Demosthenes, Speeches 11-20, Περὶ τῆσ Παραπρεσβείας

(데모스테네스, Speeches 11-20, Περὶ τῆσ Παραπρεσβείας)

ὅση μέν, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, σπουδὴ περὶ τουτονὶ τὸν ἀγῶνα καὶ παραγγελία γέγονε, σχεδὸν οἶμαι πάντασ ὑμᾶσ ᾐσθῆσθαι, ἑορακότασ ἄρτι τοὺσ ὅτ’ ἐκληροῦσθ’ ἐνοχλοῦντασ καὶ προσιόντασ ὑμῖν. δεήσομαι δὲ πάντων ὑμῶν, ἃ καὶ τοῖσ μὴ δεηθεῖσι δίκαιόν ἐστιν ὑπάρχειν, μηδεμίαν μήτε χάριν μήτ’ ἄνδρα ποιεῖσθαι περὶ πλείονοσ ἢ τὸ δίκαιον καὶ τὸν ὁρ́κον ὃν εἰσελήλυθεν ὑμῶν ἕκαστοσ ὀμωμοκώσ, ἐνθυμουμένουσ ὅτι ταῦτα μέν ἐσθ’ ὑπὲρ ὑμῶν καὶ ὅλησ τῆσ πόλεωσ, αἱ δὲ τῶν παρακλήτων αὗται δεήσεισ καὶ σπουδαὶ τῶν ἰδίων πλεονεξιῶν εἵνεκα γίγνονται, ἃσ ἵνα κωλύηθ’ οἱ νόμοι συνήγαγον ὑμᾶσ, οὐχ ἵνα κυρίασ τοῖσ ἀδικοῦσι ποιῆτε. τοὺσ μὲν οὖν ἄλλουσ, ὅσοι πρὸσ τὰ κοινὰ δικαίωσ προσέρχονται, κἂν δεδωκότεσ ὦσιν εὐθύνασ, τὴν ἀειλογίαν ὁρῶ προτεινομένουσ, τουτονὶ δ’ Αἰσχίνην πολὺ τἀναντία τούτου·

πρὶν γὰρ εἰσελθεῖν εἰσ ὑμᾶσ καὶ λόγον δοῦναι τῶν πεπραγμένων τὸν μὲν ἀνῄρηκε τῶν ἐπὶ τὰσ εὐθύνασ ἐλθόντων, τοῖσ δ’ ἀπειλεῖ περιιών, δεινότατον πάντων ἔθοσ εἰσ τὴν πολιτείαν εἰσάγων καὶ ἀσυμφορώτατον ὑμῖν· εἰ γὰρ ὁ πράξασ τι τῶν κοινῶν καὶ διοικήσασ τῷ καθ’ ἑαυτὸν φόβῳ καὶ μὴ τῷ δικαίῳ κατασκευάσει μηδέν’ εἶναι κατήγορον αὑτοῦ, παντάπασιν ἄκυροι πάντων ὑμεῖσ γενήσεσθε. τὸ μὲν οὖν ἐξελέγξειν πολλὰ καὶ δεινὰ πεποιηκότα τουτονὶ καὶ τῆσ ἐσχάτησ ὄντα τιμωρίασ ἄξιον θαρρῶ καὶ πάνυ πιστεύω·

ὃ δὲ καίπερ ὑπειληφὼσ ταῦτα φοβοῦμαι, φράσω πρὸσ ὑμᾶσ καὶ οὐκ ἀποκρύψομαι, ὅτι μοι δοκοῦσιν ἅπαντεσ οἱ παρ’ ὑμῖν ἀγῶνεσ οὐχ ἧττον, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, τῶν καιρῶν ἢ τῶν πραγμάτων εἶναι, καὶ τὸ χρόνον γεγενῆσθαι μετὰ τὴν πρεσβείαν πολὺν δέδοικα, μή τινα λήθην ἢ συνήθειαν τῶν ἀδικημάτων ὑμῖν ἐμπεποιήκῃ. ὡσ δή μοι δοκεῖτ’ ἂν ὅμωσ ἐκ τούτων καὶ γνῶναι τὰ δίκαια καὶ δικάσαι νυνί, τοῦθ’ ὑμῖν λέξω·

εἰ σκέψαισθε παρ’ ὑμῖν αὐτοῖσ, ὦ ἄνδρεσ δικασταί, καὶ λογίσαισθε τίνων προσήκει λόγον παρὰ πρεσβευτοῦ λαβεῖν. πρῶτον μὲν τοίνυν ὧν ἀπήγγειλε, δεύτερον δ’ ὧν ἔπεισε, τρίτον δ’ ὧν προσετάξατ’ αὐτῷ, μετὰ ταῦτα τῶν χρόνων, ἐφ’ ἅπασι δὲ τούτοισ, εἰ ἀδωροδοκήτωσ ἢ μὴ πάντα ταῦτα πέπρακται. τί δήποτε τούτων;

ὅτι ἐκ μὲν τῶν ἀπαγγελιῶν τὸ βουλεύσασθαι περὶ τῶν πραγμάτων ὑμῖν ἐστίν· ἂν μὲν οὖν ὦσιν ἀληθεῖσ, τὰ δέοντ’ ἔγνωτε, ἂν δὲ μὴ τοιαῦται, τἀναντία. τὰσ δὲ συμβουλίασ πιστοτέρασ ὑπολαμβάνετ’ εἶναι τὰσ τῶν πρέσβεων· ὡσ γὰρ εἰδότων περὶ ὧν ἐπέμφθησαν ἀκούετε· οὐδὲν οὖν ἐξελέγχεσθαι δίκαιόσ ἐστιν ὁ πρεσβευτὴσ φαῦλον οὐδ’ ἀσύμφορον ὑμῖν συμβεβουλευκώσ. καὶ μὴν περὶ ὧν γε προσετάξατ’ εἰπεῖν ἢ πρᾶξαι καὶ διαρρήδην ἐψηφίσασθε ποιῆσαι, προσήκει διῳκηκέναι.

εἰε͂ν· τῶν δὲ δὴ χρόνων διὰ τί; ὅτι πολλάκισ, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, συμβαίνει πολλῶν πραγμάτων καὶ μεγάλων καιρὸν ἐν βραχεῖ χρόνῳ γίγνεσθαι, ὃν ἄν τισ ἑκὼν καθυφῇ τοῖσ ἐναντίοισ καὶ προδῷ, οὐδ’ ἂν ὁτιοῦν ποιῇ πάλιν οἱο͂́σ τ’ ἔσται σῶσαι. ἀλλὰ μὴν ὑπέρ γε τοῦ προῖκ’ ἢ μή, τὸ μὲν ἐκ τούτων λαμβάνειν, ἐξ ὧν ἡ πόλισ βλάπτεται, πάντεσ οἶδ’ ὅτι φήσαιτ’ ἂν εἶναι δεινὸν καὶ πολλῆσ ὀργῆσ ἄξιον·

ὁ μέντοι τὸν νόμον τιθεὶσ οὐ διώρισεν τοῦτο, ἀλλ’ ἁπλῶσ εἶπε μηδαμῶσ δῶρα λαμβάνειν, ἡγούμενοσ, ὡσ ἐμοὶ δοκεῖ, τὸν ἅπαξ λαβόντα καὶ διαφθαρένθ’ ὑπὸ χρημάτων οὐδὲ κριτὴν ἔτι τῶν συμφερόντων ἀσφαλῆ μένειν τῇ πόλει. ἂν μὲν τοίνυν ἐξελέγξω καὶ δείξω σαφῶσ Αἰσχίνην τουτονὶ καὶ μηδὲν ἀληθὲσ ἀπηγγελκότα καὶ κεκωλυκότ’ ἐμοῦ τὸν δῆμον ἀκοῦσαι τἀληθῆ, καὶ πάντα τἀναντία τῶν συμφερόντων συμβεβουλευκότα, καὶ μηδὲν ὧν προσετάξατ’ ἐν τῇ πρεσβείᾳ πεποιηκότα, καὶ ἀνηλωκότα τοὺσ χρόνουσ ἐν οἷσ πολλῶν καὶ μεγάλων πραγμάτων καιροὶ προεῖνται τῇ πόλει, καὶ πάντων τούτων δῶρα καὶ μισθοὺσ εἰληφότα μετὰ Φιλοκράτουσ, καταψηφίσασθ’ αὐτοῦ καὶ δίκην ἀξίαν τῶν ἀδικημάτων λάβετε·

ἂν δὲ μὴ δείξω ταῦτα, ἢ μὴ πάντα, ἐμὲ μὲν φαῦλον ἡγεῖσθε τοῦτον δ’ ἄφετε. πολλὰ δὲ καὶ δεινὰ κατηγορεῖν ἔχων ἔτι πρὸσ τούτοισ ἕτερ’, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, ἐξ ὧν οὐκ ἔσθ’ ὅστισ ἂν οὐκ εἰκότωσ μισήσειεν αὐτόν, βούλομαι πρὸ πάντων ὧν μέλλω λέγειν μνημονεύοντασ ὑμῶν οἶδ’ ὅτι τοὺσ πολλοὺσ ὑπομνῆσαι, τίνα τάξιν ἑαυτὸν ἔταξεν Αἰσχίνησ ἐν τῇ πολιτείᾳ τὸ πρῶτον, καὶ τίνασ λόγουσ κατὰ τοῦ Φιλίππου δημηγορεῖν ᾤετο δεῖν, ἵν’ εἰδῆθ’ ὅτι τοῖσ ὑφ’ ἑαυτοῦ πεπραγμένοισ καὶ δεδημηγορημένοισ ἐν ἀρχῇ μάλιστ’ ἐξελεγχθήσεται δῶρ’ ἔχων.

καὶ ἀπαγγέλλων μετὰ ταῦθ’ ἥκων ἐξ Ἀρκαδίασ τοὺσ καλοὺσ ἐκείνουσ καὶ μακροὺσ λόγουσ, οὓσ ἐν τοῖσ μυρίοισ ἐν Μεγάλῃ πόλει πρὸσ Ιἑρώνυμον τὸν ὑπὲρ Φιλίππου λέγοντα ὑπὲρ ὑμῶν ἔφη δεδημηγορηκέναι, καὶ διεξιὼν ἡλίκα τὴν Ἑλλάδα πᾶσαν, οὐχὶ τὰσ ἰδίασ ἀδικοῦσι μόνον πατρίδασ οἱ δωροδοκοῦντεσ καὶ χρήματα λαμβάνοντεσ παρὰ Φιλίππου.

ἐπειδὴ τοίνυν ταῦτα πολιτευομένου τούτου τότε καὶ τοῦτο τὸ δεῖγμ’ ἐξενηνοχότοσ περὶ αὑτοῦ, τοὺσ περὶ τῆσ εἰρήνησ πρέσβεισ πέμπειν ὡσ Φίλιππον ἐπείσθητε ὑπ’ Ἀριστοδήμου καὶ Νεοπτολέμου καὶ Κτησιφῶντοσ καὶ τῶν ἄλλων τῶν ἐκεῖθεν ἀπαγγελλόντων οὐδ’ ὁτιοῦν ὑγιέσ, γίγνεται τῶν πρέσβεων τούτων εἷσ καὶ οὗτοσ, οὐχ ὡσ τῶν ἀποδωσομένων τὰ ὑμέτερα, οὐδ’ ὡσ τῶν πεπιστευκότων τῷ Φιλίππῳ, ἀλλ’ ὡσ τῶν φυλαξόντων τοὺσ ἄλλουσ·

διὰ γὰρ τοὺσ προειρημένουσ λόγουσ καὶ τὴν πρὸσ τὸν Φίλιππον ἀπέχθειαν ταύτην εἰκότωσ περὶ αὐτοῦ πάντεσ εἴχετε τὴν δόξαν. προσελθὼν τοίνυν ἐμοὶ μετὰ ταῦτα συνετάττετο κοινῇ πρεσβεύειν, καὶ ὅπωσ τὸν μιαρὸν καὶ ἀναιδῆ φυλάξομεν ἀμφότεροι, τὸν Φιλοκράτην, πολλὰ παρεκελεύσατο.

καὶ μέχρι τοῦ δεῦρ’ ἐπανελθεῖν ἀπὸ τῆσ πρώτησ πρεσβείασ ἐμὲ γοῦν, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, διεφθαρμένοσ καὶ πεπρακὼσ ἑαυτὸν ἐλάνθανε. χωρὶσ γὰρ τῶν ἄλλων ὧν, ὅπερ εἶπον, εἰρήκει πρότερον, ἀναστὰσ τῇ προτέρᾳ τῶν ἐκκλησιῶν ἐν αἷσ περὶ τῆσ εἰρήνησ ἐβουλεύεσθε, ἤρξατ’ ἀρχήν, ἣν ἐγὼ καὶ τοῖσ ῥήμασιν οἶμαι τοῖσ αὐτοῖσ οἷσπερ οὗτοσ εἶπεν ἐν ὑμῖν ἀπομνημονεύσειν. εἰ πάνυ πολὺν ἔφη χρόνον ἐσκόπει Φιλοκράτησ, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, πῶσ ἂν ἄριστ’ ἐναντιωθείη τῇ εἰρήνῃ, οὐκ ἂν αὐτὸν ἄμεινον εὑρεῖν οἶμαι ἢ τοιαῦτα γράφοντα.

ἐγὼ δὲ ταύτην μὲν τὴν εἰρήνην, ἑώσ ἂν εἷσ Ἀθηναίων λείπηται, οὐδέποτ’ ἂν συμβουλεύσαιμι ποιήσασθαι τῇ πόλει, εἰρήνην μέντοι φημὶ δεῖν ποιεῖσθαι. καὶ τοιούτουσ τινὰσ εἶπε βραχεῖσ καὶ μετρίουσ λόγουσ. ὦ Ζεῦ καὶ πάντεσ θεοί, θανάτων λόγουσ, ὡσ οὔτε τῶν προγόνων ὑμᾶσ μεμνῆσθαι δέοι οὔτε τῶν τὰ τρόπαια καὶ τὰσ ναυμαχίασ λεγόντων ἀνέχεσθαι, νόμον τε θήσειν καὶ γράψειν μηδενὶ τῶν Ἑλλήνων ὑμᾶσ βοηθεῖν, ὃσ ἂν μὴ πρότεροσ βεβοηθηκὼσ ὑμῖν ᾖ.

καὶ ταῦθ’ ὁ σχέτλιοσ καὶ ἀναιδὴσ οὗτοσ ἐτόλμα λέγειν ἐφεστηκότων τῶν πρέσβεων καὶ ἀκουόντων, οὓσ ἀπὸ τῶν Ἑλλήνων μετεπέμψασθε ὑπὸ τούτου πεισθέντεσ, ὅτ’ οὔπω πεπρακὼσ αὑτὸν ἦν. ὃν μὲν οὖν τρόπον, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, χειροτονησάντων ὑμῶν ἐπὶ τοὺσ ὁρ́κουσ αὐτὸν πάλιν τούσ τε χρόνουσ κατέτριψε καὶ τὰ πράγματα πάντ’ ἐλυμήνατο τὰ τῆσ πόλεωσ, καὶ ὅσαι περὶ τούτων ἐμοὶ πρὸσ τοῦτον ἀπέχθειαι συνέβησαν βουλομένῳ κωλύειν, αὐτίκ’ ἀκούσεσθε.

ἀλλ’ ἐπειδὴ πάλιν ἥκομεν ἐκ τῆσ πρεσβείασ ταύτησ τῆσ ἐπὶ τοὺσ ὁρ́κουσ, ἧσπερ εἰσὶν αἱ νῦν εὔθυναι, οὔτε μικρὸν οὔτε μέγ’ οὐδ’ ὁτιοῦν εὑρημένοι τῶν ὅτε τὴν εἰρήνην ἐποιεῖσθε λεχθέντων καὶ προσδοκηθέντων, ἀλλὰ πάντ’ ἐξηπατημένοι, καὶ τούτων ἕτερ’ αὖθισ αὖ πεπραχότων καὶ παρ’ αὐτὸ τὸ ψήφισμα πεπρεσβευκότων, προσῇμεν τῇ βουλῇ. καὶ ταυτὶ πολλοὶ συνίσασιν ἃ μέλλω λέγειν· τὸ γὰρ βουλευτήριον μεστὸν ἦν ἰδιωτῶν. παρελθὼν δ’ ἐγὼ πάντα τἀληθῆ πρὸσ τὴν βουλὴν ἀπήγγειλα, καὶ κατηγόρησα τούτων, καὶ ἀνηριθμησάμην ἀπὸ τῶν πρώτων ἐλπίδων ἐκείνων ὧν ὁ Κτησιφῶν καὶ ὁ Ἀριστόδημοσ ἀπήγγειλαν πρὸσ ὑμᾶσ, καὶ μετὰ ταῦτα, ὅτε τὴν εἰρήνην ἐποιεῖσθε, ἃ οὗτοσ ἐδημηγόρησε καὶ εἰσ ἃ προήχασι τὴν πόλιν, καὶ περὶ τῶν ὑπολοίπων ταῦτα δ’ ἦν Φωκεῖσ καὶ Πύλαι μὴ προέσθαι συνεβούλευον, μηδὲ ταὐτὰ παθεῖν, μηδ’ ἀναρτωμένουσ ἐλπίσιν ἐξ ἐλπίδων καὶ ὑποσχέσεσιν εἰσ τοὔσχατον ἐλθεῖν τὰ πράγματ’ ἐᾶσαι.

καὶ ἔπεισα ταῦτα τὴν βουλήν. ἐπειδὴ δ’ ἧκεν ἡ ἐκκλησία καὶ πρὸσ ὑμᾶσ ἔδει λέγειν, παρελθὼν Αἰσχίνησ οὑτοσὶ πρῶτοσ ἡμῶν ἁπάντων καὶ πρὸσ Διὸσ καὶ θεῶν πειρᾶσθε συνδιαμνημονεύειν ἂν ἀληθῆ λέγω·

τὰ γὰρ πάντα τὰ πράγματα λυμηνάμεν’ ὑμῶν καὶ διαφθείρανθ’ ὅλωσ ταῦτ’ ἐστὶν ἤδη τοῦ μὲν ἀπαγγέλλειν τι τῶν πεπρεσβευμένων ἢ περὶ τῶν ἐν τῇ βουλῇ ῥηθέντων, εἰ ἄρ’ ἠμφεσβήτει μὴ ἀληθῆ λέγειν ἐμέ, μνησθῆναι πάμπληθεσ ἀπέσχεν, εἶπε δὲ τοιούτουσ λόγουσ καὶ τηλικαῦτα καὶ τοσαῦτ’ ἔχοντασ ἀγαθά, ὥσθ’ ἅπαντασ ὑμᾶσ λαβὼν ᾤχετο. ἔφη γὰρ ἥκειν πεπεικὼσ Φίλιππον ἅπανθ’ ὅσα συμφέρει τῇ πόλει, καὶ περὶ τῶν ἐν Ἀμφικτύοσι καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων, καὶ διεξῆλθε λόγον μακρὸν ὑμῖν, ὃν κατὰ Θηβαίων εἰπεῖν πρὸσ Φίλιππον ἔφη, καὶ τὰ κεφάλαι’ ἀπήγγελλε πρὸσ ὑμᾶσ, καὶ ἀπελογίζετ’ ἐκ τῶν αὑτῷ πεπρεσβευμένων δυοῖν ἢ τριῶν ἡμερῶν ὑμᾶσ, μένοντασ οἴκοι καὶ οὐ στρατευομένουσ οὐδ’ ἐνοχλουμένουσ, Θήβασ μὲν πολιορκουμένασ αὐτὰσ καθ’ αὑτὰσ χωρὶσ τῆσ ἄλλησ Βοιωτίασ ἀκούσεσθαι, Θεσπιὰσ δὲ καὶ Πλαταιὰσ οἰκιζομένασ, τῷ θεῷ δὲ τὰ χρήματ’ εἰσπραττόμεν’ οὐ παρὰ Φωκέων, ἀλλὰ παρὰ Θηβαίων τῶν βουλευσάντων τὴν κατάληψιν τοῦ ἱεροῦ·

διδάσκειν γὰρ αὐτὸσ ἔφη τὸν Φίλιππον ὅτι οὐδὲν ἧττον ἠσεβήκασιν οἱ βεβουλευκότεσ τῶν ταῖσ χερσὶ πραξάντων, καὶ διὰ τοῦτο χρήμαθ’ ἑαυτῷ τοὺσ Θηβαίουσ ἐπικεκηρυχέναι.

ἀκούειν δὲ καὶ τῶν Εὐβοέων ἐνίων ἔφη πεφοβημένων καὶ τεταραγμένων τὴν πρὸσ τὴν πόλιν οἰκειότητα Φιλίππῳ γεγενημένην, ὅτι οὐ λελήθαθ’ ἡμᾶσ, ὦ ἄνδρεσ πρέσβεισ, ἐφ’ οἷσ πεποίησθε τὴν εἰρήνην πρὸσ Φίλιππον, οὐδ’ ἀγνοοῦμεν ὅτι ὑμεῖσ μὲν Ἀμφίπολιν δεδώκατ’ ἐκείνῳ, Φίλιπποσ δ’ ὑμῖν Εὔβοιαν ὡμολόγηκεν παραδώσειν.

εἶναι μέντοι τι καὶ ἄλλο διῳκημένον αὑτῷ, οὐ μήν πω τοῦτο βούλεσθαι λέγειν· καὶ γὰρ νῦν φθονεῖν τινὰσ αὑτῷ τῶν συμπρέσβεων. ὑπῃνίττετο δ’ οὕτω καὶ παρεδήλου τὸν Ὠρωπόν. εὐδοκιμῶν δ’ ἐπὶ τούτοισ εἰκότωσ, καὶ δοκῶν καὶ ῥήτωρ ἄριστοσ εἶναι καὶ ἀνὴρ θαυμαστόσ, κατέβη μάλα σεμνῶσ.

ἀναστὰσ δ’ ἐγὼ ταῦτά τ’ οὐκ ἔφην εἰδέναι καὶ ἅμ’ ἐπειρώμην τι λέγειν τούτων ὧν εἰσ τὴν βουλὴν ἀπήγγειλα. καὶ παραστὰσ ὁ μὲν ἔνθεν, ὁ δ’ ἔνθεν, οὑτοσὶ καὶ Φιλοκράτησ, ἐβόων, ἐξέκρουόν με, τελευτῶντεσ ἐχλεύαζον. ὑμεῖσ δ’ ἐγελᾶτε, καὶ οὔτ’ ἀκούειν ἠθέλετ’ οὔτε πιστεύειν ἐβούλεσθ’ ἄλλα πλὴν ἃ οὗτοσ ἀπηγγέλκει. καὶ νὴ τοὺσ θεοὺσ εἰκόσ τι παθεῖν ἔμοιγε δοκεῖτε·

τίσ γὰρ ἂν ἠνέσχετο, τηλικαῦτα καὶ τοσαῦτ’ ἔσεσθαι προσδοκῶν ἀγαθά, ἢ ταῦθ’ ὡσ οὐκ ἔσται λέγοντόσ τινοσ, ἢ κατηγοροῦντοσ τῶν πεπραγμένων τούτοισ; πάντα γὰρ τἄλλ’, οἶμαι, τότε δεύτερ’ ἦν τῶν ὑποκειμένων προσδοκιῶν καὶ τῶν ἐλπίδων, οἱ δ’ ἀντιλέγοντεσ ὄχλοσ ἄλλωσ καὶ βασκανία κατεφαίνετο, ταῦτα δὲ θαυμάσι’ ἡλίκα καὶ συμφέροντ’ ἐδόκει πεπρᾶχθαι τῇ πόλει. τοῦ χάριν δὴ ταῦθ’ ὑπέμνησα πρῶτα νῦν ὑμᾶσ καὶ διεξῆλθον τούτουσ τοὺσ λόγουσ;

ἑνὸσ μέν, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, μάλιστα καὶ πρώτου, ἵνα μηδεὶσ ὑμῶν, ἐπειδάν τι λέγοντοσ ἀκούῃ μου τῶν πεπραγμένων, καὶ δοκῇ δεινὸν αὐτῷ καὶ ὑπερβάλλον εἶναι, εἶτα τότ’ οὐκ ἔλεγεσ παραχρῆμα ταῦτ’ οὐδ’ ἐδίδασκεσ ἡμᾶσ; θαυμάζῃ, ἀλλὰ μεμνημένοι τὰσ ὑποσχέσεισ τὰσ τούτων, ἃσ ἐφ’ ἑκάστων ποιούμενοι τῶν καιρῶν ἐξέκλειον λόγου τυγχάνειν τοὺσ ἄλλουσ, καὶ τὴν ἐπαγγελίαν τὴν τούτου ταύτην τὴν καλήν, εἰδῆθ’ ὅτι πρὸσ ἅπασι τοῖσ ἄλλοισ καὶ τοῦτ’ ἠδίκησθ’ ὑπ’ αὐτοῦ, ὅτι τἀληθῆ παραχρῆμα καὶ ἡνίκ’ ἔδει πυνθάνεσθαι διεκωλύθητ’ ἐλπίσι καὶ φενακισμοῖσ καὶ ὑποσχέσεσιν ἐξαπατώμενοι.

πρώτου μὲν τούτου καὶ μάλισθ’, ὅπερ εἶπον, εἵνεκα ταῦτα διεξῆλθον, δευτέρου δὲ τίνοσ καὶ οὐδὲν ἐλάττονοσ ἢ τούτου;

εἶτ’ εἰ μὲν ἐκβέβηκεν ὅσ’ ἀπήγγειλε πρὸσ ὑμᾶσ οὗτοσ καὶ καλῶσ ἔχει τὰ πεπραγμένα, διὰ τὴν ἀλήθειαν καὶ τὸ συμφέρον τῇ πόλει γεγενῆσθαι νομίσητε, εἰ δὲ πάντα τἀναντί’ ὧν οὗτοσ εἶπε πέπρακται, καὶ πολλὴν αἰσχύνην καὶ μεγάλουσ κινδύνουσ ταῦτ’ ἔχει τῇ πόλει, διὰ τὴν αἰσχροκέρδειαν τὴν ἑαυτοῦ καὶ τὸ χρημάτων ἀποδόσθαι τἀληθῆ μεταβεβλημένον αὐτὸν εἰδῆτε.

βούλομαι δ’, ἐπειδήπερ εἰσ τούτουσ προήχθην τοὺσ λόγουσ, ὃν τρόπον τὰ περὶ τοὺσ Φωκέασ πράγμαθ’ ὑμῶν παρείλοντο, πρῶτον εἰπεῖν ἁπάντων.

δεῖ δὲ μηδέν’ ὑμῶν, ὦ ἄνδρεσ δικασταί, εἰσ τὸ τῶν πραγμάτων μέγεθοσ βλέψαντα μείζουσ τὰσ κατηγορίασ καὶ τὰσ αἰτίασ τῆσ τούτου δόξησ νομίσαι, ἀλλ’ ἐκεῖν’ ὁρᾶν, ὅτι ὅντιν’ ἂν ὑμεῖσ εἰσ ταύτην τὴν τάξιν κατεστήσατε καὶ τῶν συμβάντων καιρῶν ἐποιήσατε κύριον, οὗτοσ, εἴπερ ὥσπερ οὗτοσ ἐβουλήθη μισθώσασ αὑτὸν ἐξαπατᾶν ὑμᾶσ καὶ φενακίζειν, τῶν ἴσων αἴτιοσ ἦν ἂν κακῶν ὅσωνπερ καὶ οὗτοσ. οὐ γὰρ εἰ φαύλοισ χρῆσθ’ ὑμεῖσ εἰσ τὰ κοινὰ πολλάκισ ἀνθρώποισ, καὶ τὰ πράγματ’ ἐστὶ φαῦλα ὧν ἡ πόλισ ἀξιοῦται παρὰ τοῖσ ἄλλοισ, οὐδὲ πολλοῦ δεῖ.

εἶτα καὶ Φωκέασ ἀπολώλεκεν μέν, οἶμαι, Φίλιπποσ, συνηγωνίσαντο δ’ οὗτοι· τοῦτο δὴ δεῖ σκοπεῖν καὶ ὁρᾶν, εἰ ὅσα τῆσ Φωκέων σωτηρίασ ἐπὶ τὴν πρεσβείαν ἧκε, ταῦθ’ ἅπαντ’ ἀπώλεσαν οὗτοι καὶ διέφθειραν ἑκόντεσ, οὐχ ὡσ ὅδε Φωκέασ ἀπώλεσεν καθ’ ἑαυτόν. πόθεν; δὸσ δέ μοι τὸ προβούλευμα, ὃ πρὸσ τὴν ἐμὴν ἀπαγγελίαν ἐψηφίσαθ’ ἡ βουλή, καὶ τὴν μαρτυρίαν τὴν τοῦ γράψαντοσ αὐτὸ τότε, ἵν’ εἰδῆθ’ ὅτι ἐγὼ μὲν οὐ τότε σιγήσασ νῦν ἀφίσταμαι τῶν πεπραγμένων, ἀλλ’ εὐθὺσ κατηγόρουν καὶ προεώρων τὰ μέλλοντα, ἡ βουλὴ δέ, ἡ μὴ κωλυθεῖσ’ ἀκοῦσαι τἀληθῆ παρ’ ἐμοῦ, οὔτ’ ἐπῄνεσε τούτουσ οὔτ’ εἰσ τὸ πρυτανεῖον ἠξίωσεν καλέσαι.

καίτοι τοῦτ’, ἀφ’ οὗ γέγονεν ἡ πόλισ, οὐδεὶσ πώποτέ φησι παθεῖν οὐδένασ πρέσβεισ, οὐδὲ Τιμαγόραν, οὗ θάνατον κατεχειροτόνησεν ὁ δῆμοσ. ἀλλ’ οὗτοι πεπόνθασιν.

λέγε δ’ αὐτοῖσ πρῶτον τὴν μαρτυρίαν, εἶτα τὸ προβούλευμα. ΜαρτυρίαΠροβούλευμα ἐνταῦθ’ οὔτ’ ἔπαινοσ οὔτε κλῆσισ εἰσ τὸ πρυτανεῖόν ἐστι τῶν πρέσβεων ὑπὸ τῆσ βουλῆσ. εἰ δέ φησιν οὗτοσ, δειξάτω καὶ παρασχέσθω, κἀγὼ καταβαίνω. ἀλλ’ οὐκ ἔστιν.

εἰ μὲν τοίνυν ταὐτὰ πάντεσ ἐπρεσβεύομεν, δικαίωσ οὐδέν’ ἐπῄνεσεν ἡ βουλή· δεινὰ γὰρ τὰ πεπραγμένα πᾶσιν· εἰ δ’ οἱ μὲν τὰ δίκαι’ ἔπραττον ἡμῶν, οἱ δὲ τἀναντία, διὰ τοὺσ πεπονηρευμένουσ, ὡσ ἐοίκε, τοῖσ ἐπιεικέσι συμβεβηκὸσ ἂν εἰή ταύτησ τῆσ ἀτιμίασ μετεσχηκέναι. πῶσ οὖν ῥᾳδίωσ πάντεσ εἴσεσθε τίσ ποτ’ ἔσθ’ ὁ πονηρόσ;

ἀναμνήσθητε παρ’ ὑμῖν αὐτοῖσ τίσ ἐσθ’ ὁ κατηγορῶν τῶν πεπραγμένων ἐξ ἀρχῆσ. δῆλον γὰρ ὅτι τῷ μὲν ἠδικηκότι σιγᾶν ἐξήρκει καὶ διακρουσαμένῳ τὸν παρόντα χρόνον μηκέτ’ εἰσ λόγον περὶ τῶν πεπραγμένων αὑτὸν καθιστάναι, τῷ δὲ μηδὲν ἑαυτῷ συνειδότι δεινὸν εἰσῄει, εἰ δεινῶν καὶ πονηρῶν ἔργων δόξει κοινωνεῖν τῷ σιωπῆσαι. εἰμὶ τοίνυν ὁ κατηγορῶν ἐξ ἀρχῆσ ἐγὼ τούτων, τούτων δ’ οὐδεὶσ ἐμοῦ. ἡ μὲν τοίνυν βουλὴ ταῦτα προὐβεβουλεύκει, τῆσ δ’ ἐκκλησίασ γιγνομένησ καὶ τοῦ Φιλίππου παρόντοσ ἐν Πύλαισ ἤδη ‐ ἦν γὰρ τοῦτο πρῶτον ἁπάντων τῶν ἀδικημάτων, τὸ τὸν Φίλιππον ἐπιστῆσαι τοῖσ πράγμασι τούτοισ καὶ δέον ὑμᾶσ ἀκοῦσαι περὶ τῶν πραγμάτων, εἶτα βουλεύσασθαι, μετὰ ταῦτα δὲ πράττειν ὅ τι δόξαι, ἅμ’ ἀκούειν κἀκεῖνον παρεῖναι καὶ μηδ’ ὅ τι χρὴ ποιεῖν ῥᾴδιον εἰπεῖν εἶναι.

πρὸσ δὲ τούτοισ τοῦτο μὲν οὐδεὶσ ἀνέγνω τῷ δήμῳ τὸ προβούλευμα, οὐδ’ ἤκουσεν ὁ δῆμοσ, ἀναστὰσ δ’ οὗτοσ ἐδημηγόρει ταῦθ’ ἃ διεξῆλθον ἄρτι πρὸσ ὑμᾶσ ἐγώ, τὰ πολλὰ καὶ μεγάλ’ ἀγαθά, ἃ πεπεικὼσ ἔφη τὸν Φίλιππον ἥκειν καὶ διὰ τοῦτο χρήμαθ’ ἑαυτῷ τοὺσ Θηβαίουσ ἐπικεκηρυχέναι.

ὥσθ’ ὑμᾶσ, ἐκπεπληγμένουσ τῇ παρουσίᾳ τὸ πρῶτον τῇ τοῦ Φιλίππου καὶ τούτοισ ὀργιζομένουσ ἐπὶ τῷ μὴ προηγγελκέναι, πραοτέρουσ γενέσθαι τινόσ, πάνθ’ ὅσ’ ἐβούλεσθ’ ὑμῖν ἔσεσθαι προσδοκήσαντασ, καὶ μηδὲ φωνὴν ἐθέλειν ἀκούειν ἐμοῦ μηδ’ ἄλλου μηδενόσ. καὶ μετὰ ταῦτ’ ἀνεγιγνώσκεθ’ ἡ ἐπιστολὴ ἡ παρὰ τοῦ Φιλίππου, ἣν οὗτοσ ἔγραψ’ ἀπολειφθεὶσ ἡμῶν, ἄντικρυσ οὕτωσ καὶ διαρρήδην ἀπολογία γεγραμμένη τῶν τούτοισ ἡμαρτημένων.

καὶ γὰρ ὡσ αὐτὸσ κατεκώλυσεν αὐτοὺσ βουλομένουσ ἐπὶ τὰσ πόλεισ ἰέναι καὶ τοὺσ ὁρ́κουσ ἀπολαμβάνειν, ἔνεστι, καὶ ὡσ, ἵνα συνδιαλλάττωσιν αὐτῷ τοὺσ Ἁλέασ πρὸσ τοὺσ Φαρσαλίουσ, κατέσχεν αὐτούσ· καὶ πάντ’ ἀναδεχόμενοσ καὶ εἰσ αὑτὸν ποιούμενοσ τὰ τούτων ἁμαρτήματ’ ἐστίν. ὑπὲρ δὲ Φωκέων καὶ Θεσπιῶν ἢ ὧν οὗτοσ ἀπήγγελλε πρὸσ ὑμᾶσ, ἀλλ’ οὐδὲ μικρόν.

καὶ τοῦτ’ οὐκ ἀπὸ ταὐτομάτου τοῦτον ἐπράχθη τὸν τρόπον, ἀλλ’ ὑπὲρ μὲν ὧν παρὰ τούτων ὑμᾶσ ἔδει δίκην λαμβάνειν οὐ πεποιηκότων οὐδὲ διῳκηκότων οὐδὲν ὧν ὑμεῖσ προσετάξατ’ ἐν τῷ ψηφίσματι, ἐκεῖνοσ ἐκδέχεται τὴν αἰτίαν καί φησιν αὐτὸσ αἴτιοσ γεγενῆσθαι, ὃν οὐκ ἐμέλλεθ’ ὑμεῖσ, οἶμαι, δυνήσεσθαι κολάσαι· ἃ δ’ ἐκεῖνοσ ἐξαπατῆσαι καὶ προλαβεῖν τῆσ πόλεωσ ἐβούλετο, οὗτοσ ἀπήγγειλεν, ἵνα μηδ’ ἐγκαλέσαι μηδὲ μέμψασθαι μηδὲν ὕστερον ὑμεῖσ ἔχοιτε Φιλίππῳ, μήτ’ ἐν ἐπιστολῇ μήτ’ ἄλλοθι μηδαμοῦ τῶν παρ’ ἐκείνου τούτων ἐνόντων.

