Pausanias, Description of Greece, Λακωνικά, chapter 16

(파우사니아스, Description of Greece, Λακωνικά, chapter 16)

πλησίον δὲ Ἱλαείρασ καὶ Φοίβησ ἐστὶν ἱερόν· ὁ δὲ ποιήσασ τὰ ἔπη τὰ Κύπρια θυγατέρασ αὐτὰσ Ἀπόλλωνόσ φησιν εἶναι. κόραι δὲ ἱερῶνταί σφισι παρθένοι, καλούμεναι κατὰ ταὐτὰ ταῖσ θεαῖσ καὶ αὗται Λευκιππίδεσ. τὸ μὲν δὴ ἕτερον τῶν ἀγαλμάτων ἱερασαμένη τισ ταῖσ θεαῖσ Λευκιππὶσ ἐπεκόσμησε, πρόσωπον ἀντὶ τοῦ ἀρχαίου ποιησαμένη τῆσ ἐφ’ ἡμῶν τέχνησ τὸ δὲ ἕτερον μὴ καὶ τοῦτο ἐπικοσμεῖν αὐτὴν ἀπεῖπεν ὄνειρον. ἐνταῦθα ἀπήρτηται ᾠὸν τοῦ ὀρόφου κατειλημένον ταινίαισ·

εἶναι δέ φασιν ᾠὸν ἐκεῖνο ὃ τεκεῖν Λήδαν ἔχει λόγοσ. ὑφαίνουσι δὲ κατὰ ἔτοσ αἱ γυναῖκεσ τῷ Ἀπόλλωνι χιτῶνα τῷ ἐν Ἀμύκλαισ, καὶ τὸ οἴκημα ἔνθα ὑφαίνουσι Χιτῶνα ὀνομάζουσιν.

οἰκία δὲ αὐτοῦ πεποίηται πλησίον· τὸ δὲ ἐξ ἀρχῆσ φασιν αὐτὴν οἰκῆσαι τοὺσ Τυνδάρεω παῖδασ, χρόνῳ δὲ ὕστερον ἐκτήσατο Φορμίων Σπαρτιάτησ. παρὰ τοῦτον ἀφίκοντο οἱ Διόσκουροι ξένοισ ἀνδράσιν ἐοικότεσ· ἥκειν δὲ ἐκ Κυρήνησ φήσαντεσ καταχθῆναί τε ἠξίουν παρ’ αὐτῷ καὶ οἴκημα ᾐτοῦντο ᾧ μάλιστα ἔχαιρον, ἡνίκα μετὰ ἀνθρώπων ἦσαν. ὁ δὲ οἰκίασ μὲν τῆσ ἄλλησ ἐκέλευεν αὐτοὺσ ἔνθα ἂν ἐθέλωσιν οἰκῆσαι, τὸ δὲ οἴκημα οὐκ ἔφη δώσειν·

θυγάτηρ γὰρ ἔτυχέν οἱ παρθένοσ ἔχουσα ἐν αὐτῷ δίαιταν. ἐσ δὲ τὴν ὑστεραίαν παρθένοσ μὲν ἐκείνη καὶ θεραπεία πᾶσα ἡ περὶ τὴν παῖδα ἠφάνιστο, Διοσκούρων δὲ ἀγάλματα ἐν τῷ οἰκήματι εὑρέθη καὶ τράπεζά τε καὶ σίλφιον ἐπ’ αὐτῇ. τάδε μὲν οὕτω γενέσθαι λέγουσιν·

