἔπειτα τοὺσ ἐφεξῆσ ἐλάττονασ ἀεὶ κατὰ τὸν χρόνον, καὶ τέλοσ τοὺσ νῦν ὁποίουσ ἡμᾶσ αὐτοὺσ οἴδαμεν. καὶ πρότερον μὲν οὐδὲ τοῖσ ἀποθνῄσκουσι πᾶσιν ὑπὲρ τῆσ πόλεωσ ἦν ἑστάναι χαλκοῖσ, ἀλλ’ εἰ μή τισ ὑπερφυᾶ καὶ θαυμαστὰ πράξειε· νῦν δὲ τοὺσ καταπλέοντασ τιμῶμεν, ὥστ’, εἴπερ ἄρα, τοὺσ ὕστερον μᾶλλον καὶ τοὺσ ἔγγιστα νῦν ἀνακειμένουσ μεταποιητέον. οὐδὲ γὰρ ἐκεῖνο ἀγνοεῖτε δήπουθεν ὅτι πάντεσ οἱ νοῦν ἔχοντεσ τοὺσ παλαιοὺσ τῶν φίλων μᾶλλον ἀγαπῶσι καὶ περὶ πλείονοσ ποιοῦνται τῶν δι’ ὀλίγου γεγονότων, καὶ τούσ γε πατρικοὺσ τῷ παντὶ πλέον ἢ τοὺσ ὑφ’ αὑτῶν ἐγνωσμένουσ.

οἱ μὲν γὰρ τὰ πρὸσ τούτουσ παραβαίνοντεσ μόνουσ αὐτοὺσ ἀδικοῦσιν· οἱ δὲ τῶν πρὸσ ἐκείνουσ τι λύοντεσ καὶ τῶν κτησαμένων αὐτοὺσ ὀλιγωροῦσιν. καθόλου δέ, ὥσπερ ὅταν τῶν ζώντων τισ ἐξετάζηται παρ’ ὑμῖν, ὃν αὐτοὶ μὴ σφόδρα οἴδατε ἢ παντάπασιν ἀγνοεῖτε, τοῖσ ἐπισταμένοισ αὐτοὺσ προσέχετε καὶ τίθεσθε τὴν ψῆφον κατὰ τοὺσ μάρτυρασ, ἄλλωσ τε ἂν ὦσιν οὗτοι μὴ πονηροί, ταὐτὸ καὶ νῦν ποιήσατε·

ἐπεὶ καὶ περὶ ἀνδρῶν ὁ λόγοσ ἐστίν,οὕσ φασι μηδένα εἰδέναι τῶν ζώντων· παρὰ τῶν ἐγνωκότων αὐτοὺσ μάθετε. οἱ τοίνυν τότε ὄντεσ καὶ σαφέστατα ἐκείνουσ εἰδότεσ εὐεργέτασ ἡγοῦντο τῆσ πόλεωσ καὶ τῶν μεγίστων ἠξίουν. οἷσ οὐ θεμιτὸν ὑμᾶσ ἀπιστεῖν, ὑμετέροισ γε οὖσι προγόνοισ, οὐδὲ φῆσαι πονηρούσ. οὐ τοίνυν οὐδὲ τοιοῦτον οὐδὲν ἔστιν εἰπεῖν, ὡσ κατὰπολὺν χρόνον ἐσχήκασι τὰσ τιμάσ·

οὐ γὰρ ἔσθ’ ὅπωσ δείξουσι πλείονα ἐκείνουσ χρόνον τιμωμένουσ ὑπὸ τῆσ πόλεωσ ἢ τὴν πόλιν ὑπ’ αὐτῶν εὖ πεπονθυῖαν. ὥσπερ οὖν ὁ χρέοσ πάλαι μὲν ὀφείλων, πάλαι δὲ ἀποδούσ, οὐθὲν πλέον τι πεποίηκε τοῦ νῦν ἀποδιδόντοσ ὅ, τι εἴληφεν, ὁμοίωσ οὐδ’ εἴ τισ πάνυ πρὸ πολλοῦ τινα ἠμείψατο τότε εὖ παθών. ἄλλωσ τε εἰ μὲν ἀτέλειαν ἢ χρήματα ἢ γῆν ἢ τοιοῦτόν τι δεδωκότεσ ἀφῃρεῖσθε, μᾶλλον ἂν ἴσωσ ἠδικοῦντο οἱ μετὰ ταῦτα εἰληφότεσ· ὁ γὰρ χρόνον τινὰ κατασχὼν τὰ τοιαῦτα ὠφέληταί τι καὶ προείληφεν·

ἐπὶ δὲ τῆσ τιμῆσ οὐδέν ἐστι τοιοῦτον. οἱ μὲν γάρ εἰσιν εὐπορώτεροι καὶ τὸν ἄλλον χρόνον· ἃ γὰρ ἐκτήσαντο ἀπὸ τούτων ἔχουσιν· τοῖσ δὲ τοὐναντίον ἀτιμοτέροισ ὑπάρχει γεγονέναι. ὅπου μὲν γὰρ ἐλάττων ἡ ζημία τοῖσ πολὺν χρόνον καρπωσαμένοισ, ὅπου δὲ ἡ ἀτιμία μείζων τοῖσ σφόδρα παλαιᾶσ τιμῆσ ἀφαιρουμένοισ. ὅτι τοίνυν οὐδὲ ἀσεβείασ ἀπήλλακται τὸ γιγνόμενον μάλιστα, ὃν οὗτοί φασι τρόπον, κἂν ὑπερβολῆσ ἕνεκα δόξω τισὶ λέγειν, οὐχ, ὡσ πρότερον εἶπον, ὅτι πάντα ἁπλῶσ ἀσεβήματά ἐστι τὰ περὶ τοὺσ τεθνεῶτασ γιγνόμενα, ἀλλὰ ὅτι καὶ πάντεσ ἡρ́ωασ νομίζουσι τοὺσ σφόδρα παλαιοὺσ ἄνδρασ, κἂν μηδὲν ἐξαίρετον ἔχωσι, δι’ αὐτὸν οἶμαι τὸν χρόνον.

τοὺσ δὲ δὴ σεμνοὺσ οὕτωσ καὶ τῶν μεγίστων ἠξιωμένουσ, ὧν ἔνιοι καὶ τελετὰσ ἐσχήκασιν ἡρώων, τοὺσ τοσαῦτα ἔτη κειμένουσ, ὥστε καὶ τὴν μνήμην ἐπιλελοιπέναι, πῶσ ἔνι τῆσ αὐτῆσ τυγχάνειν προσηγορίασ ἧσ οἱ τεθνηκότεσ ἐφ’ ἡμῶν ἢ μικρὸν ἔμπροσθεν, ἄλλωσ δὲ μηδενὸσ ἄξιοι φανέντεσ; καὶ μὴν τά γε εἰσ τοὺσ ἡρ́ωασ ἀσεβήματα οὐδ’ ἂν ἀμφισβητήσειεν οὐδεὶσ ὡσ οὐχὶ τὴν αὐτὴν ἔχει τάξιν ἣν τὰ περὶ τοὺσ θεούσ.

τί οὖν; οὐκ ἀδίκημά ἐστι τὸ τὴν μνήμην ἀναιρεῖν; τὸ τὴν τιμὴν ἀφαιρεῖσθαι; τὸ ἐκκόπτειν τὸ ὄνομα; δεινόν γε καὶ σχέτλιον, ὦ Ζεῦ. ἀλλ’ ἐὰν μὲν στέφανόν τισ ἀφέλῃ τὸν μίαν ἴσωσ ἢ δευτέραν μενοῦντα ἡμέραν, ἢ κηλῖδά τινα τῷ χαλκῷ προσβάλῃ, τοῦτον ἡγήσεσθε ἀσεβεῖν· τὸν δὲ ὅλωσ ἀφανίζοντα καὶ μετατιθέντα καὶ καταλύοντα τὴν δόξαν οὐδὲν ποιεῖν ἄτοπον; ἀλλ’ ἐὰν μὲν δοράτιον ἐξέλῃ τισ ἐκ τῆσ χειρὸσ ἢ κράνουσ ἀπορρήξῃ τὸν λόφον ἢ τὴν ἀσπίδα τοῦ βραχίονοσ ἢ χαλινὸν ἵππου, τῷ δημοσίῳ τοῦτον εὐθὺσ παραδώσετε, καὶ τὴν αὐτὴν ὑπομενεῖ τιμωρίαν τοῖσ ἱεροσύλοισ, ὥσπερ ἀμέλει καὶ πολλοὶ τεθνήκασι διὰ τοιαύτασ αἰτίασ, καὶ πλέον οὐδὲν λέγουσιν αὐτοῖσ ὅτι τῶν ἀνωνύμων τινὰ καὶ σφόδρα παλαιῶν ἐλωβήσαντο εἰκόνων·

δημοσίᾳ δὲ ἡ πόλισ τῷ παντὶ χείρων καὶ φαυλοτέρα φανεῖται περὶ τοὺσ ἡρ́ωασ;

καὶ τοίνυν ἐὰν εἴπῃ τισ εἰσελθὼν ὅτι πεφώραταί τισ ξένοσ ἢ καὶ πολίτησ ἢ χεῖρα ἢ δάκτυλον ἀφαιρῶν ἀνδριάντοσ, βοήσεσθε καὶ παραχρῆμα ἐπιθεῖναι κελεύσετε ἐπὶ τὸν τροχόν.

καίτοι χειρὸσ μὲν ἀφαιρεθείσησ ἢ δόρατοσ ἢ φιάλησ, ἐὰν τύχῃ κρατῶν, ἡ τιμὴ μένει καὶ τὸ σύμβολον ἔχει τῆσ ἀρετῆσ ὁ τιμηθείσ, ὁ δὲ χαλκὸσ μόνοσ ἐλάττων γέγονεν· τῆσ δὲ ἐπιγραφῆσ ἀνῃρημένησ ἀνῄρηται δήπουθεν ἡ μαρτυρία καὶ τὸ δοκεῖν ἄξιον ἐπαίνου γεγονέναι τὸν ἄνθρωπον. βούλομαι τοίνυν, ὅπερ Ἀθήνησι μὲν οἶδα γιγνόμενον, οἶμαι δὲ κἀνταῦθα γίγνεσθαι κατὰ νόμον πάνυ καλῶσ ἔχοντα, εἰπεῖν πρὸσ ὑμᾶσ.

ἐκεῖ γὰρ ὅταν δημοσίᾳ τινὰ δέῃ τῶν πολιτῶν ἀποθανεῖν ἐπ’ ἀδικήματι, πρότερον αὐτοῦ τὸ ὄνομαἐξαλείφεται. τίνοσ ἕνεκα; ἑνὸσ μέν, ὅπωσ μηκέτι δοκῶν πολίτησ εἶναι πάσχῃ τι τοιοῦτον, ἀλλ’ ὡσ δυνατὸν ἀλλότριοσ γεγονώσ· εἶτ’ οἶμαι καὶ τῆσ τιμωρίασ αὐτῆσ τοῦτο μέροσ οὐκ ἐλάχιστον δοκεῖ, τὸ μηδὲ τὴν προσηγορίαν ἔτι φαίνεσθαι τοῦ προελθόντοσ εἰσ τοῦτο κακίασ, ἀλλ’ ἠφανίσθαι παντελῶσ, καθάπερ οἶμαι τὸ μὴ θάπτεσθαιτοὺσ προδότασ, ὅπωσ μηδὲν ᾖ σημεῖον εἰσ αὖθισ ἀνδρὸσ πονηροῦ.

φέρε οὖν, ἐὰν εἴπῃ τισ ἐπὶ τοῖσ εὐεργέταισ τοῦτο γίγνεσθαι παρ’ ὑμῖν, ὃ παρὰ πολλοῖσ ἔθοσ ἐστὶν ἐπὶ τοῖσ κακούργοισ, ἆρ’ οὐ σφόδρα ἀλγήσετε; μὴ τοίνυν ἀχθεσθῆτε τῷ νῦν αὐτὸ δοκοῦντι εἰρηκέναι· τοῦ γὰρ μηκέτι μηδ’ ἀεὶ λέγεσθαι γένοιτ’ ἂν ὑμῖν αἴτιοσ. καὶ μὴν ἐάν τισ ἓν μόνον ἐκχαράξῃ ῥῆμα ἀπὸ στήλησ τινόσ, ἀποκτενεῖτε αὐτόν, οὐκέτι ἐξετάσαντεσ ὅ, τι ἦν ἢ περὶ τίνοσ, καὶ εἰ δή τισ ἐλθὼν οὗ τὰ δημόσια ὑμῖν γράμματά ἐστι κεραίαν νόμου τινὸσ ἢ ψηφίσματοσ μίαν μόνην συλλαβὴν ἐξαλείψειεν, οὕτωσ ἕξετε ὥσπερ ἂν εἴ τισ ἀπὸ τοῦ ἁρ́ματόσ τι καθέλοι.

οὐκοῦν ὁ τὴνἐπιγραφὴν ἀναιρῶν εἰκόνοσ τινὸσ ἧττόν τι ποιεῖ τοῦ τὴν στήλην ἀποχαράττοντοσ; καὶ μὴν ὅλον γε ἐξαλείφει τὸ ψήφισμα, καθ’ ὃ τὴν τιμὴν ἐκεῖνοσ ἔλαβε, μᾶλλον δὲ ἄκυρον ποιεῖ γεγραμμένον. ἀλλ’ εἴ τισ καταδικασθεὶσ ὑπὲρ ὅτου δήποτε καὶ ζημίαν τινὰ ὀφλών, λαθὼν ἢ διαπραξάμενοσ ἐξαλείψειεν ἑαυτόν, καταλύειν δόξει τὴνπολιτείαν· ὥστε δεινότερον ὑμῖν δοκεῖ τὸ ζημίασ τινὰ ἀπαλλάττειν αὑτὸν τοῦ τιμῆσ ἀποστερεῖν ἄλλον. οὐ τοίνυν οὐδὲ ἐκεῖνό ἐστιν ἀφετέον, ἐπείπερ τοὺσ λόγουσ ὡσ ἐπ’ ἀσεβήματι ἐποιησάμην.