λέγε δ’ αὐτοῖσ αὐτὴν τὴν ἐπιστολήν, ἣν ἔγραψε μὲν οὗτοσ, ἔπεμψε δ’ ἐκεῖνοσ· καὶ σκοπεῖθ’ ὅτι τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον, ὃν διεξελήλυθ’ ἐγώ. λέγε. Ἐπιστολή ἀκούετ’, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, τῆσ ἐπιστολῆσ, ὡσ καλὴ καὶ φιλάνθρωποσ. περὶ δὲ Φωκέων ἢ Θηβαίων ἢ τῶν ἄλλων ὧν οὗτοσ ἀπήγγειλεν, οὐδὲ γρῦ.

ταύτησ τοίνυν οὐδ’ ὁτιοῦν ἐσθ’ ὑγιέσ. καὶ τοῦτ’ αὐτίκα δὴ μάλ’ ὑμεῖσ ὄψεσθε. οἱ μὲν γὰρ Ἁλεῖσ, οὓσ ἵνα συνδιαλλάττωσι κατασχεῖν φησι τούτουσ, τοιαύτησ τετυχήκασι διαλλαγῆσ ὥστ’ ἐξελήλανται καὶ ἀνάστατοσ ἡ πόλισ αὐτῶν γέγονε· τοὺσ δ’ αἰχμαλώτουσ ὁ σκοπῶν τί ἂν ὑμῖν χαρίσαιτο οὐδέν’ ἐνθυμηθῆναί φησι λύσασθαι. μεμαρτύρηται δὲ δήπουθεν ὑμῖν ἐν τῷ δήμῳ πολλάκισ, ὡσ ἐγὼ τάλαντον ἔχων ἐπ’ αὐτοὺσ ᾠχόμην, καὶ νῦν δὲ μαρτυρηθήσεται·

διὸ καὶ τὴν ἐμὴν φιλοτιμίαν οὗτοσ ἀφαιρούμενοσ τοῦτ’ ἔπεισεν ἐκεῖνον ἐγγράψαι. ὃ τοίνυν μέγιστον ἁπάντων· ὁ γὰρ εἰσ τὴν προτέραν γράψασ ἐπιστολήν, ἣν ἠνέγκαμεν ἡμεῖσ, ὅτι ἔγραφον δ’ ἂν καὶ διαρρήδην ἡλίχ’ ὑμᾶσ εὖ ποιήσω, εἰ εὖ ᾔδειν καὶ τὴν συμμαχίαν μοι γενησομένην, γεγονυίασ τῆσ συμμαχίασ οὔ φησιν εἰδέναι τί ἂν ποιῶν χαρίσαιτο, οὐδ’ ὃ αὐτὸσ ὑπέσχετο· τοῦτο γὰρ ᾔδει δηλονότι, εἴπερ μὴ ἐφενάκιζεν. ἀλλὰ μὴν ὅτι ταῦθ’ οὕτω τότ’ ἔγραψε, λέγε μοι λαβὼν ἐκ τῆσ προτέρασ ἐπιστολῆσ αὐτὸ τοῦτο, ἐνθένδε. λέγε. Ἐξ ἘπιστολήΣ οὐκοῦν πρὶν μὲν εἰρήνησ τυχεῖν, εἰ καὶ συμμαχία προσγένοιτ’ αὐτῷ, γράψειν ὡμολόγει ἡλίκα τὴν πόλιν εὖ ποιήσει· ἐπειδὴ δ’ ἀμφότερ’ αὐτῷ γέγονεν, οὐκ εἰδέναι φησὶ τί ἂν ποιῶν χαρίσαιτο, ἂν δ’ ὑμεῖσ λέγητε, ποιήσειν ὃ μήτ’ αἰσχύνην μήτ’ ἀδοξίαν αὐτῷ φέρει, εἰσ ταύτασ τὰσ προφάσεισ καταφεύγων, κἂν ἄρ’ εἴπητέ τι καὶ προαχθῆθ’ ὑμεῖσ ἐπαγγείλασθαι, ἀναχώρησιν ἑαυτῷ καταλείπων.

ταῦτα τοίνυν καὶ πόλλ’ ἕτερ’ ἐνῆν παραχρῆμα τότ’ εὐθὺσ ἐξελέγχειν καὶ διδάσκειν ὑμᾶσ καὶ μὴ προέσθαι τὰ πράγματ’ ἐᾶν, εἰ μὴ Θεσπιαὶ καὶ Πλαταιαὶ καὶ τὸ Θηβαίουσ αὐτίκα δὴ μάλα δώσειν δίκην ἀφείλετο τὴν ἀλήθειαν.

καίτοι ταῦτα, εἰ μὲν ἀκοῦσαι μὲν ἔδει φενακισθῆναι δὲ τὴν πόλιν, ὀρθῶσ ἐλέγετο, εἰ δὲ πραχθῆναι τῷ ὄντι, σιωπᾶσθαι συνέφερεν. εἰ μὲν γὰρ ἐνταῦθ’ ἦν ἤδη τὰ πράγμαθ’ ὥστε μηδ’ αἰσθομένοισ τοῖσ Θηβαίοισ πλέον εἶναι μηδέν, τί οὐ γέγονεν; εἰ δὲ παρὰ τὸ προαισθέσθαι κεκώλυται, τίσ ὁ ἐκλαλήσασ; οὐχ οὗτοσ; ἀλλ’ οὔτ’ ἔμελλεν οὔτ’ ἐβουλήθη ταῦτ’ οὐδ’ ἤλπισεν οὗτοσ, ὥστε τοῦ γ’ ἐκλελαληκέναι μηδ’ αἰτίαν ἐχέτω·

ἀλλὰ φενακισθῆναι τοῖσ λόγοισ τούτοισ ὑμᾶσ ἔδει, καὶ ἐμοῦ τἀληθῆ μὴ ’θελῆσαι ἀκοῦσαι, καὶ αὐτοὺσ οἴκοι καταμεῖναι, καὶ ψήφισμα νικῆσαι τοιοῦτο δι’ οὗ Φωκεῖσ ἀπολοῦνται. διὰ ταῦτ’ ἐσπαθᾶτο ταῦτα καὶ διὰ ταῦτ’ ἐδημηγορεῖτο. ἀκούων τοίνυν ἐγὼ τηλικαῦτα καὶ τοιαῦτ’ ἐπαγγελλομένου τούτου, καὶ ἀκριβῶσ εἰδὼσ ὅτι ψεύδεται, ‐ καὶ ὅθεν, φράσω πρὸσ ὑμᾶσ, πρῶτον μὲν ἐκ τοῦ, ὅτε τοὺσ ὁρ́κουσ ἔμελλε Φίλιπποσ ὀμνύναι τοὺσ περὶ τῆσ εἰρήνησ, ἐκσπόνδουσ ἀποφανθῆναι τοὺσ Φωκέασ ὑπὸ τούτων, ὃ σιωπᾶν καὶ ἐᾶν εἰκὸσ ἦν, εἴπερ ἔμελλον σῴζεσθαι·

ἔπειτ’ ἐκ τοῦ μὴ τοὺσ παρὰ τοῦ Φιλίππου πρέσβεισ ταῦτα λέγειν μηδὲ τὴν ἐπιστολὴν τὴν Φιλίππου, ἀλλὰ τοῦτον ‐ ἐκ τούτων οὖν τεκμαιρόμενοσ, ἀναστὰσ καὶ παρελθὼν ἐπειρώμην μὲν ἀντιλέγειν, ὡσ δ’ ἀκούειν οὐκ ἠθέλετε, ἡσυχίαν ἔσχον, τοσοῦτο μόνον διαμαρτυράμενοσ καὶ πρὸσ Διὸσ καὶ θεῶν ἀναμιμνῄσκεσθε ὅτι ταῦτ’ οὔτ’ οἶδ’ οὔτε κοινωνῶ, προσέθηκα δ’ ὡσ οὐδὲ προσδοκῶ. τραχέωσ δ’ ὑμῶν τῷ μηδὲ προσδοκᾶν σχόντων, καὶ ὅπωσ γ’, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, ἔφην, ἄν τι τούτων γίγνηται, τούτουσ ἐπαινέσεσθε καὶ τιμήσετε καὶ στεφανώσετε, ἐμὲ δὲ μή· καὶ μέντοι κἄν τι τῶν ἐναντίων, ὅπωσ τούτοισ ὀργιεῖσθε·

ἐγὼ δ’ ἀφίσταμαι. μὴ νῦν, ὑπολαβὼν Αἰσχίνησ οὑτοσί, μὴ νῦν ἀφίστασο, ἔφη, ἀλλ’ ὅπωσ τότε μὴ προσποιήσει.

νὴ Δί’, ἢ ἀδικήσω γ’, ἔφην. ἐπαναστὰσ δ’ ὁ Φιλοκράτησ μάλ’ ὑβριστικῶσ οὐδὲν, ἔφη, θαυμαστόν, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, μὴ ταὔτ’ ἐμοὶ καὶ Δημοσθένει δοκεῖν· οὗτοσ μὲν γὰρ ὕδωρ, ἐγὼ δ’ οἶνον πίνω. καὶ ὑμεῖσ ἐγελᾶτε. σκέψασθε δὴ τὸ ψήφισμα, ὃ δίδωσι γράψασ μετὰ ταῦθ’ ὁ Φιλοκράτησ·

ἀκοῦσαι μὲν γὰρ οὑτωσὶ παγκάλωσ ἔχει· ἐπειδὰν δὲ τοὺσ καιροὺσ συλλογίσηταί τισ ἐφ’ ὧν ἐγράφη, καὶ τὰσ ὑποσχέσεισ ἃσ οὗτοσ ὑπισχνεῖτο τότε, οὐδὲν ἄλλο φανήσονται πλὴν παραδόντεσ Φιλίππῳ καὶ Θηβαίοισ Φωκέασ, μόνον οὐκ ὀπίσω τὼ χεῖρε δήσαντεσ. Λέγε τὸ ψήφισμα. Ψήφισμα ὁρᾶτ’, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, τὸ ψήφισμα, ὅσων ἐπαίνων καὶ ὅσησ εὐφημίασ μεστόν ἐστι, καὶ τὴν εἰρήνην εἶναι τὴν αὐτὴν ἥνπερ Φιλίππῳ καὶ τοῖσ ἐγγόνοισ, καὶ τὴν συμμαχίαν, καὶ ἐπαινέσαι δὲ Φίλιππον, ὅτι ἐπαγγέλλεται τὰ δίκαια ποιήσειν. ἀλλ’ οὐδὲν ἐκεῖνόσ γ’ ἐπηγγέλλετο, ἀλλὰ τοσούτου γ’ ἔδει ἐπαγγέλλεσθαι ὥστ’ οὐδ’ εἰδέναι φησὶ τί ἂν ποιῶν ὑμῖν χαρίσαιτο.

ἀλλ’ οὗτοσ ἦν ὁ λέγων ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ ὑπισχνούμενοσ.

πρὸσ δὲ τοὺσ παρὰ τούτου λόγουσ ὡρμηκότασ λαβὼν ὑμᾶσ ὁ Φιλοκράτησ ἐγγράφει τοῦτ’ εἰσ τὸ ψήφισμα, ἐὰν δὲ μὴ ποιῶσι Φωκεῖσ ἃ δεῖ καὶ παραδιδῶσι τοῖσ Ἀμφικτύοσιν τὸ ἱερόν, ὅτι βοηθήσει ὁ δῆμοσ ὁ Ἀθηναίων ἐπὶ τοὺσ διακωλύοντασ ταῦτα γίγνεσθαι. οὐκοῦν, ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, μενόντων μὲν ὑμῶν οἴκοι καὶ οὐκ ἐξεληλυθότων, ἀπεληλυθότων δὲ τῶν Λακεδαιμονίων καὶ προῃσθημένων τὴν ἀπάτην, οὐδενὸσ δ’ ἄλλου παρόντοσ τῶν Ἀμφικτυόνων πλὴν Θετταλῶν καὶ Θηβαίων, εὐφημότατ’ ἀνθρώπων τούτοισ παραδοῦναι γέγραφεν τὸ ἱερὸν γράψασ τοῖσ Ἀμφικτύοσιν παραδοῦναι ποίοισ;

οὐ γὰρ ἦσαν αὐτόθι πλὴν Θηβαῖοι καὶ Θετταλοί, ἀλλ’ οὐ συγκαλέσαι δὲ τοὺσ Ἀμφικτύονασ, οὐδ’ ἐπισχεῖν ἑώσ ἂν συλλεγῶσιν, οὐδὲ βοηθεῖν Πρόξενον εἰσ Φωκέασ, οὐδ’ ἐξιέναι Ἀθηναίουσ, οὐδὲ τοιοῦτ’ οὐδέν. καίτοι καὶ ἐπιστολὰσ ἔπεμψ’ ὁ Φίλιπποσ δύο καλούσασ ὑμᾶσ, οὐχ ἵν’ ἐξέλθητε·

πώμαλα· οὐ γὰρ ἄν ποτε τοὺσ χρόνουσ ἀνελών, ἐν οἷσ ἐδυνήθητ’ ἂν ἐξελθεῖν, τηνικαῦτ’ ἐκάλει· οὐδ’ ἂν ἐμέ, ἡνίκα δεῦρ’ ἀποπλεῖν ἐβουλόμην, κατεκώλυεν· οὐδὲ τοιαῦτα λέγειν τούτῳ προσέταττεν, ἐξ ὧν ἥκισθ’ ὑμεῖσ ἐμέλλετ’ ἐξιέναι· ἀλλ’ ἵνα, ἃ ἐβούλεσθ’ οἰόμενοι πράξειν αὐτόν, μηδὲν ἐναντίον ψηφίσησθ’ αὐτῷ, μηδ’ ἀμύναιντο μηδ’ ἀντέχοιεν οἱ Φωκεῖσ ἐπὶ ταῖσ παρ’ ὑμῶν ὑπέχοντεσ ἐλπίσιν, ἀλλ’ ἀπογνόντεσ ἅπανθ’ αὑτοὺσ ἐγχειρίσαιεν. Λέγε δ’ αὐτοῖσ αὐτὰσ τὰσ ἐπιστολὰσ τὰσ τοῦ Φιλίππου. Ἐπιστολαί αἱ μὲν τοίνυν ἐπιστολαὶ καλοῦσιν αὗται, καὶ νὴ Δί’ ἤδη γε· τούτοισ δ’, εἴπερ ἦν ὑγιέσ τι τούτων, τί ἄλλο προσῆκεν ἢ συνειπεῖν ὅπωσ ἐξέλθηθ’ ὑμεῖσ, καὶ τὸν Πρόξενον ὃν περὶ τοὺσ τόπουσ ᾔδεσαν ὄντα γράφειν εὐθέωσ βοηθεῖν;

πάντα τοίνυν τἀναντία τούτων φαίνονται πεποιηκότεσ. εἰκότωσ· οὐ γὰρ οἷσ ἐπέστελλε προσεῖχον τὸν νοῦν, ἀλλ’ ἃ φρονῶν ταῦτ’ ἔγραφεν συνῄδεσαν· τούτοισ οὖν συνέπραττον καὶ τούτοισ συνηγωνίζοντο. οἱ μὲν τοίνυν Φωκεῖσ, ὡσ τὰ παρ’ ὑμῶν ἐπύθοντ’ ἐκ τῆσ ἐκκλησίασ καὶ τό τε ψήφισμα τοῦτ’ ἔλαβον τὸ τοῦ Φιλοκράτουσ καὶ τὴν ἀπαγγελίαν ἐπύθοντο τὴν τούτου καὶ τὰσ ὑποσχέσεισ, κατὰ πάντασ τοὺσ τρόπουσ ἀπώλοντο.

σκοπεῖτε γάρ. ἦσαν ἀπιστοῦντέσ τινεσ αὐτόθι τῷ Φιλίππῳ καὶ νοῦν ἔχοντεσ· οὗτοι πιστεύειν ὑπήχθησαν. διὰ τί; ὅτι ἡγοῦντο, οὐδ’ εἰ δεκάκισ Φίλιπποσ αὐτοὺσ ἐξηπάτα, οὐδέποτ’ ἂν τούσ γ’ Ἀθηναίων πρέσβεισ Ἀθηναίουσ ἐξαπατᾶν τολμῆσαι, ἀλλ’ εἶναι ταῦτ’ ἀληθῆ ἃ οὗτοσ ἀπήγγελλε πρὸσ ὑμᾶσ, καὶ τοῖσ Θηβαίοισ ἥκειν, οὐχ αὑτοῖσ ὄλεθρον. ἦσαν ἄλλοι τινὲσ οἳ πάσχειν ὁτιοῦν καὶ ἀμύνεσθαι δεῖν ᾤοντο·

ἀλλὰ καὶ τούτουσ μαλακοὺσ ἐποίησε τὸ τὸν Φίλιππον ὑπάρχειν αὐτοῖσ πεισθῆναι, καὶ τὸ ταῦτ’ εἰ μὴ ποιήσουσιν ὑμᾶσ ἐπ’ αὐτοὺσ ἥξειν, οὓσ βοηθήσειν αὑτοῖσ ἤλπιζον ἐκεῖνοι. ἀλλὰ καὶ μεταμέλειν ὑμῖν ᾤοντό τινεσ πεποιημένοισ τὴν πρὸσ Φίλιππον εἰρήνην· τούτοισ ὅτι καὶ τοῖσ ἐγγόνοισ τὴν αὐτὴν ἐψηφίσασθ’ ἐπέδειξαν, ὥστε πανταχῇ τὰ παρ’ ὑμῶν ἀπογνωσθῆναι. διόπερ ταῦτα πάντ’ εἰσ ἓν ψήφισμα συνεσκεύασαν. ὃ καὶ μέγιστον ἔμοιγε δοκοῦσιν ἁπάντων ὑμᾶσ ἠδικηκέναι·

τὸ γὰρ πρὸσ ἄνδρα θνητὸν καὶ διὰ καιρούσ τινασ ἰσχύοντα γράφοντασ εἰρήνην ἀθάνατον συνθέσθαι τὴν κατὰ τῆσ πόλεωσ αἰσχύνην, καὶ ἀποστερῆσαι μὴ μόνον τῶν ἄλλων, ἀλλὰ καὶ τῶν παρὰ τῆσ τύχησ εὐεργεσιῶν τὴν πόλιν, καὶ τοσαύτῃ περιουσίᾳ χρήσασθαι πονηρίασ ὥστε μὴ μόνον τοὺσ ὄντασ Ἀθηναίουσ, ἀλλὰ καὶ τοὺσ ὕστερόν ποτε μέλλοντασ ἔσεσθαι πάντασ ἠδικηκέναι, πῶσ οὐχὶ πάνδεινόν ἐστι; τοῦτο τοίνυν οὐδέποθ’ ὑμεῖσ ὑπεμείνατ’ ἂν ὕστερον προσγράψαι πρὸσ τὴν εἰρήνην, τὸ καὶ τοῖσ ἐγγόνοισ, εἰ μὴ ταῖσ παρ’ Αἰσχίνου ῥηθείσαισ ὑποσχέσεσιν τότ’ ἐπιστεύσατε, αἷσπερ οἱ Φωκεῖσ πιστεύσαντεσ ἀπώλοντο.

καὶ γάρ τοι παραδόντεσ αὑτοὺσ Φιλίππῳ καὶ ἑκόντεσ ἐγχειρίσαντεσ ἐκείνῳ τὰσ πόλεισ ἁπάντων τῶν ἐναντίων ὧν πρὸσ ὑμᾶσ οὗτοσ ἀπήγγειλ’ ἔτυχον. ἵνα δ’ εἰδῆτε σαφῶσ ὅτι ταῦθ’ οὕτω καὶ διὰ τούτουσ ἀπόλωλε, τοὺσ χρόνουσ ὑμῖν λογιοῦμαι καθ’ οὓσ ἐγίγνεθ’ ἕκαστα.

περὶ ὧν δ’ ἄν τισ ἀντιλέγῃ τούτων, ἀναστὰσ ἐν τῷ ἐμῷ ὕδατι εἰπάτω. ἡ μὲν τοίνυν εἰρήνη ἐλαφηβολιῶνοσ ἐνάτῃ ἐπὶ δέκα ἐγένετο, ἀπεδημήσαμεν δ’ ἡμεῖσ ἐπὶ τοὺσ ὁρ́κουσ τρεῖσ μῆνασ ὅλουσ· καὶ τοῦτον ἅπαντα τὸν χρόνον ἦσαν οἱ Φωκεῖσ σῷοι. ἥκομεν δὲ δεῦρ’ ἀπὸ τῆσ πρεσβείασ τῆσ ἐπὶ τοὺσ ὁρ́κουσ τρίτῃ ἐπὶ δέκα τοῦ σκιροφοριῶνοσ μηνόσ, καὶ παρῆν ὁ Φίλιπποσ ἐν Πύλαισ ἤδη καὶ τοῖσ Φωκεῦσιν ἐπηγγέλλετο ὧν οὐδὲν ἐπίστευον ἐκεῖνοι.

σημεῖον δέ· οὐ γὰρ ἂν δεῦρ’ ἧκον ὡσ ὑμᾶσ. ἡ δ’ ἐκκλησία μετὰ ταῦτα, ἐν ᾗ πάντα τὰ πράγματ’ ἀπώλεσαν οὗτοι ψευσάμενοι καὶ φενακίσαντεσ ὑμᾶσ, τῇ ἕκτῃ ἐπὶ δέκα ἐγίγνετο τοῦ σκιροφοριῶνοσ. ἀπὸ τοίνυν ταύτησ πεμπταῖα λογίζομαι τὰ παρ’ ὑμῶν ἐν τοῖσ Φωκεῦσι γενέσθαι·

παρῆσαν γὰρ οἱ τῶν Φωκέων πρέσβεισ ἐνθάδε, καὶ ἦν αὐτοῖσ καὶ τί ἀπαγγελοῦσιν οὗτοι καὶ τί ψηφιεῖσθ’ ὑμεῖσ ἐπιμελέσ. οὐκοῦν εἰκάσ, ᾗ τίθεμεν πυθέσθαι τοὺσ Φωκέασ τὰ παρ’ ὑμῶν· ἀπὸ γὰρ τῆσ ἕκτησ εἰσ ταύτην πέμπτη γίγνεται. ὑστέρα τοίνυν δεκάτη, ἐνάτη, ὀγδόη· ταύτῃ ἐγίγνονθ’ αἱ σπονδαί, καὶ πάντα τἀκεῖ πράγματ’ ἀπωλώλει καὶ τέλοσ εἶχεν. τῷ τοῦτο δῆλον;

τῇ τετράδι φθίνοντοσ ἠκκλησιάζετε μὲν τόθ’ ὑμεῖσ ἐν Πειραιεῖ περὶ τῶν ἐν τοῖσ νεωρίοισ, ἧκε δὲ Δερκύλοσ ἐκ Χαλκίδοσ καὶ ἀπήγγελλεν ὑμῖν ὅτι πάντα τὰ πράγματ’ ἐγκεχείρικε Θηβαίοισ ὁ Φίλιπποσ, καὶ πέμπτην εἶναι ταύτην ἡμέραν ἐλογίζετ’ ἀφ’ οὗ γεγόνασιν αἱ σπονδαί. ὀγδόη τοίνυν, ἑβδόμη, ἕκτη, πέμπτη, τετράσ· αὐτὸ συμβαίνει εἰσ ταύτην εἶναι πέμπτην. οὐκοῦν τοῖσ χρόνοισ, οἷσ ἀπήγγελλον, οἷσ ἔγραφον, πᾶσιν ἐξελέγχονται συνηγωνισμένοι Φιλίππῳ καὶ συναίτιοι γεγονότεσ τοῦ τῶν Φωκέων ὀλέθρου. ἔτι τοίνυν τὸ μηδεμίαν τῶν πόλεων τῶν ἐν Φωκεῦσιν ἁλῶναι πολιορκίᾳ μηδ’ ἐκ προσβολῆσ κατὰ κράτοσ, ἀλλ’ ἐκ τοῦ σπείσασθαι πάντασ ἄρδην ἀπολέσθαι, μέγιστόν ἐστι σημεῖον τοῦ διὰ τούτουσ πεισθέντασ αὐτοὺσ ὡσ ὑπὸ τοῦ Φιλίππου σωθήσονται ταῦτα παθεῖν·

οὐ γὰρ ἐκεῖνόν γ’ ἠγνόουν. φέρε δή μοι καὶ τὴν συμμαχίαν τὴν τῶν Φωκέων καὶ τὰ δόγμαθ’ ὑφ’ ὧν καθεῖλον αὐτῶν τὰ τείχη, ἵν’ εἰδῆθ’ οἱών ὑπαρχόντων αὐτοῖσ παρ’ ὑμῶν οἱών ἔτυχον διὰ τούτουσ τοὺσ θεοῖσ ἐχθρούσ. λέγε. Συμμαχία Φωκέων καὶ Ἀθηναίων ἃ μὲν τοίνυν ὑπῆρχε παρ’ ὑμῶν αὐτοῖσ, ταῦτ’ ἐστί, φιλία, συμμαχία, βοήθεια· ὧν δ’ ἔτυχον διὰ τοῦτον τὸν βοηθῆσαι κωλύσαντα ὑμᾶσ, ἀκούσατε.

λέγε. Ὁμολογία Φιλίππου καὶ Φωκέων ἀκούετ’, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι. ὁμολογία Φιλίππου καὶ Φωκέων, φησίν, οὐχὶ Θηβαίων καὶ Φωκέων, οὐδὲ Θετταλῶν καὶ Φωκέων, οὐδὲ Λοκρῶν, οὐδ’ ἄλλου τῶν παρόντων οὐδενόσ·

καὶ πάλιν παραδοῦναι δὲ τὰσ πόλεισ Φωκέασ, φησί, Φιλίππῳ, οὐχὶ Θηβαίοισ οὐδὲ Θετταλοῖσ οὐδ’ ἄλλῳ οὐδενί. διὰ τί;

ὅτι Φίλιπποσ ἀπηγγέλλετο πρὸσ ὑμᾶσ ὑπὸ τούτου ἐπὶ τῇ τῶν Φωκέων σωτηρίᾳ παρεληλυθέναι. τούτῳ δὴ πάντ’ ἐπίστευον, καὶ πρὸσ τοῦτον πάντ’ ἐσκόπουν, πρὸσ τοῦτον ἐποιοῦντο τὴν εἰρήνην. λέγε δὴ τἀπίλοιπα. καὶ σκοπεῖτε τί πιστεύσαντεσ τί ἔπασχον. ἆρά γ’ ὅμοι’ ἢ παραπλήσι’ οἷσ οὗτοσ ἀπήγγελλεν; λέγε. Δόγματα Ἀμφικτυόνων τούτων, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, δεινότερ’ οὐ γέγονεν οὐδὲ μείζω πράγματ’ ἐφ’ ἡμῶν ἐν τοῖσ Ἕλλησιν, οἶμαι δ’ οὐδ’ ἐν τῷ πρόσθεν χρόνῳ. τηλικούτων μέντοι καὶ τοιούτων πραγμάτων κύριοσ εἷσ ἀνὴρ Φίλιπποσ γέγονεν διὰ τούτουσ, οὔσησ τῆσ Ἀθηναίων πόλεωσ, ᾗ προεστάναι τῶν Ἑλλήνων πάτριον καὶ μηδὲν τοιοῦτον περιορᾶν γιγνόμενον. ὃν μὲν τοίνυν τρόπον οἱ ταλαίπωροι Φωκεῖσ ἀπολώλασιν, οὐ μόνον ἐκ τῶν δογμάτων τούτων ἔστιν ἰδεῖν, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ἔργων ἃ πέπρακται, θέαμα δεινόν, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, καὶ ἐλεινόν·

ὅτε γὰρ νῦν ἐπορευόμεθ’ εἰσ Δελφούσ, ἐξ ἀνάγκησ ἦν ὁρᾶν ἡμῖν πάντα ταῦτα, οἰκίασ κατεσκαμμένασ, τείχη περιῃρημένα, χώραν ἔρημον τῶν ἐν ἡλικίᾳ, γύναια δὲ καὶ παιδάρι’ ὀλίγα καὶ πρεσβύτασ ἀνθρώπουσ οἰκτρούσ·

οὐδ’ ἂν εἷσ δύναιτ’ ἐφικέσθαι τῷ λόγῳ τῶν ἐκεῖ κακῶν νῦν ὄντων. ἀλλὰ μὴν ὅτι τὴν ἐναντίαν ποτὲ Θηβαίοισ ψῆφον ἔθενθ’ οὗτοι περὶ ἡμῶν ὑπὲρ ἀνδραποδισμοῦ προτεθεῖσαν, ὑμῶν ἔγωγ’ ἀκούω πάντων. τίν’ ἂν οὖν οἰέσθ’, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, τοὺσ προγόνουσ ὑμῶν, εἰ λάβοιεν αἴσθησιν, ψῆφον ἢ γνώμην θέσθαι περὶ τῶν αἰτίων τοῦ τούτων ὀλέθρου;

ἐγὼ μὲν γὰρ οἶμαι κἂν καταλεύσαντασ αὐτοὺσ ταῖσ ἑαυτῶν χερσὶν καθαροὺσ ἔσεσθαι νομίζειν. πῶσ γὰρ οὐκ αἰσχρόν, μᾶλλον δ’ εἴ τισ ἔστιν ὑπερβολὴ τούτου, τοὺσ σεσωκότασ ἡμᾶσ τότε καὶ τὴν σῴζουσαν περὶ ἡμῶν ψῆφον θεμένουσ, τούτουσ τῶν ἐναντίων τετυχηκέναι διὰ τούτουσ, καὶ περιῶφθαι τοιαῦτα πεπονθότασ οἷ’ οὐδένεσ ἄλλοι τῶν Ἑλλήνων; τίσ οὖν ὁ τούτων αἴτιοσ; τίσ ὁ ταῦτα φενακίσασ; οὐχ οὗτοσ; πολλὰ τοίνυν ἄν τισ, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, Φίλιππον εὐδαιμονίσασ τῆσ τύχησ εἰκότωσ, τοῦτο μάλιστ’ ἂν εὐδαιμονίσειεν ἁπάντων, ὃ μὰ τοὺσ θεοὺσ καὶ τὰσ θεὰσ οὐκ ἔχω λέγειν ἔγωγ’ ἄλλον ὅστισ ηὐτύχηκεν ἐφ’ ἡμῶν.

τὸ μὲν γὰρ πόλεισ μεγάλασ εἰληφέναι καὶ χώραν πολλὴν ὑφ’ ἑαυτῷ πεποιῆσθαι καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα ζηλωτὰ μέν ἐστιν, οἶμαι, καὶ λαμπρά· πῶσ γὰρ οὔ; ἔχοι δ’ ἄν τισ εἰπεῖν πεπραγμένα καὶ ἑτέροισ πολλοῖσ. ἀλλ’ ἐκεῖν’ ἴδιον καὶ οὐδενὶ τῶν πάντων ἄλλῳ γεγονὸσ εὐτύχημα.

τὸ ποῖον; τὸ ἐπειδὴ πονηρῶν ἀνθρώπων εἰσ τὰ πράγματ’ αὐτῷ ἐδέησεν, πονηροτέρουσ εὑρεῖν ἢ ἐβούλετο. πῶσ γὰρ οὐχ οὗτοι τοιοῦτοι δικαίωσ ὑποληφθεῖεν ἄν, οἵ γε, ἃ ὑπὲρ αὑτοῦ Φίλιπποσ τηλικούτων ὄντων αὐτῷ τῶν διαφόρων οὐκ ἐτόλμα ψεύσασθαι, οὐδ’ ἔγραψεν οὔτ’ εἰσ ἐπιστολὴν οὐδεμίαν, οὔτε πρεσβευτὴσ οὐδεὶσ εἶπε τῶν παρ’ ἐκείνου, ἐπὶ ταῦτα μισθώσαντεσ ἑαυτοὺσ ὑμᾶσ ἐξηπάτων; καὶ ὁ μὲν Ἀντίπατροσ καὶ ὁ Παρμενίων, δεσπότῃ διακονοῦντεσ καὶ οὐ μέλλοντεσ ὑμῖν μετὰ ταῦτ’ ἐντεύξεσθαι, ὅμωσ τοῦθ’ εὑρ́οντο, μὴ δι’ αὐτῶν ὑμᾶσ ἐξαπατηθῆναι·

οἱ δέ, Ἀθηναῖοι, τῆσ ἐλευθερωτάτησ πόλεωσ, πρέσβεισ ταχθέντεσ ὑμᾶσ, οἷσ ἀπαντῶντασ ἐμβλέπειν, οἷσ συζῆν ἀνάγκη τὸν λοιπὸν βίον καὶ ἐν οἷσ εὐθύνασ ἔμελλον δώσειν τῶν πεπραγμένων, τούτουσ ἐξαπατᾶν ὑπέστησαν. πῶσ ἂν ἄνθρωποι κακίουσ ἢ μᾶλλον ἀπονενοημένοι τούτων γένοιντο; ἵνα τοίνυν εἰδῆθ’ ὅτι καὶ κατάρατόσ ἐστιν ὑφ’ ὑμῶν, καὶ οὐδ’ ὅσιον ὑμῖν οὐδ’ εὐσεβέσ ἐστι τοιαῦτ’ ἐψευσμένον αὐτὸν ἀφεῖναι, λέγε τὴν ἀρὰν καὶ ἀνάγνωθι λαβὼν τὴν ἐκ τοῦ νόμου ταυτηνί.

Ἀρά ταῦθ’ ὑπὲρ ὑμῶν, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, καθ’ ἑκάστην τὴν ἐκκλησίαν ὁ κῆρυξ εὔχεται νόμῳ προστεταγμένα, καὶ ὅταν ἡ βουλὴ καθῆται, παρ’ ἐκείνῃ πάλιν. καὶ ταῦτ’ οὐκ ἔνεστιν εἰπεῖν τούτῳ ὡσ οὐκ εὖ ᾔδει·

ὑπογραμματεύων γὰρ ὑμῖν καὶ ὑπηρετῶν τῇ βουλῇ αὐτὸσ ἐξηγεῖτο τὸν νόμον τοῦτον τῷ κήρυκι. πῶσ οὖν οὐκ ἄτοπον καὶ ὑπερφυὲσ ἂν πεποιηκότεσ ὑμεῖσ εἰήτε, εἰ ἃ προστάττετε, μᾶλλον δ’ ἀξιοῦτε ποιεῖν ὑπὲρ ὑμῶν τοὺσ θεούσ, ταῦτ’ αὐτοὶ κύριοι γεγενημένοι τήμερον μὴ ποιήσαιτε, ἀλλ’ ὃν ἐκείνοισ εὔχεσθ’ ἐξώλη ποιεῖν αὐτὸν καὶ γένοσ καὶ οἰκίαν, τοῦτον ἀφείητ’ αὐτοί;

μηδαμῶσ· ὃσ γὰρ ἂν ὑμᾶσ λάθῃ, τοῦτον ἀφίετε τοῖσ θεοῖσ κολάζειν· ὃν δ’ ἂν αὐτοὶ λάβητε, μηκέτ’ ἐκείνοισ περὶ τούτου προστάττετε. εἰσ τοίνυν τοῦτ’ ἀναιδείασ καὶ τόλμησ αὐτὸν ἥξειν ἀκούω, ὥστε πάντων τῶν πεπραγμένων ἐκστάντα, ὧν ἀπήγγειλεν, ὧν ὑπέσχετο, ὧν πεφενάκικε τὴν πόλιν, ὥσπερ ἐν ἄλλοισ τισὶ κρινόμενον καὶ οὐκ ἐν ὑμῖν τοῖσ ἅπαντ’ εἰδόσι, πρῶτον μὲν Λακεδαιμονίων, εἶτα Φωκέων, εἶθ’ Ἡγησίππου κατηγορήσειν.

ἔστι δὲ ταῦτα γέλωσ, μᾶλλον δ’ ἀναισχυντία δεινή. ὅσα γὰρ νῦν ἐρεῖ περὶ τῶν Φωκέων ἢ τῶν Λακεδαιμονίων ἢ τοῦ Ἡγησίππου, ὡσ Πρόξενον οὐχ ὑπεδέξαντο, ὡσ ἀσεβεῖσ εἰσίν, ὡσ ‐ ὅ τι ἂν δήποτ’ αὐτῶν κατηγορῇ, πάντα δήπου ταῦτα πρὸ τοῦ τοὺσ πρέσβεισ τούτουσ δεῦρ’ ἥκειν ἐπέπρακτο, καὶ οὐκ ἦν ἐμποδὼν τῷ τοὺσ Φωκέασ σῴζεσθαι, ὡσ τίσ φησιν;

Αἰσχίνησ αὐτὸσ οὑτοσί.