ἰόντι δὲ ὡσ ἐπὶ τὰσ πύλασ ἀπὸ τοῦ Χιτῶνοσ Χίλωνόσ ἐστιν ἡρῷον τοῦ σοφοῦ νομιζομένου καὶ Ἀθηνοδώρου τῶν ὁμοῦ Δωριεῖ τῷ Ἀναξανδρίδου σταλέντων ἐσ Σικελίαν· ἐστάλησαν δὲ τὴν Ἐρυκίνην χώραν νομίζοντεσ τῶν ἀπογόνων τῶν Ἡρακλέουσ εἶναι καὶ οὐ βαρβάρων τῶν ἐχόντων. γῆν τὴν Ἔρυκοσ Ἡρακλέουσ εἶναι, κρατηθέντοσ δὲ τῇ πάλῃ βοῦσ τὰσ Γηρυόνου ‐ ταύτασ γὰρ τότε ἤλαυνεν Ἡρακλῆσ, διανηξαμένασ δὲ ἐπὶ Σικελίαν κατὰ τὸν ἔλαιον τὸν κυφὸν ἀνευρήσων ἐπιδιέβη ‐ τὰσ οὖν βοῦσ ἔδει κρατηθέντοσ Ἡρακλέουσ τὸν Ἔρυκα ἄγοντα οἴχεσθαι.

τὸ δὲ εὐμενὲσ ἐκ τῶν θεῶν οὐ κατὰ ταὐτὰ Ἡρακλεῖ καὶ ὕστερον Δωριεῖ τῷ Ἀναξανδρίδου παρεγένετο, ἀλλὰ Ἡρακλῆσ μὲν ἀποκτίννυσιν Ἔρυκα, Δωριέα δὲ αὐτόν τε καὶ τῆσ στρατιᾶσ διέφθειραν τὸ πολὺ Ἐγεσταῖοι.

Λακεδαιμόνιοι δὲ καὶ Λυκούργῳ τῷ θεμένῳ τοὺσ νόμουσ οἱᾶ δὴ θεῷ πεποιήκασι καὶ τούτῳ ἱερόν.

τάφοσ δέ ἐστιν ὄπισθε μὲν τοῦ ναοῦ τῷ Λυκούργου παιδὶ Εὐκόσμῳ, πρὸσ δὲ τῷ βωμῷ Λαθρίασ καὶ Ἀναξάνδρασ· αἱ δὲ αὐταί τε ἦσαν δίδυμοι καὶ ἐπὶ τούτῳ σφᾶσ οἱ τ’ Ἀριστοδήμου παῖδεσ ἅτε ὄντεσ καὶ αὐτοὶ δίδυμοι λαμβάνουσι, θυγατέρεσ δὲ ἦσαν Θερσάνδρου τοῦ Ἀγαμηδίδα, βασιλεύοντοσ μὲν Κλεωναίων, τετάρτου δὲ ἀπογόνου Κτησίππου τοῦ Ἡρακλέουσ. τοῦ ναοῦ δὲ ἀπαντικρὺ μνῆμα Θεοπόμπου τοῦ Νικάνδρου, τὸ δὲ Εὐρυβιάδου Λακεδαιμονίων τριήρεσιν ἐπ’ Ἀρτεμισίῳ καὶ Σαλαμῖνι ναυμαχήσαντοσ πρὸσ Μήδουσ, πλησίον δὲ Ἀστραβάκου καλούμενόν ἐστιν ἡρῷον. τὸ δὲ χωρίον τὸ ἐπονομαζόμενον Λιμναῖον Ὀρθίασ ἱερόν ἐστιν Ἀρτέμιδοσ.

τὸ ξόανον δὲ ἐκεῖνο εἶναι λέγουσιν ὅ ποτε καὶ Ὀρέστησ καὶ Ἰφιγένεια ἐκ τῆσ Ταυρικῆσ ἐκκλέπτουσιν· ἐσ δὲ τὴν σφετέραν Λακεδαιμόνιοι κομισθῆναί φασιν Ὀρέστου καὶ ἐνταῦθα βασιλεύοντοσ.