ἐπίστασθε γὰρ σαφῶσ ὅτι ἅπασα μὲν ἡ πόλισ ἐστὶν ἱερά, τῶν δὲ ἀνδριάντων πολλοὺσ ἂν εὑρ́οιτε τῶν ἐν αὐτοῖσ τοῖσ ἱεροῖσ ἑστηκότωντοῦτο πεπονθότασ. καὶ γὰρ ἀρχαιοτάτουσ συμβέβηκε τούτουσ εἶναι καὶ τῶν στρατηγῶν ὃν ἂν ἕκαστοσ ἐθέλῃ θεραπεύειν, ὡσ ὑμῶν τιμώντων, φιλοτιμεῖται τοῦτον ὡσ κάλλιστα ἑστάναι. καὶ τί δεῖ λόγων; οἶμαι γὰρ μηθένα ἂν ἀντειπεῖν ὅτι καὶ τῶν οὕτωσ κειμένων, εἰ καὶ μὴ καθάπερ ἐγὼ νῦν ἔλεγον, οἱ πλείουσ εἰσὶ μετωνομασμένοι, τινὲσ δ’ οἶμαι καὶ σφόδρα ἐγγὺσ παρεστῶτεσ τοῖσ θεοῖσ. εἶθ’ ὅποι μηδὲ τοὺσ κακὸν δράσαντασ ἐάνπερ καταφύγωσιν ἔθοσ ἐστὶν ἀδικεῖν, τοὺσ εὐεργέτασ οὐ δεινὸν ἐὰν φαινώμεθα ἀδικοῦντεσ;

καὶ τὴν ἀσυλίαν, ἣν παρέχουσι τοῖσ φαύλοισ οἱ τοιοῦτοι τόποι, μόνοισ, ὡσ ἐοίκε, τοῖσ ἀγαθοῖσ οὐ δυνήσονται παρέχειν; ἀλλ’ ἐὰν μὲν θυμιατήριόν τισ ἀλλάξῃ τῶν ἔνδον κειμένων ἢ φιάλην, ἱερόσυλοσ οὐχ ἧττον νομισθήσεται τῶν ὑφαιρουμένων· ἐὰν δὲ εἰκόνα ἀλλάξῃ καὶ τιμήν, οὐθὲν ἄτοπον ποιεῖ; καίτοι καὶ τοὺσ ἀνδριάντασ οὐχ ἧττον ἀναθήματα εἴποι τισ ἂν εἶναι τῶν θεῶν τοὺσ ἐν τοῖσ ἱεροῖσ·

οἱο͂ν, ὁ δεῖνα ἑαυτὸν ἀνέθηκεν ἢ τὸν πατέρα ἢ τὸν υἱὸν ὅτῳ δήποτε τῶν θεῶν.

ἐὰν οὖν ἀπὸ τῶν ἄλλων ἀναθημάτων ἀφελών τισ τοῦ θέντοσ τὸ ὄνομα ἄλλον ἐπιγράψῃ, μόνον τοῦτον οὐκ ἀσεβεῖν φήσομεν; δἰ ὧν τοίνυν πειράσονταί τινεσ τὸ πρᾶγμα ἀποφαίνειν ἐπιεικέστερον, τῷ παντὶ χεῖρον ἀποδείξουσιν.

οἱο͂ν ὅταν λέγωσι τοῖσ σφόδρα ἀρχαίοισ καταχρῆσθαι καί τινασ εἶναι καὶ ἀνεπιγράφουσ. εἰ γὰρ δοίη τισ αὐτοῖσ οὕτωσ τοῦτο ἔχειν, οὐκ ἂν εἴποιμι τὸ πρόχειρον ὡσ ἄρα ἐγὼ νῦν ὑπὲρ τῶν ἐπιγεγραμμένων ποιοῦμαι τὸν λόγον, ἀλλ’ οὐδὲ ἐκείνων φημὶ δεῖν ἅπτεσθαι. σκοπεῖτε γάρ, ἄνδρεσ Ῥόδιοι, τὴν αἰτίαν, δι’ ἣν εἰκὸσ τεθῆναί τινασ οὕτωσ. οὐ γὰρ ἐκλαθέσθαι γε οὐδὲ ὀκνῆσαι τὸν ἱστάντα εἰκὸσ οὐδὲ φείσασθαι τῆσ εἰσ τοῦτο δαπάνησ· οὐ γὰρ ἦν οὐδεμία. λοιπὸν οὖν τῶν δύο θάτερον, ἢ τῷ σφόδρα εἶναί τινασ μεγάλουσ καὶ κατ’ ἀλήθειαν ἡρ́ωασ οὐκ ᾤοντο δεῖν ἐπιγράφειν, ὡσ ἂν ἅπασι γνωρίμουσ ὄντασ, ἡγούμενοι διὰ τὴν ὑπερβολὴν τῆσ τότε οὔσησ δόξησ εἰσ ἅπαντα καὶ τὸν αὖθισ χρόνον παραμενεῖν τὸ ὄνομα·

ἢ τινων ἡμιθέων ἢ καὶ θεῶν ὄντασ ὕστερον ἀγνοηθῆναι διὰ τὸν χρόνον. τοὺσ γὰρ θεοὺσ ἐπιγράφειν οὐκ ἔστιν ἔθοσ· ὡσ ἔγωγε οὐκ ἀπελπίζω καὶ τῶν ἄλλων τινὰσ εἶναι τοιούτουσ. ἐν γοῦν Θήβαισ Ἀλκαῖοσ ἀνάκειταί τισ, ὅν Ἡρακλέα φασὶν εἶναι, πρότερον οὕτω καλούμενον·

καὶ παρ’ Ἀθηναίοισ Ἑλευσινίου μύστου παιδὸσ εἰκὼν οὐκ ἔχουσα ἐπιγραφήν· κἀκεῖνον εἶναι λέγουσιν Ἡρακλέα. καὶ παρ’ ἑτέροισ οἶδα πολλοὺσ τοὺσ μὲν ἡμιθέων, τοὺσ δὲ ἡρώων ἀνδριάντασ, οἱο͂ν Ἀχιλλέωσ,Σαρπηδόνοσ, Θησέωσ, διὰ τοῦτο ἀρχῆθεν οὐκ ἐπιγραφέντασ· . ἀλλ’ ἐπ’ ἐνίων μὲν ἡ δόξα παρέμεινε καὶ διεφύλαξε τὴν φήμην ὁ χρόνοσ· οὐ μὴν ἐπὶ πάντων συνηνέχθη δι’ ἣν δήποτ’ οὖν αἰτίαν. οὐκοῦν καὶ παρ’ ὑμῖν οὐκ ἀδύνατον εἶναί τινασ τοιούτουσ.

οἱο͂ν οὖν ἐστιν Ἡρακλέουσἢ Τληπολέμου φέρ’ εἰπεῖν ἢ τῶν Ἡλίου παίδων τινὸσ ἀνδριάντα διδόναι τῷ δεῖνι, χρηστῷ μὲν ἀνδρὶ καὶ τιμῆσ ἀξίῳ· πάντεσ γὰρ ἔστωσαν, οὕσ ἡ πόλισ θεραπεύει, τοιοῦτοι, καὶ δεῖ γε εὔχεσθαι πάντασ εἶναι χρηστούσ, μάλιστα δὲ τοὺσ ἡγουμένουσ· ἀλλ’ οὐκ ἐκείνοισ ὅμοιοι· πόθεν; οὐδ’ ἂν αὐτοὶ φήσαιεν ὀλίγον αὐτῶν ἐλάττουσὑπάρχειν, ἀλλὰ κἂν φοβηθεῖεν εἰπεῖν τι τοιοῦτον. ἆρ’ ὑμῖν ἐκ τῶν εἰρημένων δοκεῖ μᾶλλον ἀπὸ τούτων ἀρχομένουσ, λέγω δὲ τῶν οὐκ ἐχόντων τὰσ ἐπιγραφάσ, τὸ πρᾶγμα ἐπὶ πάντασ μεταφέρειν, ἢ σφόδρα εἶναι τῶν τοιούτων φειστέον; καίτοι τὸ τῆσ ἀγνοίασ καὶ τὸ τῆσ ἀρχαιότητοσ ὅμοιόν ἐστινὥσπερ ἂν εἴ τισ λέγοι μηδὲ τοὺσ τυμβωρυχοῦντασ τοὺσ σφόδρα παλαιοὺσ τάφουσ μηδὲν ἁμαρτάνειν, ὅτι μηδεὶσ αὐτοῖσ προσήκει μηδὲ ἴσμεν οἵτινέσ εἰσιν.

ὁ μὲν οὖν τάφοσ οὐκ ἔστι σημεῖον ἀρετῆσ, ἀλλ’ εὐπορίασ, οὐδὲ ἔχομεν εἰπεῖν τοὺσ ἐν τοῖσ μνήμασι κειμένουσ ὡσ ἦσαν ἀγαθοί, πλὴν εἰ μή γε δημοσίᾳ τισ φαίνοιτοτεθαμμένοσ . ἡ δὲ εἰκὼν δι’ ἀνδραγαθίαν δίδοται καὶ διὰ τὸ δόξαι τινὰ πρότερον γενναῖον ὁ̔́τι γὰρ οὐδεὶσ ἐστάθη τούτων ἁλοὺσ κλέπτων οὐδὲ μοιχεύων οὐκ ἄδηλόν ἐστιν’ οὐδέ γε ἐπὶ τοῖσ τυχοῦσιν, ἀλλ’ ὡσ οἱο͂́ν τε ἐπὶ τοῖσ μεγίστοισ. ὅτι τοίνυν καὶ θείασ τινὸσ δυνάμεωσ καὶ προνοίασ, ὡσ ἂν εἴποι τισ, οἱ τοιοῦτοι μετέχουσιν ἐπ’ ἀνδριάντοσ τι βούλομαι γεγονὸσ εἰπεῖν.

Θεαγένησ ἦν Θάσιοσ ἀθλητήσ· οὗτοσ ἐδόκει ῥώμῃ διενεγκεῖν τῶν καθ’ αὑτόν, καὶ δὴ σὺν ἑτέροισ πολλοῖσ καὶ τὸν Ὀλυμπίασι τρὶσ εἰλήφει στέφανον. ὡσ δ’ ἐπαύσατο καὶ ἧκεν εἰσ τὴν πατρίδα, λοιπὸν τοῦ σώματοσ παρακμάσαντοσ ἦν ἀνὴρ οὐδενὸσ χείρων περὶ τὰ κοινά, ἀλλ’ ὡσ οἱο͂́ν τε ἄριστοσ. ἐντεῦθεν, ὅπερ εἰκόσ, εἰσ ἔχθραν τινὶ προῆλθε τῶν πολιτευομένων. ὁ δὲ ζῶντι μὲν ἐφθόνει μόνον, τελευτήσαντοσ δὲ πρᾶγμα πάντων ἀνοητότατον καὶ ἀσεβέστατον ἐποίει·

τὸν γὰρ ἀνδριάντα αὐτοῦ τὸν ἑστῶτα ἐν μέσῃ τῇ πόλει νύκτωρ ἐμαστίγου. τοιγαροῦν εἴτε ἀπὸ τύχησ εἴτε δαιμονίου τινὸσ νεμεσήσαντοσ αὐτῷ κινηθείσ ποτε ἐκ τῆσ βάσεωσ ἠκολούθησεν ἅμα τῇ μάστιγι καὶ κτείνει τὸν ἄνδρα. νόμου δὲ ὄντοσ καταποντίζειν κρίναντασ, ἐάν τι τῶν ἀψύχων ἐμπεσὸν ἀποκτείνῃ τινά, οἱ τοῦ τεθνεῶτοσ προσήκοντεσ αἱροῦσι δίκῃ τὸν ἀνδριάντα καὶ κατεπόντωσαν. λοιμοῦ δὲ συμβάντοσ, ὥσ φασι, χαλεπωτάτου, καὶ τῶν Θασίων οὐδενὶ τρόπῳ λῆξαι δυναμένων τῆσ νόσου, καὶ τελευταῖον χρωμένων, τοὺσ φυγάδασ αὐτοῖσ ἀνεῖπε κατάγειν ὁ θεόσ.

ὡσ δὲ πλέον οὐδὲν ἦν ἁπάντων κατεληλυθότων, χρωμένοισ αὖθισ λέγεται τὴν Πυθίαν οὕτωσ ἀνειπεῖν· Θεαγένουσ δ’ ἐλάθεσθε ἐνὶ ψαμάθοισι πεσόντοσ· κεῖθ’ ὑμῖν ὁ πρὶν μυριάεθλοσ ἀνήρ. ᾧ καὶ δῆλον ὅτι καὶ τὸ πρῶτον οὐχὶ τῶν φυγάδων ἕνεκα τοῦτο ἐχρήσθη καὶ τὸ συμβὰν οὐχ δι’ ἄλλην τινὰ αἰτίαν ἐγένετο. καὶ μηδεὶσ ἐκεῖνο ὑπολάβῃ·

τί οὖν; ἡμεῖσ τοὺσ ἀνδριάντασ ἀφανίζομεν ἢ ῥιπτοῦμεν; ἀλλ’ ἀτιμάζετε ἐκείνουσ ὧν εἰσι καὶ ἀφαιρεῖσθε τοὺσ ἔχοντασ, ὅπερ καὶ τότε δεινὸν ἔδοξε τῷ θεῷ· ἐπεὶ τοῦ χαλκοῦ οὐκ εἰκὸσ ἦν φροντίσαι αὐτόν. μὴ τοίνυν τοῦ Θασίου μὲν ἡγεῖσθε ὑβρισθέντοσ οὕτωσ ἀγανακτῆσαι τὸ δαιμόνιον, τῶν δὲ παρ’ ὑμῖν τετιμημένων μηδένα θεοφιλῆ εἶναι μηδὲ ἡρ́ωα. οὐ τοίνυν οὐδὲ τοῦτο ἔστιν εἰπεῖν ὡσ οὐκ ἂν καὶ πρὸσ ἔχθραν ὑπ’ ἐνίων τοῦτο γένοιτο, ἐὰν ἄρα τύχῃ τισ τῶν στρατηγούντων μισῶν τινα τῶν πρὸ αὐτοῦ.