οὐ γὰρ ὡσ εἰ μὴ διὰ Λακεδαιμονίουσ, οὐδ’ ὡσ εἰ μὴ Πρόξενον οὐχ ὑπεδέξαντο, οὐδ’ ὡσ εἰ μὴ δι’ Ἡγήσιππον, οὐδ’ ὡσ εἰ μὴ διὰ τὸ καὶ τὸ ἐσώθησαν ἂν οἱ Φωκεῖσ, οὐχ οὕτω τότ’ ἀπήγγειλεν, ἀλλὰ πάντα ταῦθ’ ὑπερβὰσ διαρρήδην ἥκειν πεπεικὼσ ἔφη Φίλιππον Φωκέασ σῴζειν, τὴν Βοιωτίαν οἰκίζειν, ὑμῖν τὰ πράγματ’ οἰκεῖα ποιεῖν· ταῦτα πεπράξεσθαι δυοῖν ἢ τριῶν ἡμερῶν· διὰ ταῦτα χρήμαθ’ ἑαυτῷ τοὺσ Θηβαίουσ ἐπικεκηρυχέναι. μὴ τοίνυν ἃ πρὸ τοῦ τοῦτον ἀπαγγεῖλαι ταῦτ’ ἐπέπρακτ’ ἢ Λακεδαιμονίοισ ἢ Φωκεῦσιν ἀκούετε μηδ’ ἀνέχεσθε, μηδὲ κατηγορεῖν ἐᾶτε Φωκέων ὡσ πονηροί.

οὐδὲ γὰρ Λακεδαιμονίουσ διὰ τὴν ἀρετὴν αὐτῶν ποτ’ ἐσώσατε, οὐδὲ τοὺσ καταράτουσ Εὐβοέασ τουτουσί, οὐδ’ ἄλλουσ πολλούσ, ἀλλ’ ὅτι συμφέρον ἦν σῶσ εἶναι τῇ πόλει, ὥσπερ Φωκέασ νυνί. καὶ τί τῶν Φωκέων ἢ τῶν Λακεδαιμονίων ἢ ὑμῶν ἢ ἄλλου τινὸσ ἀνθρώπων μετὰ τοὺσ παρὰ τούτου λόγουσ ἐξαμαρτόντοσ οὐκ ἀπέβη τὰ πρὸσ ὑμᾶσ ὑπὸ τούτου τότε ῥηθέντα; τοῦτ’ ἐρωτᾶτε· οὐ γὰρ ἕξει δεῖξαι. πέντε γὰρ ἡμέραι γεγόνασι μόναι, ἐν αἷσ οὗτοσ ἀπήγγειλε τὰ ψευδῆ, ὑμεῖσ ἐπιστεύσατε, οἱ Φωκεῖσ ἐπύθοντο, ἐνέδωκαν ἑαυτούσ, ἀπώλοντο.

ὅθεν οἶμαι καὶ δῆλόν ἐστι σαφῶσ, ὅτι πᾶσ’ ἀπάτη καὶ τέχνη συνεσκευάσθη τοῦ περὶ Φωκέασ ὀλέθρου. ὃν μὲν γὰρ χρόνον οὐχ οἱο͂́σ τ’ ἦν ἐλθεῖν ὁ Φίλιπποσ διὰ τὴν εἰρήνην, ἀλλ’ ἦν ἐν παρασκευῇ, τοὺσ Λακεδαιμονίουσ μετεπέμπετο, πάντα τὰ πράγμαθ’ ὑποσχόμενοσ πράξειν ἐκείνοισ, ἵνα μὴ δι’ ὑμῶν αὐτοὺσ οἱ Φωκεῖσ ὑποποιήσωνται. ἐπειδὴ δ’ ἧκεν εἰσ Πύλασ, οἱ Λακεδαιμόνιοι δ’ αἰσθόμενοι τὴν ἐνέδραν ὑπεχώρησαν, τοῦτον αὖ προκαθῆκεν ἐξαπατᾶν ὑμᾶσ, ἵνα μὴ πάλιν, ὑμῶν αἰσθομένων ὅτι Θηβαίοισ τὰ πράγματα πράττει, εἰσ χρόνουσ καὶ πόλεμον καὶ τριβὴν ἐμπέσῃ, τῶν μὲν Φωκέων ἀμυνομένων, ὑμῶν δὲ βοηθούντων, ἀλλ’ ἀκονιτεὶ πάνθ’ ὑφ’ ἑαυτῷ ποιήσηται·

ὅπερ καὶ γέγονεν. μὴ οὖν ὅτι καὶ Λακεδαιμονίουσ καὶ Φωκέασ ἐξηπάτησε Φίλιπποσ, διὰ ταῦθ’ ὧν ὑμᾶσ οὗτοσ ἐξηπάτησε μὴ δότω δίκην· οὐ γὰρ δίκαιον. ἂν τοίνυν ἀντὶ Φωκέων καὶ Πυλῶν καὶ τῶν ἄλλων τῶν ἀπολωλότων Χερρόνησοσ ὡσ περίεστι τῇ πόλει λέγῃ, πρὸσ Διὸσ καὶ θεῶν μὴ ἀποδέξησθ’, ὦ ἄνδρεσ δικασταί, μηδ’ ὑπομείνητε, πρὸσ οἷσ ἐκ τῆσ πρεσβείασ ἠδίκησθε, καὶ ἐκ τῆσ ἀπολογίασ ὄνειδοσ προσκατασκευασθῆναι τῇ πόλει, ὡσ ἄρ’ ὑμεῖσ τῶν ἰδίων τι κτημάτων ὑπεξαιρούμενοι τὴν τῶν συμμάχων σωτηρίαν προήκασθε.

οὐ γὰρ ἐποιήσατε τοῦτο, ἀλλ’ ἤδη τῆσ εἰρήνησ γεγονυίασ καὶ τῆσ Χερρονήσου σῴασ οὔσησ τέτταρασ μῆνασ ὅλουσ ἐσῴζονθ’ οἱ Φωκεῖσ τοὺσ ὕστερον, ἡ δὲ τούτου ψευδολογία μετὰ ταῦθ’ ὕστερον αὐτοὺσ ἀπώλεσεν, ἐξαπατήσασ’ ὑμᾶσ. εἶτα καὶ νῦν ἐν μείζονι κινδύνῳ τὴν Χερρόνησον οὖσαν εὑρήσετ’ ἢ τότε.

πότερον γὰρ εὐπορώτερον ἂν δίκην ἔδωκε Φίλιπποσ ἐξαμαρτὼν εἰσ αὐτὴν πρὶν τούτων τι τῆσ πόλεωσ προλαβεῖν, ἢ νυνί; ἐγὼ μὲν οἶμαι, τότε πολλῷ. τίσ οὖν ἡ ταύτησ περιουσία, τῶν φόβων ἀφῃρημένων καὶ τῶν κινδύνων τῶν τοῦ βουληθέντοσ ἂν αὐτὴν ἀδικῆσαι; ἔτι τοίνυν τοιοῦτό τι μέλλειν αὐτὸν ἀκούω λέγειν, ὅτι θαυμάζει τί δήποτε Δημοσθένησ αὐτοῦ κατηγορεῖ, Φωκέων δ’ οὐδείσ.

ὡσ δὴ τοῦτ’ ἔχει, βέλτιον προακοῦσαι παρ’ ἐμοῦ. Φωκέων τῶν ἐκπεπτωκότων οἱ μὲν οἶμαι βέλτιστοι καὶ μετριώτατοι φυγάδεσ γεγενημένοι καὶ τοιαῦτα πεπονθότεσ ἡσυχίαν ἄγουσι, καὶ οὐδεὶσ ἂν αὐτῶν ἐθελήσειεν ὑπὲρ τῶν κοινῶν συμφορῶν ἰδίαν ἔχθραν ἀνελέσθαι· οἱ δ’ ὁτιοῦν ἂν ἀργυρίου ποιήσαντεσ τὸν δώσοντ’ οὐκ ἔχουσιν αὑτοῖσ. οὐ γὰρ ἔγωγ’ ἂν ἔδωκ’ οὐδενὶ οὐδὲν ὥστε μοι παραστάντασ ἐνταυθὶ βοᾶν οἱᾶ πεπόνθασιν·

ἡ γὰρ ἀλήθεια καὶ τὰ πεπραγμέν’ αὐτὰ βοᾷ. ἀλλὰ μὴν ὅ γε δῆμοσ ὁ τῶν Φωκέων οὕτω κακῶσ καὶ ἐλεινῶσ διάκειται ὥστε μὴ περὶ τοῦ κατηγορεῖν ἑκάστῳ τὰσ Ἀθήνησιν εὐθύνασ εἶναι τὸν λόγον, ἀλλὰ δουλεύειν καὶ τεθνάναι τῷ φόβῳ Θηβαίουσ καὶ τοὺσ Φιλίππου ξένουσ, οὓσ ἀναγκάζονται τρέφειν, διῳκισμένοι κατὰ κώμασ καὶ παρῃρημένοι τὰ ὅπλα. μὴ δὴ ταῦτα λέγειν αὐτὸν ἐᾶτε, ἀλλ’ ὡσ οὐκ ἀπολώλασι Φωκεῖσ δεικνύναι, ἢ ὡσ οὐχ ὑπέσχετο σώσειν αὐτοὺσ Φίλιππον.

τοῦτο γάρ εἰσι πρεσβείασ εὔθυναι, τί πέπρακται; τί ἀπήγγειλασ; εἰ μὲν ἀληθῆ, σῴζου· εἰ δὲ ψευδῆ, δίκην δόσ. εἰ δὲ μὴ πάρεισι Φωκεῖσ, τί τοῦτο; οὕτω γὰρ διέθηκασ αὐτούσ, οἶμαι, τὸ μέροσ σύ, ὥστε μήτε τοῖσ φίλοισ βοηθεῖν μήτε τοὺσ ἐχθροὺσ ἀμύνεσθαι δύνασθαι. καὶ μὴν ὅτι χωρὶσ τῆσ ἄλλησ αἰσχύνησ καὶ ἀδοξίασ, ἣν τὰ πεπραγμέν’ ἔχει, καὶ μεγάλοι κίνδυνοι περιεστᾶσιν ἐκ τούτων τὴν πόλιν, ῥᾴδιον δεῖξαι.

τίσ γὰρ οὐκ οἶδεν ὑμῶν ὅτι τῷ Φωκέων πολέμῳ καὶ τῷ κυρίουσ εἶναι Πυλῶν Φωκέασ ἥ τ’ ἀπὸ Θηβαίων ἄδει’ ὑπῆρχεν ἡμῖν, καὶ τὸ μηδέποτ’ ἐλθεῖν ἂν εἰσ Πελοπόννησον μηδ’ εἰσ Εὔβοιαν μηδ’ εἰσ τὴν Ἀττικὴν Φίλιππον μηδὲ Θηβαίουσ; ταύτην μέντοι τὴν ἀπὸ τοῦ τόπου καὶ τῶν πραγμάτων αὐτῶν ἀσφάλειαν ὑπάρχουσαν τῇ πόλει ταῖσ τούτων ἀπάταισ καὶ ψευδολογίαισ πεισθέντεσ προήκασθ’ ὑμεῖσ, καὶ τετειχισμένην ὅπλοισ καὶ πολέμῳ συνεχεῖ καὶ πόλεσιν μεγάλαισ συμμάχων ἀνδρῶν καὶ χώρᾳ πολλῇ περιείδετ’ ἀνασταθεῖσαν.

καὶ ματαία μὲν ἡ πρότερον βοήθει’ εἰσ Πύλασ ὑμῖν γέγονεν, ἣν μετὰ πλειόνων ἢ διακοσίων ταλάντων ἐποιήσασθε, ἂν λογίσησθε τὰσ ἰδίασ δαπάνασ τὰσ τῶν στρατευσαμένων, μάταιαι δὲ καὶ αἱ κατὰ Θηβαίων ἐλπίδεσ. ὃ δέ, πολλῶν ὄντων καὶ δεινῶν ὧν οὗτοσ ὑπηρέτηκε Φιλίππῳ, πλείστην ὕβριν ὡσ ἀληθῶσ ἔχει κατὰ τῆσ πόλεωσ καὶ ἁπάντων ὑμῶν, τοῦτ’ ἀκούσατέ μου, ὅτι τοῖσ Θηβαίοισ ἐγνωκότοσ ἐξ ἀρχῆσ τοῦ Φιλίππου πάνθ’ ἃ πεποίηκε ποιεῖν, οὗτοσ ἀπαγγείλασ τἀναντία καὶ φανεροὺσ ἐπιδείξασ ὑμᾶσ οὐχὶ βουλομένουσ, ὑμῖν μὲν τὴν ἔχθραν τὴν πρὸσ Θηβαίουσ μείζω, Φιλίππῳ δὲ τὴν χάριν πεποίηκεν.

πῶσ ἂν οὖν ὑβριστικώτερον ἄνθρωποσ ὑμῖν ἐχρήσατο; λέγε δὴ τὸ ψήφισμα λαβὼν τὸ τοῦ Διοφάντου καὶ τὸ τοῦ Καλλισθένουσ, ἵν’ εἰδῆθ’ ὅτι, ὅτε μὲν τὰ δέοντ’ ἐποιεῖτε, θυσιῶν καὶ ἐπαίνων ἠξιοῦσθε παρ’ ὑμῖν αὐτοῖσ καὶ παρὰ τοῖσ ἄλλοισ, ἐπειδὴ δ’ ὑπὸ τούτων παρεκρούσθητε, παῖδασ καὶ γυναῖκασ ἐκ τῶν ἀγρῶν κατεκομίζεσθε καὶ τὰ Ἡράκλει’ ἐντὸσ τείχουσ θύειν ἐψηφίζεσθε, εἰρήνησ οὔσησ.

ὃ καὶ θαυμάζω, εἰ τὸν μηδὲ τοὺσ θεούσ, καθ’ ὃ πάτριον ἦν, τιμᾶσθαι ποιήσαντα, τοῦτον ἀτιμώρητον ἀφήσετε. λέγε τὸ ψήφισμα. Ψήφισμα ταῦτα μὲν τότ’ ἄξι’, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, τῶν πεπραγμένων ἐψηφίσασθε. Λέγε δὴ τὰ μετὰ ταῦτα.

Ψήφισμα ταῦτα τότ’ ἐψηφίζεσθ’ ὑμεῖσ διὰ τούτουσ, οὐκ ἐπὶ ταύταισ ταῖσ ἐλπίσιν οὔτε κατ’ ἀρχὰσ ποιησάμενοι τὴν εἰρήνην καὶ τὴν συμμαχίαν, οὔθ’ ὕστερον ἐγγράψαι πεισθέντεσ <εἰσ> αὐτὴν καὶ τοῖσ ἐγγόνοισ, ἀλλ’ ὡσ θαυμάσι’ ἡλίκα πεισόμενοι διὰ τούτουσ ἀγαθά. καὶ μὴν καὶ μετὰ ταῦθ’ ὁσάκισ πρὸσ Πορθμῷ ἢ πρὸσ Μεγάροισ ἀκούοντεσ δύναμιν Φιλίππου καὶ ξένουσ ἐθορυβεῖσθε, πάντεσ ἐπίστασθε. οὐ τοίνυν εἰ μήπω τῆσ Ἀττικῆσ ἐπιβαίνει, δεῖ σκοπεῖν οὐδὲ ῥᾳθυμεῖν, ἀλλ’ εἰ διὰ τούτουσ ἐξουσία γέγονεν αὐτῷ τοῦθ’ ὅταν βούληται ποιῆσαι, τοῦθ’ ὁρᾶν, καὶ πρὸσ ἐκεῖνο τὸ δεινὸν βλέπειν, καὶ τὸν αἴτιον καὶ παρασκευάσαντα τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἐκείνῳ μισεῖν καὶ τιμωρεῖσθαι.

οἶδα τοίνυν ὅτι τοὺσ μὲν ὑπὲρ τῶν κατηγορημένων αὐτῶν λόγουσ Αἰσχίνησ φεύξεται, βουλόμενοσ δ’ ὑμᾶσ ὡσ πορρωτάτω τῶν πεπραγμένων ἀπάγειν διέξεισιν ἡλίκα πᾶσιν ἀνθρώποισ ἀγάθ’ ἐκ τῆσ εἰρήνησ γίγνεται καὶ τοὐναντίον ἐκ τοῦ πολέμου κακά, καὶ ὅλωσ ἐγκώμι’ εἰρήνησ ἐρεῖ, καὶ τοιαῦτ’ ἀπολογήσεται.

ἔστι δὲ καὶ ταῦτα κατηγορήματα τούτου. εἰ γὰρ ἡ τοῖσ ἄλλοισ ἀγαθῶν αἰτία τοσούτων πραγμάτων καὶ ταραχῆσ ἡμῖν αἰτία γέγονε, τί τισ εἶναι τοῦτο φῇ πλὴν ὅτι δῶρα λαβόντεσ οὗτοι καλὸν πρᾶγμα φύσει κακῶσ διέθηκαν; τί δ’;

οὐ τριήρεισ τριακόσιαι καὶ σκεύη ταύταισ καὶ χρήμαθ’ ὑμῖν περίεστι καὶ περιέσται διὰ τὴν εἰρήνην; ἴσωσ ἂν εἴποι. πρὸσ δὴ ταῦτ’ ἐκεῖν’ ὑμᾶσ ὑπολαμβάνειν δεῖ, ὅτι καὶ τὰ Φιλίππου πράγματ’ ἐκ τῆσ εἰρήνησ γέγονεν εὐπορώτερα πολλῷ, καὶ κατασκευαῖσ ὅπλων καὶ χώρασ καὶ προσόδων αἳ γεγόνασιν ἐκείνῳ μεγάλαι. γεγόνασι δὲ καὶ ἡμῖν τινέσ.

ἡ δέ γε τῶν πραγμάτων κατασκευὴ καὶ τῶν συμμάχων, δι’ ἣν ἢ αὑτοῖσ ἢ τοῖσ κρείττοσι τἀγαθὰ πάντεσ κέκτηνται, ἡ μὲν ἡμετέρα πραθεῖσ’ ὑπὸ τούτων ἀπόλωλε καὶ γέγονεν ἀσθενήσ, ἡ δ’ ἐκείνου φοβερὰ καὶ μείζων πολλῷ. οὐ δὴ δίκαιον ἐκείνῳ μὲν ἀμφότερ’ ηὐξῆσθαι διὰ τούτουσ καὶ τὰ τῶν συμμάχων καὶ τὰ τῶν προσόδων, ἃ δ’ ἡμῖν καὶ ὣσ ἂν ὑπῆρχεν ἐκ τῆσ εἰρήνησ, ταῦτ’ ἀνθ’ ὧν ἀπέδοντ’ αὐτοὶ λογίζεσθαι. οὐ γὰρ ταῦτ’ ἀντ’ ἐκείνων γέγονεν, οὐδὲ πολλοῦ δεῖ, ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἦν ἂν ὁμοίωσ ἡμῖν, ἐκεῖνα δὲ τούτοισ ἂν προσῆν εἰ μὴ διὰ τούτουσ. ὅλωσ δ’, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, δίκαιον δήπου φήσαιτ’ ἂν εἶναι, μήτ’ εἰ πολλὰ καὶ δεινὰ τὰ συμβεβηκότ’ ἐστὶ τῇ πόλει, μηδενὸσ δ’ Αἰσχίνησ αἴτιοσ τούτων, εἰσ τοῦτον ἐλθεῖν τὴν ὀργήν, μήτ’ εἴ τι τῶν δεόντων πέπρακται δι’ ἄλλον τινά, τοῦτο σῶσαι τουτονί·

ἀλλ’ ὅσων οὗτοσ αἴτιοσ σκεψάμενοι καὶ χάριν, ἂν ταύτησ ἄξιοσ ᾖ, καὶ τοὐναντίον ὀργήν, ἂν τοιαῦτα φαίνηται, ποιεῖσθε. πῶσ οὖν εὑρήσετε ταῦτα δικαίωσ;

ἐὰν μὴ πάνθ’ ἅμ’ ἐᾶτε ταράττειν αὐτόν, τὰ τῶν στρατηγῶν ἀδικήματα, τὸν πόλεμον τὸν πρὸσ Φίλιππον, τἀπὸ τῆσ εἰρήνησ ἀγαθά, ἀλλ’ ἕκαστον ἐφ’ αὑτοῦ σκοπῆτε. οἱο͂ν, ἦν ἡμῖν πόλεμοσ πρὸσ Φίλιππον; ἦν. ἐνταῦθ’ ἐγκαλεῖ τισ Αἰσχίνῃ; βούλεταί τισ τούτου κατηγορεῖν περὶ τῶν ἐν τῷ πολέμῳ πραχθέντων; οὐδὲ εἷσ. οὐκοῦν περὶ τούτων γ’ ἀφεῖται καὶ οὐδὲν αὐτὸν δεῖ λέγειν· περὶ γὰρ τῶν ἀμφισβητουμένων καὶ τοὺσ μάρτυρασ παρέχεσθαι καὶ τὰ τεκμήρια δεῖ λέγειν τὸν φεύγοντα, οὐ τὰ ὁμολογούμεν’ ἀπολογούμενον ἐξαπατᾶν. ὅπωσ τοίνυν περὶ τοῦ πολέμου μηδὲν ἐρεῖσ· οὐδεὶσ γὰρ οὐδὲν αἰτιᾶται περὶ αὐτοῦ σε. μετὰ ταῦτ’ εἰρήνην τινὲσ ἡμᾶσ ἔπειθον ποιήσασθαι·

ἐπείσθημεν· πρέσβεισ ἐπέμψαμεν· ἤγαγον οὗτοι δεῦρο τοὺσ ποιησομένουσ τὴν εἰρήνην. πάλιν ἐνταῦθα περὶ τούτου μέμφεταί τισ Αἰσχίνην; φησί τισ εἰσηγήσασθαι τοῦτον εἰρήνην, ἢ ἀδικεῖν ὅτι δεῦρ’ ἤγαγε τοὺσ ποιησομένουσ; οὐδὲ εἷσ. οὔκουν οὐδ’ ὑπὲρ αὐτοῦ τοῦ ποιήσασθαι τὴν πόλιν εἰρήνην οὐδὲν αὐτῷ λεκτέον· οὐ γὰρ οὗτοσ αἴτιοσ. τί οὖν, ἄνθρωπε, λέγεισ, εἴ τισ ἔροιτό με, καὶ πόθεν ἄρχει κατηγορεῖν;

ὅθεν, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, βουλευομένων ὑμῶν, οὐ περὶ τοῦ εἰ ποιητέον εἰρήνην ἢ μή ἐδέδοκτο γὰρ ἤδη τοῦτό γε ἀλλ’ ὑπὲρ τοῦ ποίαν τινά, τοῖσ τὰ δίκαια λέγουσιν ἀντειπὼν τῷ μισθοῦ γράφοντι συνεῖπε δῶρα λαβών, καὶ μετὰ ταῦτ’ ἐπὶ τοὺσ ὁρ́κουσ αἱρεθείσ, ὧν μὲν ὑμεῖσ προσετάξατε, οὐδ’ ὁτιοῦν ἐποίησε, τοὺσ δ’ ἐπὶ τοῦ πολέμου διασωθέντασ ἀπώλεσε τῶν συμμάχων, καὶ τηλικαῦτα καὶ τοιαῦτ’ ἐψεύσαθ’ ἡλίκ’ οὐδεὶσ πώποτ’ ἄλλοσ ἀνθρώπων οὔτε πρότερον οὔθ’ ὕστερον. τὸ μὲν γὰρ ἐξ ἀρχῆσ ἄχρι τοῦ λόγου τυχεῖν Φίλιππον ὑπὲρ τῆσ εἰρήνησ, Κτησιφῶν καὶ Ἀριστόδημοσ τὴν πρώτην ἔφερον τοῦ φενακισμοῦ, ἐπειδὴ δ’ εἰσ τὸ πράττειν ἤδη τὰ πράγμαθ’ ἧκεν, Φιλοκράτει καὶ τούτῳ παρέδωκαν, δεξάμενοι δ’ οὗτοι πάντ’ ἀπώλεσαν. εἶτ’ ἐπειδὴ δεῖ λόγον καὶ δίκην ὑπέχειν τῶν πεπραγμένων, ὤν, οἶμαι, πανοῦργοσ οὗτοσ καὶ θεοῖσ ἐχθρὸσ καὶ γραμματεύσ, ὡσ ὑπὲρ εἰρήνησ κρινόμενοσ ἀπολογήσεται, οὐχ ἵνα πλειόνων ἢ κατηγορεῖ τισ αὐτοῦ δῷ λόγον·

μανία γὰρ τοῦτό γε· ἀλλ’ ὁρᾷ τοῦθ’ ὅτι ἐν μὲν τοῖσ ὑφ’ αὑτοῦ πεπραγμένοισ ἀγαθὸν μὲν οὐδέν ἐστιν, ἅπαντα δὲ τἀδικήματα, ἡ δ’ ὑπὲρ τῆσ εἰρήνησ ἀπολογία, καὶ εἰ μηδὲν ἄλλο, τοὔνομα γοῦν ἔχει φιλάνθρωπον. ἣν δέδοικα μέν, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, δέδοικα, μὴ λελήθαμεν ὥσπερ οἱ δανειζόμενοι ἐπὶ πολλῷ ἄγοντεσ·

τὸ γὰρ ἀσφαλὲσ αὐτῆσ καὶ τὸ βέβαιον οὗτοι προὔδοσαν, Φωκέασ καὶ Πύλασ· οὐ μὴν διὰ τοῦτόν γ’ ἐξ ἀρχῆσ ἐποιησάμεθα, ἀλλ’ ἄτοπον μέν ἐστιν ὃ μέλλω λέγειν, ἀληθὲσ δὲ πάνυ· εἰ γάρ τισ ὡσ ἀληθῶσ χαίρει τῇ εἰρήνῃ, τοῖσ στρατηγοῖσ, ὧν κατηγοροῦσιν ἅπαντεσ, χάριν αὐτῆσ ἐχέτω· εἰ γὰρ ἐκεῖνοι ὡσ ὑμεῖσ ἐβούλεσθ’ ἐπολέμουν, οὐδ’ ὄνομ’ εἰρήνησ ἂν ὑμεῖσ ἠνέσχεσθε. εἰρήνη μὲν οὖν δι’ ἐκείνουσ, ἐπικίνδυνοσ δὲ καὶ σφαλερὰ καὶ ἄπιστοσ διὰ τούτουσ γέγονεν δωροδοκήσαντασ.

εἴργετ’ οὖν, εἴργετ’ αὐτὸν τῶν ὑπὲρ τῆσ εἰρήνησ λόγων, εἰσ δὲ τοὺσ ὑπὲρ τῶν πεπραγμένων ἐμβιβάζετε. οὐ γὰρ Αἰσχίνησ ὑπὲρ τῆσ εἰρήνησ κρίνεται, οὔ, ἀλλ’ ἡ εἰρήνη δι’ Αἰσχίνην διαβέβληται. σημεῖον δέ· εἰ γὰρ ἡ μὲν εἰρήνη ἐγεγόνει, μηδὲν δ’ ὕστερον ἐξηπάτησθ’ ὑμεῖσ μηδ’ ἀπωλώλει τῶν συμμάχων μηδείσ, τίν’ ἀνθρώπων ἐλύπησεν ἂν ἡ εἰρήνη, ἔξω τοῦ ἄδοξοσ γεγενῆσθαι; καίτοι καὶ τούτου συναίτιοσ οὗτοσ συνειπὼν Φιλοκράτει. ἀλλ’ ἀνήκεστόν γ’ οὐδὲν ἂν ἦν γεγονόσ. νῦν δ’, οἶμαι, πόλλ’, ὧν αἴτιοσ οὗτοσ. ὅτι μὲν τοίνυν αἰσχρῶσ καὶ κακῶσ πάντα ταῦθ’ ὑπὸ τούτων ἀπόλωλε καὶ διέφθαρται, οἶμαι πάντασ ὑμᾶσ εἰδέναι.

ἐγὼ δ’, ὦ ἄνδρεσ δικασταί, τοσοῦτ’ ἀπέχω τοῦ συκοφαντίαν τινὰ τοῖσ πράγμασι τούτοισ προσάγειν ἢ ὑμᾶσ ἀξιοῦν, ὥστ’ εἰ ταῦθ’ ὑπ’ ἀβελτερίασ ἢ δι’ εὐήθειαν ἢ δι’ ἄλλην ἄγνοιαν ἡντινοῦν οὕτω πέπρακται, αὐτόσ τ’ ἀφίημ’ Αἰσχίνην καὶ ὑμῖν συμβουλεύω. καίτοι τῶν σκήψεων τούτων οὐδεμί’ ἐστὶ πολιτικὴ οὐδὲ δικαία.

οὐδένα γὰρ τὰ κοινὰ πράττειν ὑμεῖσ κελεύετε οὐδ’ ἀναγκάζετε· ἀλλ’ ἐπειδάν τισ ἑαυτὸν πείσασ δύνασθαι προσέλθῃ, πρᾶγμα ποιοῦντεσ ἀνθρώπων χρηστῶν καὶ φιλανθρώπων, εὐνοϊκῶσ δέχεσθε καὶ οὐ φθονερῶσ, ἀλλὰ καὶ χειροτονεῖτε καὶ τὰ ὑμέτερ’ αὐτῶν ἐγχειρίζετε. ἐὰν μὲν οὖν κατορθοῖ τισ, τιμήσεται καὶ πλέον ἕξει τῶν πολλῶν κατὰ τοῦτο·

ἂν δ’ ἀποτυγχάνῃ, σκήψεισ καὶ προφάσεισ ἐρεῖ; ἀλλ’ οὐ δίκαιον. οὐ γὰρ ἂν ἐξαρκέσειε τοῖσ ἀπολωλόσι συμμάχοισ οὐδὲ τοῖσ παισὶν αὐτῶν οὐδὲ ταῖσ γυναιξὶν οὐδὲ τοῖσ ἄλλοισ διὰ τὴν ἀβελτερίαν τὴν ἐμήν, ἵνα μὴ τὴν τούτου λέγω, τοιαῦτα πεπονθέναι· πολλοῦ γε καὶ δεῖ. ἀλλ’ ὅμωσ ὑμεῖσ ἄφετ’ Αἰσχίνῃ τὰ δεινὰ ταῦτα καὶ ὑπερβάλλοντα, ἂν δι’ εὐήθειαν ἢ δι’ ἄλλην ἄγνοιαν ἡντινοῦν λελυμασμένοσ φανῇ.

ἂν μέντοι διὰ πονηρίαν ἀργύριον λαβὼν καὶ δῶρα, καὶ τοῦτ’ ἐξελεγχθῇ σαφῶσ ὑπ’ αὐτῶν τῶν πεπραγμένων, μάλιστα μέν, εἰ οἱο͂́ν τ’, ἀποκτείνατε, εἰ δὲ μή, ζῶντα τοῖσ λοιποῖσ παράδειγμα ποιήσατε. σκοπεῖτε δὴ τὸν ὑπὲρ τούτων ἔλεγχον, ὡσ δίκαιοσ ἔσται, μεθ’ ὑμῶν. ἀνάγκη δή που τοὺσ λόγουσ τούτουσ Αἰσχίνην πρὸσ ὑμᾶσ εἰπεῖν τουτονί, τοὺσ περὶ τῶν Φωκέων καὶ τῶν Θεσπιῶν καὶ τῆσ Εὐβοίασ, εἴπερ μὴ πεπρακὼσ αὑτὸν ἑκὼν ἐξηπάτα, δυοῖν θάτερον, ἢ διαρρήδην ἀκούσανθ’ ὑποσχομένου Φιλίππου ὅτι πράξει ταῦτα καὶ ποιήσει, ἢ εἰ μὴ τοῦτο, γοητευθέντα καὶ φενακισθέντα τῇ περὶ τἄλλα φιλανθρωπίᾳ καὶ ταῦτ’ ἐλπίσαντα παρ’ αὐτοῦ.

οὐκ ἔνεστι τούτων οὐδὲ ἓν χωρίσ. ἐκ τοίνυν τούτων ἀμφοτέρων μάλιστα πάντων ἀνθρώπων μισεῖν αὐτῷ προσήκει Φίλιππον.

διὰ τί; ὅτι τὸ μὲν ἐκείνου μέροσ πάντ’ αὐτῷ γέγονεν τὰ δεινότατα καὶ τὰ αἴσχιστα. ὑμᾶσ ἐξηπάτηκεν, ἀδοξεῖ, δικαίωσ ἀπόλωλε, κρίνεται· καὶ εἴ γέ τι τῶν προσηκόντων ἐγίγνετο, ἐν εἰσαγγελίᾳ πάλαι ἂν ἦν· νῦν δὲ διὰ τὴν ὑμετέραν εὐήθειαν καὶ πραότητ’ εὐθύνασ δίδωσι, καὶ ταύτασ ὁπηνίκα βούλεται. ἔστιν οὖν ὅστισ ὑμῶν φωνὴν ἀκήκοεν Αἰσχίνου κατηγοροῦντοσ Φιλίππου; τί δ’; ἐξελέγχοντ’ ἢ λέγοντά τι τοῦτον ἑόρακεν; οὐδὲ εἷσ·

ἀλλὰ πάντεσ Ἀθηναῖοι πρότερον κατηγοροῦσι Φιλίππου, καὶ ὁ τυχὼν ἀεί, ὧν οὐδὲν οὐδεὶσ ἠδίκηται, ἰδίᾳ δήπου. ἐγὼ δ’ ἐκείνουσ τοὺσ λόγουσ ἐζήτουν παρὰ τούτου, εἴπερ μὴ πεπρακὼσ αὑτὸν ἦν, ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, ἐμοὶ μὲν χρήσασθ’ ὅ τι βούλεσθε· ἐπίστευσ’, ἐξηπατήθην, ἥμαρτον, ὁμολογῶ. τὸν δ’ ἄνθρωπον, ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, φυλάττεσθε· ἄπιστοσ, γόησ, πονηρόσ. οὐχ ὁρᾶθ’ οἱᾶ πεποίηκεν ἐμέ; οἷ’ ἐξηπάτηκεν; τούτων οὐδέν’ ἀκούω τῶν λόγων, οὐδ’ ὑμεῖσ. διὰ τί;

ὅτι οὐ παρακρουσθεὶσ οὐδ’ ἐξαπατηθείσ, ἀλλὰ μισθώσασ αὑτὸν καὶ λαβὼν ἀργύριον ταῦτ’ εἶπε καὶ προὔδωκεν ἐκείνῳ, καὶ γέγονεν καλὸσ κἀγαθὸσ καὶ δίκαιοσ μισθωτὸσ ἐκείνῳ, πρεσβευτὴσ μέντοι καὶ πολίτησ ὑμῖν προδότησ καὶ τρίσ, οὐχ ἅπαξ, ἀπολωλέναι δίκαιοσ. οὐ τοίνυν ἐκ τούτων μόνον δῆλόσ ἐσθ’ ὅτι χρημάτων ἅπαντ’ εἶπεν ἐκεῖνα·

ἀλλ’ ἧκον ὡσ ὑμᾶσ ἔναγχοσ Θετταλοὶ καὶ Φιλίππου πρέσβεισ μετ’ αὐτῶν, ἀξιοῦντεσ ὑμᾶσ Φίλιππον Ἀμφικτύον’ εἶναι ψηφίσασθαι. τῷ προσῆκεν οὖν ἀντειπεῖν τούτοισ μάλιστα πάντων ἀνθρώπων; Αἰσχίνῃ τουτῳί. διὰ τί; ὅτι οἷσ οὗτοσ ἀπήγγειλε πρὸσ ὑμᾶσ, τούτοισ τἀναντί’ ἐποίησεν ἐκεῖνοσ. οὗτοσ μὲν γὰρ ἔφη Θεσπιὰσ καὶ Πλαταιὰσ αὐτὸν τειχιεῖν, καὶ τοὺσ μὲν Φωκέασ οὐκ ἀπολεῖν, τὴν δὲ Θηβαίων ὕβριν καταλύσειν·

ὁ δὲ τοὺσ μὲν Θηβαίουσ μείζουσ ἢ προσῆκε πεποίηκε, τοὺσ δὲ Φωκέασ ἄρδην ἀπολώλεκε, καὶ τὰσ μὲν Θεσπιὰσ καὶ Πλαταιὰσ οὐ τετείχικε, τὸν δ’ Ὀρχομενὸν καὶ τὴν Κορώνειαν προσεξηνδραπόδισται. πῶσ ἂν ἐναντιώτερα πράγμαθ’ ἑαυτοῖσ τούτων γένοιτο; οὐ τοίνυν ἀντεῖπεν, οὐδὲ διῆρε τὸ στόμα, οὐδ’ ἐφθέγξατ’ ἐναντίον οὐδέν. καὶ οὐχὶ τοῦτό πω δεινόν, τηλικοῦτον ὄν.