καί μοι εἰκότα λέγειν μᾶλλόν τι δοκοῦσιν ἢ Ἀθηναῖοι. ποίῳ γὰρ δὴ λόγῳ κατέλιπεν ἂν ἐν Βραυρῶνι Ἰφιγένεια τὸ ἄγαλμα; ἢ πῶσ, ἡνίκα Ἀθηναῖοι τὴν χώραν ἐκλιπεῖν παρεσκευάζοντο, οὐκ ἐσέθεντο καὶ τοῦτο ἐσ τὰσ ναῦσ; καίτοι διαμεμένηκεν ἔτι καὶ νῦν τηλικοῦτο ὄνομα τῇ Ταυρικῇ θεῷ, ὥστε ἀμφισβητοῦσι μὲν Καππάδοκεσ καὶ οἱ τὸν Εὔξεινον οἰκοῦντεσ τὸ ἄγαλμα εἶναι παρὰ σφίσιν, ἀμφισβητοῦσι δὲ καὶ Λυδῶν οἷσ ἐστιν Ἀρτέμιδοσ ἱερὸν Ἀναιίτιδοσ.

Ἀθηναίοισ δὲ ἄρα παρώφθη γενόμενον λάφυρον τῷ Μήδῳ· τὸ γὰρ ἐκ Βραυρῶνοσ ἐκομίσθη τε ἐσ Σοῦσα καὶ ὕστερον Σελεύκου δόντοσ Σύροι Λαοδικεῖσ ἐφ’ ἡμῶν ἔχουσι. μαρτύρια δέ μοι καὶ τάδε, τὴν ἐν Λακεδαίμονι Ὀρθίαν τὸ ἐκ τῶν βαρβάρων εἶναι ξόανον·

τοῦτο μὲν γὰρ Ἀστράβακοσ καὶ Ἀλώπεκοσ οἱ Ἴρβου τοῦ Ἀμφισθένουσ τοῦ Ἀμφικλέουσ τοῦ Ἄγιδοσ τὸ ἄγαλμα εὑρόντεσ αὐτίκα παρεφρόνησαν· τοῦτο δὲ οἱ Λιμνᾶται Σπαρτιατῶν καὶ Κυνοσουρεῖσ καὶ <οἱ> ἐκ Μεσόασ τε καὶ Πιτάνησ θύοντεσ τῇ Ἀρτέμιδι ἐσ διαφοράν, ἀπὸ δὲ αὐτῆσ καὶ ἐσ φόνουσ προήχθησαν, ἀποθανόντων δὲ ἐπὶ τῷ βωμῷ πολλῶν νόσοσ ἔφθειρε τοὺσ λοιπούσ. καί σφισιν ἐπὶ τούτῳ γίνεται λόγιον αἵματι ἀνθρώπων τὸν βωμὸν αἱμάσσειν·

θυομένου δὲ ὅντινα ὁ κλῆροσ ἐπελάμβανε, Λυκοῦργοσ μετέβαλεν ἐσ τὰσ ἐπὶ τοῖσ ἐφήβοισ μάστιγασ, ἐμπίπλαταί τε οὕτωσ ἀνθρώπων αἵματι ὁ βωμόσ. ἡ δὲ ἱέρεια τὸ ξόανον ἔχουσά σφισιν ἐφέστηκε· τὸ δέ ἐστιν ἄλλωσ μὲν κοῦφον ὑπὸ σμικρότητοσ, ἢν δὲ οἱ μαστιγοῦντέσ ποτε ὑποφειδόμενοι παίωσι κατὰ ἐφήβου κάλλοσ ἢ ἀξίωμα, τότε ἤδη τῇ γυναικὶ τὸ ξόανον γίνεται βαρὺ καὶ οὐκέτι εὔφορον, ἡ δὲ ἐν αἰτίᾳ τοὺσ μαστιγοῦντασ ποιεῖται καὶ πιέζεσθαι δι’ αὐτούσ φησιν.

οὕτω τῷ ἀγάλματι ἀπὸ τῶν ἐν τῇ Ταυρικῇ θυσιῶν ἐμμεμένηκεν ἀνθρώπων αἵματι ἥδεσθαι·

καλοῦσι δὲ οὐκ Ὀρθίαν μόνον ἀλλὰ καὶ Λυγοδέσμαν τὴν αὐτήν, ὅτι ἐν θάμνῳ λύγων εὑρέθη, περιειληθεῖσα δὲ ἡ λύγοσ ἐποίησε τὸ ἄγαλμα ὀρθόν.

SEARCH

MENU NAVIGATION