τὸ γοῦν τοῦ Θεαγένουσ ἀκηκόατε ὡσ συνέβη διὰ τὸν φθόνον καὶ τὴν ζηλοτυπίαν τὴν ἐκ τῆσ πολιτείασ. καὶ γὰρ εὶ νῦν ἐπὶ μόνοισ τοῖσ παλαιοῖσ αὐτό φασι ποιεῖν, χρόνου γε προϊόντοσ, ὥσπερ ἐπὶ πάντων ἀεὶ συμβαίνει τῶν φαύλων ἐθῶν, ἀνάγκη καὶ τοῦτ’ ἐπὶ πλέον προελθεῖν.

οὐδὲ γὰρ οὐδ’ αἰτιάσασθαι οἱο͂́ν τε, ἐπαὐ̓τῷ γε ὅλου τοῦ πράγματοσ ὄντοσ. νὴ Δί’ , ἀλλὰ κωλύσουσιν οἱ προσήκοντεσ. ἐὰν οὖν ἀπόντεσ ἢ ἀγνοήσαντεσ τύχωσιν, ὅταν γνῶσι, τί ποιήσομεν; ἆρά γε δεήσει τοῦτον ἐκχαράττειν πάλιν, ὃν ἂν φθάνῃ τισ ἐπιγράψασ; πάνυ τοίνυν ὄντοσ ἀτόπου τοῦ γιγνομένου, μᾶλλον δὲ ἀσεβοῦσ,ἧττον ἂν δεινὸν ἦν, εἰ μὴ διὰ τοιαύτην πρόφασιν συνέβαινε, δι’ οἱάν τινέσ φασιν, ὡσ ἀπολογούμενοι περὶ τῆσ πόλεωσ.

τὸ γὰρ δι’ ἀργύριον πράττειν ὁτιοῦν τῶν ἄλλωσ αἰσχρῶν ἅπαντεσ αἴσχιον ἡγοῦνται τοῦ καθ’ ἑτέραν τινὰ αἰτίαν. ὅταν οὖν προβαλλόμενοι τὴν δαπάνην καὶ τὸ δεῖν ἀναλίσκειν εἰ ποιήσεσθε ἑτέρουσ ἀνδριάντασ,ἀξιῶσι παραπέμπειν τὸ πρᾶγμα, δῆλον ὅτι μεῖζον τὸ ὄνειδοσ κατασκευάζουσιν, εἰ χρημάτων ἕνεκα δόξετε ἀδικεῖν, καὶ ταῦτα πλουτοῦντεσ, ὡσ οὐδένεσ ἄλλοι τῶν Ἑλλήνων. καίτοι τί δήποτε ἐπὶ μὲν τῶν προγόνων ὑμῶν οὐθὲν ἐγίγνετο τοιοῦτον, οὐκ ἐχόντων αὐτῶν πλείονα ἢ νῦν ἔχετε ὑμεῖσ;

ὅτ̣̔ ̣ ̓γὰροὔθ’ ἡ νῆσοσ χείρων γέγονε καὶ τὴν Καρίαν καρποῦσθε καὶ μέροσ τι τῆσ Λυκίασ καὶ πόλεισ ὑποφόρουσ κέκτησθε, καὶ χρήματα ἀεὶ πολλὰ ὑπὸ πολλῶν ἀνατίθεται τῷ δήμῳ καὶ τῶν πρότερον οὐδεὶσ ἀφῄρηται, μηθένα νομίζετε ἀγνοεῖν. καὶ μὴν οὐδὲ δαπανᾶν φήσετε τῶν τότε μᾶλλον.

τότε μὲν γὰρ εἰσ πάνθ’. ὅσα καὶ νῦν ἀνηλίσκετο,πανηγύρεισ, πομπάσ, ἱερουργίασ, εἰσ τὰ τείχη, τοῖσ δικάζουσι, τῇ βουλῇ. νῦν δὲ οὐκ ἔστι τὰ μέγιστα τῶν πρότερον. τὰσ γὰρ εἰσ τὸν πόλεμον δαπάνασ σχεδόν τι συνεχῶσ αὐτῶν πολεμούντων καὶ σπάνιον, εἴ ποτε, ἀναπαυομένων, οὐκ ἔνι συμβάλλειν οἶμαι τοῖσ ἐν εἰρήνῃ γιγνομένοισ ἀναλώμασιν. οὐ γὰρ ὅμοιον ἑκατὸν νεῶν ἢ καὶ πλειόνων στόλον ἀποστεῖλαι καὶ πάλιν ἑβδομήκοντα καὶ τριάκοντα ἑτέρων, καὶ τοῦτον ἔσθ’ ὅτε μὴ καταλύειν τριῶν ἢ τεττάρων ἐτῶν·

οὐδὲ συνεχῶσ τριήρεσι πλεῖν, οὐ μέχρι Κύπρου καὶ Κιλικίασ, ἀλλ’ ὁτὲ μὲν εἰσ Αἴγυπτον, ὁτὲ δὲ εἰσ τὸν Εὔξεινον, τὸ δὲ τελευταῖον ἐν αὐτῷ τῷ Ὠκεανῷ·

οὐδὲ ξένουσ στρατιώτασ τρέφειν τὰ φρούρια καὶ τὴν χώραν φυλάττοντασ· καὶ ὃ νῦν ἐφ’ ἡμῶν ἰδεῖν ἔστι, μιᾷ καθ’ ἕκαστον ἐνιαυτὸν ἢ δυσὶν ἀφράκτοισ ἀπαντᾶν εἰσ Κόρινθον. καὶ λέγω ταῦτα οὐκ ὀνειδίζων οὐδὲ τῶν προγόνων ὑμᾶσ χείρονασ ποιῶν·

οὐ γὰρ ὅτι μὴ δύνασθε ταὐτὰ πράττειν ἐκείνοισ, ἀλλ’ ὅτι καιρὸσ οὐκ ἔστι τῶν τοιούτων, ἐν εἰρήνῃ διάγετε. δῆλον γὰρ ὡσ κἀκεῖνοι μᾶλλον ἐβούλοντο μὴ κινδυνεύειν, καὶ διὰ τοῦτο ἐπόνουν, ἵνα καταστῇ ποτε τὰ πράγματα, πλὴν ὅτι γε οὐκ ἴσα ὑμῖν ἀνήλισκον. ἵνα γὰρ τἄλλα ἀφῇ τισ, τὸ τῶν νεωρίων, τὸ τῶν ὅπλων, τὸ τῶν μηχανημάτων, ὃ νῦν εἶπον, αὐτὸ δήπου τὸ τῶν τειχῶν οὐκ ἔστιν ὅμοιον, ὡσ ἐφ’ ὑμῶν ἐπισκευάζεται. καὶ γὰρ ἂν τὰ τῆσ ἐπιμελείασ θῇ τισ μὴ διαφέρειν, ἀλλά τοι σχολῇ γίγνεται καὶ κατ’ ὀλίγον καὶ ὁπηνίκα τισ βούλεται· τότε δὲ οὐκ ἦν αὐτὰ μὴ ἑστάναι. καὶ νῦν μὲν ὑφ’ ὑμῶν δοκιμασθησόμενα οἰκοδομεῖται, τότε δὲ ὑπὸ τῶν πολεμίων. εἰε͂ν·

οὐ τοίνυν οὐδὲ τοῦτο ἔστιν εἰπεῖν ὡσ πλείονασ τιμᾶτε· τὸ γὰρ πλῆθοσ αὐτὸ δηλοῖ τῶν ἐξ ἐκείνου τοῦ χρόνου κειμένων ἀνδριάντων. χωρὶσ δὲ τούτου τίσ ἂν εἴποι πλείουσ εἶναι τοὺσ νῦν φιλοτιμουμένουσ περὶ τὴν πόλιν; νὴ Δία, ἀνάγκην γὰρ ἡμεῖσ ἔχομεν τοὺσ ἡγεμόνασ τιμᾶν ἅπαντασ. τί δ’; οὐχὶ καὶ Ἀθηναῖοι καὶ Λακεδαιμόνιοι καὶ Βυζάντιοι καὶ Μυτιληναῖοι τοὺσ αὐτοὺσ τούτουσ θεραπεύουσιν; ἀλλ’ ὅμωσ ὅταν δόξῃ τινὰ στῆσαι χαλκοῦν, ἱστᾶσι καὶ τῆσ εἰσ τοῦτο δαπάνησ εὐποροῦσιν. καὶ μὴν ἤδη τινὸσ ἤκουσα Ῥοδίου λέγοντοσ, οὐχ ὅμοια τὰ ἐκείνων καὶ τὰ ἡμέτερα.

τοῖσ μὲν γὰρ μόνον ὑπάρχειν τὴν ἐλευθερίαν δίχα Ἀθηναίων, καὶ τούτουσ δὲ μηδὲν μέγα κεκτῆσθαι·

τὴν δὲ ὑμετέραν πόλιν ἐπίφθονον εἶναι παρὰ πᾶσιν, ὡσ ἄριστα πράττουσαν· διόπερ αὐτῇ πλειόνων δεῖν τῶν εὐνοούντων. ἔτι δὲ μηδένα τῶν Ῥωμαίων διαφέρεσθαι παρὰ τοῖσδε ἑστάναι, τῆσ δέ γε ἐνθάδε τιμῆσ οὐκ ἀμελεῖν. ταῦτα δέ ἐστι μὲν ἀληθῆ, μᾶλλον δὲ ὀφείλετε ἀποστῆναι δι’ αὐτὰ τοῦ πράγματοσ. τούσ τε γὰρ λόγον ἔχοντασ τῆσ παρ’ ὑμῖν εἰκόνοσ εἰκόσ ἐστι μὴ παραπέμπειν μηδὲ τὸ πῶσ αὐτῆσ τυγχάνουσιν, ἀλλ’ ἅμα καὶ τὴν διάνοιαν τὴν ὑμετέραν σκοπεῖν·

τούσ τε ἐπίφθονον εἶναι τὴν εὐπορίαν τῆσ πόλεωσ ὁμολογοῦντασ οὐκ εἰκὸσ ἦν ὑπολογίζεσθαι τὸ τῆσ δαπάνησ. οὐ γάρ τοι τοσούτῳ διὰ τοῦτο πλείουσ τιμᾶτε τῶν ἄλλων ὅσῳ πλείονα ἐκείνων κέκτησθε. καὶ μὴν τῶν γε αὐτοκρατόρων καὶ νῦν ποιεῖσθε εἰκόνασ, καὶ τῶν ἄλλων δὲ τῶν ἐπ’ ἀξιώματοσ. οὐδὲ γὰρ ὑμᾶσ λέληθεν ὡσ οὐδέν ἐστι τὸ τοῦτον ἵστασθαι τὸν τρόπον. ἵν’ οὖν τίνασ τιμήσητε, λοιπὸν οὕτωσ αἰσχρὸν καὶ ἀνάξιον ὑμῶν αὐτῶν ἔργον διαπράττεσθε; εἰ μὲν γὰρ ἅπασιν ὁμοίωσ προσεφέρεσθε δίχα τῶν αὐτοκρατόρων, οὐκ ἂν οὕτωσ ἠλέγχεσθε.

νῦν δ’ εἰσὶν οὓσ αὐτοὺσ ἵστατε· ὥστε τοῖσ ἄλλοισ εἶναι φανερὸν ἐκ τούτων ὅτι οὐ τιμᾶτε αὐτούσ. εἰ δὲ τῶν πολλῶν καὶ τῶν μηδένα ὠφελησάντων εἰσὶν οὗτοι, τίνοσ χάριν ἀσχημονεῖτε; ἢ τί βουλόμενοι τούτουσ θεραπεύετε, καὶ ταῦτα ἐνὸν ὑμῖν ἄλλωσ ἐπιμελεῖσθαι; καὶ γὰρ ξένια πλείω καὶ τὸ τῆσ ὑποδοχῆσ ἐλευθέριον τοῖσ πολλοῖσ ἱκανόν, κἂν βελτίων ᾖ τισ, ἔτι καὶ ψήφισμα ἤρκεσεν ἁπλοῦν, ᾧ εἰσ πρυτανεῖον ἢ εἰσ προεδρίαν ἐκλήθη. νυνὶ μὲν γὰρ δοκεῖτε, ὥσπερ οἱ σφόδρα γέμοντεσ τῶν ναυκλήρων καὶ χειμαζόμενοι διὰ τοῦτο, ἐκβολὴν ποιεῖσθαι τῶν ἀνδριάντων. καίτοι φέρε, εἴ τισ ὑμῖν ἔλεγεν ὡσ ἄρα ἀποδόσθαι προσήκει τοὺσ πολλοὺσ αὐτῶν, ἵνα εὐπορήσητε χρημάτων, οὐκ ἔστιν ὅπωσ οὐκ ἂν ἀνδράποδον ἡγήσαισθε εἶναι τὸν λέγοντα.

νῦν τοίνυν αὐτὸ τοῦτο ποιεῖτε·

ὅσου γὰρ ἀνδριὰσ γένοιτ’ ἄν, τοσοῦτον ἐφ’ ἑκάστῳ κερδαίνετε· πλὴν ὅτι γε αὑτοῖσ ἀποδίδοσθε αὐτοὺσ καὶ οὐκ ἐπ’ ἐξαγωγῇ, καθάπερ οἶμαι τὰ σφόδρα πονηρὰ ἀνδράποδα. καθόλου δὲ εὖ ἴστε ὅτι μηδέν ἐστι τῶν τοιούτων μέγα μηδὲ τίμιον ἄλλωσ, εἰ μὴ παρὰ τοὺσ διδόντασ, ἐὰν διδῶσιν ὡσ τοιοῦτον. εἰ δὲ τῶν ὄντων ὅ,τι ἂν θέλῃ τισ ῥᾳδίωσ καὶ τῷ τυχόντι παρέχοιεν, ταχὺ δόξει τοῦ μηδενὸσ ἄξιον. διὰ τοῦτο σεμνότερόν ἐστι τὸ παρ’ ὑμῖν κληθῆναι εἰσ προεδρίαν ἅπαξ τῆσ παρ’ ἑτέροισ εἰκόνοσ.