ἀλλὰ καὶ συνεῖπε μόνοσ τῶν ἐν τῇ πόλει πάντων ἀνθρώπων. καίτοι τοῦτό γ’ οὐδὲ Φιλοκράτησ ἐτόλμησε ποιῆσαι ὁ μιαρόσ, ἀλλ’ Αἰσχίνησ οὑτοσί. καὶ θορυβούντων ὑμῶν καὶ οὐκ ἐθελόντων ἀκούειν αὐτοῦ, καταβαίνων ἀπὸ τοῦ βήματοσ, ἐνδεικνύμενοσ τοῖσ πρέσβεσι τοῖσ παρὰ τοῦ Φιλίππου παροῦσι, πολλοὺσ ἔφη τοὺσ θορυβοῦντασ εἶναι, ὀλίγουσ δὲ τοὺσ στρατευομένουσ ὅταν δέῃ, μέμνησθε γὰρ δήπου, αὐτὸσ ὤν, οἶμαι, θαυμάσιοσ στρατιώτησ, ὦ Ζεῦ. ἔτι τοίνυν, εἰ μὲν μηδένα μηδὲν ἔχοντ’ εἴχομεν δεῖξαι τῶν πρέσβεων, μηδ’ ἦν ὥστ’ ἰδεῖν ἅπαντασ, βασάνουσ καὶ τὰ τοιαῦθ’ ὑπόλοιπον ἂν ἦν σκοπεῖν.

εἰ δὲ Φιλοκράτησ μὴ μόνον ὡμολόγει παρ’ ὑμῖν ἐν τῷ δήμῳ πολλάκισ, ἀλλὰ καὶ ἐδείκνυεν ὑμῖν, πυροπωλῶν, οἰκοδομῶν, βαδιεῖσθαι φάσκων κἂν μὴ χειροτονῆθ’ ὑμεῖσ, ξυληγῶν, τὸ χρυσίον καταλλαττόμενοσ φανερῶσ ἐπὶ ταῖσ τραπέζαισ, οὐκ ἔνι δήπου τοῦτον εἰπεῖν ὡσ οὐκ εἴληφε, τὸν αὐτὸν ὁμολογοῦντα καὶ δεικνύντα. ἔστιν οὖν οὕτω τισ ἀνθρώπων ἀνόητοσ ἢ κακοδαίμων, ὥσθ’ ἵνα λαμβάνῃ μὲν Φιλοκράτησ, ἀδοξῇ δ’ αὐτὸσ καὶ κινδυνεύῃ, ἐξὸν αὐτῷ μετὰ τῶν μηδὲν ἠδικηκότων ἐξετάζεσθαι, τούτοισ μὲν πολεμεῖν, πρὸσ δ’ ἐκεῖνον ἐλθὼν κρίνεσθαι βούλεται;

ἐγὼ μὲν οὐδέν’ οἶμαι. ἀλλὰ πάντα ταῦτ’, ἐὰν ὀρθῶσ σκοπῆτε, εὑρήσετε μεγάλ’, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, καὶ ἐναργῆ σημεῖα τοῦ χρήματα τοῦτον ἔχειν. ὃ τοίνυν ὕστατον μὲν γέγονεν, οὐδενὸσ δ’ ἐστὶν ἔλαττον σημεῖον τοῦ πεπρακέναι τοῦτον ἑαυτὸν Φιλίππῳ, θεάσασθε.

ἴστε δήπου πρώην, ὅτ’ εἰσήγγελλεν Ὑπερείδησ Φιλοκράτην, ὅτι παρελθὼν ἐγὼ δυσχεραίνειν ἔφην ἕν τι τῆσ εἰσαγγελίασ, εἰ μόνοσ Φιλοκράτησ τοσούτων καὶ τοιούτων ἀδικημάτων αἴτιοσ γέγονεν, οἱ δ’ ἐννέα τῶν πρέσβεων μηδενόσ. καὶ οὐκ ἔφην τοῦθ’ οὕτωσ ἔχειν· οὐδαμοῦ γὰρ ἂν φανῆναι καθ’ αὑτὸν ἐκεῖνον, εἰ μὴ τοὺσ συναγωνιζομένουσ τούτων τινὰσ εἶχεν. ἵν’ οὖν μήτ’ ἀφῶ μήτ’ αἰτιάσωμαι μηδέν’, ἔφην, ἐγώ, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμ’ αὐτὸ τοὺσ μὲν αἰτίουσ εὑρ́ῃ, τοὺσ δὲ μὴ μετεσχηκότασ ἀφῇ, ἀναστὰσ ὁ βουλόμενοσ καὶ παρελθὼν εἰσ ὑμᾶσ ἀποφηνάσθω μὴ μετέχειν μηδ’ ἀρέσκειν αὐτῷ τὰ ὑπὸ Φιλοκράτουσ πεπραγμένα.

καὶ τὸν τοῦτο ποιήσαντ’ ἀφίημ’ ἔγωγ’, ἔφην. ταῦτα μνημονεύεθ’, ὡσ ἐγᾦμαι. οὐ τοίνυν παρῆλθεν οὐδεὶσ οὐδ’ ἔδειξεν ἑαυτόν. καὶ τῶν μὲν ἄλλων ἔσθ’ ἑκάστῳ τισ πρόφασισ·

ὁ μὲν οὐχ ὑπεύθυνοσ ἦν, ὁ δ’ οὐχὶ παρῆν ἴσωσ, τῷ δὲ κηδεστήσ ἐστιν ἐκεῖνοσ· τούτῳ δ’ οὐδὲν τούτων. ἀλλ’ οὕτω καθάπαξ πέπρακεν ἑαυτὸν καὶ οὐκ ἐπὶ τοῖσ παρεληλυθόσιν μεμισθάρνηκεν μόνον, ἀλλὰ καὶ μετὰ ταῦτα δῆλόσ ἐστιν, ἄν περ ἐκφύγῃ νῦν, καθ’ ὑμῶν ὑπάρξων ἐκείνῳ, ὥσθ’ ἵνα μηδὲν ἐναντίον μηδὲ ῥῆμα πρόηται Φιλίππῳ οὐδ’ ἀφιέντων ἀφίεται, ἀλλ’ ἀδοξεῖν, κρίνεσθαι, πάσχειν ὁτιοῦν αἱρεῖται παρ’ ὑμῖν μᾶλλον ἢ Φιλίππῳ τι ποιῆσαι μὴ πρὸσ ἡδονήν. καίτοι τίσ ἡ κοινωνία, τίσ ἡ πολλὴ πρόνοι’ ὑπὲρ Φιλοκράτουσ αὕτη;

ὃσ εἰ τὰ κάλλιστα καὶ πάντα τὰ συμφέροντ’ ἐπεπρεσβεύκει, χρήματα δ’ ὡμολόγει λαβεῖν ἐκ τῆσ πρεσβείασ, ὥσπερ ὡμολόγει, τοῦτό γ’ αὐτὸ φυγεῖν καὶ διευλαβηθῆναι τῷ προῖκα πρεσβεύοντι προσῆκε, καὶ διαμαρτύρεσθαι τὸ καθ’ αὑτόν. οὐ τοίνυν πεποίηκε τοῦτ’ Αἰσχίνησ. ταῦτ’ οὐ φανέρ’, ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι; ταῦτ’ οὐχὶ βοᾷ καὶ λέγει ὅτι χρήματ’ εἴληφεν Αἰσχίνησ καὶ πονηρόσ ἐστιν ἀργυρίου συνεχῶσ, οὐ δι’ ἀβελτερίαν οὐδὲ δι’ ἄγνοιαν, οὐδ’ ἀποτυγχάνων; καὶ τίσ μου καταμαρτυρεῖ, φήσει, δῶρα λαβεῖν;

τοῦτο γάρ ἐστι τὸ λαμπρόν. τὰ πράγματ’, Αἰσχίνη, ἅπερ πιστότατ’ ἐστὶν ἁπάντων, καὶ οὐκ ἔνεστ’ εἰπεῖν οὐδ’ αἰτιάσασθαι ὡσ ἢ πεπεισμέν’ ἢ χαριζόμενά τῴ ἐστι τοιαῦτα, ἀλλ’ οἱᾶ́περ αὐτὰ προδοὺσ καὶ διαφθείρασ σὺ πεποίηκασ, τοιαῦτ’ ἐξεταζόμενα φαίνεται. πρὸσ δὲ τοῖσ πράγμασιν αὐτὸσ αὐτίκα δὴ σὺ σαυτοῦ. ἀπόκριναι γὰρ δεῦρ’ ἀναστάσ μοι. οὐ γὰρ δὴ δι’ ἀπειρίαν γ’ οὐ φήσεισ ἔχειν ὅ τι εἴπῃσ· ὃσ γὰρ ἀγῶνασ καινοὺσ ὥσπερ δράματα, καὶ τούτουσ ἀμαρτύρουσ, πρὸσ διαμεμετρημένην τὴν ἡμέραν αἱρεῖσ διώκων, δῆλον ὅτι πάνδεινοσ εἶ τισ. πολλῶν τοίνυν καὶ δεινῶν ὄντων τῶν πεπραγμένων Αἰσχίνῃ τουτῳί, καὶ πολλὴν κακίαν ἐχόντων, ὡσ καὶ ὑμῖν οἰόμαι δοκεῖν, οὐδέν ἐστιν οὗ μέλλω λέγειν, ὡσ ἐγὼ κρίνω, δεινότερον, οὐδ’ ὅ τι μᾶλλον ἐπ’ αὐτοφώρῳ δεδωροδοκηκότ’ αὐτὸν καὶ πεπρακότα πάντ’ ἐξελέγξει.

ἐπειδὴ γὰρ ἀπεστέλλετ’ αὖθισ αὖ τὸ τρίτον τοὺσ πρέσβεισ ὡσ τὸν Φίλιππον, ἐπὶ ταῖσ καλαῖσ καὶ μεγάλαισ ἐλπίσι ταύταισ αἷσ οὗτοσ ὑπέσχητο, ἐχειροτονήσατε καὶ τοῦτον κἀμὲ καὶ τῶν ἄλλων τοὺσ πλείστουσ τοὺσ αὐτούσ. ἐγὼ μὲν δὴ παρελθὼν ἐξωμοσάμην εὐθέωσ, καὶ θορυβούντων τινῶν καὶ κελευόντων βαδίζειν οὐκ ἂν ἔφην ἐλθεῖν·

οὗτοσ δ’ ἐκεχειροτόνητο. ἐπειδὴ δ’ ἀνέστη μετὰ ταῦθ’ ἡ ἐκκλησία, συνελθόντεσ ἐβουλεύονθ’ οὗτοι τίν’ αὐτοῦ καταλείψουσιν. ἔτι γὰρ τῶν πραγμάτων ὄντων μετεώρων καὶ τοῦ μέλλοντοσ ἀδήλου, σύλλογοι καὶ λόγοι παντοδαποὶ κατὰ τὴν ἀγορὰν ἐγίγνοντο τότε· ἐφοβοῦντο δὴ μὴ σύγκλητοσ ἐκκλησία γένοιτ’ ἐξαίφνησ, εἶτ’ ἀκούσαντεσ ὑμεῖσ ἐμοῦ τἀληθῆ ψηφίσαισθέ τι τῶν δεόντων ὑπὲρ τῶν Φωκέων, καὶ τὰ πράγματ’ ἐκφύγοι τὸν Φίλιππον.

εἰ γὰρ ἐψηφίσασθε μόνον καὶ μικρὰν ὑπεφήνατ’ ἐλπίδ’ ἡντινοῦν αὐτοῖσ, ἐσώθησαν ἄν. οὐ γὰρ ἐνῆν, οὐκ ἐνῆν μὴ παρακρουσθέντων ὑμῶν μεῖναι Φιλίππῳ. οὔτε γὰρ σῖτοσ ἦν ἐν τῇ χώρᾳ, ἀσπόρῳ διὰ τὸν πόλεμον γεγονυίᾳ, οὔθ’ ἡ σιτοπομπία δυνατὴ τριήρων οὐσῶν ὑμετέρων ἐκεῖ καὶ τῆσ θαλάττησ κρατουσῶν, αἵ τε πόλεισ πολλαὶ καὶ χαλεπαὶ λαβεῖν αἱ τῶν Φωκέων, μὴ οὐ χρόνῳ καὶ πολιορκίᾳ· εἰ γὰρ ἐν ἡμέρᾳ πόλιν ᾕρει, δύο καὶ εἴκοσίν εἰσιν ἀριθμῷ. διὰ δὴ ταῦτα πάντα, ἵνα μηδὲν μετάθησθ’ ὧν ἐξηπάτησθε, τοῦτον αὐτοῦ κατέλιπον.

ἐξομόσασθαι μὲν δὴ μὴ μετ’ αἰτίασ τινὸσ δεινὸν ἦν καὶ ὑποψία μεγάλη· τί λέγεισ; ἐπὶ τηλικαῦτα καὶ τοιαῦτ’ ἀγαθὰ οὐχὶ βαδίζεισ ἀπαγγείλασ οὐδὲ πρεσβεύεισ; ἔδει δὲ μένειν. πῶσ οὖν; ἀρρωστεῖν προφασίζεται, καὶ λαβὼν Ἐξήκεστον τὸν ἰατρὸν ἁδελφὸσ αὐτοῦ καὶ προσελθὼν τῇ βουλῇ ἐξώμοσεν ἀρρωστεῖν τουτονὶ καὶ αὐτὸσ ἐχειροτονήθη. ‐ ἐπειδὴ ταῦτ’ ἦν καὶ τοιαύτη ταραχὴ καὶ τοιοῦτοσ θόρυβοσ περιειστήκει τὴν πόλιν, τηνικαῦθ’ ὁ σοφὸσ καὶ δεινὸσ οὗτοσ καὶ εὔφωνοσ, οὔτε βουλῆσ οὔτε δήμου χειροτονήσαντοσ αὐτόν, ᾤχετο πρεσβεύων ὡσ τὸν ταῦτα πεποιηκότα, οὔτε τὴν ἀρρωστίαν ἐφ’ ᾗ τότ’ ἐξωμόσαθ’ ὑπολογισάμενοσ, οὔθ’ ὅτι πρεσβευτὴσ ἄλλοσ ᾕρητ’ ἀνθ’ αὑτοῦ, οὔθ’ ὅτι τῶν τοιούτων ὁ νόμοσ θάνατον τὴν ζημίαν εἶναι κελεύει, οὔθ’ ὅτι πάνδεινόν ἐστιν ἀπηγγελκόθ’ ὡσ ἐπικεκήρυκται χρήματ’ αὐτῷ ἐν Θήβαισ, ἐπειδὴ Θηβαῖοι πρὸσ τῷ τὴν Βοιωτίαν ἅπασαν ἔχειν καὶ τῆσ Φωκέων χώρασ ἐγκρατεῖσ γεγόνασι, τηνικαῦτ’ εἰσ μέσασ τὰσ Θήβασ καὶ τὸ τῶν Θηβαίων στρατόπεδον βαδίζειν·

ἀλλ’ οὕτωσ ἔκφρων ἦν καὶ ὅλοσ πρὸσ τῷ λήμματι καὶ τῷ δωροδοκήματι ὥστε πάντα ταῦτ’ ἀνελὼν καὶ παριδὼν ᾤχετο.

καὶ τοιούτου τοῦ πράγματοσ ὄντοσ, ἔτι πολλῷ δεινότερ’ ἐστὶν ἃ ἐκεῖσ’ ἐλθὼν διεπράξατο.

ἁπάντων γὰρ ὑμῶν τουτωνὶ καὶ τῶν ἄλλων Ἀθηναίων οὕτω δεινὰ καὶ σχέτλι’ ἡγουμένων τοὺσ ταλαιπώρουσ πάσχειν Φωκέασ ὥστε μήτε τοὺσ ἐκ τῆσ βουλῆσ θεωροὺσ μήτε τοὺσ θεσμοθέτασ εἰσ τὰ Πύθια πέμψαι, ἀλλ’ ἀποστῆναι τῆσ πατρίου θεωρίασ, οὗτοσ εἰσ τἀπινίκια τῶν πραγμάτων καὶ τοῦ πολέμου, ἃ Θηβαῖοι καὶ Φίλιπποσ ἔθυον, εἱστιᾶτ’ ἐλθὼν καὶ σπονδῶν μετεῖχε καὶ εὐχῶν, ἃσ ἐπὶ τοῖσ τῶν συμμάχων τῶν ὑμετέρων τείχεσι καὶ χώρᾳ καὶ ὅπλοισ ἀπολωλόσιν ηὔχετ’ ἐκεῖνοσ, καὶ συνεστεφανοῦτο καὶ συνεπαιώνιζεν Φιλίππῳ καὶ φιλοτησίασ προὔπινεν. καὶ ταῦτ’ οὐκ ἔνεστιν ἐμοὶ μὲν οὕτω, τούτῳ δ’ ἄλλωσ πωσ εἰπεῖν·

ἀλλ’ ὑπὲρ μὲν τῆσ ἐξωμοσίασ ἐν τοῖσ κοινοῖσ τοῖσ ὑμετέροισ γράμμασιν ἐν τῷ μητρῴῳ ταῦτ’ ἐστίν, ἐφ’ οἷσ ὁ δημόσιοσ τέτακται, καὶ ψήφισμ’ ἄντικρυσ περὶ τούτου τοῦ ὀνόματοσ γέγραπται· ὑπὲρ δ’ ὧν ἐκεῖ διεπράξατο, οἱ συμπρεσβεύοντεσ καὶ παρόντεσ καταμαρτυρήσουσιν, οἵπερ ἐμοὶ ταῦτα διηγοῦντο· οὐ γὰρ ἔγωγ’ αὐτοῖσ συνεπρέσβευσα, ἀλλ’ ἐξωμοσάμην. καί μοι λέγε τὸ ψήφισμα καὶ τὰ γράμματα, καὶ τοὺσ μάρτυρασ κάλει.

ΨήφισμαΜάρτυρεσ τίνασ οὖν εὐχὰσ ὑπολαμβάνετ’ εὔχεσθαι τοῖσ θεοῖσ τὸν Φίλιππον, ὅτ’ ἔσπενδεν, ἢ τοὺσ Θηβαίουσ; ἆρ’ οὐ κράτοσ πολέμου καὶ νίκην αὑτοῖσ καὶ τοῖσ συμμάχοισ διδόναι, καὶ τἀναντία τοῖσ τῶν Φωκέων;

οὐκοῦν ταῦτα συνηύχεθ’ οὗτοσ καὶ κατηρᾶτο τῇ πατρίδι, ἃ νῦν εἰσ κεφαλὴν ὑμᾶσ αὐτῷ δεῖ τρέψαι. οὐκοῦν ᾤχετο μὲν παρὰ τὸν νόμον, ὃσ θάνατον κελεύει τούτων τὴν ζημίαν εἶναι·

ἐλθὼν δ’ ἐκεῖσε ἑτέρων θανάτων ἄξια ποιῶν πέφανται· τὰ δὲ πρόσθεν πεπραγμένα καὶ πεπρεσβευμέν’ ὑπὲρ τούτων ἀποκτείνειεν ἂν αὐτὸν δικαίωσ. σκοπεῖτε τοίνυν τί ἔσται τίμημα, ὃ ταύτην ἕξει τὴν ἀξίαν ὥστε τοσούτων πραγμάτων ἀξιόχρεων φαίνεσθαι. πῶσ γὰρ οὐκ αἰσχρόν, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, δημοσίᾳ μὲν ἅπαντασ ὑμᾶσ καὶ ὅλον τὸν δῆμον πᾶσι τοῖσ πεπραγμένοισ ἐκ τῆσ εἰρήνησ ἐπιτιμᾶν, καὶ μήτε τῶν ἐν Ἀμφικτύοσι κοινωνεῖν ἐθέλειν, δυσκόλωσ τ’ ἔχειν καὶ ὑπόπτωσ πρὸσ τὸν Φίλιππον, ὡσ ἀσεβῶν καὶ δεινῶν ὄντων τῶν πεπραγμένων καὶ οὔτε δικαίων οὔθ’ ὑμῖν συμφερόντων, εἰσ δὲ τὸ δικαστήριον εἰσελθόντασ τὰσ ὑπὲρ τούτων εὐθύνασ δικάσοντασ, ὁρ́κον ὑπὲρ τῆσ πόλεωσ ὀμωμοκότασ, τὸν ἁπάντων τῶν κακῶν αἴτιον καὶ ὃν εἰλήφατ’ ἐπ’ αὐτοφώρῳ τοιαῦτα πεποιηκότα, τοῦτον ἀφεῖναι;

καὶ τίσ οὐ δικαίωσ ἂν ὑμῖν ἐγκαλέσειε τῶν ἄλλων πολιτῶν, μᾶλλον δ’ ἁπάντων τῶν Ἑλλήνων, ὁρῶν Φιλίππῳ μὲν ὑμᾶσ ὀργιζομένουσ, ὃσ ἐκ πολέμου ποιούμενοσ εἰρήνην παρὰ τῶν πωλούντων τὰσ πράξεισ ἐωνεῖτο, πρᾶγμα πολλὴν συγγνώμην ἔχον διαπραττόμενοσ, τουτονὶ δ’ ἀφιέντασ, ὃσ τὰ ὑμέτερ’ οὕτωσ αἰσχρῶσ ἀπέδοτο, τῶν νόμων τὰ ἔσχατα ταττόντων ἐπιτίμια, ἐάν τισ ταῦτα ποιῇ;

τάχα τοίνυν ἴσωσ καὶ τοιοῦτοσ ἥξει τισ λόγοσ παρὰ τούτων, ὡσ ἀρχὴ γενήσεται πρὸσ Φίλιππον ἔχθρασ, εἰ τῶν πρεσβευσάντων τὴν εἰρήνην καταψηφιεῖσθε.

ἐγὼ δ’, εἰ τοῦτ’ ἔστιν ἀληθέσ, οὐκ ἔχω σκοπούμενοσ εὑρεῖν ὅ τι μεῖζον τούτου κατηγορήσω. εἰ γὰρ ὁ τῆσ εἰρήνησ χρήματ’ ἀναλώσασ ὥστε τυχεῖν, οὗτοσ οὕτω γέγονεν φοβερὸσ καὶ μέγασ ὥστε τῶν ὁρ́κων καὶ τῶν δικαίων ἀμελήσαντασ ὑμᾶσ ἤδη τί Φιλίππῳ χαριεῖσθε σκοπεῖν, τί παθόντεσ ἂν οἱ τούτων αἴτιοι τὴν προσήκουσαν δίκην δεδωκότεσ εἰε͂ν; οὐ μὴν ἀλλ’ ὅτι καὶ φιλίασ ἀρχὴ συμφερούσησ ὑμῖν μᾶλλον ἐκ τῶν εἰκότων γενήσεται, καὶ τοῦτ’ οἰόμαι δείξειν.

εὖ γὰρ εἰδέναι χρὴ τοῦθ’ ὅτι οὐ καταφρονεῖ Φίλιπποσ, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, τῆσ πόλεωσ τῆσ ὑμετέρασ, οὐδ’ ἀχρηστοτέρουσ ὑμᾶσ νομίσασ Θηβαίων ἐκείνουσ εἵλετ’ ἀνθ’ ὑμῶν ἀλλ’ ὑπὸ τούτων ἐδιδάχθη καὶ ταῦτ’ ἤκουσεν, ἃ καὶ πρότερόν ποτ’ εἶπον ἐγὼ πρὸσ ὑμᾶσ ἐν τῷ δήμῳ καὶ τούτων οὐδεὶσ ἀντεῖπεν, ὡσ ὁ μὲν δῆμόσ ἐστιν ἀσταθμητότατον πρᾶγμα τῶν πάντων καὶ ἀσυνθετώτατον, ὥσπερ ἐν θαλάττῃ κῦμ’ ἀκατάστατον, ὡσ ἂν τύχῃ κινούμενον. ὁ μὲν ἦλθεν, ὁ δ’ ἀπῆλθεν·

μέλει δ’ οὐδενὶ τῶν κοινῶν, οὐδὲ μέμνηται. δεῖ δέ τινασ φίλουσ ὑπάρχειν τοὺσ ἕκαστα πράξοντασ ἐν ὑμῖν αὐτῷ καὶ διοικήσοντασ, οἱο͂ν αὐτὸσ δή· κἄνπερ αὐτῷ τοῦτο κατασκευασθῇ, πᾶν ὅ τι ἂν βούληται παρ’ ὑμῖν ῥᾳδίωσ διαπράξεται. εἰ μὲν οὖν ἤκουσεν, οἶμαι, τοὺσ τότε ταῦτα πρὸσ αὐτὸν εἰπόντασ παραχρῆμα, ὡσ δεῦρ’ ἐπανῆλθον, ἀποτετυμπανισμένουσ, ἐποίησεν ἂν ταὐτὸ τῷ βασιλεῖ.

τί δ’ ἦν ὃ ἐκεῖνοσ ἐποίησεν; ἐξαπατηθεὶσ ὑπὸ Τιμαγόρου καὶ τετταράκοντα τάλαντα, ὡσ λέγεται, δεδωκὼσ αὐτῷ, ἐπειδὴ παρ’ ὑμῖν ἐπύθετ’ αὐτὸν τεθνεῶτα καὶ οὐδὲ τοῦ ζῆν ὄντα κύριον αὑτῷ βεβαιῶσαι, μή τί γ’ ἃ ἐκείνῳ τόθ’ ὑπέσχετο πρᾶξαι, ἔγνω τὴν τιμὴν οὐχὶ τῷ κυρίῳ τῶν πραγμάτων δεδωκώσ. καὶ γάρ τοι πρῶτον μὲν Ἀμφίπολιν πάλιν ὑμετέραν δούλην κατέπεμψεν, ἣν τότε σύμμαχον αὑτοῦ καὶ φίλην ἔγραψεν· εἶτ’ οὐδενὶ πώποτ’ ἔδωκε χρήματα τοῦ λοιποῦ. ταὐτὸ τοίνυν τοῦτ’ ἂν ἐποίησε Φίλιπποσ, εἴ τινα τούτων εἶδε δίκην δόντα, καὶ νῦν, ἂν ἴδῃ, ποιήσει.

ἐπειδὰν δ’ ἀκούῃ λέγοντασ, εὐδοκιμοῦντασ ἐν ὑμῖν, ἑτέρουσ κρίνοντασ, τί καὶ ποιήσῃ; ζητῇ πόλλ’ ἀναλίσκειν, ἐξὸν ἐλάττω, καὶ πάντασ θεραπεύειν βούληται, δύ’ ἢ τρεῖσ ἐξόν; μαίνοιτο μέντἄν. οὐδὲ γὰρ τὴν τῶν Θηβαίων πόλιν εἵλετο δημοσίᾳ ποιεῖν ὁ Φίλιπποσ εὖ, πολλοῦ γε καὶ δεῖ, ἀλλ’ ὑπὸ τῶν πρέσβεων ἐπείσθη. ὃν δὲ τρόπον, φράσω πρὸσ ὑμᾶσ ἐγώ.

ἦλθον ὡσ αὐτὸν πρέσβεισ ἐκ Θηβῶν ὅτε περ καὶ παρ’ ὑμῶν ἡμεῖσ ἦμεν ἐκεῖ. τούτοισ χρήματ’ ἐκεῖνοσ ἐβούλετο δοῦναι, καὶ πάνυ γ’, ὡσ ἔφασαν, πολλά. οὐκ ἐδέξαντ’ οὐδ’ ἔλαβον ταῦθ’ οἱ τῶν Θηβαίων πρέσβεισ. μετὰ ταῦτ’ ἐν θυσίᾳ τινὶ καὶ δείπνῳ πίνων καὶ φιλανθρωπευόμενοσ πρὸσ αὐτοὺσ ὁ Φίλιπποσ ἄλλα τε δὴ πολλά, οἱο͂ν αἰχμάλωτα καὶ τοιαῦτα, καὶ τελευτῶν ἐκπώματ’ ἀργυρᾶ καὶ χρυσᾶ προὔπινεν αὐτοῖσ. πάντα ταῦτ’ ἐκεῖνοι διεωθοῦντο καὶ οὐδαμῇ προί̈ενθ’ αὑτούσ. τελευτῶν δὲ Φίλων, εἷσ τῶν πρέσβεων, εἶπεν, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, λόγον οὐχ ὑπὲρ Θηβαίων ἀλλ’ ὑπὲρ ὑμῶν ἄξιον εἰρῆσθαι.

ἔφη γὰρ τὸν Φίλιππον ὁρῶν καὶ μεγαλοψύχωσ καὶ φιλανθρώπωσ ἔχοντα πρὸσ αὐτοὺσ ἥδεσθαι καὶ χαίρειν· αὐτοὶ μὲν οὖν ὑπάρχειν αὐτῷ φίλοι καὶ ξένοι καὶ ἄνευ τῶν δώρων τούτων, εἰσ δὲ τὰ τῆσ πόλεωσ πράγματ’, ἐν οἷσ ἦν τότε, τὴν φιλανθρωπίαν αὐτὸν ἠξίουν ταύτην προσθέντ’ ἄξιόν τι καὶ αὑτοῦ καὶ τῶν Θηβαίων πρᾶξαι, καὶ ὅλην τε τὴν πόλιν οὕτω καὶ σφεῖσ ὡμολόγουν ὑπάρξειν αὐτῷ. καὶ γάρ τοι σκέψασθε τί τοῖσ Θηβαίοισ γέγονεν ἐκ τούτων καὶ τί συμβέβηκε, καὶ θεάσασθ’ ἐπ’ αὐτῆσ τῆσ ἀληθείασ ἡλίκον ἐστὶ τὸ μὴ πωλεῖν τὰ τῆσ πόλεωσ.

πρῶτον μὲν τοίνυν εἰρήνη γέγονεν αὐτοῖσ πονοῦσι καὶ ταλαιπωρουμένοισ ἤδη τῷ πολέμῳ καὶ ἡττωμένοισ, εἶτα τῶν ἐχθρῶν Φωκέων ἄρδην ὄλεθροσ καὶ ὅλων τῶν τειχῶν καὶ τῶν πόλεων ἀναίρεσισ. ἆρα καὶ μόνα ταῦτα; οὐ μὰ Δί’, ἀλλ’ ἔτι πρὸσ τούτοισ Ὀρχομενόσ, Κορώνεια, Κορσιά, τὸ Τιλφωσαῖον, τῆσ τῶν Φωκέων χώρασ ὁπόσην βούλονται. τοῖσ μὲν δὴ Θηβαίοισ ταῦτ’ ἐκ τῆσ εἰρήνησ γέγονεν, ὧν οὐδ’ ἂν εὔξαιντο δήπου μείζονα·

τοῖσ δὲ πρέσβεσι τοῖσ τῶν Θηβαίων τί; οὐδὲν πλὴν τὸ τούτων αἰτίοισ γεγενῆσθαι τῇ πατρίδι· τοῦτο δὲ καλόν, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, καὶ σεμνὸν εἰσ ἀρετῆσ λόγον καὶ δόξησ, ἣν οὗτοι χρημάτων ἀπέδοντο. ἀντιθῶμεν δὴ τί τῇ τῶν Ἀθηναίων πόλει γέγονεν ἐκ τῆσ εἰρήνησ, καὶ τί τοῖσ πρέσβεσι τοῖσ τῶν Ἀθηναίων, καὶ θεωρεῖτ’ εἰ παραπλήσια τῇ πόλει καὶ τούτοισ αὐτοῖσ. τῇ πόλει μὲν τοίνυν ἀφεστηκέναι μὲν ἁπάντων καὶ τῶν κτημάτων καὶ τῶν συμμάχων, ὀμωμοκέναι δὲ Φιλίππῳ, κἂν ἄλλοσ τισ ἰῄ ποτ’ ἐπ’ αὐτὰ βουλόμενοσ σῴζειν, ὑμᾶσ κωλύσειν καὶ τὸν μὲν ὑμῖν βουλόμενον παραδοῦναι ἐχθρὸν ἡγήσεσθαι καὶ πολέμιον, τὸν δ’ ἀπεστερηκότα σύμμαχον καὶ φίλον.

ταῦτα γάρ ἐσθ’ ἃ συνεῖπε μὲν Αἰσχίνησ οὑτοσί, ἔγραψε δ’ ὁ τούτου συνεργὸσ Φιλοκράτησ·

καὶ κρατοῦντοσ ἐμοῦ τὴν προτέραν ἡμέραν, καὶ πεπεικότοσ ὑμᾶσ τὸ τῶν συμμάχων δόγμα κυρῶσαι καὶ καλέσαι τοὺσ πρέσβεισ τοὺσ τοῦ Φιλίππου, ἐκκρούσασ οὗτοσ εἰσ τὴν ὑστεραίαν τὴν Φιλοκράτουσ γνώμην ἔπεισεν ἑλέσθαι, ἐν ᾗ καὶ ταῦτα καὶ πόλλ’ ἄλλ’ ἔτι τούτων δεινότερ’ ἐστὶ γεγραμμένα. τῇ μὲν δὴ πόλει ταῦτ’ ἐκ τῆσ εἰρήνησ γέγονεν, ὧν οὐδ’ εὑρεῖν αἰσχίω ῥᾴδιον·

τοῖσ δὲ πρέσβεσιν τί τοῖσ ταῦτα πράξασιν; τὰ μὲν ἄλλα σιωπῶ πάνθ’, ὅσ’ ἑοράκαθ’ ὑμεῖσ, οἰκίασ, ξύλα, πυρούσ, ἀλλ’ ἐν τῇ τῶν ἀπολωλότων συμμάχων χώρᾳ κτήματα καὶ γεωργίαι παμπληθεῖσ, Φιλοκράτει μὲν τάλαντον ἔχουσαι πρόσοδον, τούτῳ δὲ Αἰσχίνῃ τριάκοντα μνᾶσ. καίτοι πῶσ οὐ δεινόν, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, καὶ σχέτλιον τὰσ τῶν ὑμετέρων συμμάχων συμφορὰσ προσόδουσ τοῖσ πρέσβεσι τοῖσ ὑμετέροισ γεγενῆσθαι, καὶ τὴν αὐτὴν εἰρήνην τῇ μὲν ἐκπεμψάσῃ πόλει τῶν μὲν συμμάχων ὄλεθρον, τῶν δὲ κτημάτων ἀπόστασιν, ἀντὶ δὲ δόξησ αἰσχύνην γεγενῆσθαι, τῶν δὲ πρέσβεων τοῖσ κατὰ τῆσ πόλεωσ ταῦτα πράξασι προσόδουσ, εὐπορίασ, κτήματα, πλοῦτον ἀντὶ τῶν ἐσχάτων ἀποριῶν εἰργάσθαι;

ἀλλὰ μὴν ὅτι ταῦτ’ ἀληθῆ λέγω, κάλει μοι τοὺσ Ὀλυνθίουσ μάρτυρασ. Μάρτυρεσ οὐ τοίνυν θαυμάσαιμ’ ἂν εἰ καὶ τοιοῦτό τι τολμήσει λέγειν, ὡσ οὐκ ἦν καλὴν οὐδ’ οἱάν ἠξίουν ἐγὼ τὴν εἰρήνην ποιήσασθαι, κακῶσ τῷ πολέμῳ τῶν στρατηγῶν κεχρημένων. ἂν δὴ ταῦτα λέγῃ, πρὸσ θεῶν ἐρωτήσατ’ αὐτὸν μεμνημένοι, πότερ’ ἐξ ἑτέρασ ᾤχετο πρεσβεύων πόλεωσ ἢ ταύτησ αὐτῆσ.

εἰ μὲν γὰρ ἐξ ἑτέρασ, ἣν κεκρατηκέναι τε τῷ πολέμῳ φήσει καὶ χρηστοὺσ ἔχειν στρατηγούσ, εἰκότωσ χρήματ’ εἴληφεν· εἰ δ’ ἐκ ταύτησ αὐτῆσ, τίνοσ εἵνεκ’ ἐφ’ οἷσ ἡ πέμψασα πόλισ τῶν αὑτῆσ ἀπέστη, ἐπὶ τούτοισ οὗτοσ δωρειὰσ προσλαβὼν φαίνεται; τῶν γὰρ αὐτῶν ἔδει τήν τε πέμψασαν πόλιν τυγχάνειν καὶ τοὺσ ἐκ ταύτησ πρέσβεισ, εἴπερ τι τῶν δικαίων ἐγίγνετο. ἔτι τοίνυν κἀκεῖνο σκέψασθ’, ὦ ἄνδρεσ δικασταί.

πότερ’ οἰέσθε πλέον Φωκέασ Θηβαίων ἢ Φίλιππον ὑμῶν κρατεῖν τῷ πολέμῳ; ἐγὼ μὲν γὰρ εὖ οἶδ’ ὅτι Φωκεῖσ Θηβαίων. εἶχόν γ’ Ὀρχομενὸν καὶ Κορώνειαν καὶ τὸ Τιλφωσαῖον, καὶ τοὺσ ἐν Νέωσιν ἀπειλήφεσαν αὐτῶν, καὶ ἑβδομήκοντα καὶ διακοσίουσ ἀπεκτόνεσαν ἐπὶ τῷ Ἡδυλείῳ, καὶ τρόπαιον εἱστήκει, καὶ ἱπποκράτουν, καὶ κακῶν Ἰλιὰσ περιειστήκει Θηβαίουσ. ὑμῖν δὲ τοιοῦτο μὲν οὐδὲν οὔτ’ ἦν μήτε γένοιτο τοῦ λοιποῦ, τοῦτο δ’ ἦν τὸ δεινότατον τοῦ πρὸσ Φίλιππον πολέμου·

οὐκ ἐδύνασθε κακῶσ ἡλίκ’ ἐβούλεσθε ποιεῖν ἐκεῖνον· τοῦ δὲ μὴ πάσχειν αὐτοὶ πᾶσαν ἄδειαν ἤγετε. τί ποτ’ οὖν ἐκ τῆσ αὐτῆσ εἰρήνησ τοῖσ μὲν Θηβαίοισ, τοῖσ τοσοῦτο κρατουμένοισ τῷ πολέμῳ, καὶ τὰ ἑαυτῶν κομίσασθαι καὶ τὰ τῶν ἐχθρῶν προσλαβεῖν γέγονε, τοῖσ δ’ Ἀθηναίοισ ὑμῖν, καὶ ἃ τῷ πολέμῳ διεσῴζετο, ταῦτ’ ἐπὶ τῆσ εἰρήνησ ἀπολωλεκέναι; ὅτι τἀκείνων μὲν οὐκ ἀπέδονθ’ οἱ πρέσβεισ, τὰ δ’ ὑμέτερ’ οὗτοι πεπράκασιν. ἀλλὰ νὴ Δία τοὺσ συμμάχουσ ἀπειρηκέναι φήσει τῷ πολέμῳ. . . . . ὅτι γὰρ ταῦθ’ οὕτω πέπρακται, καὶ ἐκ τῶν ἐπιλοίπων ἔτι μᾶλλον εἴσεσθε. ἐπειδὴ γὰρ ἡ μὲν εἰρήνη τέλοσ εἶχεν αὕτη, ἡ τοῦ Φιλοκράτουσ, ᾗ συνεῖπεν οὗτοσ, οἱ δὲ πρέσβεισ ἀπήρκεσαν οἱ τοῦ Φιλίππου λαβόντεσ τοὺσ ὁρ́κουσ καὶ μέχρι τούτου γ’ οὐδὲν ἀνήκεστον ἦν τῶν πεπραγμένων, ἀλλ’ αἰσχρὰ μὲν ἡ εἰρήνη καὶ ἀναξία τῆσ πόλεωσ, ἀντὶ δὲ τούτων δὴ τὰ θαυμάσι’ ἀγάθ’ ἡμῖν ἔμελλεν ἔσεσθαι, ἠξίουν ὑμᾶσ ἐγὼ καὶ τούτοισ ἔλεγον πλεῖν τὴν ταχίστην ἐφ’ Ἑλλησπόντου, καὶ μὴ προέσθαι μηδ’ ἐᾶσαι κατασχεῖν Φίλιππον μηδὲν ἐν τῷ μεταξὺ χρόνῳ τῶν ἐκεῖ χωρίων.

ᾔδειν γὰρ ἀκριβῶσ ὅτι πάνθ’ ὅσ’ ἂν ἐκ πολέμου γιγνομένησ εἰρήνησ προεθῇ, ταῦτα τοῖσ ἀμελήσασιν ἀπόλλυται·

οὐδεὶσ γὰρ πώποθ’ ὑπὲρ τῶν ὅλων πεισθεὶσ εἰρήνην ἄγειν ὑπὲρ τῶν ἐγκαταλειφθέντων ἐξ ἀρχῆσ ἠθέλησεν πολεμεῖν, ἀλλὰ ταῦθ’ οἱ προλαβόντεσ ἔχουσιν. χωρὶσ δὲ τούτων δυοῖν χρησίμοιν οὐ διαμαρτήσεσθαι τὴν πόλιν ἡγούμην πλευσάντων ἡμῶν· ἢ γὰρ παρόντων καὶ κατὰ τὸ ψήφισμ’ αὐτὸν ἐξορκωσάντων, ἃ μὲν εἰλήφει τῆσ πόλεωσ, ἀποδώσειν, τῶν δὲ λοιπῶν ἀφέξεσθαι, ἢ μὴ ποιοῦντοσ ταῦτα ἀπαγγελεῖν ἡμᾶσ εὐθέωσ δεῦρο, ὥστ’ ἐν ἐκείνοισ τοῖσ πόρρω καὶ ἐλάττοσι τὴν πλεονεξίαν καὶ τὴν ἀπιστίαν ἰδόντασ ὑμᾶσ περὶ τῶνδε τῶν ἐγγὺσ καὶ μειζόνων, λέγω δὲ Φωκέων καὶ Πυλῶν, οὐ προήσεσθαι· μὴ προλαβόντοσ δ’ ἐκείνου ταῦτα μηδ’ ὑμῶν ἐξαπατηθέντων ἅπαντ’ ἐν ἀσφαλεῖ τὰ πράγμαθ’ ὑμῖν ἔσεσθαι, καὶ παρ’ ἑκόντοσ ὑπάρξειν αὐτοῦ τὰ δίκαια.

καὶ ταῦτ’ εἰκότωσ οὕτωσ ὑπελάμβανον ἕξειν.

εἰ γὰρ ἦσαν, ὡσ ἦσαν τότε, Φωκεῖσ σῷοι καὶ Πύλασ εἶχον, ἐκεῖνοσ μὲν οὐδὲν ἂν ὑμῖν εἶχ’ ἀνατείνασθαι φοβερόν, δι’ ὃ τῶν δικαίων ἄν τι παρείδετε· οὔτε γὰρ κατὰ γῆν παρελθὼν οὔτε ναυσὶ κρατήσασ εἰσ τὴν Ἀττικὴν ἥξειν ἔμελλεν· ὑμεῖσ δ’ ἐκείνου παραχρῆμα, εἰ μὴ τὰ δίκαια ποιοίη, κλείσειν τὰ ἐμπόρια, καὶ χρημάτων τ’ ἐν σπάνει καὶ τῶν ἄλλων ἐν πολιορκίᾳ πάλιν αὐτὸν καταστήσειν, ὥστ’ ἐκεῖνοσ ὁ δουλεύσων ἔμελλεν ἔσεσθαι τοῖσ ἀπὸ τῆσ εἰρήνησ λυσιτελοῦσιν, οὐχ ὑμεῖσ. καὶ ταῦθ’ ὅτι οὐκ ἐπὶ τοῖσ συμβεβηκόσι νῦν πλάττομαι καὶ προσποιοῦμαι, ἀλλὰ τότ’ εὐθὺσ ἐγνώκειν καὶ προεωρώμην ὑπὲρ ὑμῶν καὶ τούτοισ ἔλεγον, ἐκεῖθεν εἴσεσθε.

ἐπειδὴ γὰρ ἐκκλησία μὲν οὐκέτ’ ἦν ὑπόλοιποσ οὐδεμία διὰ τὸ προκατακεχρῆσθαι, οὗτοι δ’ οὐκ ἀπῇσαν, ἀλλ’ αὐτοῦ διέτριβον, γράφω ψήφισμα βουλεύων, τὴν βουλὴν ποιήσαντοσ τοῦ δήμου κυρίαν, ἀπιέναι τοὺσ πρέσβεισ τὴν ταχίστην, τὸν δὲ στρατηγὸν Πρόξενον κομίζειν αὐτοὺσ ἐπὶ τοὺσ τόπουσ ἐν οἷσ ἂν ὄντα Φίλιππον πυνθάνηται, γράψασ ὥσπερ νῦν λέγω, τοῖσ ῥήμασιν οὕτωσ ἄντικρυσ. Καί μοι λέγε τοῦτο τὸ ψήφὶσμα λαβών. Ψήφισμα ἐνθένδε μὲν τοίνυν αὐτοὺσ ἐξήγαγον οὕτωσ ἄκοντασ, ὡσ καθαρῶσ οἷσ μετὰ ταῦτ’ ἐποίουν εἴσεσθε. ἐπειδὴ δ’ ἀφικόμεθ’ εἰσ Ὠρεὸν καὶ συνεμείξαμεν τῷ Προξένῳ, ἀμελήσαντεσ οὗτοι τοῦ πλεῖν καὶ τὰ προστεταγμένα πράττειν ἐπορεύοντο κύκλῳ, καὶ πρὶν εἰσ Μακεδονίαν ἐλθεῖν, τρεῖσ καὶ εἴκοσιν ἡμέρασ ἀνηλώσαμεν·

τὰσ δ’ ἄλλασ πάσασ καθήμεθ’ ἐν Πέλλῃ, πρὶν Φίλιππον ἐλθεῖν, σὺν αἷσ ἐπορεύθημεν ὁμοῦ πεντήκονθ’ ὅλασ. ἐν δὲ τούτῳ Δορίσκον, Θρᾴκην, τἀπὶ τειχῶν, Ιἑρὸν ὄροσ, πάντα τὰ πράγματα, ἐν εἰρήνῃ καὶ σπονδαῖσ ᾕρει καὶ διῳκεῖθ’ ὁ Φίλιπποσ, πολλὰ λέγοντοσ ἐμοῦ καὶ θρυλοῦντοσ ἀεί, τὸ μὲν πρῶτον ὡσ ἂν εἰσ κοινὸν γνώμην ἀποφαινομένου, μετὰ ταῦτα δ’ ὡσ ἀγνοοῦντασ διδάσκοντοσ, τελευτῶντοσ δ’ ὡσ ἂν πρὸσ πεπρακότασ αὑτοὺσ καὶ ἀνοσιωτάτουσ ἀνθρώπουσ οὐδὲν ὑποστελλομένου.

ὁ δὲ τούτοισ ἀντιλέγων φανερῶσ καὶ ἅπασιν ἐναντιούμενοσ οἷσ ἔλεγον μὲν ἐγώ, ἐψήφιστο δ’ ὑφ’ ὑμῶν, οὗτοσ ἦν.

εἰ δὲ καὶ πᾶσιν ἤρεσκε ταῦτα τοῖσ ἄλλοισ πρέσβεσιν, αὐτίκ’ εἴσεσθε. ἐγὼ μὲν γὰρ οὐδέν πω λέγω περὶ οὐδενὸσ οὐδ’ αἰτιῶμαι, οὐδ’ ἀναγκασθέντ’ αὐτῶν οὐδένα δεῖ δοκεῖν χρηστὸν εἶναι τήμερον, ἀλλὰ δι’ αὑτὸν καὶ τὸ μὴ κεκοινωνηκέναι τῶν ἀδικημάτων. ὅτι μὲν γὰρ αἰσχρὰ καὶ δεινὰ καὶ οὐ προῖκα τὰ πεπραγμένα, πάντεσ ὑμεῖσ ἑοράκατε· οἵτινεσ δ’ οἱ τούτων μετεσχηκότεσ, αὐτὸ δηλώσει. ἀλλὰ νὴ Δί’ ἐν τούτῳ τῷ χρόνῳ τοὺσ ὁρ́κουσ ἔλαβον παρὰ τῶν συμμάχων, ἢ τἄλλ’ ἃ προσῆκεν ἐποίησαν.

πολλοῦ γε καὶ δεῖ, ἀλλὰ τρεῖσ μῆνασ ὅλουσ ἀποδημήσαντεσ καὶ χιλίασ λαβόντεσ δραχμὰσ ἐφόδιον παρ’ ὑμῶν, παρ’ οὐδεμιᾶσ πόλεωσ, οὔθ’ ὅτ’ ἐκεῖσ’ ἐπορεύοντο οὔθ’ ὅτ’ ἐκεῖθεν δεῦρο, τοὺσ ὁρ́κουσ ἔλαβον, ἀλλ’ ἐν τῷ πανδοκείῳ τῷ πρὸ τοῦ Διοσκορείου εἴ τισ ὑμῶν εἰσ Φερὰσ ἀφῖκται, οἶδ’ ὃ λέγω, ἐνταῦθ’ ἐγίγνονθ’ οἱ ὁρ́κοι, ὅτε δεῦρ’ ἤδη τὸ στράτευμ’ ἄγων ἐβάδιζε Φίλιπποσ, αἰσχρῶσ, ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, καὶ ἀναξίωσ ὑμῶν. καίτοι τοῦτο Φίλιπποσ ἁπάντων ἂν ἐτιμήσατο πλείστου τοῦτον τὸν τρόπον πραχθῆναι.

τήν τε γὰρ εἰρήνην οὐχὶ δυνηθέντων ὡσ ἐπεχείρησαν οὗτοι, πλὴν Ἁλέων καὶ Φωκέων, γράψαι, ἀλλ’ ἀναγκασθέντοσ ὑφ’ ὑμῶν τοῦ Φιλοκράτουσ ταῦτ’ ἀπαλεῖψαι, γράψαι δ’ ἄντικρυσ, Ἀθηναίουσ καὶ τοὺσ Ἀθηναίων συμμάχουσ, οὐκ ἐβούλετο τοῦτον ὀμωμοκέναι τὸν ὁρ́κον οὐδένα τῶν αὑτοῦ συμμάχων οὐ γὰρ αὐτῷ συστρατεύσειν ἐφ’ ἃ νῦν ἔχει τῶν ὑμετέρων ἔμελλον, ἀλλ’ ἕξειν πρόφασιν τοὺσ ὁρ́κουσ, οὔτε μάρτυρασ γενέσθαι τῶν ὑποσχέσεων, ἐφ’ αἷσ εὑρίσκετο τὴν εἰρήνην, οὐδὲ τοῦτο δειχθῆναι πᾶσιν, ὅτι οὐκ ἄρ’ ἡ πόλισ ἡ τῶν Ἀθηναίων ἥττητο τῷ πολέμῳ, ἀλλὰ Φίλιππόσ ἐστιν ὁ τῆσ εἰρήνησ ἐπιθυμῶν καὶ ὁ πόλλ’ ὑπισχνούμενοσ τοῖσ Ἀθηναίοισ ἂν τύχῃ τῆσ εἰρήνησ. ἵνα δὴ μὴ γένοιτο ταῦθ’ ἃ λέγω φανερά, διὰ ταῦτ’ οὐδαμόσ’ ᾤετο δεῖν τούτουσ βαδίζειν.

οὗτοι δ’ ἐχαρίζοντο πάντα, ἐνδεικνύμενοι καὶ ὑπερκολακεύοντεσ ἐκεῖνον. καίτοι ταῦθ’ ὅταν ἐξελέγχωνται πάντα, τοὺσ χρόνουσ ἀνηλωκότεσ, τἀν Θρᾴκῃ προειμένοι, μηδὲν ὧν ἐψηφίσασθε πεποιηκότεσ μηδ’ ὧν συμφέρον ἦν, τὰ ψευδῆ δεῦρ’ ἀπηγγελκότεσ, πῶσ ἔνεστι παρ’ εὖ φρονοῦσι δικασταῖσ καὶ βουλομένοισ εὐορκεῖν τούτῳ σῴζεσθαι;

ἀλλὰ μὴν ὅτι ταῦτ’ ἀληθῆ λέγω, λέγε πρῶτον μὲν τὸ ψήφισμα, ὡσ ὁρκοῦν προσῆκεν ἡμῖν, εἶτα τὴν ἐπιστολὴν τὴν τοῦ Φιλίππου, εἶτα τὸ Φιλοκράτουσ ψήφισμα καὶ τὸ τοῦ δήμου. ΨήφισμαἘπιστολήΨηφίσματα καὶ μὴν ὅτι τὸν Φίλιππον ἐν Ἑλλησπόντῳ κατελάβομεν ἄν, εἴ τισ ἐπείθετό μοι καὶ τὰ προστεταγμέν’ ὑφ’ ὑμῶν ἐποίει κατὰ τὰ ψηφίσματα, κάλει τοὺσ ἐκεῖ παρόντασ μάρτυρασ. Μάρτυρεσ λέγε δὴ καὶ τὴν ἑτέραν μαρτυρίαν, ἃ πρὸσ Εὐκλείδην ὕστερον ἐλθόντα τουτονὶ ἀπεκρίνατο Φίλιπποσ.

Μαρτυρία ὅτι τοίνυν οὐδ’ ἄρνησίσ ἐστιν αὐτοῖσ τὸ μὴ ταῦθ’ ὑπὲρ Φιλίππου πράττειν, ἀκούσατέ μου.

ὅτε γὰρ τὴν προτέραν ἀπῄρομεν πρεσβείαν τὴν περὶ τῆσ εἰρήνησ, κήρυχ’ ὑμεῖσ προαπεστείλαθ’ ὅστισ ἡμῖν σπείσεται.

τότε μὲν τοίνυν, ὡσ τάχιστ’ εἰσ Ὠρεὸν ἦλθον, οὐκ ἀνέμειναν τὸν κήρυκα οὐδ’ ἐνεποίησαν χρόνον οὐδένα, Ἅλου δὲ πολιορκουμένου διέπλευσαν εἰσ τοῦτον, καὶ πάλιν ἐντεῦθεν πρὸσ Παρμενίωνα τὸν πολιορκοῦντ’ ἐξελθόντεσ ἀπῆραν διὰ τοῦ πολεμίου στρατεύματοσ εἰσ Παγασάσ, καὶ προϊόντεσ ἀπήντων ἐν Λαρίσῃ τῷ κήρυκι· τοσαύτῃ σπουδῇ καὶ προθυμίᾳ τότ’ ἐχώρουν. ἐπειδὴ δ’ εἰρήνη μὲν ἦν, ἅπασα δ’ ἀσφάλει’ ἰέναι καὶ πρόσταγμα παρ’ ὑμῶν σπεύδειν, τηνικαῦτ’ οὔτ’ ἐπείγεσθαι βαδίζουσιν οὔτε πλεῖν αὐτοῖσ ἐπῄει.

τί δήποτε; ὅτι τότε μὲν τὸ τὴν εἰρήνην ὡσ τάχιστα γενέσθαι, τοῦτ’ ἦν ὑπὲρ Φιλίππου, νῦν δὲ τὸ ὡσ πλεῖστον τὸν μεταξὺ χρόνον διατριφθῆναι τοῦ τοὺσ ὁρ́κουσ ἀπολαβεῖν. ἀλλὰ μὴν ὅτι καὶ ταῦτ’ ἀληθῆ λέγω, λαβέ μοι καὶ ταύτην τὴν μαρτυρίαν.

ἔστιν οὖν ὅπωσ ἂν μᾶλλον ἄνθρωποι πάνθ’ ὑπὲρ Φιλίππου πράττοντεσ ἐξελεγχθεῖεν, ἢ τὴν αὐτὴν ὁδὸν ἡνίκα μὲν σπεύδειν ὑπὲρ ὑμῶν ἔδει καθήμενοι, ὅτε δ’ οὐδὲ βαδίζειν προσῆκε πρὶν ἐλθεῖν τὸν κήρυκα ἐπειγόμενοι;

ὃν τοίνυν χρόνον ἦμεν ἐκεῖ καὶ καθήμεθ’ ἐν Πέλλῃ, σκέψασθε τί πράττειν ἕκαστοσ ἡμῶν προείλετο.

ἐγὼ μὲν τοίνυν τοὺσ αἰχμαλώτουσ ἀνασῴζειν καὶ ζητεῖν, καὶ παρ’ ἐμαυτοῦ τε χρήματ’ ἀναλίσκειν καὶ Φίλιππον ἀξιοῦν, ὧν ἡμῖν ἐδίδου ξενίων, τούτουσ λύσασθαι· οὗτοσ δὲ αὐτίκ’ ἀκούσεσθε τί ποιῶν διετέλεσεν. τί οὖν ἦν τοῦτο τὸ κοινῇ χρήμαθ’ ἡμῖν τὸν Φίλιππον διδόναι; ἵνα μηδὲ τοῦτ’ ἀγνοῆτε, ἐκεῖνοσ ἡμᾶσ διεκωδώνιζεν ἅπαντασ·

τίνα τρόπον; ἑκάστῳ προσπέμπων ἰδίᾳ καὶ πολύ γ’, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, διδοὺσ χρυσίον. ὡσ δ’ ἀπετύγχαν’ ὁτουδήποτε οὐ γὰρ ἐμέ γ’ εἰπεῖν ἐμαυτὸν δεῖ, ἀλλὰ τἄργα καὶ τὰ πεπραγμέν’ αὐτὰ δηλώσει, τὰ κοινῇ δοθέντα πάντασ ἡγεῖτ’ εὐήθωσ λήψεσθαι· ἀσφάλειαν οὖν ἔσεσθαι τοῖσ ἰδίᾳ πεπρακόσιν αὑτούσ, εἰ καὶ κατὰ μικρὸν τοῦ λαβεῖν κοινῇ πάντεσ μετάσχοιμεν. διὰ ταῦτ’ ἐδίδοτο, ξένια δὴ πρόφασιν. ἐπειδὴ δ’ ἐκώλυσ’ ἐγώ, πάλιν προσδιενείμαντο τοῦθ’ οὗτοι.

τῷ Φιλίππῳ δ’, ἐπειδὴ ταῦτ’ εἰσ τοὺσ αἰχμαλώτουσ ἠξίουν αὐτὸν ἀναλίσκειν ἐγώ, οὔτε κατειπεῖν τούτων εἶχε καλῶσ οὐδ’ εἰπεῖν ὅτι ἀλλ’ ἔχουσιν ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα, οὔτε φυγεῖν τἀνάλωμα· ὡμολόγησε μὲν δή, διεκρούσατο δ’ εἰσ τὰ Παναθήναια φήσασ ἀποπέμψειν. λέγε τὴν μαρτυρίαν τὴν Ἀπολλοφάνουσ, εἶτα τὴν τῶν ἄλλων τῶν παρόντων. φέρε δὴ καὶ ὅσουσ αὐτὸσ ἐλυσάμην τῶν αἰχμαλώτων εἴπω πρὸσ ὑμᾶσ.

ἐν ὅσῳ γὰρ οὐχὶ παρόντοσ πω Φιλίππου διετρίβομεν ἐν Πέλλῃ, ἔνιοι τῶν ἑαλωκότων, ὅσοιπερ ἦσαν ἐξηγγυημένοι, ἀπιστοῦντεσ, ὡσ ἐμοὶ δοκεῖ, μὴ δυνήσεσθαί με ταῦτα πεῖσαι τὸν Φίλιππον, ἑαυτοὺσ ἔφασαν βούλεσθαι λύσεσθαι καὶ μηδεμίαν τούτου χάριν ἔχειν τῷ Φιλίππῳ, καὶ ἐδανείζοντο ὁ μὲν τρεῖσ μνᾶσ, ὁ δὲ πέντε, ὁ δ’ ὅπωσ συνέβαινεν ἑκάστῳ τὰ λύτρα. ἐπειδὴ τοίνυν ὡμολόγησ’ ὁ Φίλιπποσ τοὺσ λοιποὺσ λύσεσθαι, συγκαλέσασ ἐγὼ τούτουσ οἷσ αὐτὸσ ἔχρησα τἀργύριον, καὶ τὰ πεπραγμέν’ ὑπομνήσασ, ἵνα μὴ δοκοῖεν ἔλαττον ἔχειν ἐπειχθέντεσ μηδ’ ἐκ τῶν ἰδίων λελυτρῶσθαι πένητεσ ἄνθρωποι, τῶν ἄλλων ὑπὸ τοῦ Φιλίππου προσδοκωμένων ἀφεθήσεσθαι, ἔδωκα δωρειὰν τὰ λύτρα.

Καὶ ὅτι ταῦτ’ ἀληθῆ λέγω, λέγε ταύτασ τὰσ μαρτυρίασ. Μαρτυρίαι ὅσα μὲν τοίνυν ἀφῆκα χρήματα καὶ δωρειὰν ἔδωκα τοῖσ ἀτυχήσασι τῶν πολιτῶν, ταῦτ’ ἔστιν. ὅταν δ’ οὗτοσ αὐτίκα δὴ λέγῃ πρὸσ ὑμᾶσ τί δήποθ’, ὡσ φῄσ, ὦ Δημόσθενεσ, ἀπὸ τοῦ συνειπεῖν ἐμὲ Φιλοκράτει γνοὺσ οὐδὲν ἡμᾶσ ὑγιὲσ πράττοντασ, τὴν μετὰ ταῦτα πρεσβείαν τὴν ἐπὶ τοὺσ ὁρ́κουσ συνεπρέσβευσασ πάλιν καὶ οὐκ ἐξωμόσω;

ταῦτα μέμνησθε, ὅτι τούτοισ ὡμολογήκειν οὓσ ἐλυσάμην καὶ κομιεῖν λύτρα καὶ σώσειν εἰσ δύναμιν. δεινὸν οὖν ψεύσασθαι καὶ προέσθαι δυστυχοῦντασ ἀνθρώπουσ πολίτασ·

ἰδίᾳ δ’, ἐξομοσάμενον, οὐ πάνυ καλὸν οὐδ’ ἀσφαλὲσ ἦν ἐκεῖσε πλανᾶσθαι· ἐπεὶ εἰ μὴ διὰ τὸ τούτουσ βούλεσθαι σῶσαι, ἐξώλησ ἀπολοίμην καὶ προώλησ, εἰ προσλαβών γ’ ἂν ἀργύριον πάνυ πολὺ μετὰ τούτων ἐπρέσβευσα. σημεῖον δέ· ἐπὶ γὰρ τὴν τρίτην πρεσβείαν δίσ με χειροτονησάντων ὑμῶν δὶσ ἐξωμοσάμην. καὶ παρὰ ταύτην τὴν ἀποδημίαν πάντα τἀναντί’ ἔπραττον. ὥν μὲν τοίνυν αὐτοκράτωρ ἦν ἐγὼ κατὰ τὴν πρεσβείαν, τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον ὑμῖν·

ἃ δ’ οὗτοι πλείουσ ὄντεσ ἐνίκων, ἅπαντ’ ἀπόλωλεν. καίτοι καὶ τἄλλ’ ἂν ἅπαντ’ ἀκολούθωσ τούτοισ ἐπέπρακτο, εἴ τισ ἐπείθετό μοι. οὐ γὰρ ἔγωγ’ οὕτωσ ἄθλιοσ οὐδ’ ἄφρων ὥστε χρήματα μὲν διδόναι, λαμβάνοντασ ὁρῶν ἑτέρουσ, ὑπὲρ τῆσ πρὸσ ὑμᾶσ φιλοτιμίασ, ἃ δ’ ἄνευ μὲν δαπάνησ οἱᾶ́ τ’ ἦν πραχθῆναι, πολλῷ δὲ μείζονασ εἶχεν ὠφελείασ πάσῃ τῇ πόλει, ταῦτ’ οὐκ ἐβουλόμην γίγνεσθαι. καὶ σφόδρα γ’, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι· ἀλλ’ οἶμαι περιῆσαν οὗτοί μου. φέρε δή, τί τούτῳ πέπρακται παρὰ ταῦτα καὶ τί τῷ Φιλοκράτει θεάσασθε·

παρ’ ἄλληλα γὰρ ἔσται φανερώτερα. πρῶτον μὲν τοίνυν Φωκέασ ἐκσπόνδουσ καὶ Ἁλέασ ἀπέφηναν καὶ Κερσοβλέπτην παρὰ τὸ ψήφισμα καὶ τὰ πρὸσ ὑμᾶσ εἰρημένα· εἶτα τὸ ψήφισμ’ ἐπεχείρησαν κινεῖν καὶ μεταίρειν, ἐφ’ ᾧ πρεσβεύοντεσ ἥκομεν· εἶτα Καρδιανοὺσ Φιλίππῳ συμμάχουσ ἐνέγραψαν καὶ τὴν μὲν γραφεῖσαν ἐπιστολὴν ὑπ’ ἐμοῦ πρὸσ ὑμᾶσ ἀπεψηφίσαντο μὴ πέμπειν, αὐτοὶ δ’ οὐδ’ ὁτιοῦν ὑγιὲσ γράψαντεσ ἔπεμψαν. εἶθ’ ὁ γενναῖοσ οὑτοσὶ ἐμὲ μὲν τὸν δῆμον ἔφη τὸν ὑμέτερον καταλύσειν ἐπηγγέλθαι Φιλίππῳ, ὅτι ταῦτ’ ἐπέπληττον, οὐ μόνον αἰσχρὰ νομίζων ἀλλὰ καὶ δεδιὼσ μὴ συμπαραπόλωμαι διὰ τούτουσ, αὐτὸσ δ’ ἰδίᾳ πάντα τὸν χρόνον ἐντυγχάνων οὐδ’ ὁτιοῦν ἐπαύσατο Φιλίππῳ.

καὶ τὰ μὲν ἄλλα σιωπῶ, Δερκύλοσ δ’ αὐτὸν ἐν Φεραῖσ τὴν νύκτ’ ἐφύλαττεν, οὐκ ἐγώ, τὸν παῖδ’ ἔχων τὸν ἐμὸν τουτονί, καὶ λαβὼν ἐξιόντ’ ἐκ τῆσ Φιλίππου σκηνῆσ ἐμοὶ τὸν παῖδ’ ἐκέλευσεν ἀπαγγέλλειν καὶ αὐτὸν μεμνῆσθαι, καὶ τὸ τελευταῖον ὁ βδελυρὸσ καὶ ἀναιδὴσ οὑτοσὶ νύκτα καὶ ἡμέραν ἀπιόντων ἡμῶν ἀπελείφθη παρὰ Φιλίππῳ. καὶ ταῦθ’ ὅτι ἀληθῆ λέγω, πρῶτον μὲν αὐτὸσ ἐγὼ συγγραψάμενοσ καὶ καταστήσασ ἐμαυτὸν ὑπεύθυνον μαρτυρήσω, εἶτα τῶν ἄλλων πρέσβεων ἕκαστον καλῶ, καὶ δυοῖν θάτερον, ἢ μαρτυρεῖν ἢ ἐξόμνυσθαι ἀναγκάσω.

ἂν δ’ ἐξομνύωσιν, ἐπιορκοῦντασ ἐξελέγξω παρ’ ὑμῖν φανερῶσ. Μαρτυρία οἱοίσ μὲν τοίνυν κακοῖσ καὶ πράγμασι τὴν ἀποδημίαν πᾶσαν συνειχόμην ἑοράκατε. τί γὰρ αὐτοὺσ οἰέσθ’ ἐκεῖ ποιεῖν ἐγγὺσ ὄντασ τοῦ διδόντοσ, ὅθ’ ὑμῶν ὁρώντων, τῶν καὶ τιμῆσαι κυρίων ὄντων καὶ τοὐναντίον κολάσαι, τοιαῦτα ποιοῦσιν;

συλλογίσασθαι δὴ βούλομαι τὰ κατηγορημέν’ ἀπ’ ἀρχῆσ, ἵν’ ὅσ’ ὑμῖν ὑπεσχόμην ἀρχόμενοσ τοῦ λόγου δείξω πεποιηκώσ.

ἐπέδειξ’ οὐδὲν ἀληθὲσ ἀπηγγελκότα, ἀλλὰ φενακίσανθ’ ὑμᾶσ, μάρτυσι τοῖσ γεγενημένοισ αὐτοῖσ, οὐ λόγοισ χρώμενοσ. ἐπέδειξ’ αἴτιον γεγενημένον τοῦ μὴ ’θέλειν ὑμᾶσ ἀκούειν ἐμοῦ τἀληθῆ ταῖσ ὑποσχέσεσιν καὶ τοῖσ ἐπαγγέλμασι τοῖσ τούτου καταληφθέντασ τότε, πάντα τἀναντία συμβουλεύσαντ’ ἢ ἔδει, καὶ τῇ μὲν τῶν συμμάχων ἀντειπόντ’ εἰρήνῃ, τῇ δὲ Φιλοκράτουσ συνηγορήσαντα, τοὺσ χρόνουσ κατατρίψαντα, ἵνα μηδ’ εἰ βούλοισθε δύναισθ’ ἐξελθεῖν εἰσ Φωκέασ, καὶ ἄλλ’ ἐπὶ τῆσ ἀποδημίασ πολλὰ καὶ δείν’ εἰργασμένον, προδεδωκότα πάντα, πεπρακότα, δῶρ’ ἔχοντα, οὐδὲν ἐλλελοιπότα μοχθηρίασ.

οὐκοῦν ταῦθ’ ὑπεσχόμην ἐν ἀρχῇ, ταῦτ’ ἐπέδειξα. ὁρᾶτε τοίνυν τὰ μετὰ ταῦτα·

ἁπλοῦσ γάρ ἐσθ’ ὁ μέλλων λόγοσ οὑτοσὶ πρὸσ ὑμᾶσ ἤδη. ὀμωμόκατε ψηφιεῖσθαι κατὰ τοὺσ νόμουσ καὶ τὰ ψηφίσματα τὰ τοῦ δήμου καὶ τῆσ βουλῆσ τῶν πεντακοσίων· φαίνεται δ’ οὗτοσ πάντα τἀναντία τοῖσ νόμοισ, τοῖσ ψηφίσμασι, τοῖσ δικαίοισ πεπρεσβευκώσ· οὐκοῦν ἑαλωκέναι προσήκει παρά γε νοῦν ἔχουσι δικασταῖσ. εἰ γὰρ ἄλλο μηδὲν ἠδίκει, δύο τῶν πεπραγμένων ἔσθ’ ἱκάν’ αὐτὸν ἀποκτεῖναι· οὐ γὰρ μόνον Φωκέασ, ἀλλὰ καὶ Θρᾴκην προδέδωκε Φιλίππῳ. καίτοι δύο χρησιμωτέρουσ τόπουσ τῆσ οἰκουμένησ οὐδ’ ἂν εἷσ ἐπιδείξαι τῇ πόλει, κατὰ μὲν γῆν Πυλῶν, ἐκ θαλάττησ δὲ τοῦ Ἑλλησπόντου·

ἃ συναμφότερ’ οὗτοι πεπράκασιν αἰσχρῶσ καὶ καθ’ ὑμῶν ἐγκεχειρίκασι Φιλίππῳ. τοῦτο τοίνυν αὐτὸ ἄνευ τῶν ἄλλων ἡλίκον ἔστ’ ἀδίκημα, τὸ Θρᾴκην καὶ τὰ τείχη προέσθαι, μυρί’ ἂν εἰή λέγειν, καὶ ὅσοι διὰ ταῦτ’ ἀπολώλασι παρ’ ὑμῖν, οἱ δὲ χρήματα πάμπολλ’ ὠφλήκασιν, οὐ χαλεπὸν δεῖξαι, Ἐργόφιλοσ, Κηφισόδοτοσ, Τιμόμαχοσ, τὸ παλαιόν ποτ’ Ἐργοκλῆσ, Διονύσιοσ, ἄλλοι, οὓσ ὀλίγου δέω σύμπαντασ εἰπεῖν ἐλάττω τὴν πόλιν βεβλαφέναι τούτου. ἀλλ’ ἔτι γὰρ τότ’, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, ἐκ λογισμοῦ τὰ δείν’ ἐφυλάττεσθ’ ὑμεῖσ καὶ προεωρᾶσθε·

νῦν δ’ ὅ τι ἂν μὴ καθ’ ἡμέραν ὑμᾶσ ἐνοχλῇ καὶ παρὸν λυπῇ, παρορᾶτε, εἶτα τὴν ἄλλωσ ἐνταῦθα ψηφίζεσθε, ἀποδοῦναι δὲ καὶ Κερσοβλέπτῃ Φίλιππον τοὺσ ὁρ́κουσ, μὴ μετέχειν δὲ τῶν ἐν Ἀμφικτύοσιν, ἐπανορθώσασθαι δὲ τὴν εἰρήνην. καίτοι τούτων οὐδενὸσ ἂν τῶν ψηφισμάτων ἔδει, εἰ πλεῖν οὗτοσ ἤθελεν καὶ τὰ προσήκοντα ποιεῖν· νῦν δ’ ἃ μὲν ἦν πλεύσασι σῶσαι, βαδίζειν κελεύων ἀπολώλεκεν, ἃ δ’ εἰποῦσι τἀληθῆ, ψευδόμενοσ. ἀγανακτήσει τοίνυν αὐτίκα δὴ μάλα, ὡσ ἐγὼ πυνθάνομαι, εἰ μόνοσ τῶν ἐν τῷ δήμῳ λεγόντων λόγων εὐθύνασ ὑφέξει.