καὶ τὸ μὲν ὑμᾶσ καθημένουσ ἐπαινέσαι λαμπρόν· ἄλλοι δὲ οὐδὲ ἂν διαρραγῶσι κεκραγότεσ οὐ δοκοῦσιν ἱκανῶσ τιμᾶν. τὸν Ὀλυμπίασι στέφανον ἴστε δήπουθεν ἐλάϊνον ὄντα, καὶ τοῦτον πολλοὶ προτετιμήκασι τοῦ ζῆν, οὐχὶ τῆσ ἐκεῖ φυομένησ ἐλαίασ ἐχούσησ τι θαυμαστόν, ἀλλ’ ὅτι μὴ ῥᾳδίωσ μηδ’ ἐπὶ μικρῷ δίδοται. τοιγαροῦν ἔγγιστα , ὡσ ἐπίστασθε, τῶν αὐτοκρατόρων τισ οὕτω σφόδρα ἡττήθη τοῦ πράγματοσ καὶ ἐπεθύμησε τῆσ ἐκεῖ νίκησ ὥστε καὶ ἀγωνίσασθαι παρ’ Ἠλείοισ, καὶ τοῦτον ὁρ́ον ἡγήσασθαι τῆσ εὐδαιμονίασ. εἰ δέ γε πάντασ ἐστεφάνουν τοὺσ ἐπὶ τὴν θέαν ἀφικνουμένουσ τῶν ἡγουμένων, τίνα ἂν ζῆλον ἢ ποίαν ἔτι δόξαν ἔσχεν ὁ στέφανοσ; ἀλλὰ ἐκείνουσ γέ φασι μηδὲ τὰσ ἐπιστολὰσ λύειν, ἃσ ἂν γράψωσι τῶν ἀθλητῶν τινα συνιστάντεσ, πρὶν ἢ ἀγωνίσηται.

καὶ τοῦτο οὐδένα πώποτε αὐτοῖσ ἤνεγκε κίνδυνον, ἀλλὰ τοὐναντίον τιμὴν καὶ ἔπαινον τῷ δοκεῖν ἀξίουσ εἶναι βραβεύειν τὸν ἀγῶνα. μὴ γὰρ οἰέσθε Ῥωμαίουσ οὕτωσ εἶναι σκαιοὺσ καὶ ἀμαθεῖσ ὥστε μηδὲν αἱρεῖσθαι τῶν ὑφ’ αὑτοῖσ ἐλευθέριον εἶναι μηδὲ καλόν κἀγαθόν, ἀλλὰ βούλεσθαι μᾶλλον ἀνδραπόδων κρατεῖν. εἶτα Ἠλεῖοι μὲν οὕτωσ ἀξιοῦσι τὰ ἑαυτῶν, οὐδενὸσ Πελοποννησίων κατά γε τἄλλα ἀμείνουσ ὄντεσ·

ὑμεῖσ δὲ τοὺσ παριόντασ δεδοίκατε, κὰν ἕνα τινὰ μὴ στήσητε χαλκοῦν, τὴν ἐλευθερίαν οἰέσθε ἀποβαλεῖν; ἀλλ’ εἴ γε οὕτω σφόδρα ἐπισφαλήσ ἐστιν ὥστε ἐκ τῆσ τυχούσησ προφάσεωσ περιαιρεθῆναι, δουλεύειν ὑμῖν τῷ παντὶ βέλτιον ἤδη.

καὶ γὰρ τοῖσ τὸ σῶμα οὕτωσ ἐπικινδύνωσ ἔχουσιν ὥστε μηκέτ’ ἀνενεγκεῖν τεθνάναι κρεῖττον ἢ ζῆν. εἰ γὰρ ὑμῖν ἡ μὲν ἐκ τοσούτου χρόνου πίστισ καὶ πρὸσ τὸν δῆμον εὔνοια τὸν ἐκείνων καὶ κοινωνία πάσησ τύχησ οὐ δύναται βεβαιοῦν τὴν πολιτείαν,οὐδὲ Μιθριδάτησ καθαιρεθεὶσ οὐδ’ Ἀντίοχοσ, οὐδ’ ἡ τῆσ θαλάττησ ἀρχὴ παραδοθεῖσα διὰ πολλῶν κινδύνων καὶ πόνων, οὐδ’ οἱ πρὸ τοσούτων ἐτῶν ὁρ́κοι τῆσ φιλίασ, οὐδ’ αἱ παρ’ αὐτὸν τὸν Δία στῆλαι κείμεναι μέχρι νῦν, οὐδ’ ἡ μέχρι Ὠκεανοῦ συγκινδυνεύσασα δύναμισ, οὐδ’ ἡ τὸ τελευταῖον ὑπὲρ αὐτῶν ἁλοῦσα πόλισ,ἀλλ’ εἰ μὴ τὸν δεῖνα καὶ τὸν δεῖνα κολακεύσετε ἀγεννῶσ, πάντα ταῦτα ἀνατέτραπται, ὡσ ἀεὶ προσδοκᾶν ὀργήν τινα ἢ μῖσοσ, σφόδρα ὑμῖν φαύλωσ τὰ πράγματα ἔχει καὶ ἐπ’ οὐδενὸσ ἵδρυσθε ἰσχυροῦ.

καὶ ἔγωγε φαίην ἄν, εἰ καὶ χαλεπῶσ ἀκούσεσθε, κρεῖττον ὑμῶν ἀπαλλάττειν τοὺσ ἐν Φρυγίᾳ μέσῃ δουλεύοντασ ἢ τοὺσ ἐν Αἰγύπτῳ καὶ Λιβύῃ. τὸ γὰρ ἀγνοούμενον καὶ μὴ δοκοῦντα μηδενὸσ ἄξιον ποιεῖν ὁτιοῦν ἔλαττον αἰσχρόν· τὸ δὲ οὕτωσ ὄντασ ἐπισήμουσ καὶ θαυμαζομένουσ παρὰ πᾶσιν ἀνάγκην ἔχειν ὥσπερ τοὺσ ἀγεννεῖσ κύνασ σαίνειν τὸν παριόντα δεινόν.

φέρε τοίνυν, εἰ δὲ καὶ πάντασ δέοι τιμᾶν οὕτωσ καὶ τὴν ἐσχάτηνἀπορίαν θείη τισ εἶναι περὶ τὴν πόλιν, πόσῳ κρεῖττον αὐτὸ τὸ ψήφισμα προσπέμψαι τὸ τῆσ εἰκόνοσ, ἵν’ ἐὰν βούληται, στήσῃ παρ’ ἑαυτοῦ; νὴ Δί’, ἀλλ’ αἰσχρόν, εἰ τοσαύτην στενοχωρίαν ὁμολογήσομεν, καὶ Ῥοδίων οὐκ ἄξιον.

καὶ τίσ οὐκ ἂν εὖ φρονῶν ἕλοιτο πένησ δοκεῖν μᾶλλον ἢ πονηρόσ; ἢ τὸ νυνὶ γιγνόμενον ἧττονὑμῖν δοκεῖ τινοσ αἰσχρὸν εἶναι, τὸ τοὺσ ἀνδριάντασ ὑμῶν δύνασθαί τινα διηγεῖσθαι, καθάπερ τὰσ οἰκίασ, ὅτι πρότερον μὲν ἦν αὕτη τοῦ δεῖνοσ, νῦν δὲ τοῦ δεῖνοσ γέγονεν, ἂν δ’ οὗτοσ τελευτήσῃ, πάλιν ἔσται τοῦ κληρονομήσαντοσ ἢ τοῦ πριαμένου; καίτοι τὴν εἰκόνα οὐκ ἔστιν οὐδενὶ δικαίῳ μεταθεῖναι, καθάπερ τὴν οἰκίαν. ἤδη τοίνυν ἤκουσά τι καὶ τοιοῦτόν τινοσ ἀποσχεδιάζοντοσ, ὅτι καὶ παρ’ ἑτέροισ ἰδεῖν ἔστι τοῦτο γιγνόμενον·

πάλιν δὲ ἑτέρου, ὡσ καὶ παρ’ Ἀθηναίοισ πολλὰ πράττεται νῦν, οἷσ οὐκ ἀπεικότωσ ἄν τισ ἐπιπλήξειεν, οὐ περὶ τὰ ἄλλα μόνον, ἀλλὰ καὶ περὶ τὰσ τιμάσ· οἵ γε τὸν δεῖνα μὲν Ὀλύμπιον κεκλήκασιν οὐδὲ φύσει πολίτην ἑαυτῶν, Φοίνικα δὲ ἄνθρωπον οὐκ ἀπὸ Τύρου καὶ Σιδῶνοσ, ἀλλ’ ἀπὸ κώμησ τινὸσ ἢ τῆσ ἠπείρου, καὶ ταῦτα πιττούμενον τοὺσ βραχίονασ καὶ περιδήματα φοροῦντα· τὸν δεῖνα δὲ τὸν εὐχερῆ λίαν ποιητήν, ὃσ καὶ παρ’ ὑμῖν ποτε ἐπεδείξατο, οὐ μόνον χαλκοῦν ἑστάκασιν, ἀλλὰ καὶ παρὰ Μένανδρον. λέγειν δὲ εἰώθασιν οἱ διασύροντεσ τὴν πόλιν καὶ τὸ ἐπίγραμμα τὸ ἐπὶ τῆσ Νικάνοροσ εἰκόνοσ, ὃσ αὐτοῖσ καὶ τὴν Σαλαμῖνα ἐωνήσατο. ἐγὼ δ’ εἰ μέν τισ ἢ τοῖσ Ἀθηναίοισ ἐπιτιμῶν λέγει ταῦτα, καὶ δεικνὺσ οὐκ ὄντασ ἀξίουσ τοὺσ ἐνοικοῦντασ τῆσ πόλεωσ οὐδὲ τῆσ δόξησ, ἣν οἱ πρότερον γενόμενοι κατέλιπον, ἢ καθόλου τὴν Ἑλλάδα ἐλεῶν εἰσ ὃ πέπτωκεν, ὅταν τοιαῦτα πράττωσιν οἱ χρόνον τινὰ δόξαντεσ αὐτῆσ προεστάναι, καλῶσ αὐτὸν ἡγοῦμαι λέγειν·

εἰ δ’ ὅτι προσήκει μηδ’ ὑμᾶσ μηδὲν μέγα φρονεῖν μηδ’ ἐκείνων κρεῖττον, οὐκ ἔχω τὴν ὑπερβολὴν τῆσ ἀναισθησίασ εἰπεῖν τοῦ ταῦτα λέγοντοσ. οὐ γὰρ ὃν τρόπον τὰ καλῶσ παρ’ ἑτέροισ γιγνόμενα πᾶσιν ἔθοσ ἐστὶ λέγειν ζήλου καὶ προτροπῆσ ἕνεκεν, ὁμοίωσ κἂν φαῦλόν τι πράττηται παρ’ ἄλλοισ, δεῖ τοῦτο μνημονεύειν, ὥστε μιμεῖσθαι, τοὐναντίον δὲ ὑπὲρ τοῦ φυλάξασθαι καὶ μὴ λαθεῖν εἴσ τι τοιοῦτον ἐμπεσόντασ.

καὶ γὰρ εἰ μὲν ἐπαινῶν τισ ἐκείνουσ ταῦτα ἔλεγε καὶ μηδὲν χείρονοσ δόξησ ἀποφαίνων ἐπιτυγχάνοντασ, ἦν μὲν ἂν δήπουθεν εὐήθησ, μᾶλλον δὲ ἀναιδήσ· πλὴν κατά γε τὴν ἑαυτοῦ γνώμην παρεῖχέ τινα ἀφορμὴν τοῖσ ἁμαρτάνειν βουλομένοισ. ἐγκωμιαζόντων τὴν πόλιν τοιοῦτον οὐδέν, ἀλλ’ ἤτοι βλασφημῶν τισ ἢ καθαπτόμενοσ ἄλλωσ καὶ ἐπιπλήττων, παντελῶσ εὐήθησ ὁ διὰ τῶν τοιούτων ὑμᾶσ προτρέπειν δοκῶν ὥστε ἀμελεῖν τῶν παρ’ αὑτοῖσ.

καθάπερ εἴ τισ ἀθλητὴν πείθων ἀπειπεῖν καὶ προέσθαι τὸν στέφανον ἀργυρίου λέγοι πρὸσ αὐτόν, Οὐχ ὁρᾷσ ἐκεῖνον τὸν παραχωρήσαντα πρὸ σοῦ μαστιγούμενον; ἢ νὴ Δία εἴ τισ τῶν ὑποκριτῶν τινι δεικνὺσ τοὺσ ἐκπίπτοντασ καὶ συριττομένουσ τοιαῦτα παραμυθοῖτο, Ὅπωσ μηδὲ σὺ προσέξεισ, ἀλλ’ ὁμοίωσ ἀγωνιεῖ.