ἐγὼ δ’ ὅτι μὲν πάντεσ ἂν εἰκότωσ ὧν λέγουσι δίκην ὑπέχοιεν, εἴπερ ἐπ’ ἀργυρίῳ τι λέγοιεν, παραλείψω, ἀλλ’ ἐκεῖνο λέγω· εἰ μὲν Αἰσχίνησ ἰδιώτησ ὢν ἀπελήρησέ τι καὶ διήμαρτε, μὴ σφόδρ’ ἀκριβολογήσησθε, ἐάσατε, συγγνώμην ἔχετε· εἰ δὲ πρεσβευτὴσ ὢν ἐπὶ χρήμασιν ἐπίτηδεσ ἐξηπάτηκεν ὑμᾶσ, μὴ ἀφῆτε, μηδ’ ἀνάσχησθ’ ὡσ οὐ δεῖ δίκην ὧν εἶπεν ὑποσχεῖν. τίνοσ γὰρ ἄλλου δεῖ δίκην παρὰ πρέσβεων ἢ λόγων λαμβάνειν;

εἰσὶ γὰρ οἱ πρέσβεισ οὐ τριήρων οὐδὲ τόπων οὐδ’ ὁπλιτῶν οὐδ’ ἀκροπόλεων κύριοι οὐδεὶσ γὰρ πρέσβεσι ταῦτ’ ἐγχειρίζει, ἀλλὰ λόγων καὶ χρόνων. τοὺσ μὲν τοίνυν χρόνουσ εἰ μὲν μὴ προανεῖλε τῆσ πόλεωσ, οὐκ ἀδικεῖ, εἰ δ’ ἀνεῖλεν, ἠδίκηκε· τοὺσ δὲ λόγουσ εἰ μὲν ἀληθεῖσ ἀπήγγελκεν ἢ συμφέροντασ, ἀποφευγέτω, εἰ δὲ καὶ ψευδεῖσ καὶ μισθοῦ καὶ ἀσυμφόρουσ, ἁλισκέσθω. οὐδὲν γὰρ ἔσθ’ ὅ τι μεῖζον ἂν ὑμᾶσ ἀδικήσειέ τισ ἢ ψευδῆ λέγων.

οἷσ γάρ ἐστ’ ἐν λόγοισ ἡ πολιτεία, πῶσ, ἂν οὗτοι μὴ ἀληθεῖσ ὦσιν, ἀσφαλῶσ ἔστι πολιτεύεσθαι; ἂν δὲ δὴ καὶ πρὸσ ἃ τοῖσ ἐχθροῖσ συμφέρει δῶρά τισ λαμβάνων λέγῃ, πῶσ οὐχὶ καὶ κινδυνεύσετε; οὐδέ γε τοὺσ χρόνουσ ἴσον ἔστ’ ἀδίκημ’ ὀλιγαρχίασ ἢ τυράννου παρελέσθαι καὶ ὑμῶν· οὐδ’ ὀλίγου δεῖ. ἐν ἐκείναισ μὲν γάρ, οἶμαι, ταῖσ πολιτείαισ πάντ’ ἐξ ἐπιτάγματοσ ὀξέωσ γίγνεται·

ὑμῖν δὲ πρῶτον μὲν τὴν βουλὴν ἀκοῦσαι περὶ πάντων καὶ προβουλεῦσαι δεῖ, καὶ τοῦθ’ ὅταν ᾖ κήρυξι καὶ πρεσβείαισ προγεγραμμένον, οὐκ ἀεί· εἶτ’ ἐκκλησίαν ποιῆσαι, καὶ ταύτην ὅταν ἐκ τῶν νόμων καθήκῃ. εἶτα κρατῆσαι καὶ περιγενέσθαι δεῖ τοὺσ τὰ βέλτιστα λέγοντασ τῶν ἢ δι’ ἄγνοιαν ἢ διὰ μοχθηρίαν ἀντιλεγόντων. ἐφ’ ἅπασι δὲ τούτοισ, ἐπειδὰν καὶ δεδογμένον ᾖ καὶ συμφέρον ἤδη φαίνηται, χρόνον δεῖ δοθῆναι τῇ τῶν πολλῶν ἀδυναμίᾳ, ἐν ᾧ καὶ ποριοῦνται ταῦθ’ ὧν ἂν δέωνται, ὅπωσ τὰ δόξαντα καὶ δυνηθῶσι ποιῆσαι.

ὁ δὴ τοὺσ χρόνουσ τούτουσ ἀναιρῶν τῆσ οἱά παρ’ ἡμῖν ἐστι πολιτείασ, οὐ χρόνουσ ἀνῄρηκεν οὗτοσ, οὔ, ἀλλὰ τὰ πράγμαθ’ ἁπλῶσ ἀφῄρηται. ἔστι τοίνυν τισ πρόχειροσ λόγοσ πᾶσι τοῖσ ἐξαπατᾶν ὑμᾶσ βουλομένοισ, οἱ ταράττοντεσ τὴν πόλιν, οἱ διακωλύοντεσ Φίλιππον εὖ ποιῆσαι τὴν πόλιν.

πρὸσ οὓσ ἐγὼ λόγον μὲν οὐδέν’ ἐρῶ, τὰσ δ’ ἐπιστολὰσ ὑμῖν ἀναγνώσομαι τὰσ τοῦ Φιλίππου, καὶ τοὺσ καιροὺσ ἐφ’ ὧν ἕκαστ’ ἐξηπάτησθ’ ὑπομνήσω, ἵν’ εἰδῆθ’ ὅτι τὸ ψυχρὸν τοῦτ’ ὄνομα, τὸ ἄχρι κόρου, παρελήλυθ’ ἐκεῖνοσ φενακίζων ὑμᾶσ. Ἐπιστολαί Φιλίππου οὕτω τοίνυν αἰσχρὰ καὶ πολλὰ καὶ πάντα καθ’ ὑμῶν πεπρεσβευκὼσ περιιὼν λέγει, τί δ’ ἂν εἴποισ περὶ Δημοσθένουσ, ὃσ τῶν συμπρέσβεων κατηγορεῖ; νὴ Δί’, εἴτε βούλομαί γ’ εἴτε μή, παρ’ ὅλην μὲν τὴν ἀποδημίαν ὑπὸ σοῦ τοιαῦτ’ ἐπιβεβουλευμένοσ, δυοῖν δ’ αἱρέσεωσ οὔσησ μοι νυνί, ἢ τοιούτων ὄντων τῶν πεπραγμένων δοκεῖν κοινωνεῖν ὑμῖν, ἢ κατηγορεῖν.

ἐγὼ δ’ οὐδὲ συμπεπρεσβευκέναι φημί σοι, πρεσβεύειν μέντοι σὲ μὲν πολλὰ καὶ δεινά, ἐμαυτὸν δ’ ὑπὲρ τουτωνὶ τὰ βέλτιστα.

ἀλλὰ Φιλοκράτησ σοι συμπεπρέσβευκε, κἀκείνῳ σύ, καὶ Φρύνων· ὑμεῖσ γὰρ ταὔτ’ ἐπράττετε, καὶ ταὐτὰ πᾶσιν ὑμῖν ἤρεσκεν. ποῦ δ’ ἅλεσ; ποῦ τράπεζα; ποῦ σπονδαί; ταῦτα γὰρ τραγῳδεῖ περιιών, ὥσπερ οὐχὶ τοὺσ ἀδικοῦντασ τούτων ὄντασ προδότασ, ἀλλὰ τοὺσ τὰ δίκαια ποιοῦντασ. ἐγὼ δ’ οἶδ’ ὅτι πάντεσ οἱ πρυτάνεισ θύουσιν ἑκάστοτε κοινῇ καὶ συνδειπνοῦσιν ἀλλήλοισ καὶ συσπένδουσιν·

καὶ οὐ διὰ ταῦθ’ οἱ χρηστοὶ τοὺσ πονηροὺσ μιμοῦνται, ἀλλ’ ἐὰν ἀδικοῦντα λάβωσί τιν’ αὑτῶν, τῇ βουλῇ καὶ τῷ δήμῳ δηλοῦσιν. ἡ βουλὴ ταὐτὰ ταῦτα, εἰσιτητήρι’ ἔθυσε, συνειστιάθη, σπονδῶν, ἱερῶν ἐκοινώνησεν· οἱ στρατηγοί, σχεδὸν ὡσ εἰπεῖν αἱ ἀρχαὶ πᾶσαι. ἆρ’ οὖν διὰ ταῦτα τοῖσ ἀδικοῦσιν ἑαυτῶν ἔδωκαν ἄδειαν; πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Λέων Τιμαγόρου κατηγόρει συμπεπρεσβευκὼσ τέτταρ’ ἔτη, Εὔβουλοσ Θάρρηκοσ καὶ Σμικύθου συσσεσιτηκώσ, Κόνων ὁ παλαιὸσ ἐκεῖνοσ Ἀδειμάντου συστρατηγήσασ.

πότερ’ οὖν τοὺσ ἅλασ παρέβαινον καὶ τὰσ σπονδάσ, Αἰσχίνη, οἱ προδιδόντεσ καὶ οἱ παραπρεσβεύοντεσ καὶ οἱ δωροδοκοῦντεσ, ἢ οἱ κατηγοροῦντεσ; οἱ ἀδικοῦντεσ δηλονότι τὰσ ὅλησ γε τῆσ πατρίδοσ σπονδάσ, ὥσπερ σύ, οὐ μόνον τὰσ ἰδίασ. ἵνα τοίνυν εἰδῆθ’ ὅτι οὐ μόνον τῶν δημοσίᾳ πώποτ’ ἐληλυθότων ὡσ Φίλιππον ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἰδίᾳ καὶ πάντων οὗτοι φαυλότατοι καὶ πονηρότατοι γεγόνασι, μικρὸν ἀκούσατέ μου ἔξω τι τῆσ πρεσβείασ ταύτησ.

ἐπειδὴ γὰρ εἷλεν Ὄλυνθον Φίλιπποσ, Ὀλύμπι’ ἐποίει, εἰσ δὲ τὴν θυσίαν ταύτην καὶ τὴν πανήγυριν πάντασ τοὺσ τεχνίτασ συνήγαγεν. ἑστιῶν δ’ αὐτοὺσ καὶ στεφανῶν τοὺσ νενικηκότασ ἤρετο Σάτυρον τουτονὶ τὸν κωμικὸν ὑποκριτήν, τί δὴ μόνοσ οὐδὲν ἐπαγγέλλεται;

ἤ τιν’ ἐν αὐτῷ μικροψυχίαν ἢ πρὸσ αὑτὸν ἀηδίαν ἐνεορακώσ; εἰπεῖν δή φασι τὸν Σάτυρον ὅτι, ὧν μὲν οἱ ἄλλοι δέονται, οὐδενὸσ ὢν ἐν χρείᾳ τυγχάνει, ἃ δ’ ἂν αὐτὸσ ἐπαγγείλαιθ’ ἡδέωσ, ῥᾷστα μέν ἐστιν Φιλίππῳ δοῦναι καὶ χαρίσασθαι πάντων, δέδοικε δὲ μὴ διαμάρτῃ. κελεύσαντοσ δ’ ἐκείνου λέγειν καί τι καὶ νεανιευσαμένου τοιοῦτον, ὡσ οὐδὲν ὅ τι οὐ ποιήσει, εἰπεῖν φασιν αὐτὸν ὅτι ἦν αὐτῷ Ἀπολλοφάνησ ὁ Πυδναῖοσ ξένοσ καὶ φίλοσ, ἐπειδὴ δὲ δολοφονηθεὶσ ἐτελεύτησεν ἐκεῖνοσ, φοβηθέντεσ οἱ συγγενεῖσ αὐτοῦ ὑπεξέθεντο τὰσ θυγατέρασ παιδί’ ὄντ’ εἰσ Ὄλυνθον.

αὗται τοίνυν τῆσ πόλεωσ ἁλούσησ αἰχμάλωτοι γεγόνασι καὶ εἰσὶν παρὰ σοί, ἡλικίαν ἔχουσαι γάμου. ταύτασ, αἰτῶ σε καὶ δέομαι, δόσ μοι.

βούλομαι δέ σ’ ἀκοῦσαι καὶ μαθεῖν οἱάν μοι δώσεισ δωρειάν, ἂν ἄρα δῷσ· ἀφ’ ἧσ ἐγὼ κερδανῶ μὲν οὐδέν, ἂν λάβω, προῖκα δὲ προσθεὶσ ἐκδώσω, καὶ οὐ περιόψομαι παθούσασ οὐδὲν ἀνάξιον οὔθ’ ἡμῶν οὔτε τοῦ πατρόσ. ὡσ δ’ ἀκοῦσαι τοὺσ παρόντασ ἐν τῷ συμποσίῳ, τοσοῦτον κρότον καὶ θόρυβον καὶ ἔπαινον παρὰ πάντων γενέσθαι ὥστε τὸν Φίλιππον παθεῖν τι καὶ δοῦναι. καίτοι τῶν ἀποκτεινάντων ἦν τὸν Ἀλέξανδρον τὸν ἀδελφὸν τὸν Φιλίππου οὗτοσ ὁ Ἀπολλοφάνησ. ἐξετάσωμεν δὴ πρὸσ τὸ τοῦ Σατύρου τοῦτο συμπόσιον τὸ τούτων ἐν Μακεδονίᾳ γενόμενον, καὶ θεάσασθ’ ὡσ παραπλήσιον τούτῳ καὶ ὅμοιον.

κληθέντεσ γὰρ οὗτοι πρὸσ Ξενόφρονα τὸν υἱὸν τὸν Φαιδίμου, τοῦ τῶν τριάκοντα, ᾤχοντο· ἐγὼ δ’ οὐκ ἐπορεύθην. ἐπειδὴ δ’ ἧκον εἰσ τὸ πίνειν, εἰσάγει τιν’ Ὀλυνθίαν γυναῖκα, εὐπρεπῆ μέν, ἐλευθέραν δὲ καὶ σώφρονα, ὡσ τὸ ἔργον ἐδήλωσεν. ταύτην τὸ μὲν πρῶτον οὑτωσὶ πίνειν ἡσυχῇ καὶ τρώγειν ἠνάγκαζον οὗτοί μοι δοκεῖ, ὡσ διηγεῖτ’ Ιἀτροκλῆσ ἐμοὶ τῇ ὑστεραίᾳ·

ὡσ δὲ προῄει τὸ πρᾶγμα καὶ διεθερμαίνοντο, κατακλίνεσθαι καί τι καὶ ᾄδειν ἐκέλευον. ἀδημονούσησ δὲ τῆσ ἀνθρώπου καὶ οὔτ’ ἐθελούσησ οὔτ’ ἐπισταμένησ, ὕβριν τὸ πρᾶγμ’ ἔφασαν οὑτοσὶ καὶ ὁ Φρύνων καὶ οὐκ ἀνεκτὸν εἶναι, τῶν θεοῖσ ἐχθρῶν, τῶν ἀλειτηρίων Ὀλυνθίων αἰχμάλωτον οὖσαν τρυφᾶν· καὶ κάλει παῖδα, καὶ ἱμᾶντά τισ φερέτω. ἧκεν οἰκέτησ ἔχων ῥυτῆρα, καὶ πεπωκότων, οἶμαι, καὶ μικρῶν ὄντων τῶν παροξυνόντων, εἰπούσησ τι καὶ δακρυσάσησ ἐκείνησ περιρρήξασ τὸν χιτωνίσκον ὁ οἰκέτησ ξαίνει κατὰ τοῦ νώτου πολλάσ. ἔξω δ’ αὑτῆσ οὖσ’ ὑπὸ τοῦ κακοῦ καὶ τοῦ πράγματοσ ἡ γυνή, ἀναπηδήσασα προσπίπτει πρὸσ τὰ γόνατα τῷ Ιἀτροκλεῖ, καὶ τὴν τράπεζαν ἀνατρέπει.

καὶ εἰ μὴ ’κεῖνοσ ἀφείλετο, ἀπώλετ’ ἂν παροινουμένη· καὶ γὰρ ἡ παροινία τοῦ καθάρματοσ τουτουὶ δεινή. καὶ περὶ ταύτησ τῆσ ἀνθρώπου καὶ ἐν Ἀρκαδίᾳ λόγοσ ἦν ἐν τοῖσ μυρίοισ, καὶ Διόφαντοσ ἐν ὑμῖν ἀπήγγελλεν ἃ νῦν μαρτυρεῖν αὐτὸν ἀναγκάσω, καὶ κατὰ Θετταλίαν πολὺσ λόγοσ καὶ πανταχοῦ. καὶ τοιαῦτα συνειδὼσ αὑτῷ πεπραγμένα ὁ ἀκάθαρτοσ οὗτοσ τολμήσει βλέπειν εἰσ ὑμᾶσ, καὶ τὸν βεβιωμένον αὑτῷ βίον αὐτίκα δὴ μάλ’ ἐρεῖ λαμπρᾷ τῇ φωνῇ·

ἐφ’ οἷσ ἔγωγ’ ἀποπνίγομαι. οὐκ ἴσασιν οὗτοι τὸ μὲν ἐξ ἀρχῆσ τὰσ βίβλουσ ἀναγιγνώσκοντά σε τῇ μητρὶ τελούσῃ, καὶ παῖδ’ ὄντ’ ἐν θιάσοισ καὶ μεθύουσιν ἀνθρώποισ καλινδούμενον; μετὰ ταῦτα δὲ ταῖσ ἀρχαῖσ ὑπογραμματεύοντα καὶ δυοῖν ἢ τριῶν δραχμῶν πονηρὸν ὄντα;

τὰ τελευταῖα δ’ ἔναγχοσ ἐν χορηγίοισ ἀλλοτρίοισ ἐπὶ τῷ τριταγωνιστεῖν ἀγαπητῶσ παρατρεφόμενον; ποῖον οὖν ἐρεῖσ βίον; ὃν ποῦ βεβίωκασ; ἐπεὶ ὅ γε βεβιωμένοσ σοι τοιοῦτοσ φαίνεται. ἀλλὰ δὴ τὰ τῆσ ἐξουσίασ· οὗτοσ ἄλλον ἔκρινε παρ’ ὑμῖν ἐπὶ πορνείᾳ. ἀλλὰ μήπω ταῦτα, ἀλλὰ τὰσ μαρτυρίασ μοι λέγε πρῶτον ταυτασί. Μαρτυρίαι τοσούτων τοίνυν καὶ τοιούτων ὄντων, ὦ ἄνδρεσ δικασταί, ὧν ἀδικῶν ὑμᾶσ ἐξελήλεγκται, ἐν οἷσ τί κακὸν οὐκ ἔνι; δωροδόκοσ, κόλαξ, ταῖσ ἀραῖσ ἔνοχοσ, ψεύστησ, τῶν φίλων προδότησ, πάντ’ ἔνεστι τὰ δεινότατα·

πρὸσ ἓν οὐδ’ ὁτιοῦν τούτων ἀπολογήσεται, οὐδ’ ἕξει δικαίαν οὐδ’ ἁπλῆν εἰπεῖν ἀπολογίαν οὐδεμίαν. ἃ δ’ ἐγὼ πέπυσμαι μέλλειν αὐτὸν λέγειν, ἔστι μὲν ἐγγυτάτω μανίασ, οὐ μὴν ἀλλ’ ἴσωσ τῷ μηδὲν ἔχοντι δίκαιον ἄλλ’ εἰπεῖν ἀνάγκη πάντα μηχανᾶσθαι. ἀκούω γὰρ αὐτὸν ἐρεῖν ὡσ ἄρ’ ἐγὼ πάντων ὧν κατηγορῶ κοινωνὸσ γέγονα, καὶ συνήρεσκε ταῦτά μοι καὶ συνέπραττον αὐτῷ, ἔπειτ’ ἐξαίφνησ μεταβέβλημαι καὶ κατηγορῶ.

ἔστι δ’ ὑπὲρ μὲν τῶν πεπραγμένων οὔτε δικαία οὔτε προσήκουσ’ ἡ τοιαύτη ἀπολογία, ἐμοῦ μέντοι τισ κατηγορία· ἐγὼ μὲν γάρ, εἰ ταῦτα πεποίηκα, φαῦλόσ εἰμ’ ἄνθρωποσ, τὰ δὲ πράγματ’ οὐδὲν βελτίω διὰ τοῦτο, οὐδὲ πολλοῦ δεῖ. οὐ μὴν ἀλλ’ ἔγωγ’ οἶμαί μοι προσήκειν ἀμφότερ’ ὑμῖν ἐπιδεῖξαι, καὶ ὅτι ψεύσεται, ταῦτ’ ἐὰν λέγῃ, καὶ τὴν δικαίαν ἥτισ ἐστὶν ἀπολογία.

ἡ μὲν τοίνυν δικαία καὶ ἁπλῆ, ἢ ὡσ οὐ πέπρακται τὰ κατηγορημένα δεῖξαι, ἢ ὡσ πεπραγμένα συμφέρει τῇ πόλει. τούτων δ’ οὐδέτερον δύναιτ’ ἂν οὗτοσ ποιῆσαι. οὔτε γὰρ ὡσ συμφέρει δήπου Φωκέασ ἀπολωλέναι καὶ Πύλασ Φίλιππον ἔχειν καὶ Θηβαίουσ ἰσχύειν καὶ ἐν Εὐβοίᾳ στρατιώτασ εἶναι καὶ Μεγάροισ ἐπιβουλεύειν καὶ ἀνώμοτον εἶναι τὴν εἰρήνην, ἔνεστι λέγειν αὐτῷ, οἷσ τότ’ ἐναντί’ ἀπήγγειλε πρὸσ ὑμᾶσ ὡσ συμφέροντα καὶ γενησόμενα·

οὔθ’ ὡσ οὐ πέπρακται ταῦτα, δυνήσεται πεῖσαι τοὺσ αὐτοὺσ ἑορακότασ ὑμᾶσ καὶ εὖ εἰδότασ. οὐκοῦν ὡσ οὐ κεκοινώνηκα τούτοισ οὐδενόσ, λοιπόν μοι δεῖξαι.

βούλεσθ’ οὖν ὑμῖν, πάντα τἄλλ’ ἀφείσ, ἃ παρ’ ὑμῖν ἀντεῖπον, ἃ ἐν τῇ ἀποδημίᾳ προσέκρουον, ὡσ ἅπαντα τὸν χρόνον ἠναντίωμαι, αὐτοὺσ παράσχωμαι μάρτυρασ τούτουσ ὅτι πάντα τἀναντί’ ἐμοὶ καὶ τούτοισ πέπρακται, καὶ χρήμαθ’ οὗτοι μὲν ἔχουσιν ἐφ’ ὑμῖν, ἐγὼ δ’ οὐκ ἠθέλησα λαβεῖν; θεάσασθε δή. τίνα τῶν ἐν τῇ πόλει φήσαιτ’ ἂν βδελυρώτατον εἶναι καὶ πλείστησ ἀναιδείασ καὶ ὀλιγωρίασ μεστόν;

οὐδεὶσ οὐδ’ ἂν ἁμαρτὼν ὑμῶν ἄλλον εὖ οἶδ’ ὅτι φήσειεν ἢ Φιλοκράτην. τίνα δὲ φθέγγεσθαι μέγιστον ἁπάντων καὶ σαφέστατ’ ἂν εἰπεῖν ὅ τι βούλοιτο τῇ φωνῇ; Αἰσχίνην οἶδ’ ὅτι τουτονί. τίνα δ’ οὗτοι μὲν ἄτολμον καὶ δειλὸν πρὸσ τοὺσ ὄχλουσ φασὶν εἶναι, ἐγὼ δ’ εὐλαβῆ; ἐμέ· οὐδὲν γὰρ πώποτ’ οὔτ’ ἠνώχλησα οὔτε μὴ βουλομένουσ ὑμᾶσ βεβίασμαι. οὐκοῦν ἐν πάσαισ ταῖσ ἐκκλησίαισ, ὁσάκισ λόγοσ γέγονεν περὶ τούτων, καὶ κατηγοροῦντοσ ἀκούετέ μου καὶ ἐλέγχοντοσ ἀεὶ τούτουσ καὶ λέγοντοσ ἄντικρυσ ὅτι χρήματ’ εἰλήφασι καὶ πάντα πεπράκασι τὰ πράγματα τῆσ πόλεωσ.

καὶ τούτων οὐδεὶσ πώποτ’ ἀκούων ταῦτ’ ἀντεῖπεν οὐδὲ διῆρε τὸ στόμα, οὐδ’ ἔδειξεν ἑαυτόν. τί ποτ’ οὖν ἐστι τὸ αἴτιον ὅτι οἱ βδελυρώτατοι τῶν ἐν τῇ πόλει καὶ μέγιστον φθεγγόμενοι τοῦ καὶ ἀτολμοτάτου πάντων ἐμοῦ καὶ οὐδενὸσ μεῖζον φθεγγομένου τοσοῦτον ἡττῶνται;

ὅτι τἀληθὲσ ἰσχυρόν, καὶ τοὐναντίον ἀσθενὲσ τὸ συνειδέναι πεπρακόσιν αὑτοῖσ τὰ πράγματα. τοῦτο παραιρεῖται τὴν θρασύτητα τὴν τούτων, τοῦτ’ ἀποστρέφει τὴν γλῶτταν, ἐμφράττει τὸ στόμα, ἄγχει, σιωπᾶν ποιεῖ. τὸ τοίνυν τελευταῖον ἴστε δήπου πρώην ἐν Πειραιεῖ, ὅτ’ αὐτὸν οὐκ εἰᾶτε πρεσβεύειν, βοῶνθ’ ὡσ εἰσαγγελεῖ με καὶ γράψεται καὶ ἰοὺ ἰού.

καίτοι ταῦτα μέν ἐστι μακρῶν καὶ πολλῶν ἀγώνων καὶ λόγων ἀρχή, ἐκεῖνα δ’ ἁπλᾶ καὶ δύ’ ἢ τρί’ ἴσωσ ῥήματα, ἃ κἂν ἐχθὲσ ἐωνημένοσ ἄνθρωποσ εἰπεῖν ἠδυνήθη, ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, τουτὶ τὸ πρᾶγμα πάνδεινόν ἐστιν· οὑτοσὶ κατηγορεῖ ταῦτ’ ἐμοῦ ὧν αὐτὸσ κοινωνὸσ γέγονε, καὶ χρήματ’ εἰληφέναι φησὶν ἐμέ, αὐτὸσ εἰληφὼσ ἢ μετειληφώσ. τούτων μὲν τοίνυν οὐδὲν εἶπεν οὐδ’ ἐφθέγξατο, οὐδ’ ἤκουσεν ὑμῶν οὐδείσ, ἄλλα δ’ ἠπείλει.

διὰ τί; ὅτι ταῦτα μὲν αὑτῷ συνῄδει πεπραγμένα, καὶ δοῦλοσ ἦν τῶν ῥημάτων τούτων. οὔκουν προσῄει πρὸσ ταῦθ’ ἡ διάνοια, ἀλλ’ ἀνεδύετο· ἐπελαμβάνετο γὰρ αὐτῆσ τὸ συνειδέναι. λοιδορεῖσθαι δ’ ἄλλ’ ἄττ’ οὐδὲν ἐκώλυεν αὐτὸν οὐδὲ βλασφημεῖν. ὃ τοίνυν μέγιστον ἁπάντων, καὶ οὐ λόγοσ ἀλλ’ ἔργον·

βουλομένου γὰρ ἐμοῦ τὰ δίκαια, ὥσπερ ἐπρέσβευσα δίσ, οὕτω καὶ λόγον ὑμῖν δοῦναι δίσ, προσελθὼν Αἰσχίνησ οὑτοσὶ τοῖσ λογισταῖσ ἔχων μάρτυρασ πολλοὺσ ἀπηγόρευε μὴ καλεῖν ἔμ’ εἰσ τὸ δικαστήριον ὡσ δεδωκότ’ εὐθύνασ καὶ οὐκ ὄνθ’ ὑπεύθυνον· καὶ τὸ πρᾶγμ’ ἦν ὑπεργέλοιον. τί οὖν ἦν τοῦτο; τῆσ προτέρασ ἐκείνησ πρεσβείασ, ἧσ οὐδεὶσ κατηγόρει, δοὺσ λόγον οὐκέτ’ ἐβούλετ’ αὖθισ εἰσιέναι περὶ ταύτησ ἧσ νῦν εἰσέρχεται, ἐν ᾗ πάντα τἀδικήματ’ ἐνῆν· ἐκ δὲ τοῦ δὶσ ἔμ’ εἰσελθεῖν ἀνάγκη περιίστατο καὶ τούτῳ πάλιν εἰσιέναι·

διὰ ταῦτ’ οὐκ εἰά καλεῖν. καίτοι τοῦτο τὸ ἔργον, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, ἀμφότερ’ ὑμῖν ἐπιδείκνυσι σαφῶσ, καὶ κατεγνωκόθ’ ἑαυτοῦ τοῦτον ὥστε μηδενὶ νῦν ὑμῶν εὐσεβῶσ ἔχειν ἀποψηφίσασθαι αὐτοῦ, καὶ μηδὲν ἀληθὲσ ἐροῦντα περὶ ἐμοῦ· εἰ γὰρ εἶχε, τότ’ ἂν καὶ λέγων καὶ κατηγορῶν ἐξητάζετο, οὐ μὰ Δί’ οὐκ ἀπηγόρευε καλεῖν. ὡσ τοίνυν ταῦτ’ ἀληθῆ λέγω, κάλει μοι τούτων τοὺσ μάρτυρασ.

ἀλλὰ μὴν ἄν γέ τι ἔξω τῆσ πρεσβείασ βλασφημῇ περὶ ἐμοῦ, κατὰ πόλλ’ οὐκ ἂν εἰκότωσ ἀκούοιτ’ αὐτοῦ.

οὐ γὰρ ἐγὼ κρίνομαι τήμερον, οὐδ’ ἐγχεῖ μετὰ ταῦθ’ ὕδωρ οὐδεὶσ ἐμοί. τί οὖν ἐστι ταῦτα πλὴν δικαίων λόγων ἀπορία; τίσ γὰρ ἂν κατηγορεῖν ἕλοιτο κρινόμενοσ, ἔχων ὅ τι ἀπολογήσεται; ἔτι τοίνυν κἀκεῖνο σκοπεῖτ’, ἄνδρεσ δικασταί.

εἰ ἐκρινόμην μὲν ἐγώ, κατηγόρει δ’ Αἰσχίνησ οὑτοσί, Φίλιπποσ δ’ ἦν ὁ κρίνων, εἶτ’ ἐγὼ μηδὲν ἔχων εἰπεῖν ὡσ οὐκ ἀδικῶ κακῶσ ἔλεγον τουτονὶ καὶ προπηλακίζειν ἐπεχείρουν, οὐκ ἂν οἰέσθε καὶ κατ’ αὐτὸ τοῦτ’ ἀγανακτῆσαι τὸν Φίλιππον, εἰ παρ’ ἐκείνῳ τοὺσ ἐκείνου τισ εὐεργέτασ κακῶσ λέγει; μὴ τοίνυν ὑμεῖσ χείρουσ γένησθε Φιλίππου, ἀλλ’ ὑπὲρ ὧν ἀγωνίζεται, περὶ τούτων ἀναγκάζετ’ ἀπολογεῖσθαι. Λέγε τὴν μαρτυρίαν. Μαρτυρία οὐκοῦν ἐγὼ μέν, ἐκ τοῦ μηδὲν ἐμαυτῷ συνειδέναι, καὶ λόγον διδόναι καὶ πάντα τἀκ τῶν νόμων ὑπέχειν ᾤμην δεῖν, οὗτοσ δὲ τἀναντία. πῶσ οὖν ταὔτ’ ἐμοὶ καὶ τούτῳ πέπρακται; ἢ πῶσ ἔνεστι τούτῳ ταῦτα πρὸσ ὑμᾶσ λέγειν, ἃ μηδ’ ᾐτίαται πρότερον πώποτε;

οὐδαμῶσ δήπου. ἀλλ’ ὅμωσ ἐρεῖ, καὶ νὴ Δί’ εἰκότωσ γε. ἴστε γὰρ δήπου τοῦθ’, ὅτι ἀφ’ οὗ γεγόνασιν ἄνθρωποι καὶ κρίσεισ γίγνονται, οὐδεὶσ πώποθ’ ὁμολογῶν ἀδικεῖν ἑάλω, ἀλλ’ ἀναισχυντοῦσιν, ἀρνοῦνται, ψεύδονται, προφάσεισ πλάττονται, πάντα ποιοῦσιν ὑπὲρ τοῦ μὴ δοῦναι δίκην. ὧν οὐδενὶ δεῖ παρακρουσθῆναι τήμερον ὑμᾶσ, ἀλλ’ ἀφ’ ὧν ἴστ’ αὐτοὶ τὰ πράγματα κρῖναι, μὴ τοῖσ ἐμοῖσ λόγοισ μηδὲ τοῖσ τούτου προσέχειν, μηδέ γε τοῖσ μάρτυσιν, οὓσ οὗτοσ ἑτοίμουσ ἕξει μαρτυρεῖν ὁτιοῦν, Φιλίππῳ χορηγῷ χρώμενοσ·

ὄψεσθε δ’ ὡσ ἑτοίμωσ αὐτῷ μαρτυρήσουσιν· μηδέ γ’ εἰ καλὸν καὶ μέγ’ οὗτοσ φθέγξεται, μηδ’ εἰ φαῦλον ἐγώ. οὐδὲ γὰρ ῥητόρων οὐδὲ λόγων κρίσιν ὑμᾶσ τήμερον, εἴπερ εὖ φρονεῖτε, προσήκει ποιεῖν, ἀλλ’ ὑπὲρ πραγμάτων αἰσχρῶσ καὶ δεινῶσ ἀπολωλότων τὴν ὑπάρχουσαν αἰσχύνην εἰσ τοὺσ αἰτίουσ ἀπώσασθε, τὰ πεπραγμένα, ἃ πάντεσ ἐπίστασθε, ἐξετάσαντεσ.

τί οὖν ἐστι ταῦθ’ ἃ ὑμεῖσ ἴστε καὶ οὐ παρ’ ἡμῶν ὑμᾶσ ἀκοῦσαι δεῖ; εἰ μὲν ἅπανθ’ ὅσ’ ὑπέσχονθ’ ὑμῖν ἐκ τῆσ εἰρήνησ γέγονε, καὶ τοσαύτησ ἀνανδρίασ καὶ κακίασ ὑμεῖσ ὁμολογεῖτ’ εἶναι μεστοί, ὥστε μήτ’ ἐν τῇ χώρᾳ τῶν πολεμίων ὄντων μήτ’ ἐκ θαλάττησ πολιορκούμενοι μήτ’ ἐν ἄλλῳ μηδενὶ δεινῷ τῆσ πόλεωσ οὔσησ, ἀλλὰ καὶ σῖτον εὐώνον ὠνούμενοι καὶ τἄλλ’ οὐδὲν χεῖρον πράττοντεσ ἢ νῦν, προειδότεσ καὶ προακηκοότεσ παρὰ τούτων καὶ τοὺσ συμμάχουσ ἀπολουμένουσ καὶ Θηβαίουσ ἰσχυροὺσ γενησομένουσ καὶ τἀπὶ Θρᾴκησ Φίλιππον ληψόμενον καὶ ἐν Εὐβοίᾳ κατασκευασθησόμεν’ ὁρμητήρι’ ἐφ’ ὑμᾶσ καὶ πάνθ’ ἃ πέπρακται γενησόμενα, εἶτα τὴν εἰρήνην ἐποιήσασθ’ ἀγαπητῶσ, ἀποψηφίσασθ’ Αἰσχίνου, καὶ μὴ πρὸσ τοσούτοισ αἰσχροῖσ καὶ ἐπιορκίαν προσκτήσησθε·

οὐδὲν γὰρ ὑμᾶσ ἀδικεῖ, ἀλλ’ ἐγὼ μαίνομαι καὶ τετύφωμαι νῦν κατηγορῶν αὐτοῦ.

εἰ δὲ πάντα τἀναντία τούτων καὶ πολλὰ καὶ φιλάνθρωπ’ εἰπόντεσ, Φίλιππον φιλεῖν τὴν πόλιν, Φωκέασ σώσειν, Θηβαίουσ παύσειν τῆσ ὕβρεωσ, ἔτι πρὸσ τούτοισ μείζον’ ἢ κατ’ Ἀμφίπολιν εὖ ποιήσειν ὑμᾶσ, ἐὰν τύχῃ τῆσ εἰρήνησ, Εὔβοιαν, Ὠρωπὸν ἀποδώσειν·

εἰ ταῦτ’ εἰπόντεσ καὶ ὑποσχόμενοι πάντ’ ἐξηπατήκασι καὶ πεφενακίκασι καὶ μόνον οὐ τὴν Ἀττικὴν ὑμῶν περιῄρηνται, καταψηφίσασθε, καὶ μὴ πρὸσ τοῖσ ἄλλοισ οἷσ ὕβρισθε οὐ γὰρ ἔγωγ’ οἶδ’ ὅ τι χρὴ λέγειν ἄλλο καὶ ὑπὲρ ὧν οὗτοι δεδωροδοκήκασιν ὑμεῖσ τὴν ἀρὰν καὶ τὴν ἐπιορκίαν οἴκαδ’ εἰσενέγκησθε. ἔτι τοίνυν κἀκεῖνο σκοπεῖτ’, ὦ ἄνδρεσ δικασταί, τίνοσ εἵνεκ’ ἐγὼ μηδὲν ἠδικηκότων τούτων κατηγορεῖν ἂν προειλόμην.

οὐ γὰρ εὑρήσετε. ἡδὺ πολλοὺσ ἐχθροὺσ ἔχειν; οὐδέ γ’ ἀσφαλέσ. ἀλλ’ ὑπῆρχέ μοι πρὸσ τοῦτον ἀπέχθειά τισ; οὐδεμία. τί οὖν; ἐφοβοῦ περὶ σαυτοῦ, καὶ διὰ δειλίαν ταύτην ἡγήσω σωτηρίαν· καὶ γὰρ ταῦτ’ ἀκήκο’ αὐτὸν λέγειν. καίτοι μηδενόσ γ’ ὄντοσ, Αἰσχίνη, δεινοῦ μηδ’ ἀδικήματοσ, ὡσ σὺ φῄσ, εἰ γὰρ αὖ ταῦτ’ ἐρεῖ, σκοπεῖτ’, ἄνδρεσ δικασταί, εἰ ἐφ’ οἷσ ὁ μηδ’ ὁτιοῦν ἀδικῶν ἐφοβούμην ἐγὼ μὴ διὰ τούτουσ ἀπόλωμαι, τί τούτουσ προσήκει παθεῖν τοὺσ αὐτοὺσ ἠδικηκότασ; ἀλλ’ οὐ διὰ ταῦτα. ἀλλὰ διὰ τί σου κατηγορῶ;

συκοφαντῶ νὴ Δία, ἵν’ ἀργύριον λάβω παρὰ σοῦ. καὶ πότερον κρεῖττον ἦν μοι παρὰ Φιλίππου λαβεῖν, τοῦ διδόντοσ πολὺ καὶ μηδενὸσ τούτων ἔλαττον, καὶ φίλον κἀκεῖνον ἔχειν καὶ τούτουσ ἦσαν γὰρ ἄν, ἦσαν φίλοι τῶν αὐτῶν κεκοινωνηκότι· οὐδὲ γὰρ νῦν ἔχθραν πατρικὴν ἔχουσι πρόσ με, ἀλλ’ ὅτι τῶν πεπραγμένων οὐ μετέσχηκα, ἢ παρὰ τούτων ἀφ’ ὧν εἰλήφασι μεταιτεῖν, κἀκείνῳ τ’ ἐχθρὸν εἶναι καὶ τούτοισ; καὶ τοὺσ μὲν αἰχμαλώτουσ ἐκ τῶν ἰδίων τοσούτων χρημάτων λύεσθαι, μικρὰ δ’ ἀξιοῦν παρὰ τούτων αἰσχρῶσ μετ’ ἔχθρασ λαμβάνειν; οὐκ ἔστι ταῦτα, ἀλλ’ ἀπήγγειλα μὲν τἀληθῆ καὶ ἀπεσχόμην τοῦ λαβεῖν τοῦ δικαίου καὶ τῆσ ἀληθείασ εἵνεκα καὶ τοῦ λοιποῦ βίου, νομίζων, ὥσπερ ἄλλοι τινὲσ παρ’ ὑμῖν, καὶ αὐτὸσ ὢν ἐπιεικὴσ τιμηθήσεσθαι, καὶ οὐκ ἀνταλλακτέον εἶναί μοι τὴν πρὸσ ὑμᾶσ φιλοτιμίαν οὐδενὸσ κέρδουσ·

μισῶ δὲ τούτουσ, ὅτι μοχθηροὺσ καὶ θεοῖσ ἐχθροὺσ εἶδον ἐν τῇ πρεσβείᾳ, καὶ ἀπεστέρημαι καὶ τῶν ἰδίων φιλοτιμιῶν διὰ τὴν τούτων δωροδοκίαν πρὸσ ὅλην δυσχερῶσ ὑμῶν τὴν πρεσβείαν ἐσχηκότων· κατηγορῶ δὲ νυνὶ καὶ ἐπὶ τὰσ εὐθύνασ ἥκω τὸ μέλλον προορώμενοσ, καὶ βουλόμενοσ ἀγῶνι καὶ δικαστηρίῳ μοι διωρίσθαι παρ’ ὑμῖν ὅτι τἀναντί’ ἐμοὶ καὶ τούτοισ πέπρακται. καὶ δέδοικα, δέδοικα εἰρήσεται γὰρ πάνθ’ ἃ φρονῶ πρὸσ ὑμᾶσ μὴ τότε μὲν συνεπισπάσησθ’ ἐμὲ τὸν μηδ’ ὁτιοῦν ἀδικοῦντα, νῦν δ’ ἀναπεπτωκότεσ ἦτε.

παντάπασι γάρ, ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, ἐκλελύσθαι μοι δοκεῖτε καὶ παθεῖν ἀναμένειν τὰ δεινά, ἑτέρουσ δὲ πάσχοντασ ὁρῶντεσ οὐ φυλάττεσθαι, οὐδὲ φροντίζειν τῆσ πόλεωσ πάλαι κατὰ πολλοὺσ καὶ δεινοὺσ τρόπουσ διαφθειρομένησ. οὐκ οἰέσθε δεινὸν εἶναι καὶ ὑπερφυέσ;

καὶ γὰρ εἴ τι σιωπᾶν ἐγνώκειν, λέγειν ἐξάγομαι. ἴστε δήπου Πυθοκλέα τουτονὶ τὸν Πυθοδώρου. τούτῳ πάνυ φιλανθρώπωσ ἐκεχρήμην ἐγώ, καὶ ἀηδὲσ ἐμοὶ καὶ τούτῳ γέγονεν εἰσ τὴν ἡμέραν ταύτην οὐδέν. οὗτοσ ἐκτρέπεταί με νῦν ἀπαντῶν, ἀφ’ οὗ πρὸσ Φίλιππον ἀφῖκται, κἂν ἀναγκασθῇ που συντυχεῖν, ἀπεπήδησεν εὐθέωσ, μή τισ αὐτὸν ἴδῃ λαλοῦντ’ ἐμοί· μετὰ δ’ Αἰσχίνου περιέρχεται τὴν ἀγορὰν κύκλῳ καὶ βουλεύεται. οὐκοῦν δεινόν, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, καὶ σχέτλιον τοῖσ μὲν τὰ Φιλίππου πράγμαθ’ ᾑρημένοισ θεραπεύειν οὕτωσ ἀκριβῆ τὴν παρ’ ἐκείνου πρὸσ ἑκάτερ’ αἴσθησιν ὑπάρχειν, ὥσθ’ ἕκαστον, ὥσπερ ἂν παρεστηκότοσ αὐτοῦ, μηδ’ ὧν ἂν ἐνθαδὶ πράξῃ μηδὲν ἡγεῖσθαι λήσειν, ἀλλὰ φίλουσ τε νομίζειν οὓσ ἂν ἐκείνῳ δοκῇ καὶ μὴ φίλουσ ὡσαύτωσ, τοῖσ δὲ πρὸσ ὑμᾶσ ζῶσι καὶ τῆσ παρ’ ὑμῶν τιμῆσ γλιχομένοισ καὶ μὴ προδεδωκόσι ταύτην τοσαύτην κωφότητα καὶ τοσοῦτο σκότοσ παρ’ ὑμῶν ἀπαντᾶν, ὥστε τοῖσ ἀλειτηρίοισ τούτοισ ἐξ ἴσου νῦν ἔμ’ ἀγωνίζεσθαι, καὶ ταῦτα παρ’ ὑμῖν τοῖσ ἅπαντ’ εἰδόσιν.

βούλεσθ’ οὖν εἰδέναι καὶ ἀκοῦσαι τὸ τούτων αἴτιον;

ἐγὼ δὴ φράσω, ἀξιῶ δὲ μηδέν’ ἄχθεσθαί μοι λέγοντι τἀληθῆ. ὅτι ἐκεῖνοσ μὲν ἕν, οἶμαι, σῶμ’ ἔχων καὶ ψυχὴν μίαν παντὶ θυμῷ καὶ φιλεῖ τοὺσ ἑαυτὸν εὖ ποιοῦντασ καὶ μισεῖ τοὺσ τἀναντία, ὑμῶν δ’ ἕκαστοσ πρῶτον μὲν οὔτε τὸν εὖ ποιοῦντα τὴν πόλιν αὑτὸν εὖ ποιεῖν ἡγεῖται, οὔτε τὸν κακῶσ <κακῶσ>, ἀλλ’ ἕτερ’ ἐστὶν ἑκάστῳ προυργιαίτερα, ὑφ’ ὧν παράγεσθε πολλάκισ, ἔλεοσ, φθόνοσ, ὀργή, χαρίσασθαι τῷ δεηθέντι, ἄλλα μυρία· ἂν δ’ ἄρ’ ἅπαντά τισ ἐκφύγῃ, ἀλλὰ τούσ γ’ οὐδένα βουλομένουσ εἶναι τοιοῦτον οὐ διαφεύξεται.

ἡ δ’ ἐφ’ ἑκάστου τούτων ἁμαρτία κατὰ μικρὸν ὑπορρέουσα ἁθρόοσ τῇ πόλει βλάβη γίγνεται. ὧν μηδέν, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, πάθητε τήμερον, μηδ’ ἀφῆτε τοῦτον ὃσ ὑμᾶσ τηλικαῦτ’ ἠδίκηκεν.

καὶ γὰρ ὡσ ἀληθῶσ τίσ ἔσται λόγοσ περὶ ὑμῶν, εἰ τοῦτον ἀφήσετε; Ἀθήνηθεν ἐπρέσβευσάν τινεσ ὡσ Φίλιππον τουτονί, Φιλοκράτησ, Αἰσχίνησ, Φρύνων, Δημοσθένησ. τί οὖν; ὁ μὲν πρὸσ τῷ μηδὲν ἐκ τῆσ πρεσβείασ λαβεῖν τοὺσ αἰχμαλώτουσ ἐκ τῶν ἰδίων ἐλύσατο· ὁ δ’ ὧν τὰ τῆσ πόλεωσ πράγματα χρημάτων ἀπέδοτο, τούτων πόρνασ ἠγόραζε καὶ ἰχθῦσ περιιών. καὶ ὁ μὲν τὸν υἱὸν ἔπεμψε Φιλίππῳ, πρὶν εἰσ ἄνδρασ ἐγγράψαι, ὁ μιαρὸσ Φρύνων·

ὁ δ’ οὐδὲν ἀνάξιον οὔτε τῆσ πόλεωσ οὔθ’ αὑτοῦ διεπράξατο. καὶ ὁ μὲν χορηγῶν καὶ τριηραρχῶν ἔτι καὶ ταῦτ’ ᾤετο δεῖν ἐθελοντὴσ ἀναλίσκειν, λύεσθαι, μηδέν’ ἐν συμφορᾷ τῶν πολιτῶν δι’ ἔνδειαν περιορᾶν· ὁ δὲ τοσούτου δεῖ τῶν ὑπαρχόντων τιν’ αἰχμάλωτον σῶσαι, ὥσθ’ ὅλον τόπον καὶ πλεῖν ἢ μυρίουσ μὲν ὁπλίτασ, ὁμοῦ δὲ χιλίουσ ἱππέασ τῶν ὑπαρχόντων συμμάχων ὅπωσ αἰχμάλωτοι γένωνται Φιλίππῳ, συμπαρεσκεύασεν. τί οὖν μετὰ ταῦτα;

Ἀθηναῖοι λαβόντεσ, ᾔδεσαν μὲν γὰρ πάλαι· τί δέ; τοὺσ μὲν χρήματ’ εἰληφότασ καὶ δῶρα καὶ καταισχύναντασ ἑαυτούσ, τὴν πόλιν, τοὺσ ἑαυτῶν παῖδασ, ἀφεῖσαν καὶ νοῦν ἔχειν ἡγοῦντο καὶ τὴν πόλιν εὐθενεῖσθαι· τὸν δὲ κατηγοροῦντα τί; ἐμβεβροντῆσθαι, τὴν πόλιν ἀγνοεῖν, οὐκ ἔχειν ὅποι τὰ ἑαυτοῦ ῥίπτῃ. καὶ τίσ, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, τοῦτ’ ἰδὼν τὸ παράδειγμα, δίκαιον αὑτὸν παρασχεῖν ἐθελήσει;

τίσ προῖκα πρεσβεύειν, εἰ μήτε λαβεῖν μήτε τῶν εἰληφότων ἀξιοπιστότερον παρ’ ὑμῖν εἶναι δοκεῖν ὑπάρξει; οὐ μόνον κρίνετε τούτουσ τήμερον, οὔ, ἀλλὰ καὶ νόμον τίθεσθ’ εἰσ ἅπαντα τὸν μετὰ ταῦτα χρόνον, πότερον χρημάτων αἰσχρῶσ ὑπὲρ τῶν ἐχθρῶν πρεσβεύειν ἅπαντασ προσήκει ἢ προῖχ’ ὑπὲρ ὑμῶν τὰ βέλτιστ’ ἀδωροδοκήτωσ. ἀλλὰ μὴν περὶ μὲν τῶν ἄλλων οὐδενὸσ προσδεῖσθε μάρτυροσ·

ὡσ δὲ τὸν υἱὸν ἔπεμψεν ὁ Φρύνων, κάλει μοι τούτων τοὺσ μάρτυρασ. τοῦτον μὲν τοίνυν οὐκ ἔκρινεν Αἰσχίνησ, ὅτι τὸν αὑτοῦ παῖδ’ ἐπ’ αἰσχύνῃ πρὸσ Φίλιππον ἔπεμψεν.

εἰ δέ τισ ὢν ἐφ’ ἡλικίασ ἑτέρου βελτίων τὴν ἰδέαν, μὴ προϊδόμενοσ τὴν ἐξ ἐκείνησ τῆσ ὄψεωσ ὑποψίαν, ἰταμώτερον τῷ μετὰ ταῦτ’ ἐχρήσατο βίῳ, τοῦτον ὡσ πεπορνευμένον κέκρικεν. φέρε δὴ περὶ τῆσ ἑστιάσεωσ καὶ τοῦ ψηφίσματοσ εἴπω·

μικροῦ γ’, ἃ μάλιστά μ’ ἔδει πρὸσ ὑμᾶσ εἰπεῖν, παρῆλθεν. τῆσ πρώτησ ἐκείνησ πρεσβείασ γράφων τὸ προβούλευμ’ ἐγὼ καὶ πάλιν ἐν τῷ δήμῳ ταῖσ ἐκκλησίαισ, ἐν αἷσ ἐμέλλετε βουλεύεσθαι περὶ τῆσ εἰρήνησ, οὐδενὸσ οὔτε λόγου πω παρὰ τούτων οὔτ’ ἀδικήματοσ ὄντοσ φανεροῦ, τὸ νόμιμον ἔθοσ ποιῶν, καὶ ἐπῄνεσα τούτουσ καὶ εἰσ πρυτανεῖον ἐκάλεσα. καὶ νὴ Δί’ ἔγωγε καὶ τοὺσ παρὰ τοῦ Φιλίππου πρέσβεισ ἐξένισα, καὶ πάνυ γ’, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, λαμπρῶσ·

ἐπειδὴ γὰρ ἑώρων αὐτοὺσ καὶ ἐπὶ τοῖσ τοιούτοισ ἐκεῖ σεμνυνομένουσ ὡσ εὐδαίμονασ καὶ λαμπρούσ, εὐθὺσ ἡγούμην ἐν τούτοισ πρῶτον περιεῖναι δεῖν αὐτῶν καὶ μεγαλοψυχότεροσ φαίνεσθαι. ταῦτα δὴ παρέξεται νῦν οὗτοσ λέγων ὡσ αὐτὸσ ἐπῄνεσεν ἡμᾶσ, αὐτὸσ εἱστία τοὺσ πρέσβεισ, τὸ πότ’ οὐ διορίζων. ἔστι δὲ ταῦτα πρὸ τοῦ τὴν πόλιν ἠδικῆσθαί τι καὶ φανεροὺσ τούτουσ πεπρακότασ αὑτοὺσ γενέσθαι, ὅτ’ ἄρτι μὲν ἧκον οἱ πρέσβεισ τὸ πρῶτον, ἔδει δ’ ἀκοῦσαι τὸν δῆμον τί λέγουσιν, οὐδέπω δ’ οὔθ’ οὗτοσ συνερῶν δῆλοσ ἦν τῷ Φιλοκράτει οὔτ’ ἐκεῖνοσ τοιαῦτα γράψων.

ἂν δὴ ταῦτα λέγῃ, μέμνησθε τοὺσ χρόνουσ ὅτι τῶν ἀδικημάτων εἰσὶ πρότεροι. μετὰ ταῦτα δ’ οὐδὲν ἐμοὶ πρὸσ τούτουσ οἰκεῖον οὐδὲ κοινὸν γέγονεν. Λέγε τὴν μαρτυρίαν. Μαρτυρία ἴσωσ τοίνυν ἀδελφὸσ αὐτῷ συνερεῖ Φιλοχάρησ καὶ Ἀφόβητοσ· πρὸσ οὓσ ἀμφοτέρουσ ὑμῖν πολλὰ καὶ δίκαι’ ἔστιν εἰπεῖν.

ἀνάγκη δ’, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, μετὰ παρρησίασ διαλεχθῆναι, μηδὲν ὑποστελλόμενον. ἡμεῖσ, Ἀφόβητε καὶ σὺ Φιλόχαρεσ, σὲ μὲν τὰσ ἀλαβαστοθήκασ γράφοντα καὶ τὰ τύμπανα, τούτουσ δ’ ὑπογραμματέασ καὶ τοὺσ τυχόντασ ἀνθρώπουσ καὶ οὐδεμιᾶσ κακίασ ταῦτα, ἀλλ’ οὐδὲ στρατηγίασ γ’ ἄξια πρεσβειῶν, στρατηγιῶν, τῶν μεγίστων τιμῶν ἠξιώσαμεν. εἰ τοίνυν μηδὲν ὑμῶν ἠδίκει μηδείσ, οὐχ ἡμεῖσ χάριν ὑμῖν οὐδενόσ, ἀλλ’ ὑμεῖσ ἡμῖν δικαίωσ ἂν ἔχοιτε τούτων·

πολλοὺσ γὰρ ὑμῶν μᾶλλον ἀξίουσ τιμᾶσθαι παρέντεσ ἡμεῖσ ὑμᾶσ ἐσεμνύνομεν. εἰ δὲ δὴ καὶ ἐν αὐτοῖσ οἷσ ἐτιμᾶσθ’ ἠδίκηκέ τισ ὑμῶν, καὶ ταῦτα τοιαῦτα, πόσῳ μᾶλλον ἂν μισοῖσθε δικαίωσ ἢ σῴζοισθε; ἐγὼ μὲν οἶμαι πολλῷ. βιάσονται τοίνυν ἴσωσ, μεγαλόφωνοι καὶ ἀναιδεῖσ ὄντεσ, καὶ τὸ συγγνώμη ἀδελφῷ βοηθεῖν προσειληφότεσ. ὑμεῖσ δὲ μὴ ἡττᾶσθε, ἐκεῖν’ ἐνθυμούμενοι, ὅτι τούτοισ μὲν τούτου·

προσήκει φροντίζειν, ὑμῖν δὲ τῶν νόμων καὶ ὅλησ τῆσ πόλεωσ καὶ παρὰ πάντα τῶν ὁρ́κων, οὓσ αὐτοὶ κάθησθ’ ὀμωμοκότεσ. καὶ γὰρ εἰ τινῶν δεδέηνται τουτονὶ σῴζειν, πότερ’ ἂν μηδὲν ἀδικῶν φαίνηται τὴν πόλιν ἢ κἂν ἀδικῶν, σκοπεῖτε. εἰ μὲν γὰρ ἂν μή, κἀγώ φημι δεῖν, εἰ δ’ ὅλωσ κἂν ὁτιοῦν, ἐπιορκεῖν δεδέηνται. οὐ γὰρ εἰ κρύβδην ἐστὶν ἡ ψῆφοσ, λήσει τοὺσ θεούσ, ἀλλὰ τοῦτο καὶ πάντων ἄρισθ’ ὁ τιθεὶσ τὸν νόμον εἶδε τὸ κρύβδην ψηφίζεσθαι, ὅτι τούτων μὲν οὐδεὶσ εἴσεται τὸν ἑαυτῷ κεχαρισμένον ὑμῶν, οἱ θεοὶ δ’ εἴσονται καὶ τὸ δαιμόνιον τὸν μὴ τὰ δίκαια ψηφισάμενον. παρ’ ὧν κρεῖττόν ἐστιν ἑκάστῳ τὰσ ἀγαθὰσ ἐλπίδασ τοῖσ παισὶ καὶ ἑαυτῷ, τὰ δίκαια γνόντα καὶ τὰ προσήκοντα, περιποιήσασθαι ἢ τὴν ἀφανῆ καὶ ἄδηλον τούτοισ χάριν καταθέσθαι, καὶ ἀφεῖναι τοῦτον ὃσ αὐτὸσ ἑαυτοῦ καταμεμαρτύρηκεν.

τίνα γάρ, Αἰσχίνη, μάρτυρα μείζω παράσχωμαι τοῦ πολλὰ καὶ δεινὰ πεπρεσβεῦσθαί σοι ἢ σὲ κατὰ σαυτοῦ; ὃσ γὰρ ᾠήθησ χρῆναι τὸν φανερόν τι ποιῆσαι βουληθέντα τῶν σοὶ πεπρεσβευμένων τηλικαύτῃ καὶ τοιαύτῃ συμφορᾷ περιβαλεῖν, δῆλον ὅτι δεινὸν ἄν τι παθεῖν σαυτὸν ἤλπιζεσ, εἰ πύθοινθ’ οὗτοι τὰ πεπραγμένα σοι. τοῦτο τοίνυν, ἄνπερ ὑμεῖσ εὖ φρονῆτε, καθ’ αὑτοῦ συμβήσεται τούτῳ πεπρᾶχθαι, οὐ μόνον κατὰ τοῦθ’ ὅτι παμμέγεθεσ σημεῖόν ἐστι τῶν πεπρεσβευμένων, ἀλλ’ ὅτι καὶ κατηγορῶν ἐκείνουσ τοὺσ λόγουσ εἶπεν οἳ κατ’ αὐτοῦ νῦν ὑπάρχουσιν·

ἃ γὰρ ὡρίσω σὺ δίκαια, ὅτε Τίμαρχον ἔκρινεσ, ταὐτὰ δήπου ταῦτα καὶ κατὰ σοῦ προσήκει τοῖσ ἄλλοισ ἰσχύειν. ἔλεγεν τοίνυν τότε πρὸσ τοὺσ δικαστὰσ ὅτι ἀπολογήσεται δὲ Δημοσθένησ ὑπὲρ αὐτοῦ, καὶ κατηγορήσει τῶν ἐμοὶ πεπρεσβευμένων·

εἶτ’, ἐὰν ὑμᾶσ ἀπαγάγῃ τῷ λόγῳ, νεανιεύσεται καὶ περιιὼν ἐρεῖ· πῶσ τι τοὺσ δικαστὰσ ἀπαγαγὼν ἀπὸ τῆσ ὑποθέσεωσ ᾠχόμην τὸ πρᾶγμ’ αὐτῶν ὑφελόμενοσ; μὴ σύ γε, ἀλλ’ ὑπὲρ ὧν ἀγωνίζει, περὶ τούτων ἀπολογοῦ· τότε δ’, ἡνίκ’ ἐκεῖνον ἔκρινεσ, ἐξῆν σοι κατηγορεῖν καὶ λέγειν ὅ τι ἐβούλου. ἀλλὰ μὴν καὶ ἔπη τοῖσ δικασταῖσ ἔλεγεσ, οὐδένα μάρτυρ’ ἔχων ἐφ’ οἷσ ἔκρινεσ τὸν ἄνθρωπον παρασχέσθαι·

φήμη δ’ οὔ τισ πάμπαν ἀπόλλυται, ἥντινα λαοὶπολλοὶ φημίξωσι· θεόσ νύ τίσ ἐστι καὶ αὐτή. οὐκοῦν, Αἰσχίνη, καὶ σὲ πάντεσ οὗτοι χρήματ’ ἐκ τῆσ πρεσβείασ φασὶν εἰληφέναι, ὥστε καὶ κατὰ σοῦ δήπουθεν φήμη δ’ οὔ τισ πάμπαν ἀπόλλυται, ἥντινα λαοὶ πολλοὶ φημίξωσιν. ὅσῳ γὰρ αὖ σὲ πλείουσ ἢ ’κεῖνον αἰτιῶνται, θεώρησον ὡσ εἴσει.

τὸν μὲν Τίμαρχον οὐδ’ οἱ πρόσχωροι πάντεσ ἐγίγνωσκον, ὑμᾶσ δὲ τοὺσ πρέσβεισ οὐδεὶσ Ἑλλήνων οὐδὲ βαρβάρων ἔσθ’ ὅστισ οὔ φησι χρήματ’ ἐκ τῆσ πρεσβείασ εἰληφέναι. ὥστ’, εἴπερ ἐστ’ ἀληθὴσ ἡ φήμη, καθ’ ὑμῶν ἐστιν ἡ παρὰ τῶν πολλῶν, ἣν ὅτι πιστὴν εἶναι δεῖ καὶ θεόσ νύ τίσ ἐστι καὶ αὐτή, καὶ ὅτι σοφὸσ ἦν ὁ ποιητὴσ ὁ ταῦτα ποιήσασ, σὺ διώρισασ αὐτόσ. ἔτι τοίνυν ἰαμβεῖα δήπου συλλέξασ ἐπέραινεν, οἱο͂νὅστισ δ’ ὁμιλῶν ἥδεται κακοῖσ ἀνήρ,οὐ πώποτ’ ἠρώτησα, γιγνώσκων ὅτιτοιοῦτόσ ἐσθ’ οἱοίσπερ ἥδεται ξυνών.

εἶτα τὸν εἰσ τοὺσ ὄρνεισ εἰσιόντα καὶ μετὰ Πιτταλάκου περιιόντα, καὶ τοιαῦτ’ εἰπών, ἀγνοεῖτ’, ἔφη, ποῖόν τιν’ ἡγεῖσθαι δεῖ; οὐκοῦν, Αἰσχίνη, καὶ κατὰ σοῦ τὰ ἰαμβεῖα ταῦθ’ ἁρμόσει νῦν ἐμοί, κἂν ἐγὼ λέγω πρὸσ τούτουσ, ὀρθῶσ καὶ προσηκόντωσ ἐρῶ· ὅστισ δ’ ὁμιλῶν ἥδεται, καὶ ταῦτα πρεσβεύων, Φιλοκράτει, οὐ πώποτ’ ἠρώτησα, γιγνώσκων ὅτι ἀργύριον εἴληφ’ οὗτοσ, ὥσπερ Φιλοκράτησ ὁ ὁμολογῶν. λογογράφουσ τοίνυν καὶ σοφιστὰσ καλῶν τοὺσ ἄλλουσ καὶ ὑβρίζειν πειρώμενοσ, αὐτὸσ ἐξελεγχθήσεται τούτοισ ὢν ἔνοχοσ.

ταῦτα μὲν γὰρ τὰ ἰαμβεῖ’ ἐκ Φοίνικόσ ἐστιν Εὐριπίδου· τοῦτο δὲ τὸ δρᾶμ’ οὐδεπώποτ’ οὔτε Θεόδωροσ οὔτ’ Ἀριστόδημοσ ὑπεκρίναντο, οἷσ οὗτοσ τὰ τρίτα λέγων διετέλεσεν, ἀλλὰ Μόλων ἠγωνίζετο καὶ εἰ δή τισ ἄλλοσ τῶν παλαιῶν ὑποκριτῶν. Ἀντιγόνην δὲ Σοφοκλέουσ πολλάκισ μὲν Θεόδωροσ, πολλάκισ δ’ Ἀριστόδημοσ ὑποκέκριται, ἐν ᾗ πεποιημέν’ ἰαμβεῖα καλῶσ καὶ συμφερόντωσ ὑμῖν πολλάκισ αὐτὸσ εἰρηκὼσ καὶ ἀκριβῶσ ἐξεπιστάμενοσ παρέλιπεν. ἴστε γὰρ δήπου τοῦθ’ ὅτι ἐν ἅπασι τοῖσ δράμασι τοῖσ τραγικοῖσ ἐξαίρετόν ἐστιν ὥσπερ γέρασ τοῖσ τριταγωνισταῖσ τὸ τοὺσ τυράννουσ καὶ τοὺσ τὰ σκῆπτρ’ ἔχοντασ εἰσιέναι.

ταῦτα τοίνυν ἐν τῷ δράματι τούτῳ σκέψασθ’ ὁ Κρέων Αἰσχίνησ οἱᾶ λέγων πεποίηται τῷ ποιητῇ, ἃ οὔτε πρὸσ αὑτὸν οὗτοσ ὑπὲρ τῆσ πρεσβείασ διελέχθη οὔτε πρὸσ τοὺσ δικαστὰσ εἶπεν. Λέγε. Ιἀμβεῖα Σοφοκλέουσ ἐξ Ἀντιγόνησἀμήχανον δὲ παντὸσ ἀνδρὸσ ἐκμαθεῖνψυχήν τε καὶ φρόνημα καὶ γνώμην, πρὶν ἂνἀρχαῖσ τε καὶ νόμοισιν ἐντριβὴσ φανῇ. ἐμοὶ γὰρ ὅστισ πᾶσαν εὐθύνων πόλινμὴ τῶν ἀρίστων ἅπτεται βουλευμάτων,ἀλλ’ ἐκ φόβου του γλῶσσαν ἐγκλείσασ ἔχει,κάκιστοσ εἶναι νῦν τε καὶ πάλαι δοκεῖ· καὶ μείζον’ ὅστισ ἀντὶ τῆσ αὑτοῦ πάτρασφίλον νομίζει, τοῦτον οὐδαμοῦ λέγω. ἐγὼ γάρ, ἴστω Ζεὺσ ὁ πάνθ’ ὁρῶν ἀεί,οὔτ’ ἂν σιωπήσαιμι τὴν ἄτην ὁρῶνστείχουσαν ἀστοῖσ ἀντὶ τῆσ σωτηρίασ,οὔτ’ ἂν φίλον ποτ’ ἄνδρα δυσμενῆ χθονὸσθείμην ἐμαυτῷ, τοῦτο γιγνώσκων ὅτιἥδ’ ἐστὶν ἡ σῴζουσα, καὶ ταύτησ ἔπιπλέοντεσ ὀρθῆσ τοὺσ φίλουσ ποιούμεθα. οὐκ ἀναμνησθεὶσ ὅτι ἥδ’ ἐστὶν ἡ σῴζουσα καὶ ταύτησ ἔπι τελοῦσα μὲν ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ καθαίρουσα καὶ καρπουμένη τὰσ τῶν χρωμένων οὐσίασ ἐξέθρεψε τοσούτουσ τουτουσί, διδάσκων δ’ ὁ πατὴρ γράμματα, ὡσ ἐγὼ τῶν πρεσβυτέρων ἀκούω, πρὸσ τῷ τοῦ ἡρ́ω τοῦ ἰατροῦ, ὅπωσ ἠδύνατο, ἀλλ’ οὖν ἐν ταύτῃ γ’ ἔζη, ὑπογραμματεύοντεσ δ’ αὐτοὶ καὶ ὑπηρετοῦντεσ ἁπάσαισ ταῖσ ἀρχαῖσ ἀργύριον εἰλήφεσαν, καὶ τὸ τελευταῖον ὑφ’ ὑμῶν γραμματεῖσ χειροτονηθέντεσ δύ’ ἔτη διετράφησαν ἐν τῇ θόλῳ, πρεσβεύων δ’ ἀπέσταλτο νῦν οὗτοσ ἐκ ταύτησ.

τούτων οὐδὲν ἐσκέψατο, οὐδ’ ὅπωσ ὀρθὴ πλεύσεται προείδετο, ἀλλ’ ἀνέτρεψε καὶ κατέδυσε καὶ τὸ καθ’ αὑτὸν ὅπωσ ἐπὶ τοῖσ ἐχθροῖσ ἔσται παρεσκεύασεν.

εἶτ’ οὐ σὺ σοφιστήσ; καὶ πονηρόσ γε. οὐ σὺ λογογράφοσ; καὶ θεοῖσ ἐχθρόσ γε· ὃσ ἃ μὲν πολλάκισ ἠγωνίσω καὶ ἀκριβῶσ ἐξηπίστασο, ὑπερέβησ, ἃ δ’ οὐδεπώποτ’ ἐν τῷ βίῳ ὑπεκρίνω, ταῦτα ζητήσασ ἐπὶ τῷ τῶν πολιτῶν βλάψαι τιν’ εἰσ μέσον ἤνεγκασ. φέρε δὴ καὶ περὶ τοῦ Σόλωνοσ ὃν εἶπε λόγον σκέψασθε.

ἔφη τὸν Σόλων’ ἀνακεῖσθαι τῆσ τῶν τότε δημηγορούντων σωφροσύνησ παράδειγμα, εἴσω τὴν χεῖρ’ ἔχοντ’ ἀναβεβλημένον, ἐπιπλήττων τι καὶ λοιδορούμενοσ τῇ τοῦ Τιμάρχου προπετείᾳ. καίτοι τὸν μὲν ἀνδριάντα τοῦτον οὔπω πεντήκοντ’ ἔτη φάσ’ ἀνακεῖσθαι Σαλαμίνιοι, ἀπὸ Σόλωνοσ δ’ ὁμοῦ διακόσι’ ἐστὶν ἔτη καὶ τετταράκοντ’ εἰσ τὸν νυνὶ παρόντα χρόνον, ὥσθ’ ὁ δημιουργὸσ ὁ τοῦτο πλάσασ τὸ σχῆμα οὐ μόνον οὐκ αὐτὸσ ἦν κατ’ ἐκεῖνον, ἀλλ’ οὐδ’ ὁ πάπποσ αὐτοῦ. τοῦτο μὲν τοίνυν εἶπε τοῖσ δικασταῖσ καὶ ἐμιμήσατο·

ὃ δὲ τοῦ σχήματοσ ἦν τούτου πολλῷ τῇ πόλει λυσιτελέστερον, τὸ τὴν ψυχὴν τὴν Σόλωνοσ ἰδεῖν καὶ τὴν διάνοιαν, ταύτην οὐκ ἐμιμήσατο, ἀλλὰ πᾶν τοὐναντίον. ἐκεῖνοσ μέν γ’ ἀφεστηκυίασ Σαλαμῖνοσ Ἀθηναίων καὶ θάνατον ζημίαν ψηφισαμένων, ἄν τισ εἴπῃ κομίζεσθαι, τὸν ἴδιον κίνδυνον ὑποθεὶσ ἐλεγεῖα ποιήσασ ᾖδε, καὶ τὴν μὲν χώραν <ἀν>έσωσε τῇ πόλει, τὴν δ’ ὑπάρχουσαν αἰσχύνην ἀπήλλαξεν· οὗτοσ δ’, ἣν βασιλεὺσ καὶ πάντεσ οἱ Ἕλληνεσ ὑμετέραν ἔγνωσαν, Ἀμφίπολιν, ταύτην ἐξέδωκε καὶ ἀπέδοτο καὶ τῷ ταῦτα γράφοντι συνεῖπε Φιλοκράτει.

ἄξιόν γ’, οὐ γάρ; ἦν Σόλωνοσ αὐτῷ μεμνῆσθαι. καὶ οὐ μόνον ἐνταῦθα ταῦτ’ ἐποίησεν, ἀλλ’ ἐκεῖσ’ ἐλθὼν οὐδὲ τοὔνομ’ ἐφθέγξατο τῆσ χώρασ ὑπὲρ ἧσ ἐπρέσβευεν. καὶ ταῦτ’ αὐτὸσ ἀπήγγειλε πρὸσ ὑμᾶσ· μέμνησθε γὰρ δήπου λέγοντ’ αὐτὸν ὅτι περὶ δ’ Ἀμφιπόλεωσ εἶχον μὲν κἀγὼ λέγειν· ἵνα δ’ ἐγγένηται Δημοσθένει περὶ αὐτῆσ εἰπεῖν, παρέλιπον. ἐγὼ δὲ παρελθὼν οὐδὲν ἔφην τοῦτον ὧν ἐβούλετ’ εἰπεῖν πρὸσ Φίλιππον ἐμοὶ παραλιπεῖν·

θᾶττον γὰρ ἂν τοῦ αἵματοσ ἢ λόγου μεταδοῦναί τινι. ἀλλ’, οἶμαι, χρήματ’ εἰληφότ’ οὐκ ἦν ἀντιλέγειν πρὸσ Φίλιππον τὸν ὑπὲρ τούτου δεδωκότα, ὅπωσ ἐκείνην μὴ ἀποδῷ. Λέγε δή μοι λαβὼν καὶ τὰ τοῦ Σόλωνοσ ἐλεγεῖα ταυτί, ἵν’ ἴδηθ’ ὅτι καὶ Σόλων ἐμίσει τοὺσ οἱούσ οὗτοσ ἀνθρώπουσ. οὐ λέγειν εἴσω τὴν χεῖρ’ ἔχοντ’, Αἰσχίνη, δεῖ, οὔ, ἀλλὰ πρεσβεύειν εἴσω τὴν χεῖρ’ ἔχοντα.