καὶ νῦν ὑμῖν σχεδὸν ἐκεῖνοι λέγουσιν, Οὐχ ὁρᾶτε τοὺσ Ἀθηναίουσ ὡσ ἀσχημονοῦσιν, ὡσ κακῶσ ἀκούουσιν, ὡσ παράδειγμα πᾶσίν εἰσι τῆσ ἀγεννείασ καὶ τῆσ ὕβρεωσ, ἣν ὑβρίζουσιν εἰσ τὴν πατρίδα; καίτοιπότερον θῇ τισ αὐτοὺσ ἀνταγωνιστὰσ ὑμῶν, ὥσπερ ἀξιοῦσιν, ἢ μᾶλλον, ὃ τῷ παντὶ βέλτιον καὶ δικαιότερον, καὶ τούτουσ καὶ τοὺσ Λακεδαιμονίουσ καὶ πάντασ τοὺσ ὁμοίουσ μέροσ ὑμέτερον ἢ ὑμᾶσ ἐκείνων;

ἀλλ’ οὔτε τοὺσ ἀνταγωνιστὰσ ἁμαρτάνοντασ εὔλογόν ἐστι μιμεῖσθαι, τοὐναντίον δὲ τοσούτῳ μᾶλλον κατορθοῦν, ἵνα τῷ παντὶφαίνησθε προέχοντεσ αὐτῶν, καὶ μὴ μόνον διὰ τὴν ἐκείνων κακίαν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν αὑτῶν ἀρετὴν εὐδοκιμῆτε· οὔτε τοὺσ οἰκείουσ καὶ προσήκοντασ, ἀλλὰ μάλιστα μὲν κωλύειν, εἰ δ’ οὖν, αὐτούσ γε πειρᾶσθαι τοῖσ ἑαυτῶν ἔργοισ τὰ ἁμαρτήματα ἐκείνων ἐλάττω ποιεῖν. ἔτι δ’ εἰ μὲν ἐν τοῖσ ἄλλοισ μηδὲν αὐτῶν διεφέρετε, οὐδὲνἴσωσ ἔδει καθ’ ἓν τοῦτο φιλοτιμεῖσθαι καὶ σκοπεῖν ὅπωσ κρείττουσ δόξετε.

νῦν δὲ οὐθέν ἐστιν ἐφ’ ὅτῳ τῶν ἐκεῖ γιγνομένων οὐκ ἂν αἰσχυνθείη τισ. οἱο͂ν εὐθὺσ τὰ περὶ τοὺσ μονομάχουσ οὕτω σφόδρα ἐζηλώκασι Κορινθίουσ, μᾶλλον δ’ ὑπερβεβλήκασι τῇ κακοδαιμονίᾳ κἀκείνουσ καὶ τοὺσ ἄλλουσ ἅπαντασ, ὥστε οἱ Κορίνθιοιμὲν ἔξω τῆσ πόλεωσ θεωροῦσιν ἐν χαράδρᾳ τινί, πλῆθοσ μὲν δυναμένῳ δέξασθαι τόπῳ, ῥυπαρῷ δὲ ἄλλωσ καὶ ὅπου μηδεὶσ ἂν μηδὲ θάψειε μηδένα τῶν ἐλευθέρων, Ἀθηναῖοι δὲ ἐν τῷ θεάτρῳ θεῶνται τὴν καλὴν ταύτην θέαν ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἀκρόπολιν, οὗ τὸν Διόνυσον ἐπὶ τὴν ὀρχήστραν τιθέασιν· τινα σφάττεσθαι τοῖσ θρόνοισ, οὗ τὸν ἱεροφάντην καὶ τοὺσ ἄλλουσ ἱερεῖσ ἀνάγκη καθίζειν.

καὶ τὸν εἰπόντα περὶ τούτου φιλόσοφον καὶ νουθετήσαντα αὐτοὺσ οὐκ ἀπεδέξαντο οὐδὲ ἐπῄνεσαν, ἀλλ’ οὕτωσ ἐδυσχέραναν, ὥστε ἐκεῖνον ὄντα μὲν γένει Ῥωμαίων μηδενὸσ ὕστερον, δόξαν δὲ τηλικαύτην ἔχοντα ἡλίκησ οὐδεὶσ ἐκ πάνυ πολλοῦ τετύχηκεν, ὁμολογούμενον δὲ μόνον μάλιστα μετὰ τοὺσ ἀρχαίουσ ἀκολούθωσ βεβιωκέναι τοῖσ λόγοισ, καταλιπεῖν τὴν πόλιν καὶ μᾶλλον ἑλέσθαι διατρίβειν ἀλλαχόσε τῆσ Ἑλλάδοσ.

ἀλλ’ οὐκ ἂν ὑμεῖσ, ἄνδρεσ Ῥόδιοι, τοιοῦτον οὐθὲν ὑπομείναιτε, παρ’ οἷσ νόμοσ ἐστὶ τὸν δημόσιον μηδέποτε εἰσελθεῖν εἰσ τὴν πόλιν. τίνοσ οὖν ἕνεκα ἐπεμνήσθην;

οὐ μὰ τὸν Δία λοιδορῆσαι βουλόμενοσ τοὺσ Ἀθηναίουσ· τοὐναντίον γὰρ πᾶσιν ἐλεεῖν αὐτοὺσ ἐπέρχεται τοῖσ μετρίοισ· ἀλλ’ ὅπωσ εἰδῆθ’ ὅτι λοιπὸν ὑμῖν οὐ πρὸσ ἐκείνουσ ἐστὶν ὁ λόγοσ, ἀλλὰ πρὸσ ὑμᾶσ αὐτοὺσ καὶ τῶν ἄλλων εἴ τισ σωφρονεῖ. καίτοι πάντα ὅσα ἂν εἴποι τισ κατὰ Ἀθηναίων ἢ κατὰ Λακεδαιμονίων ἢ καθ’ ὧν δήποτε, παρ’ οἷσ ἄλλα τινὰ φαύλωσ ἔχει καὶ σφόδρα ὀλιγώρωσ, ἐμοὶ συναγωνιεῖται· τὸ γὰρ τῶν εἰκόνων οὐκ ἔστι παρ’ αὐτοῖσ ἰδεῖν οὕτω γιγνόμενον· ὥσθ’ ὅ γε μηδὲ παρ’ ἐκείνοισ ἁμαρτάνεται τοῖσ ἐσχάτωσ ἀπολωλόσι τῶσ οὐκ ἂν ὑπερβολήν τινα ἔχοι τῆσ ἀτοπίασ; ἔτι δὲ μᾶλλον αὐτὰ τὰ περὶ τὰσ τιμὰσ παρατεθέντα ἀποδείκνυσι τοῦτο.

εἰ γὰρ τὸ τῶν νῦν τινα παραστῆσαι τῶν ἀρχαίων τινὶ δοκεῖ δεινόν, πόσῳ δεινότερον τὸ οὕτωσ ἀφελέσθαι τινὰ ἐκείνων τῆσ τιμῆσ, ὥστε ἑτέρῳ δοῦναι; καὶ εἰ τὸ ὄνομα ἐπιγράψαι τινὸσ ἄλλῳ τῳ πολὺ ἐλάττονι τηλικαύτην κατάγνωσιν φέρει, τὸ ἐξαλεῖψαι καὶ ἀνελεῖν τὸ τοῦ κρείττονοσ, ἐὰν οὕτω τύχῃ, ποῖόν τι φαίνεσθαι νομίζετε; καὶ μὴν εἴ τισ ὑμᾶσ Καυνίοισ ἢ Μυνδίοισ ὁμοίουσ εἶναι λέγοι, σφόδρα ὀργιεῖσθε καὶ βλασφημεῖν αὐτὸν ἡγήσεσθε κατὰ τῆσ πόλεωσ· ἔθ’ ὑμῖν ἀπολογίαν τινὰ φέροι περί τινοσ τῶν παρ’ ὑμῖν τὸ καὶ παρ’ ἐκείνοισ αὐτὸ γίγνεσθαι;

καθάπερ εἰ καὶ τὰ τείχη τισ οἰοίτο δεῖν λῦσαι τὰ παρ’ ὑμῖν ἢ καὶ καταπίπτοντα ἐᾶν, ὅτι καὶ παρ’ ἑτέροισ πέπτωκε, μᾶλλον δὲ πᾶσι τοῖσ ἄλλοισ σχεδόν.

καίτοι τὰ μὲν τείχη διὰ τὴν εἰρήνην καὶ τὴν δουλείαν ἐᾶται παρ’ αὐτοῖσ, ὧν τὸ μὲν ἅπαντεσ εὔχονται, τὴν εἰρήνην, τὸ δὲ λοιπὸν οὐκ ἔστι κακίασ σημεῖον· τὸ δὲ τοῖσ παλαιοῖσ τῶν εὐεργετῶν οὕτω προσφέρεσθαι δἰ ἀχαριστίαν γίγνεται. φαίην δ’ ἂν ἔγωγε παρὰ τούτοισ μηδὲ εὐεργέτασ ἀδικεῖσθαι. τίσ γὰρ παρὰ Καυνίοισ γέγονε γενναῖοσ ἀνήρ; ἢ τίσ πώποτε ἐκείνουσ ἀγαθόν τι πεποίηκεν; οἵ γε δουλεύουσιν οὐχ ὑμῖν μόνοισ, ἀλλὰ καὶ Ῥωμαίοισ, δι’ ὑπερβολὴν ἀνοίασ καὶ μοχθηρίασ διπλῆν αὑτοῖσ τὴν δουλείαν κατασκευάσαντεσ. ταῦτα δὲ καὶ περὶ ἄλλων τισ ἂν εἴποι τῶν ὁμοδόξων. ἐγὼ δὲ καὶ καθόλου τοὺσ τηλικοῦτον ἐφ’ αὑτοῖσ φρονοῦντασ ἡλίκον ὑμεῖσ δικαίωσ οὐ πρὸσ ἑτέρουσ ἀποβλέπειν οἰόμαι δεῖν ἐν οἷσ πράττουσιν, ἄλλωσ τε τοὺσ τοσοῦτον χείρονασ, ἀλλὰ πρὸσ τὴνἑαυτῶν δόξαν καὶ τὸ τῆσ πόλεωσ ἀξίωμα.

γελοῖον γὰρ ἂν ἦν, εἰ τῶν ὑμετέρων τισ πολιτῶν, Δωριεὺσ ἐκεῖνοσ ἢ Λεωνίδασ, οὓσ τοσαυτάκισ φασὶν Ὀλυμπίασι νικῆσαι, πρὸσ ἄλλον τινὰ ὁρῶν ἐγυμνάζετο, καὶ ταῦτά γε μηδέποτε στεφανωθέντα. τοῖσ μέντοι Λακεδαιμονίοισ ἢ τοῖσ Ἀθηναίοισ εἰ βούλεσθε ἀντεξετάζεσθαι, συγχωρῶτοῖσ τότε οὖσιν, ὅτε αὐτοῖσ εἰκότωσ ἄν τισ τῶν ὁμοίων ὑμῖν συνεκρίνετο. καὶ γὰρ τὸν ἀθλητὴν τὸν φιλοτιμούμενον ἔτι καὶ μηδέπω παραχωροῦντα τῆσ ἰσχύοσ οὐ τοὺσ νοσοῦντασ εὔλογόν ἐστι προκαλεῖσθαι τῶν καθ’ αὑτὸν ἐνδόξων οὐδὲ τοὺσ τεθνεῶτασ, ἀλλ’ εἰ μὲν εἰε͂́ν τινεσ ἐρρωμένοι, πρὸσ ἐκείνουσ ἀγωνίζεσθαι περὶ τῆσνίκησ·

εἰ δὲ μή, τοιοῦτόν τι πρᾶξαι ζητεῖν, ὃ μηδενὸσ αὐτὸν ἀσθενέστερον δείξει τῶν πρότερον. ὁ μὲν οὖν ὑγιὴσ οὗτόσ ἐστι περὶ τῶν τοιούτων λόγοσ. εἰ δὲ ἄρα παρεῖναί τι δεῖ, μήτε πρὸσ τοὺσ τότε, οἳ ἦσαν κράτιστοι, παραβάλλοντεσ ἐξετάζετε τὸ πρᾶγμα, μήτε πρὸσ τοὺσ νῦν, οἳ μηδενὸσ τῶν φαυλοτάτων διαφέρουσιν, ἀλλὰ πρὸσ τοὺσ μέσουσ αὐτῶν ἢ καὶ τοὺσ ἔτι τούτων ἐλάττονασ. παρὰ τοίνυν τοῖσ Ἀθηναίοισ κατὰ Φίλιππον μάλιστα, ὅτε τῆσ ἡγεμονίασ παρακεχωρήκεσαν, τῆσ δ’ ἐλευθερίασ μόνησ λοιπὸν ἀντείχοντο, Λεπτίνησ τισ εἰσήνεγκε νόμον ὡσ χρὴ τὰσ ἀτελείασ ἀφελέσθαι τοὺσ ἔχοντασ παρὰ τοῦ δήμου, δίχα τῶν ἀφ’ Ἁρμοδίου καὶ Ἀριστογείτονοσ,καὶ μηκέτι τὸ λοιπὸν ἐξεῖναι διδόναι μηδενὶ τὴν δωρεὰν ταύτ̣̔

̣ ̓ν. τί οὖν; ἔσθ’ ὅπωσ παρεδέξαντο τὸν νόμον; οὐμενοῦν, ἀλλ’ ἑάλω γραφῆσ. φέρε τοίνυν συμβάλετε τοῦτο τὸ ἔθοσ ἐκείνῳ τῷ νόμῳ, κἂν μὲν ὑμῖν κατά τι βέλτιον φαίνηται, φυλάξατε αὐτὸ καὶ ποιήσατε ἰσχυρότερον πρὸσ τὸ λοιπόν· ὅπερ ἐξ ἀνάγκησ γένοιτ’ ἄν, εἰ μὴ λυθήσεται νῦν·

ἐὰν δὲ πανταχῇ σκοπούμενοι χεῖρον εὑρίσκητε, μιμήσασθε τοὺσ κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον Ἀθηναίουσ καὶ τὸ μᾶλλον ἄτοπον τοῦ τότε λυθέντοσ ὑπ’ ἐκείνων καὶ ὑμεῖσ νῦν λύσατε. τὸ μὲν οὖν ψευδῆ τὴν πόλιν δεικνύναι καὶ περὶ τὰσ δωρεὰσ ἄπιστον καὶ τὸ τοὺσ εὐεργέτασ ἀδικεῖν, ἀφαιρουμένην αὐτῶν τὰσ ἀμοιβάσ, καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα ἐπ’ ἴσησ κοινὰ ἀμφοτέροισ πρόσεστιν·

ἀλλ’ ἐκεῖ μὲν οὐκ ἦν μηδὲν ὠφελῆσθαι τοὺσ τὴν ἀτέλειαν ἐσχηκότασ· ἃ γὰρ ἐκτήσαντο ἐκ τῆσ ἀφέσεωσ εἰσ ἅπαν αὐτοῖσ ἔμεινε καὶ τὸν ἄλλον χρόνον ἔμελλον εὐπορώτεροι δι’ αὐτὴν ἔσεσθαι. τοῖσ δέ γε τῆσ εἰκόνοσ ἀφαιρεθεῖσιν ἐκ τοῦ τετιμῆσθαι πρότερον οὐδ’ ὁτιοῦν περίεστι δίχα γε τῆσ ὕβρεωσ καὶ τῆσ ἀτιμίασ. πρὸσ τούτῳ δὲ ὁ μὲν τιθεὶσ τότε τὸν νόμον ἔστιν ὧν κατηγόρει τῶν εἰληφότων τὴν ἀτέλειαν καὶ πονηροὺσ ἀπέφαινε τοὺσ πλείουσ, οὐ μόνον ἀναξίουσ χάριτοσ·

ὥστε τοῦτ’ εἶναι τὸ δεινὸν ὅτι μὴ πᾶσιν ἐγκαλῶν πάντασ ἀπεστέρει τὰσ δωρεάσ. ἐνθάδε δὲ οὐδ’ ἔνεστι τοῖσ ἀφελομένοισ εἰπεῖν τι κατ’ ἐκείνων· οὓσ γὰρ μηδ’ ἴσασι, πῶσ αὐτοὺσ αἰτιᾶσθαι δυνατόν; ἔτι δὲ ὁ μὲν νόμοσ ἐξαιρέτουσ τινὰσ ἐποίει τούσ τὰ μέγιστα δοκοῦντασ εὐεργετηκέναι τὴν πόλιν, τοὺσ ἀφ’ Ἁρμοδίου καὶ Ἀριστογείτονοσ·

ἐνθάδε δὲ οὐδέν ἐστιν ἐξαίρετον. τῷ γὰρ ἀγράφωσ τὸ πρᾶγμα γίγνεσθαι καὶ μήτε κατὰ νόμον μήτε κατὰ ψήφισμα περὶ οὐδενὸσ ὅλωσ ἀπείρηται, καὶ ἐπὶ παντὶ συμβῆναι δυνατόν ἐστιν, ἐφ’ ὅτῳ ποτὲ ἂν δόξῃ τῷ στρατηγῷ.

καὶ μὴν ὅ γε νόμοσ δεινὸν ἐδόκει ποιεῖν ἀφαιρούμενοσ τοῦ δήμου τὴν ἐξουσίαν, ὥστε μηδὲ τὸ λοιπὸν ἐξεῖναι ψηφίσασθαι τὴν δωρεὰν ταύτην.

καὶ πόσῳ κρεῖττον τὴν ἀρχὴν κωλῦσαί τι διδόναι τὸν δῆμον, εἰ μὴ συνέφερε τῇ πόλει, ἢ καταλιπόντα τὸ χαρίζεσθαι τὸ ἀφαιρεῖσθαι ταῦτα ἐφ’ ἑνὶ ποιήσασθαι; αἰσχροῦ γὰρ ὄντοσ, ὡσ οὐδ’ ἂν εἷσ ἀντείποι, τοῦ ἀφαιρεῖσθαι τοὺσ λαβόντασ τι, κατὰ μὲν τὸν νόμον τοῦτο ἅπαξ ἐγίγνετο, κατὰ δὲ τὸ ἔθοσ ἀεὶ συμβαίνει. καὶ μὴν εἰ δοκεῖ δυσχερὲσ τὸ ἀφαιρεῖσθαί τινοσ ἐξουσίασ τὴν πόλιν, καὶ ὑμεῖσ ἀφαιρεῖσθε τὴν ἐξουσίαν τοῦ φυλάττειν βέβαια τὰ δοθέντα τοῖσ λαβοῦσιν.

ὅτῳγὰρ ἂν ὑμεῖσ δῶτε τὴν τιμήν, οὐκέτ’ ἔστ’ ἐφ’ ὑμῖν τὸ ἐᾶν ἔχειν αὐτόν· ἀλλ’ εἷσ ἀνὴρ ἀεὶ τούτου κύριοσ, ὁ στρατηγῶν. καίτοι χεῖρόν ἐστι τὸ ἔθει μὴ ἐφ’ ὑμῖν εἶναι τοῦ κατὰ νόμον κεκωλυμένου. οἱ μὲν γὰρ οὐκ ἀφῄρηνται τὴν ἐξουσίαν τούτου τρόπον τινά, ὃ πράττειν ἑαυτοὺσ νόμῳ κεκωλύκασιν, ἀλλ’ ἀπέστησαν ἑκόντεσ διὰ τὸ συμφέρον. ἐπὶ δὲ τοῦ ἔθουσ οὐδὲ τοῦτο ἔστιν εἰπεῖν ὅτι αὑτούσ, εἴπερ ἄρα, ἀφῄρηνται τοῦθ’ ὑπὲρ οὗ μήτε ἔκριναν μήτε ἐβουλεύσαντο.

καὶ μὴν ἐκεῖ γε παραμυθίαν τινὰ ἔσχον τὸ τοῦ πράγματοσ ἴσον καὶ κοινόν, ἁπάντων ὁμοίωσ ἀφαιρουμένων τὰσ ἀτελείασ, παρ’ ὑμῖν δὲ ὃσ ἂν τύχῃ τῆσ εἰκόνοσ ἀφῄρηται καὶ πολλάκισὁ βελτίων. ἔτι δὲ ἐκεῖ μὲν οὐχ ἵνα ἄλλοσ λάβῃ, τὸν ἔχοντα ἀφῃρεῖτο ὁ νόμοσ· παρ’ ὑμῖν δὲ τούτου χάριν γίγνεται, ὃ τῷ παντὶ λυπρότερόν ἐστι τοῦ μόνον ἀποστερεῖσθαι. καὶ μὴν ἐκεῖνό γε οὐδεὶσ ἀγνοεῖ δήπουθεν, ὅσῳ δοκεῖ χαλεπώτερον τὸ δι’ ἄλλον τι πάσχειν τοῦ δι’ αὑτόν.

οὐκοῦν ἐκ μὲν τοῦ νόμου συνέβαινεν, ἵναμή τινεσ ἔχωσι τὰσ ἀτελείασ, περὶ ὧν ὡσ ἀναξίων ἔλεγεν, ἀποδοῦναι τοὺσ λοιπούσ· ἐκ δὲ τοῦ παρ’ ὑμῖν ἔθουσ, ἵν’ ἄλλοι λάβωσι, τοὺσ ἔχοντασ ἀποστερεῖσθαι γίγνεται.

τῷ παντὶ δὲ τοῦτο τοῖσ πάσχουσι βαρύτερον.

εἰ τοίνυν ἐφ’ ὧν μάλιστα ἀναγκαῖόν ἐστιν, ἐπὶ τούτων βούλοιτό τισ ἰδεῖν, τίνασ ἀδικεῖ τοῦτο τὸ ἔθοσ καὶτίνασ ἔμελλε λυπήσειν ἐκεῖνοσ ὁ νόμοσ, ἀφελὼν τοὺσ μὴ μόνον ἔχοντασ ἀτέλειαν, ἀλλὰ καὶ τῆσ εἰκόνοσ τετυχηκότασ, οὕτω σκοπείτω τοὺσ λοιποὺσ ἑκατέρων. οὗτοι μὲν γὰρ τρόπον τινὰ οὐδὲ ἔπασχον οὐδέν· ὃ γὰρ εἰλήφεσαν ἐν προσθήκησ μέρει, τοῦτο ἀπώλλυον, τῆσ μείζονοσ δωρεᾶσ αὐτοῖσ τηρουμένησ· ἐπὶ δὲ τῶν ἄλλων ἴσοσ ἂν γένοιτο ὁ λόγοσ. ἀλλ’ ἔστι μὲν δῆλον καὶ αὐτόθεν οἶμαι τὸ πρᾶγμα· ὅσῳ γὰρ τὸ τῆσ εἰκόνοσ μεῖζον ἢ τὸ τῆσ ἀτελείασ, τοσούτῳ κρείττονεσ οἱ τούτου τυχόντεσ· ἔτι δ’ ἂν οὕτω γένοιτό γε ὁ λόγοσ φανερώτεροσ· ἡ μὲν γὰρ ἀτέλεια τοὺσ λαβόντασ εὐπορωτέρουσ ποιεῖ, καὶ οὗτοι μάλιστα ἐπιθυμοῦσιν αὐτῆσ οἵτινεσ ἂν ὦσι περὶ χρήματα ἐσπουδακότεσ·

ἡ δὲ εἰκὼν τὸ σεμνὸν μόνον ἔχει καὶ τὸ τῆσ τιμῆσ. ὅσῳ δὴ πάντεσ εἴποιμεν ἂν κρείττουσ τοὺσ προῖκα καὶ δόξησ μᾶλλον ἕνεκεν αἱρουμένουσ εὖ τινασ ποιεῖν τῶν ἐπ’ ἀργυρίῳ καὶ διὰ κέρδοσ, τοσούτῳ φαίην ἂν ἔγωγε οὐ μόνον ἀμείνουσ ἀνθρώπουσ ἀδικεῖν τοῦτο τὸ ἔθοσ, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ βελτιόνων ὑμᾶσ κωλύειν εὖ πάσχειν ἤπερ ἐκείνουσ ὁ νόμοσ. ἀλλ’ ἔγωγε ἀπορῶ τί δήποτε οὐχὶ καὶ νόμον τίθεσθε ἐπὶ τούτῳ καθ’ ὃν ἔσται τὸ λοιπόν, εἴπερ ὑμῖν ἀρέσκει.

νὴ Δί’, αἰσχύνην γὰρ οὐ μικρὰν ἔχει νόμοσ τοιοῦτοσ ἐν τῇ πόλει κείμενοσ. εἶτα ὃ γράφειν αἰσχρὸν ἡγεῖσθε, τοῦτο ποιεῖν οὐκ αἰσχρόν ἐστι; καὶ πόσῳ κρεῖττον μὴ χρῆσθαί τισι τῶν φαύλωσ γεγραμμένων ἢ ποιεῖν; ἢ ποτέρουσ ἂν εἴποιτε βελτίουσ, τοὺσ οὕτωσ ἔχοντασ πρὸσ τὰ ἄτοπα, ὥστε ἀπέχεσθαι καὶ δεδομένων, ἢ τοὺσ οὐ συγκεχωρημένα πράττοντασ;

ἀλλ’ ἔγωγε φαίην ἄν, ὁμολογουμένου τοῦ μηδαμῶσ δεῖν μηδὲν ἄδικον πράττειν μηδὲ ἀπρεπέσ, παρ’ οἷσ ἂν νόμῳ γίγνηται τὸ τοιοῦτον, ἥττονα ἔχειν κατηγορίαν ἢ παρ’ οἷσ ἂν κατὰ ἔθοσ.

πρῶτον μὲν γὰρ ὁ νόμοσ ῥητόσ ἐστι, καὶ οὐκ ἄν ποτε γένοιτο χείρων· οὐ γὰρ ἔστιν οὔτε ἀφελεῖν οὔτε προσθεῖναι τοῖσ γεγραμμένοισ· τὸ δέ γε ἔθοσ, ἂν ᾖ φαῦλον, ἀνάγκη καὶ φαυλότερον ἀεὶ γίγνεσθαι τῷ μὴ κατειλῆφθαι μηδὲ ὡρίσθαι. λέγω δ’ οἱο͂ν εὐθὺσ τοῦτό φασι τὴν ἀρχὴν λαβεῖν ἀπὸ τῶν συντετριμμένων καὶ οὐδὲ ἐφεστώτων ἔτι ταῖσ βάσεσι·

τούτοισ γὰρ ἀποχρῆσθαι τοὺσ στρατηγοὺσ ἐπισκευάζοντασ καὶ τρόπον τινὰ ἐξ ἀρχῆσ ποιοῦντασ ἑτέρουσ, εἶθ’, ὅπερ λοιπόν, τοὺσ ὑγιεῖσ μέν, οὐκ ἔχοντασ δὲ ἐπιγραφάσ, ἐπιγράφεσθαι· καὶ τὸ λοιπὸν ἤδη καὶ τῶν ἐπιγεγραμμένων τινὰσ τῶν σφόδρα παλαιῶν· ἔστω γὰρ ὃ λέγουσιν ἀληθέσ· εἰσ ὕστερον ἀνάγκη μηδεμίαν εἶναι διάκρισιν· καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν ἄλλων οὕτωσ ἔχει, δαπάνησ, ἀκοσμίασ, τρυφῆσ· οὐδέποτε τῶν χειρόνωνἐθῶν οὐθὲν εὑρήσετε ἱστάμενον οὐδὲ διαμένον, ἑώσ ἂν παντάπασι κωλυθῇ.

διὰ γὰρ τὸ δέχεσθαι πρόσθεσιν ἀεὶ καὶ τὸ παρὰ μικρὸν ἀνεξέλεγκτον εἶναι καὶ μηδενὶ φαίνεσθαι ῥᾳδίωσ, ὅσῳ τοῦτο ἐκείνου κάκιον, ἐπὶ πᾶν πρόεισιν, ὥσπερ οἶμαι καὶ τῶν ἑλκῶν τινα καὶ τῶν νοσημάτων ὅσα ἐξ ἅπαντοσ αὔξεσθαι φύσιν ἔχει. πρὸστούτῳ δὲ κἀκεῖνό ἐστιν· οἱ μὲν νόμῳ τι πράττοντεσ πονηρὸν οὐχ ὡσ τοιοῦτον αὐτὸ πράττουσιν, ἀλλὰ ἐξηπατημένοι· τοὺσ δὲ ἔθει φαῦλα ποιοῦντασ ἅπαντεσ ἂν φαῖεν εἰδότασ ἁμαρτάνειν, ἅ γε μηδ’ αὐτοῖσ ἐπιτήδεια εἶναι γεγράφθαι δοκεῖ. μὴ τοίνυν εἰ πρότερον ἤρξατο καὶ χρόνοσ πλέων γέγονε, διὰ τοῦτο ἔλαττον ὑμῖν νομίζετε προσήκειναὐτὸ ἀνελεῖν·

οὐδὲν γὰρ ἥττονα αἰσχύνην ὄφλουσιν οἱ φυλάττοντεσ τὰ τοιαῦτα τῶν παραδεξαμένων, ἀλλὰ τοὐναντίον μᾶλλον ὑπόκεινται τοῖσ βουλομένοισ αἰτιᾶσθαι. τὸ μέν γε πρῶτον γιγνόμενον οὐδὲ λαθεῖν ἀδύνατον τοὺσ τότε, καὶ ταῦτα φυλαττομένων ἔτι τῶν ποιούντων· τὸ δὲ ἐκ πολλοῦ συμβαῖνον ἀνάγκη μηδένα ἀγνοεῖν, ἄλλωσ τε παντελῶσ ἀνῃρημένησ ὑμῖν τῆσ προφάσεωσ ταύτησ, οἵ γε περὶ αὐτοῦ τούτου κάθησθε κρίνοντεσ. ὥσπερ οὖν εἰ ἄρξασθαί τινοσ ἔδει τῶν καλῶν ὑμᾶσ, οὐκ ἂν ὠκνεῖτε διὰ τοῦτο, ὁμοίωσ εὐλόγωσ ἔχει, κἂν λῦσαί τι τῶν φαύλων δέῃ.

μὴ τοίνυν ὁ χρόνοσ ὠφελείτω τὸ ἔθοσ, εἴπερ ἐστὶ μοχθηρόν, ὡσ πάλαι νομίζω πεποιηκέναιφανερόν.

οὐ γὰρ εἰ πολὺν χρόνον ἔβλαψεν ὑμᾶσ, διὰ τοῦτο οἶμαι προσήκειν αὐτὸ μηδέποτε παύσασθαι βλάπτον. οὐδὲ γὰρ ἄνδρα μοχθηρὸν ἐκ πολλοῦ λαβόντεσ ἀφήσετε τοῦ χρόνου χάριν οὗ διῆλθε πονηρὸσ ὤν. οὐδέ γε εἴ τισ νόσον ἰάσασθαι δύναιτο ἐνοχλοῦσαν πάλαι, φείδοιτ’ ἂν ἐξ ἀρχῆσ ὑγιαίνειν. οἶμαι δ’ ὑμᾶσ, εἴ τισ θεῶν φανερὸν ὑμῖν ποιήσειε τὸ μέλλον αὖθίσ ποτε λυπήσειν τὴν πόλιν, πάντωσ φυλάξεσθαι τοῦτο, ἐν ὑμῖν γε ὄν·

εἶτα τοῦ μὲν ἑτέρουσ βλάψοντοσ οὐκ ἀμελήσετε, ἐπειδὴ μετὰ ταῦτα ἔσται· τὸ δὲ ὑμᾶσ αὐτοὺσ τὰ μέγιστα ἀδικοῦν ἐάσετε, ὅτι πρότερον ἤρξατο; τουτὶ μὲν οὖν παντελῶσ εὐήθεσ, εἴ τισ οἰέται μηδέποτε δεῖν κωλῦσαι τὸ συνήθωσ μέν, ἀτόπωσ δὲ γιγνόμενον. ἀξιῶ δ’ ὑμᾶσ ἐκεῖνο ἐνθυμηθῆναι μᾶλλον, ὅτι πολλῶν ὄντων κατὰ τὴν πόλιν, ἐφ’ οἷσ ἅπασιν εὐλόγωσ σεμνύνεσθε, πρῶτον μὲν τῶν νόμων καὶ τῆσ εὐταξίασ τῆσ περὶ τὴν πολιτείαν, ἐφ’ οἷσ καὶ μάλιστα φιλοτιμεῖσθε, ἔπειτα οἶμαι καὶ τῶν τοιούτων, ἱερῶν, θεάτρων, νεωρίων, τειχῶν, λιμένων·

ὧν τὰ μὲν πλοῦτον ἐμφαίνει καὶ μεγαλοψυχίαν καὶ τὸ μέγεθοσ τῆσ πρότερον δυνάμεωσ, τὰ δὲ καὶ τὴν πρὸσ τοὺσ θεοὺσ εὐσέβειαν, οὐθενὸσ ἧττον ἥδεσθε ἐπὶ τῷ πλήθει τῶν ἀνδριάντων, εἰκότωσ· οὐ γὰρ μόνον κόσμον φέρει τὸ τοιοῦτον, ὥσπερ ἄλλο τι τῶν ἀναθημάτων, ἀλλὰ καὶ τὴν ἰσχὺν τῆσ πόλεωσ οὐχ ἥκιστα ἐπιδείκνυσι καὶ τὸ ἦθοσ.

οὔτε γὰρ εὖ πάσχουσιν ὑπὸ πολλῶν οἱ τυχόντεσ οὔτε θέλουσιν οὔτε ἴσωσ δύνανται πολλοὺσ τιμᾶν.

ἔτι δὲ κἀκεῖνό ἐστιν· οὐ γὰρ μόνον διὰ τοῦτο πλείστουσ εἶναι παρ’ ὑμῖν ἀνδριάντασ συμβέβηκεν, ἀλλ’ οἶμαι καὶ διὰ τὸ Ῥωμαίουσ πολλάκισ πανταχόθεν εἰληφότασ κατασκευὴν ἱερῶν καὶ βασιλείων μηδέποτε κινῆσαι τῶν παρ’ ὑμῖν μηδέν· ὅπου καὶ Νέρων, τοσαύτην ἐπιθυμίαν καὶ σπουδὴν περὶ τοῦτο ἔχων, ὥστε μηδὲ τῶν ἐξ Ὀλυμπίασ ἀποσχέσθαι μηδὲ τῶν ἐκ Δελφῶν, καίτοι πάντων μάλιστα τιμήσασ ταῦτα τὰ ἱερά, ἔτι δὲ τοὺσ πλείστουσ τῶν ἐκ τῆσ ἀκροπόλεωσ Ἀθήνηθεν μετενεγκεῖν καὶ τῶν ἐκ Περγάμου πολλούσ, αὐτῷ προσήκοντοσ ἐκείνου τοῦ τεμένουσ·

περὶ μὲν γὰρ τῶν παρ’ ἄλλοισ τί δεῖ λέγειν; τοὺσ παρὰ μόνοισ ὑμῖν εἰάσε, καὶ τοσαύτην ἐπεδείξατο εὔνοιαν καὶ τιμὴν ἅμα πρὸσ ὑμᾶσ, ὥστε τὴν πόλιν ἅπασαν ἱερωτέραν κρῖναι τῶν πρώτων ἱερῶν. ἴστε γὰρ Ἄκρατον ἐκεῖνον, ὃσ τὴν οἰκουμένην σχεδὸν ἅπασαν περιελθὼν τούτου χάριν καὶ μηδὲ κώμην παρεὶσ μηδεμίαν, ὡσ κἀνθάδε ἧκε.

λυπουμένων δ’ ὑμῶν, ὅπερ εἰκόσ, κατὰ θέαν ἔφη παρεῖναι· μηδὲ γὰρ ἔχειν ἐξουσίαν μηδενὸσ ἅψασθαι τῶνἐνθάδε. τοιγαροῦν δίχα τοῦ κοινοῦ τῆσ ὄψεωσ κόσμου καὶ δόξαν ὑμῖν ἑτέραν περιποιεῖ τὸ τῶν εἰκόνων πλῆθοσ. τῆσ γὰρ πρὸσ τοὺσ ἡγουμένουσ φιλίασ καὶ τῆσ παρ’ ἐκείνων ἐντροπῆσ ἀπόδειξισ φαίνεται ταῦτα. εἶτα Ῥωμαῖοι μὲν καὶ Νέρων οὕτω τὰ παρ’ ὑμῖν ἐτήρησαν καὶ σεμνὰ ἔκριναν·

ὑμεῖσ δὲ οὐ φυλάξετε; καὶ Νέρωνμὲν ὁ τῶν βασιλέων σφοδρότατοσ καὶ πλεῖστον αὑτῷ διδοὺσ καὶ πρὸσ ἅπασαν ἐξουσίαν πάντ’ ἐλάττω νενομικὼσ οὐδενὸσ ἀφείλετο τὴν εἰκόνα τῶν παρὰ μόνοισ Ῥοδίοισ τιμηθέντων· αὐτοὶ δ’ ὑμεῖσ ἀφαιρεῖσθε; καὶ πόσῳ κρεῖττον ἦν κἀνθάδε ταὐτὸ γεγονέναι; παρὰ μὲν γὰρ τοῖσ ἄλλοισ μένει τὰ τῶν τιμηθέντων ὀνόματα καὶ τὰσ ἐπιγραφὰσ οὐδεὶσ ἂν ἀπαλείψειεν· ὑμεῖσ δ’ ὥσπερ κακόν τι πεπονθότεσ ὑπ’ αὐτῶν ἐκχαράττετε.

καίτοι φαίη τισ ἄν, εἰ καὶ παρὰ τῶν βασιλέων ἀνῃροῦντο, μηδὲ οὕτωσ ἀδικεῖσθαι τοὺσ ἄνδρασ.

οὐ γὰρ ὡσ δώσοντεσ ἑτέροισ, ἀλλὰ κόσμου δεόμενοι μετέφερον, ὥστ’ οὐδεὶσ ἂν αὐτῶν ἀφῄρει τὸ ὄνομα, οὐδ’ αὖ χεῖρονἀπήλλαττον ἀντὶ Μεγάρων καὶ Ἐπιδαύρου καὶ τῆσ Ἀνδρίων ἢ Μυκονίων ἀγορᾶσ ἐν τοῖσ Ῥωμαίων ἱεροῖσ ἀνακείμενοι. κἂν ταῦτ’ ἀφῇ τισ, βέλτιον ἦν τό γε καθ’ ὑμᾶσ οὕτωσ αὐτῶν ἠφανίσθαι τὰσ τιμάσ. οὐδὲν γὰρ ὑπῆρχεν ἁμάρτημα ὑμέτερον, οὐδ’ αὐτοὶ τοὺσ εὐεργέτασ ἂν τοὺσ ἑαυτῶν ἠδικεῖτε καὶ τοὺσ ἡρ́ωασ, ἀλλ’,εἴπερ ἄρα, συνηδικεῖσθε αὐτοῖσ. καὶ μὴν εἴ τισ ὑμῶν πύθοιτο, εἰ καὶ δόξει γελοιότερον, τί δήποτε οὔθ’ ὑμεῖσ οὔτ’ ἄλλοσ οὐθεὶσ πηλίνουσ ποιεῖσθε τὰσ εἰκόνασ τῶν κριθέντων ἀξίων εἶναι τῆσ δωρεᾶσ ταύτησ, εὐχερέστερον δήπουθεν ὂν καὶ μηδεμίαν ἤ παντελῶσ μικρὰν δαπάνην ἔχον·

φαίητ’ ἂν οἶμαι· διὰ τὸ ὑβρίζεσθαι διαμένειν, εἰ δυνατόν, εἰσ ἀεὶ τὰσ τιμὰσ τῶν ἀγαθῶν ἀνδρῶν. νῦν τοίνυν ἐπίστασθε τοὺσ ἀνδριάντασ ὑμῖν ἅπαντασ κηρίνων ὄντασ ἀσθενεστέρουσ. οὐ γὰρ εἰ τὸν ἥλιον φέρουσι, τοῦτο δεῖ σκοπεῖν. ὑπὸ γὰρ τῆσ κολακείασ τῆσ πρὸσ ἑτέρουσ διαφθείρονται, κἂν τῷ δεῖνι δόξῃ καὶ τῷ δεῖνι δι’ ἡνδήποτ’ αἰτίαν, οὐκέτ’ εἰσὶν οἱ πρότερον. πολὺ δὲ χείρων ἡ τοιαύτη διαφθορά. τότε μὲν γὰρ ἠλέγχετ’ ἂν ἡ τῆσ ὕλησ ἀσθένεια, νυνὶ δὲ ἡ κακία τῆσ πόλεωσ .

τοιγαροῦν ὁμοίωσ δίδοτε τοὺσ ἀνδριάντασ, ὥσπερ οἱ τὰσ κόρασ ταύτασ ὠνούμενοι τοῖσ παισίν. καὶ γὰρ ἐκεῖνοι διδόασιν οὕτωσ, ὥστε μηδὲν λυπεῖσθαι μετ’ ὀλίγον συντριβέντων. ἆρα ἀγνοεῖτε τὴν προσοῦσαν αἰσχύνην τῷ πράγματι καὶ πόσον γέλωτα ὄφλετε δημοσίᾳ ψευδόμενοι, καὶ ταῦτα φανερῶσ οὕτωσ; ἐν γοῦν τοῖσ ψηφίσμασι γράφετε, στῆσαι δὲ εἰκόνα τοῦ δεῖνοσ.

πῶσ, εἴποι τισ ἂν ὑμῖν, ἄνδρεσ Ῥόδιοι, στῆσαι γράφετε τὴν ἑστῶσαν, ἐὰν οὕτω τύχῃ, πρὸ πεντακοσίων ἐτῶν; εἶτα τῶν μὲν γυναικῶν τὰσ ὑποβαλλομένασ παιδία πονηρὰσ κρίνετε καὶ δεινόν τι ποιεῖν ἡγεῖσθε καταψευδομένασ·

αὐτοὶ δὲ οὐκ αἰσχύνεσθε τοῦτο ποιοῦντεσ ἐπὶ τῶν εἰκόνων, καὶ τοὺσ ἀνδριάντασ, ὧν οὐκ εἰσί, τούτων εἶναι λέγοντεσ, καὶ ταῦτα οὐκ ὄντεσ ἀνήκοοι τῶν κατὰ τῆσ πόλεωσ σκωμμάτων; φασὶ γοῦν πολλοὶ τοὺσ Ῥοδίων ἀνδριάντασ ὁμοίουσ εἶναι τοῖσ ὑποκριταῖσ.

ὥσπερ γὰρ ἐκείνων ἕκαστον ἄλλοτε ἄλλον εἰσιέναι, καὶ τοὺσ ἀνδριάντασ ὑμῖν ἄλλοτε ἄλλα λαμβάνειν πρόσωπα καὶ μικροῦ δεῖν ὑποκρινομένουσ ἑστάναι. τὸν γὰρ αὐτὸν νῦν μὲν εἶναι Ἕλληνα, νῦν δὲ Ῥωμαῖον, πάλιν δ’, ἂν οὕτω τύχῃ, Μακεδόνα ἢ Πέρσην· καὶ ταῦτ’ ἐπ’ ἐνίων οὕτωσ ὥστε τὸν ἰδόντα εὐθὺσ εἰδέναι. καὶ γὰρ ἐσθὴσ καὶ ὑπόδεσισ καὶ τοιαῦθ’ ἕτερα τὸ ψεῦσμα ἐλέγχει. καὶ μυρία ἐῶ τῶν γιγνομένων, οἱο͂ν τὸ πολλάκισ ἀνδρὸσ σφόδρα γέροντοσ εἰκόνι νέου τινὸσ τὸ ὄνομα ἐπιγράφειν, θαυμαστήν τινα οἶμαι δωρεὰν εὑρηκότων ὑμῶν, εἰ μετά γε τῆσ τιμῆσ καὶ τὴνἡλικίαν δίδοτε·

καὶ πάλιν ἀθλητοῦ τινοσ ἀνδριάντα ἑστάναι, ὡσ ὄντα ἀνθρώπου παντελῶσ ἀσθενοῦσ καὶ μετρίου τὸ σῶμα. τὸ μὲν γὰρ ἱππεύοντα τὸν δεῖνα ὁρᾶσθαι παρ’ ὑμῖν ἢ πολεμίῳ συνεστῶτα ἢ στράτευμα ἐκτάσσοντα ἄνθρωπον οὐδεπώποτε τῆσ γῆσ ἁψάμενον τοῖσ αὑτοῦ ποσὶν καὶ ἀπὸ τῶν ὤμων καταβάντα τῶν φερόντωνοὐδὲν ἴσωσ ἄτοπον· ἀλλ’ ὁ δεῖνά γε ἕστηκε πυκτεύων παρ’ ὑμῖν. καὶ λέγω ταῦτα μὰ τὸν Δία οὐκ ἀπεχθάνεσθαι βουλόμενοσ ὑμῖν οὐδὲ διασύρων τὴν πόλιν, ἀλλ’ ὅπωσ μηδὲν ἀνάξιον ἑαυτῆσ μηδὲ ἀλλότριον τῆσ ἄλλησ εὐκοσμίασ καὶ τῆσ πολιτείασ φαίνηται ποιοῦσα.

καί μοι δοκεῖ τισ ἂν εἰκότωσ προαχθῆναι διὰ τὴν πρὸσἅπαντασ εὔνοιαν τοὺσ Ἕλληνασ, οὐ μόνον διὰ τὴν πρὸσ ὑμᾶσ, εἴ τι ἄρα ἐνθάδε ἔχοι μὴ καλῶσ, εἰπεῖν καὶ μηνῦσαι. πρότερον μὲν γὰρ ἐκ πολλῶν συνειστήκει τὸ κοινὸν ἀξίωμα καὶ πολλοὶ τὴν Ἑλλάδα ηὖξον, ὑμεῖσ, Ἀθηναῖοι, Λακεδαιμόνιοι, Θηβαῖοι, χρόνον τινὰ Κορίνθιοι, τὸ παλαιὸν Ἀργεῖοι.

νυνὶ δὲ τὸ μὲν τῶν ἄλλωνοὐθέν ἐστιν. οἱ μὲν γὰρ αὐτῶν ὅλωσ ἀνῄρηνται καὶ ἀπολώλασιν, οἱ δὲ ἀσχημονοῦσι πράττοντεσ οἱᾶ ἀκούετε καὶ πάντα τρόπον τὴν παλαιὰν δόξαν ἀφανίζοντεσ, οἰόμενοι τρυφᾶν οἱ ἀνόητοι καὶ κέρδοσ ἀριθμοῦντεσ τὸ μηθένα κωλύειν αὐτοὺσ ἁμαρτάνοντασ.

λοιποὶ δὲ ὑμεῖσ ἐστε· καὶ γὰρ μόνοισ ὑμῖν ὑπάρχει τὸ δοκεῖν ὄντωσ τινὰσγεγονέναι καὶ μὴ τελέωσ καταπεφρονῆσθαι. διὰ μὲν γὰρ τοὺσ οὕτω χρωμένουσ ταῖσ ἑαυτῶν πατρίσιν, ὡσ ἀληθεύοντεσ ἔνιοι λέγουσιν, οὐθὲν ἐκώλυε πάλαι Φρυγῶν πάντασ ἢ Θρᾳκῶν ἀτιμοτέρουσ γεγονέναι τοὺσ Ἕλληνασ. ὥσπερ οὖν οἰκίασ ἠρημωμένησ εὐδαίμονοσ καὶ μεγάλησ, ὅταν εἷσ ἔτι λοιπὸσ ᾖ διάδοχοσ, ἐν ἐκείνῳπάντα ἐστί, κἂν οὗτοσ ἁμαρτάνῃ τι καὶ ἀκούῃ κακῶσ, τὴν ὅλην δόξαν ἀφανίζει τῆσ οἰκίασ καὶ πάντασ καταισχύνει τοὺσ πρότερον·

οὕτωσ τὰ ὑμέτερα νῦν ἔχει πρὸσ τὴν Ἑλλάδα. μὴ γὰρ οἰέσθε πρωτεύειν αὐτῆσ, ἄνδρεσ Ῥόδιοι, μὴ οἰέσθε. τῶν γὰρ ζώντων ἔτι καὶ τῶν αἰσθανομένων τιμῆσ ἢ ἀδοξίασ ἔστι πρώτουσ εἶναι. τὰ δὲ ἐκείνησ οἴχεται καὶ πάντα τρόπον αἰσχρῶσ καὶ ἐλεεινῶσ διέφθαρται· καὶ οὐδὲ ἐπινοῆσαι λοιπὸν ἔστι τὴν ὑπεροχὴν καὶ τὴν λαμπρότητα τῶν πόλεων εἴσ γε τοὺσ ἄνδρασ ὁρῶντα. ἀλλ’ οἱ λίθοι μᾶλλον ἐμφαίνουσι τὴν σεμνότητα καὶ τὸ μέγεθοσ τῆσ Ἑλλάδοσ καὶ τὰ ἐρείπια τῶν οἰκοδομημάτων·

ἐπεὶ αὐτούσ γε τοὺσ ἐνοικοῦντασ καὶ τοὺσ πολιτευομένουσ οὐκ ἂν εἴποι τισ οὐδὲ Μυσῶν ἀπογόνουσ· ὥστε ἔμοιγε δοκοῦσι τῶν οὕτωσ οἰκουμένων αἱ τελέωσ ἀνῃρημέναι πόλεισ κρεῖττον ἀπαλλάττειν. ὑγιὴσ γὰρ ἡ τούτων μνήμη μένει, καὶ τὸ ὄνομα δι’ οὐθὲν ὑβρίζεται τῶν πρότερον καλῶν· ὥσπερ οἶμαι καὶ τῶν τεθνεώτων τῷ παντὶ βέλτιον τὰ σώματα ἀνῃρῆσθαι καὶ μηδένα ὁρᾶν ἢ φαίνεσθαι σηπόμενα.

καὶ ταῦτα μὲν ἴσωσ πλείω τῶν εἰκότων ἐπῆλθέ μοι μνησθέντι τῆσ ὅλησ καταστάσεωσ.

ἐκεῖνο δ’ ὑμῖν ἐβουλόμην ποιῆσαι φανερόν, ὅτι μόνοι καταλείπεσθε τῶν Ἑλλήνων, οἷσ ἂν καὶ παραινέσαι τισ καὶ περὶ ὧν ἔστιν ἔτι λυπηθῆναι δοκούντων ἁμαρτάνειν. εἰκότωσ ἂν οὖν πρόσχοιτε αὑτοῖσ καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα ἐξετάζοιτε ἀκριβέστερον τῶν προγόνων. ἐκείνοισ μὲν γὰρ ἐν πολλοῖσ ὑπῆρχεν ἑτέροισ ἡ τῆσ ἀρετῆσ ἐπίδειξισ, ἐν τῷ προεστάναι τῶν ἄλλων, ἐν τῷ βοηθεῖν τοῖσ ἀδικουμένοισ, ἐν τῷ συμμάχουσ κτᾶσθαι, πόλεισ οἰκίζειν, νικᾶν πολεμοῦντασ· ὑμῖν δὲ τοιοῦτον μὲν οὐθὲν πράττειν ἔνεστι, καταλείπεται δ’ οἶμαι τὸ ἑαυτῶν προεστάναι καὶ τὴν πόλιν διοικεῖν καὶ τὸ τιμῆσαί τινα καὶ κροταλίσαι μὴ τοῖσ πολλοῖσ ὁμοίωσ καὶ τὸ βουλεύσασθαι καὶ τὸ δικάσαι καὶ τὸ τοῖσ θεοῖσ θῦσαι καὶ τὸ ἄγειν ἑορτήν·

ἐν οἷσ ἅπασιν ἔστι βελτίουσ τῶν ἄλλων φαίνεσθαι. τοιγάρτοι καὶ τὰ τοιαῦτα ὑμῶν ἐπαίνου τυγχάνει, καὶ γιγνώσκεται παρὰ πᾶσιν οὐχ ὡσ μικρά, τὸ βάδισμα, ἡ κουρά, τὸ μηδένα σοβεῖν διὰ τῆσ πόλεωσ, ἀναγκάζεσθαι δὲ διὰ τὴν ὑμετέραν συνήθειαν καὶ τοὺσ ἐπιδημοῦντασ ξένουσ καθεστώτωσ πορεύεσθαι· καθάπερ οἶμαι καὶ τοὺσ ἀγροίκουσ ἰδεῖν ἔστιν, ὅταν εἰσ παλαίστραν ἢ γυμνάσιον ἔλθωσιν, ἧττον ἀρρύθμωσ κινουμένουσ· ἔτι πρὸσ τούτοισ τῆσ ἐσθῆτοσ ὁ τρόποσ, τὸ ἴσωσ ἄν τινι γελοῖον φανέν, τῆσ πορφύρασ τὸ μέτρον·

τὰ φανερώτερα ἤδη, τὸ μεθ’ ἡσυχίασ θεωρεῖν, ὁ ποππυσμόσ· πάντα ταῦτα σεμνὴν τὴν πόλιν ποιεῖ, διὰ ταῦτα τῶν ἄλλων διαφέρειν δοκεῖτε, ἐπὶ τούτοισ ἅπασι θαυμάζεσθε,ἀγαπᾶσθε· τῶν λιμένων, τῶν τειχῶν, τῶν νεωρίων μᾶλλον ὑμᾶσ κοσμεῖ τὸ ἐν τοῖσ ἔθεσιν ἀρχαῖον καὶ Ἑλληνικόν, τὸ παρ’ ὑμῖν μὲν ὅταν τισ γένηται, εὐθὺσ αὐτὸν ἀποβάντα εἰδέναι, κἂν τύχῃ βάρβαροσ ὤν, ὅτι οὐ πάρεστιν εἴσ τινα πόλιν τῆσ Συρίασ ἢ τῆσ Κιλικίασ· ὄνομα, φέρε εἰπεῖν ὅτι καλεῖται Λύκειον ἢ Ἀκαδήμεια, μηθὲν διαφέρειν.

τίνοσ οὖν χάριν ταῦτα παυόμενοσ ἤδη λέγω καὶ τί δηλῶσαι βουλόμενοσ;

ὅτι τοσούτῳ μᾶλλον ὑμᾶσ φιλοτιμεῖσθαι δεῖ καὶ μηθὲν παραπέμπειν τῶν γιγνομένων. κἂν οὕτωσ ἔχητε ἐν ἅπασιν οἷσπράττετε, ἴσωσ οὐθὲν δόξετε κακίουσ εἶναι τῶν προγόνων. τὸ γὰρ ἐν τοιαύτῃ καταστάσει διαφυλάττειν ἑαυτοὺσ καὶ μένειν ἐπὶ τοῦ τῆσ ἀρετῆσ σχήματοσ θαυμαστὸν ἔμοιγε δοκεῖ· καθάπερ οἶμαι καὶ τῶν πλεόντων ἰδεῖν ἔστι χειμῶνοσ μὲν ἐπιπεσόντοσ ἢ σφοδροῦ τοῦ πνεύματοσ μηδὲ τοὺσ ἀσελγεστάτουσ αὐτῶν αἰσχρόν τι ποιοῦντασ,ἀλλὰ πρὸσ μόνῳ τῷ πλεῖν ὄντασ, ἐν δὲ τῇ γαλήνῃ καὶ τῶν ναυτῶν καὶ τῶν ἐπιβατῶν ἐπιπολάζουσαν τὴν ὕβριν, κἂν μὴ ὦσιν ἀκόλαστοι·

τὸν αὐτὸν οἶμαι τρόπον ὁ μὲν πόλεμοσ εἰώθε καὶ τοὺσ φαυλοτέρουσ ἐγείρειν καὶ κρατεῖν, ἐν τοσαύτῃ δὲ εἰρήνῃ καὶ ῥᾳθυμίᾳ τῶν ἀρίστων ἀνδρῶν εἰσ μηδεμίαν αἰσχύνην μηδὲ ἀταξίαν ὑπενεχθῆναι.

SEARCH

MENU NAVIGATION