σὺ δ’ ἐκεῖ προτείνασ καὶ ὑποσχὼν καὶ καταισχύνασ τούτουσ ἐνθάδε σεμνολογεῖ, καὶ λογάρια δύστηνα μελετήσασ καὶ φωνασκήσασ οὐκ οἰεί δίκην δώσειν τηλικούτων καὶ τοσούτων ἀδικημάτων, κἂν πιλίδιον λαβὼν περὶ τὴν κεφαλὴν περινοστῇσ καὶ ἐμοὶ λοιδορῇ; λέγε σύ. Ἐλεγεῖαἡμετέρη δὲ πόλισ κατὰ μὲν Διὸσ οὔποτ’ ὀλεῖταιαἶσαν καὶ μακάρων θεῶν φρένασ ἀθανάτων· τοίη γὰρ μεγάθυμοσ ἐπίσκοποσ ὀβριμοπάτρηΠαλλὰσ Ἀθηναίη χεῖρασ ὕπερθεν ἔχει. αὐτοὶ δὲ φθείρειν μεγάλην πόλιν ἀφραδίῃσινἀστοὶ βούλονται, χρήμασι πειθόμενοι,δήμου θ’ ἡγεμόνων ἄδικοσ νόοσ, οἷσιν ἑτοῖμονὕβριοσ ἐκ μεγάλησ ἄλγεα πολλὰ παθεῖν. οὐ γὰρ ἐπίστανται κατέχειν κόρον, οὐδὲ παρούσασεὐφροσύνασ κοσμεῖν δαιτὸσ ἐν ἡσυχίῃ. . . . πλουτοῦσιν δ’ ἀδίκοισ ἔργμασι πειθόμενοι. . . . οὔθ’ ἱερῶν κτεάνων οὔτε τι δημοσίωνφειδόμενοι κλέπτουσιν ἐφ’ ἁρπαγῇ ἄλλοθεν ἄλλοσ,οὐδὲ φυλάσσονται σεμνὰ θέμεθλα Δίκησ,ἣ σιγῶσα σύνοιδε τὰ γιγνόμενα πρό τ’ ἐόντα,τῷ δὲ χρόνῳ πάντωσ ἦλθ’ ἀποτεισομένη. τοῦτ’ ἤδη πάσῃ πόλει ἔρχεται ἕλκοσ ἄφυκτον,εἰσ δὲ κακὴν ταχέωσ ἤλυθε δουλοσύνην,ἢ στάσιν ἔμφυλον πόλεμόν θ’ εὕδοντ’ ἐπεγείρει,ὃσ πολλῶν ἐρατὴν ὤλεσεν ἡλικίην. ἐκ γὰρ δυσμενέων ταχέωσ πολυήρατον ἄστυτρύχεται ἐν συνόδοισ τοῖσ ἀδικοῦσι φίλαισ. ταῦτα μὲν ἐν δήμῳ στρέφεται κακά· τῶν δὲ πενιχρῶνἱκνοῦνται πολλοὶ γαῖαν ἐσ ἀλλοδαπήν,πραθέντεσ δεσμοῖσί τ’ ἀεικελίοισι δεθέντεσ. . . . οὕτω δημόσιον κακὸν ἔρχεται οἴκαδ’ ἑκάστῳ,αὔλειοι δ’ ἔτ’ ἔχειν οὐκ ἐθέλουσι θύραι,ὑψηλὸν δ’ ὑπὲρ ἑρ́κοσ ὑπέρθορεν, εὑρ͂ε δὲ πάντωσ,εἰ καί τισ φεύγων ἐν μυχῷ ᾖ θαλάμου. ταῦτα διδάξαι θυμὸσ Ἀθηναίουσ με κελεύει,ὡσ κακὰ πλεῖστα πόλει δυσνομίη παρέχει,εὐνομίη δ’ εὔκοσμα καὶ ἄρτια πάντ’ ἀποφαίνει,καὶ θαμὰ τοῖσ ἀδίκοισ ἀμφιτίθησι πέδασ,τραχέα λειαίνει, παύει κόρον, ὕβριν ἀμαυροῖ,αὐαίνει δ’ ἄτησ ἄνθεα φυόμενα,εὐθύνει δὲ δίκασ σκολιάσ, ὑπερήφανά τ’ ἔργαπραύ̈νει, παύει δ’ ἔργα διχοστασίησ,παύει δ’ ἀργαλέησ ἔριδοσ χόλον· ἔστι δ’ ὑπ’ αὐτῆσπάντα κατ’ ἀνθρώπουσ ἄρτια καὶ πινυτά. ἀκούετ’, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, περὶ τῶν τοιούτων ἀνθρώπων οἱᾶ Σόλων λέγει, καὶ περὶ τῶν θεῶν, οὕσ φησι τὴν πόλιν σῴζειν.

ἐγὼ δ’ ἀεὶ μὲν ἀληθῆ τὸν λόγον τοῦτον ἡγοῦμαι καὶ βούλομαι, ὡσ ἄρ’ οἱ θεοὶ σῴζουσιν ἡμῶν τὴν πόλιν· τρόπον δέ τιν’ ἡγοῦμαι καὶ τὰ νῦν συμβεβηκότα πάντ’ ἐπὶ ταῖσ εὐθύναισ ταυταισὶ δαιμονίασ τινὸσ εὐνοίασ ἔνδειγμα τῇ πόλει γεγενῆσθαι. σκοπεῖτε γάρ.

ἄνθρωποσ πολλὰ καὶ δεινὰ πρεσβεύσασ, καὶ χώρασ ἐκδεδωκὼσ ἐν αἷσ τοὺσ θεοὺσ ὑφ’ ὑμῶν καὶ τῶν συμμάχων τιμᾶσθαι προσῆκεν, ἠτίμωσ’ ὑπακούσαντά τιν’ αὐτοῦ κατήγορον. ἵνα τί; ἵνα μήτ’ ἐλέου μήτε συγγνώμησ ἐφ’ οἷσ αὐτὸσ ἠδίκηκεν τύχῃ. ἀλλὰ καὶ κατηγορῶν ἐκείνου κακῶσ λέγειν προείλετ’ ἐμέ, καὶ πάλιν ἐν τῷ δήμῳ γραφὰσ ἀποίσειν καὶ τοιαῦτ’ ἠπείλει. ἵνα τί; ἵν’ ὡσ μετὰ πλείστησ συγγνώμησ παρ’ ὑμῶν ὁ τὰ τούτου πονηρεύματ’ ἀκριβέστατ’ εἰδὼσ ἐγὼ καὶ παρηκολουθηκὼσ ἅπασι κατηγορῶ. ἀλλὰ καὶ διακρουόμενοσ πάντα τὸν ἔμπροσθεν χρόνον εἰσελθεῖν εἰσ τοιοῦτον ὑπῆκται καιρὸν ἐν ᾧ τῶν ἐπιόντων ἕνεκα, εἰ μηδενὸσ ἄλλου, οὐχ οἱο͂́ν τ’ οὐδ’ ἀσφαλὲσ ὑμῖν δεδωροδοκηκότα τοῦτον ἀθῷον ἐᾶσαι·

ἀεὶ μὲν γάρ, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, προσήκει μισεῖν καὶ κολάζειν τοὺσ προδότασ καὶ δωροδόκουσ, μάλιστα δὲ νῦν ἐπὶ καιροῦ τοῦτο γένοιτ’ ἂν καὶ πάντασ ὠφελήσειεν ἀνθρώπουσ κοινῇ. νόσημα γάρ, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, δεινὸν ἐμπέπτωκεν εἰσ τὴν Ἑλλάδα, καὶ χαλεπὸν καὶ πολλῆσ τινὸσ εὐτυχίασ καὶ παρ’ ὑμῶν ἐπιμελείασ δεόμενον.

οἱ γὰρ ἐν ταῖσ πόλεσι γνωριμώτατοι καὶ προεστάναι τῶν κοινῶν ἀξιούμενοι, τὴν αὑτῶν προδιδόντεσ ἐλευθερίαν οἱ δυστυχεῖσ, αὐθαίρετον αὑτοῖσ ἐπάγονται δουλείαν, Φιλίππῳ ξενίαν καὶ ἑταιρίαν καὶ φιλίαν καὶ τοιαῦθ’ ὑποκοριζόμενοι· οἱ δὲ λοιποὶ καὶ τὰ κύρι’ ἅττα ποτ’ ἔστ’ ἐν ἑκάστῃ τῶν πόλεων, οὓσ ἔδει τούτουσ κολάζειν καὶ παραχρῆμ’ ἀποκτιννύναι, τοσοῦτ’ ἀπέχουσι τοῦ τοιοῦτόν τι ποιεῖν ὥστε θαυμάζουσι καὶ ζηλοῦσι καὶ βούλοιντ’ ἂν αὐτὸσ ἕκαστοσ τοιοῦτοσ εἶναι. καίτοι τοῦτο τὸ πρᾶγμα καὶ τὰ τοιαῦτα ζηλώματα Θετταλῶν μέν, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, μέχρι μὲν χθὲσ ἢ πρώην τὴν ἡγεμονίαν καὶ τὸ κοινὸν ἀξίωμ’ ἀπωλωλέκει, νῦν δ’ ἤδη καὶ τὴν ἐλευθερίαν παραιρεῖται·

τὰσ γὰρ ἀκροπόλεισ αὐτῶν ἐνίων Μακεδόνεσ φρουροῦσιν· εἰσ Πελοπόννησον δ’ εἰσελθὸν τὰσ ἐν Ἤλιδι σφαγὰσ πεποίηκε, καὶ τοσαύτησ παρανοίασ καὶ μανίασ ἐνέπλησε τοὺσ ταλαιπώρουσ ἐκείνουσ ὥσθ’, ἵν’ ἀλλήλων ἄρχωσι καὶ Φιλίππῳ χαρίζωνται, συγγενεῖσ αὑτῶν καὶ πολίτασ μιαιφονεῖν. καὶ οὐδ’ ἐνταῦθ’ ἕστηκεν, ἀλλ’ εἰσ Ἀρκαδίαν εἰσελθὸν πάντ’ ἄνω καὶ κάτω τἀκεῖ πεποίηκε, καὶ νῦν Ἀρκάδων πολλοί, προσῆκον αὐτοῖσ ἐπ’ ἐλευθερίᾳ μέγιστον φρονεῖν ὁμοίωσ ὑμῖν μόνοι γὰρ πάντων αὐτόχθονεσ ὑμεῖσ ἐστε κἀκεῖνοι Φίλιππον θαυμάζουσι καὶ χαλκοῦν ἱστᾶσι καὶ στεφανοῦσι, καὶ τὸ τελευταῖον, ἂν εἰσ Πελοπόννησον ἰῄ, δέχεσθαι ταῖσ πόλεσιν εἰσὶν ἐψηφισμένοι.

ταὐτὰ δὲ ταῦτ’ Ἀργεῖοι.

ταῦτα νὴ τὴν Δήμητρα, εἰ δεῖ μὴ ληρεῖν, εὐλαβείασ οὐ μικρᾶσ δεῖται, ὡσ βαδίζον γε κύκλῳ καὶ δεῦρ’ ἐλήλυθεν, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, τὸ νόσημα τοῦτο. ἑώσ οὖν ἔτ’ ἐν ἀσφαλεῖ, φυλάξασθε καὶ τοὺσ πρώτουσ εἰσαγαγόντασ ἀτιμώσατε· εἰ δὲ μή, σκοπεῖθ’ ὅπωσ μὴ τηνικαῦτ’ εὖ λέγεσθαι δόξει τὰ νῦν εἰρημένα, ὅτ’ οὐδ’ ὅ τι χρὴ ποιεῖν ἕξετε. οὐχ ὁρᾶθ’ ὡσ ἐναργέσ, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, καὶ σαφὲσ παράδειγμ’ οἱ ταλαίπωροι γεγόνασιν Ὀλύνθιοι;

οἳ παρ’ οὐδὲν οὕτωσ ὡσ τὸ τοιαῦτα ποιεῖν ἀπολώλασιν οἱ δείλαιοι. ἔχοιτε δ’ ἂν ἐξετάσαι καθαρῶσ ἐκ τῶν συμβεβηκότων αὐτοῖσ. Λακεδαιμονίων ἐπ’ αὐτοὺσ ἐλθόντων πολλῇ καὶ πεζῇ καὶ ναυτικῇ δυνάμει ἴστε γὰρ δήπου τοῦθ’ ὅτι γῆσ καὶ θαλάττησ ἦρχον ὡσ ἔποσ εἰπεῖν Λακεδαιμόνιοι κατ’ ἐκείνουσ τοὺσ χρόνουσ, ἀλλ’ ὅμωσ τηλικαύτησ ἐπ’ αὐτοὺσ ἐλθούσησ δυνάμεωσ οὔτε τὴν πόλιν οὔτε φρούριον οὐδὲν ἀπώλεσαν, ἀλλὰ καὶ μάχασ πολλὰσ ἐκράτησαν καὶ τρεῖσ τῶν πολεμάρχων ἀπέκτειναν καὶ τὸ τελευταῖον, ὅπωσ ἐβούλοντο, οὕτω τὸν πόλεμον κατέθεντο.

ἐπειδὴ δὲ δωροδοκεῖν ἤρξαντό τινεσ, καὶ δι’ ἀβελτερίαν οἱ πολλοί, μᾶλλον δὲ διὰ δυστυχίαν, τούτουσ πιστοτέρουσ ἡγήσαντο τῶν ὑπὲρ αὑτῶν λεγόντων, καὶ Λασθένησ μὲν ἤρεψε τὴν οἰκίαν τοῖσ ἐκ Μακεδονίασ ξύλοισ, Εὐθυκράτησ δὲ βοῦσ ἔτρεφεν πολλὰσ τιμὴν οὐδενὶ δούσ, ἕτεροσ δέ τισ ἧκεν ἔχων πρόβατα, ἄλλοσ δέ τισ ἵππουσ, οἱ δὲ πολλοί, καὶ καθ’ ὧν ταῦτ’ ἐγίγνετο, οὐχ ὅπωσ ὠργίζοντο ἢ κολάζειν ἠξίουν τοὺσ ταῦτα ποιοῦντασ, ἀλλ’ ἀπέβλεπον, ἐζήλουν, ἐτίμων, ἄνδρασ ἡγοῦντο·

ἐπειδὴ ταῦθ’ οὕτω προήγετο καὶ τὸ δωροδοκεῖν ἐκράτησε, χιλίουσ μὲν ἱππέασ κεκτημένοι, πλείουσ δ’ ὄντεσ ἢ μύριοι, πάντασ δὲ τοὺσ περιχώρουσ ἔχοντεσ συμμάχουσ, μυρίοισ δὲ ξένοισ καὶ τριήρεσι πεντήκονθ’ ὑμῶν βοηθησάντων αὐτοῖσ, καὶ ἔτι τῶν πολιτῶν τετρακισχιλίοισ, οὐδὲν αὐτοὺσ τούτων ἐδυνήθη σῶσαι, ἀλλὰ πρὶν μὲν ἐξελθεῖν ἐνιαυτὸν τοῦ πολέμου τὰσ πόλεισ ἁπάσασ ἀπωλωλέκεσαν τὰσ ἐν τῇ Χαλκιδικῇ προδιδόντεσ, καὶ Φίλιπποσ οὐκέτ’ εἶχεν ὑπακούειν τοῖσ προδιδοῦσιν, οὐδ’ εἶχεν ὅ τι πρῶτον λάβῃ.

πεντακοσίουσ δ’ ἱππέασ προδοθέντασ ὑπ’ αὐτῶν τῶν ἡγουμένων ἔλαβεν αὐτοῖσ ὅπλοισ ὁ Φίλιπποσ, ὅσουσ οὐδεὶσ πώποτ’ ἄλλοσ ἀνθρώπων.

καὶ οὔτε τὸν ἥλιον ᾐσχύνονθ’ οἱ ταῦτα ποιοῦντεσ οὔτε τὴν γῆν πατρίδ’ οὖσαν, ἐφ’ ἧσ ἕστασαν, οὔθ’ ἱερὰ οὔτε τάφουσ οὔτε τὴν μετὰ ταῦτα γενησομένην αἰσχύνην ἐπὶ τοιούτοισ ἔργοισ· οὕτωσ ἔκφρονασ, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, καὶ παραπλῆγασ τὸ δωροδοκεῖν ποιεῖ. ὑμᾶσ οὖν, ὑμᾶσ εὖ φρονεῖν δεῖ τοὺσ πολλούσ, καὶ μὴ ἐπιτρέπειν τὰ τοιαῦτα, ἀλλὰ κολάζειν δημοσίᾳ. καὶ γὰρ ἂν καὶ ὑπερφυὲσ εἰή, εἰ κατὰ μὲν τῶν Ὀλυνθίουσ προδόντων πολλὰ καὶ δείν’ ἐψηφίσασθε, τοὺσ δὲ παρ’ ὑμῖν αὐτοῖσ ἀδικοῦντασ μὴ κολάζοντεσ φαίνοισθε. λέγε τὸ ψήφισμα τὸ περὶ τῶν Ὀλυνθίων. Ψήφισμα ταῦθ’ ὑμεῖσ, ὦ ἄνδρεσ δικασταί, ὀρθῶσ καὶ καλῶσ πᾶσιν Ἕλλησι καὶ βαρβάροισ δοκεῖτ’ ἐψηφίσθαι κατ’ ἀνδρῶν προδοτῶν καὶ θεοῖσ ἐχθρῶν. ἐπειδὴ τοίνυν τὸ δωροδοκεῖν πρότερον τοῦ τὰ τοιαῦτα ποιεῖν ἐστι καὶ δι’ ἐκεῖνο καὶ τάδε πράττουσί τινεσ, ὃν ἄν, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, δωροδοκοῦντ’ ἴδητε, τοῦτον καὶ προδότην εἶναι νομίζετε. εἰ δ’ ὁ μὲν καιρούσ, ὁ δὲ πράγματα, ὁ δὲ στρατιώτασ προδίδωσιν, ὧν ἂν ἕκαστοσ, οἶμαι, κύριοσ γένηται, ταῦτα διαφθείρει·

μισεῖν δ’ ὁμοίωσ τοὺσ τοιούτουσ πάντασ προσήκει. ἔστι δ’ ὑμῖν, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, περὶ τούτων μόνοισ τῶν πάντων ἀνθρώπων οἰκείοισ χρῆσθαι παραδείγμασι, καὶ τοὺσ προγόνουσ, οὓσ ἐπαινεῖτε δικαίωσ, ἔργῳ μιμεῖσθαι.

καὶ γὰρ εἰ μὴ τὰσ μάχασ μηδὲ τὰσ στρατείασ μηδὲ τοὺσ κινδύνουσ, ἐν οἷσ ἦσαν ἐκεῖνοι λαμπροί, συμβαίνει καιρόσ, ἀλλ’ ἄγεθ’ ἡσυχίαν ὑμεῖσ ἐν τῷ παρόντι, ἀλλὰ τό γ’ εὖ φρονεῖν αὐτῶν μιμεῖσθε. τούτου γὰρ πανταχοῦ χρεία, καὶ οὐδέν ἐστι πραγματωδέστερον οὐδ’ ὀχληρότερον τὸ καλῶσ φρονεῖν τοῦ κακῶσ, ἀλλ’ ἐν τῷ ἴσῳ χρόνῳ νυνὶ καθήμενοσ ὑμῶν ἕκαστοσ, ἂν μὲν ἃ χρὴ γιγνώσκῃ περὶ τῶν πραγμάτων καὶ ψηφίζηται, βελτίω τὰ κοινὰ ποιήσει τῇ πόλει καὶ ἄξια τῶν προγόνων πράξει, ἂν δ’ ἃ μὴ δεῖ, φαυλότερα, καὶ ἀνάξια τῶν προγόνων ποιήσει.

τί οὖν ἐκεῖνοι περὶ τούτων ἐφρόνουν; ταυτὶ λαβὼν ἀνάγνωθι, γραμματεῦ· δεῖ γὰρ ὑμᾶσ ἰδεῖν ὅτι ἐπὶ τοῖσ τοιούτοισ ἔργοισ ῥᾳθυμεῖτε, ὧν θάνατον κατεγνώκασιν οἱ πρόγονοι. λέγε. Στήλη ἀκούετ’, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, τῶν γραμμάτων λεγόντων Ἄρθμιον τὸν Πυθώνακτοσ τὸν Ζελείτην ἐχθρὸν εἶναι καὶ πολέμιον τοῦ δήμου τοῦ Ἀθηναίων καὶ τῶν συμμάχων αὐτὸν καὶ γένοσ πᾶν. διὰ τί; ὅτι τὸν χρυσὸν τὸν ἐκ τῶν βαρβάρων εἰσ τοὺσ Ἕλληνασ ἤγαγεν.

οὐκοῦν ἔστιν, ὡσ ἐοίκεν, ἐκ τούτων ἰδεῖν ὅτι οἱ πρόγονοι μὲν ὑμῶν, ὅπωσ μηδ’ ἄλλοσ ἀνθρώπων μηδεὶσ ἐπὶ χρήμασι μηδὲν ἐργάσεται κακὸν τὴν Ἑλλάδα, ἐφρόντιζον, ὑμεῖσ δ’ οὐδὲ τὴν πόλιν αὐτὴν ὅπωσ μηδεὶσ τῶν πολιτῶν ἀδικήσει προορᾶσθε. νὴ Δί’, ἀλλ’ ὅπωσ ἔτυχεν ταῦτα τὰ γράμμαθ’ ἕστηκεν.

ἀλλ’ ὅλησ οὔσησ ἱερᾶσ τῆσ ἀκροπόλεωσ ταυτησὶ καὶ πολλὴν εὐρυχωρίαν ἐχούσησ, παρὰ τὴν χαλκῆν τὴν μεγάλην Ἀθηνᾶν ἐκ δεξιᾶσ ἕστηκεν, ἣν ἀριστεῖον ἡ πόλισ τοῦ πρὸσ τοὺσ βαρβάρουσ πολέμου, δόντων τῶν Ἑλλήνων τὰ χρήματα ταῦτα, ἀνέθηκεν. τότε μὲν τοίνυν οὕτω σεμνὸν ἦν τὸ δίκαιον καὶ τὸ κολάζειν τοὺσ τὰ τοιαῦτα ποιοῦντασ ἔντιμον, ὥστε τῆσ αὐτῆσ ἠξιοῦτο στάσεωσ τό τ’ ἀριστεῖον τῆσ θεοῦ καὶ αἱ κατὰ τῶν τὰ τοιαῦτ’ ἀδικούντων τιμωρίαι· νῦν δὲ γέλωσ, ἄδεια, εἰ μὴ τὴν ἄγαν ταύτην ἐξουσίαν σχήσετε νῦν ὑμεῖσ. νομίζω τοίνυν ὑμᾶσ, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, οὐ καθ’ ἕν τι μόνον τοὺσ προγόνουσ μιμουμένουσ ὀρθῶσ ἂν ποιεῖν, ἀλλὰ καὶ κατὰ πάνθ’ ὅσ’ ἔπραττον ἐφεξῆσ.

ἐκεῖνοι τοίνυν, ὡσ ἅπαντεσ εὖ οἶδ’ ὅτι τὸν λόγον τοῦτον ἀκηκόατε, Καλλίαν τὸν Ἱππονίκου ταύτην τὴν ὑπὸ πάντων θρυλουμένην εἰρήνην πρεσβεύσαντα, ἵππου μὲν δρόμον ἡμέρασ πεζῇ μὴ καταβαίνειν ἐπὶ τὴν θάλατταν βασιλέα, ἐντὸσ δὲ Χελιδονίων καὶ Κυανέων πλοίῳ μακρῷ μὴ πλεῖν, ὅτι δῶρα λαβεῖν ἔδοξε πρεσβεύσασ, μικροῦ μὲν ἀπέκτειναν, ἐν δὲ ταῖσ εὐθύναισ πεντήκοντ’ ἐπράξαντο τάλαντα. καίτοι καλλίω ταύτησ εἰρήνην οὔτε πρότερον οὔθ’ ὕστερον οὐδεὶσ ἂν εἰπεῖν ἔχοι πεποιημένην τὴν πόλιν.

ἀλλ’ οὐ τοῦτ’ ἐσκόπουν. τούτου μὲν γὰρ ἡγοῦντο τὴν αὑτῶν ἀρετὴν καὶ τὴν τῆσ πόλεωσ δόξαν αἰτίαν εἶναι, τοῦ δὲ προῖκ’ ἢ μὴ τὸν τρόπον τοῦ πρεσβευτοῦ· τοῦτον οὖν δίκαιον ἠξίουν παρέχεσθαι καὶ ἀδωροδόκητον τὸν προσιόντα τοῖσ κοινοῖσ. ἐκεῖνοι μὲν τοίνυν οὕτωσ ἐχθρὸν ἡγοῦντο τὸ δωροδοκεῖν καὶ ἀλυσιτελὲσ τῇ πόλει, ὥστε μήτ’ ἐπὶ πράξεωσ μηδεμιᾶσ μήτ’ ἐπ’ ἀνδρὸσ ἐᾶν γίγνεσθαι·

ὑμεῖσ δ’, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, τὴν αὐτὴν εἰρήνην ἑορακότεσ τὰ μὲν τῶν συμμάχων τῶν ὑμετέρων τείχη καθῃρηκυῖαν, τὰσ δὲ τῶν πρέσβεων οἰκίασ οἰκοδομοῦσαν, καὶ τὰ μὲν τῆσ πόλεωσ κτήματ’ ἀφῃρημένην, τούτοισ δ’ ἃ μηδ’ ὄναρ ἤλπισαν πώποτε κτησαμένην, οὐκ αὐτοὶ τούτουσ ἀπεκτείνατε, ἀλλὰ κατηγόρου προσδεῖσθε, καὶ λόγῳ κρίνεθ’ ὧν ἔργῳ τἀδικήματα πάντεσ ὁρῶσιν. οὐ τοίνυν τὰ παλαί’ ἄν τισ ἔχοι μόνον εἰπεῖν καὶ διὰ τούτων τῶν παραδειγμάτων ὑμᾶσ ἐπὶ τιμωρίαν παρακαλέσαι·

ἀλλ’ ἐφ’ ὑμῶν τουτωνὶ τῶν ἔτι ζώντων ἀνθρώπων πολλοὶ δίκην δεδώκασιν, ὧν ἐγὼ τοὺσ μὲν ἄλλουσ παραλείψω, τῶν δ’ ἐκ πρεσβείασ, ἣ πολὺ ταύτησ ἐλάττω κακὰ τὴν πόλιν εἴργασται, θανάτῳ ζημιωθέντων ἑνὸσ ἢ δυοῖν ἐπιμνησθήσομαι. καί μοι λέγε τουτὶ τὸ ψήφισμα λαβών. Ψήφισμα κατὰ τουτὶ τὸ ψήφισμ’, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, τῶν πρέσβεων ἐκείνων ὑμεῖσ θάνατον κατέγνωτε, ὧν εἷσ ἦν Ἐπικράτησ, ἀνήρ, ὡσ ἐγὼ τῶν πρεσβυτέρων ἀκούω, σπουδαῖοσ καὶ πολλὰ χρήσιμοσ τῇ πόλει, καὶ τῶν ἐκ Πειραιῶσ καταγαγόντων τὸν δῆμον καὶ ἄλλωσ δημοτικόσ. ἀλλ’ ὅμωσ οὐδὲν αὐτὸν ὠφέλησε τούτων, δικαίωσ· οὐ γὰρ ἐφ’ ἡμισείᾳ χρηστὸν εἶναι δεῖ τὸν τὰ τηλικαῦτα διοικεῖν ἀξιοῦντα, οὐδὲ τὸ πιστευθῆναι προλαβόντα παρ’ ὑμῶν εἰσ τὸ μείζω δύνασθαι κακουργεῖν καταχρῆσθαι, ἀλλ’ ἁπλῶσ μηδὲν ὑμᾶσ ἀδικεῖν ἑκόντα.

εἰ τοίνυν τι τούτοισ ἄπρακτόν ἐστι τούτων ἐφ’ οἷσ ἐκείνων θάνατοσ κατέγνωσται, ἔμ’ ἀποκτείνατ’ ἤδη.

σκοπεῖτε γάρ. ἐπειδὴ παρὰ τὰ γράμματα φησὶν ἐπρέσβευσαν ἐκεῖνοι. καὶ τοῦτ’ ἔστι τῶν ἐγκλημάτων πρῶτον. οὗτοι δ’ οὐ παρὰ τὰ γράμματα; οὐ τὸ μὲν ψήφισμα Ἀθηναίοισ καὶ τοῖσ Ἀθηναίων συμμάχοισ, οὗτοι δὲ Φωκέασ ἐκσπόνδουσ ἀπέφηναν; οὐ τὸ μὲν ψήφισμα τοὺσ ἄρχοντασ ὁρκοῦν τοὺσ ἐν ταῖσ πόλεσιν, οὗτοι δ’, οὓσ Φίλιπποσ αὐτοῖσ προσέπεμψε, τούτουσ ὡρ́κισαν; οὐ τὸ μὲν ψήφισμα οὐδαμοῦ μόνουσ ἐντυγχάνειν Φιλίππῳ, οὗτοι δ’ οὐδὲν ἐπαύσαντ’ ἰδίᾳ χρηματίζοντεσ; καὶ ἠλέγχθησάν τινεσ αὐτῶν ἐν τῇ βουλῇ οὐ τἀληθῆ ἀπαγγέλλοντεσ.

οὗτοι δέ γε κἀν τῷ δήμῳ. καὶ ὑπὸ τοῦ; τοῦτο γάρ ἐστι τὸ λαμπρόν· ὑπ’ αὐτῶν τῶν πραγμάτων· οἷσ γὰρ ἀπήγγειλαν οὗτοι, πάντα δήπου γέγονεν τἀναντία. οὐδ’ ἐπιστέλλοντεσ φησὶ τἀληθῆ. οὐκοῦν οὐδ’ οὗτοι. καὶ καταψευδόμενοι τῶν συμμάχων καὶ δῶρα λαμβάνοντεσ. ἀντὶ μὲν τοίνυν τοῦ καταψευδόμενοι παντελῶσ ἀπολωλεκότεσ· πολλῷ δὲ δήπου τοῦτο δεινότερον τοῦ καταψεύσασθαι. ἀλλὰ μὴν ὑπέρ γε τοῦ δῶρ’ εἰληφέναι, εἰ μὲν ἠρνοῦντο, ἐλέγχειν λοιπὸν ἂν ἦν, ἐπειδὴ δ’ ὡμολόγουν, ἀπάγειν δήπου προσῆκεν. τί οὖν, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι;

τούτων οὕτωσ ἐχόντων, ὑμεῖσ <ἐξ> ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν ὄντεσ, οἱ δὲ καὶ τινὲσ αὐτῶν ἔτι ζῶντεσ, ὑπομενεῖτε τὸν μὲν εὐεργέτην τοῦ δήμου καὶ τὸν ἐκ Πειραιῶσ, Ἐπικράτην, ἐκπεσεῖν καὶ κολασθῆναι; καὶ πάλιν πρώην Θρασύβουλον ἐκεῖνον τὸν Θρασυβούλου τοῦ δημοτικοῦ καὶ τοῦ ἀπὸ Φυλῆσ καταγαγόντοσ τὸν δῆμον, τάλαντα δέκ’ ὠφληκέναι, καὶ τὸν ἀφ’ Ἁρμοδίου καὶ τῶν τὰ μέγιστ’ ἀγάθ’ ὑμᾶσ εἰργασμένων, οὓσ νόμῳ διὰ τὰσ εὐεργεσίασ ἃσ ὑπῆρξαν εἰσ ὑμᾶσ ἐν ἅπασι τοῖσ ἱεροῖσ ἐπὶ ταῖσ θυσίαισ σπονδῶν καὶ κρατήρων κοινωνοὺσ πεποίησθε, καὶ ᾄδετε καὶ τιμᾶτ’ ἐξ ἴσου τοῖσ ἡρ́ωσι καὶ τοῖσ θεοῖσ, τούτουσ μὲν πάντασ τὴν ἐκ τῶν νόμων δίκην ὑπεσχηκέναι, καὶ μήτε συγγνώμην μήτ’ ἔλεον μήτε παιδία κλάονθ’ ὁμώνυμα τῶν εὐεργετῶν μήτ’ ἄλλο μηδὲν αὐτοὺσ ὠφεληκέναι· τὸν δ’ Ἀτρομήτου τοῦ γραμματιστοῦ καὶ Γλαυκοθέασ τῆσ τοὺσ θιάσουσ συναγούσησ, ἐφ’ οἷσ ἑτέρα τέθνηκεν ἱέρεια, τοῦτον ὑμεῖσ λαβόντεσ, τὸν τῶν τοιούτων, τὸν οὐδὲ καθ’ ἓν χρήσιμον τῇ πόλει, οὐκ αὐτόν, οὐ πατέρα, οὐκ ἄλλον οὐδένα τῶν τούτου, ἀφήσετε;

ποῖοσ γὰρ ἵπποσ, ποία τριήρησ, ποία στρατεία, τίσ χορόσ, τίσ λῃτουργία, τίσ εἰσφορά, τίσ εὔνοια, ποῖοσ κίνδυνοσ, τί τούτων ἐν παντὶ τῷ χρόνῳ γέγονεν παρὰ τούτων τῇ πόλει;

καίτοι κἂν εἰ ταῦτα πάνθ’ ὑπῆρχεν, ἐκεῖνα δὲ μὴ προσῆν, δικαίωσ καὶ προῖκα πεπρεσβευκέναι, ἀπολωλέναι δήπου προσῆκεν αὐτῷ. εἰ δὲ μήτε ταῦτα μήτ’ ἐκεῖνα, οὐ τιμωρήσεσθε; οὐκ ἀναμνησθήσεσθ’ ὧν κατηγορῶν ἔλεγεν Τιμάρχου, ὡσ οὐδέν ἐστ’ ὄφελοσ πόλεωσ ἥτισ μὴ νεῦρ’ ἐπὶ τοὺσ ἀδικοῦντασ ἔχει, οὐδὲ πολιτείασ ἐν ᾗ συγγνώμη καὶ παραγγελία τῶν νόμων μεῖζον ἰσχύουσιν·

οὐδ’ ἐλεεῖν ὑμᾶσ οὔτε τὴν μητέρα δεῖν τὴν Τιμάρχου, γραῦν γυναῖκα, οὔτε τὰ παιδί’ οὔτ’ ἄλλον οὐδένα, ἀλλ’ ἐκεῖν’ ὁρᾶν, ὅτι, εἰ προήσεσθε τὰ τῶν νόμων καὶ τῆσ πολιτείασ, οὐχ εὑρήσετε τοὺσ ὑμᾶσ αὐτοὺσ ἐλεήσοντασ. ἀλλ’ ὁ μὲν ταλαίπωροσ ἄνθρωποσ ἠτιμώσεται, ὅτι τοῦτον εἶδεν ἀδικοῦντα, τούτῳ δ’ ἀθῴῳ δώσετ’ εἶναι;

διὰ τί; εἰ γὰρ παρὰ τῶν εἰσ ἑαυτοὺσ ἐξαμαρτόντων τηλικαύτην ἠξίωσε δίκην Αἰσχίνησ λαβεῖν, παρὰ τῶν εἰσ τὰ τῆσ πόλεωσ τηλικαῦθ’ ἡμαρτηκότων, ὧν εἷσ οὗτοσ ὢν ἐξελέγχεται, πηλίκην ὑμᾶσ προσήκει λαβεῖν τοὺσ ὀμωμοκότασ καὶ δικάζοντασ; νὴ Δί’, οἱ νέοι γὰρ ἡμῖν δι’ ἐκεῖνον ἔσονται τὸν ἀγῶνα βελτίουσ.

οὐκοῦν καὶ διὰ τόνδ’ οἱ πολιτευόμενοι, δι’ ὧν τὰ μέγιστα κινδυνεύεται τῇ πόλει· προσήκει δὲ καὶ τούτων φροντίζειν. ἵνα τοίνυν εἰδῆθ’ ὅτι καὶ τοῦτον ἀπώλεσεν, τὸν Τίμαρχον, οὐ μὰ Δί’ οὐχὶ τῶν ὑμετέρων παίδων, ὅπωσ ἔσονται σώφρονεσ, προορῶν εἰσὶ γάρ, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, καὶ νῦν σώφρονεσ· μὴ γὰρ οὕτω γένοιτο κακῶσ τῇ πόλει ὥστ’ Ἀφοβήτου καὶ Αἰσχίνου σωφρονιστῶν δεηθῆναι τοὺσ νεωτέρουσ, ἀλλ’ ὅτι βουλεύων ἔγραψεν, ἄν τισ ὡσ Φίλιππον ὅπλ’ ἄγων ἁλῷ ἢ σκεύη τριηρικά, θάνατον εἶναι τὴν ζημίαν· σημεῖον δέ·

πόσον γὰρ ἐδημηγόρει χρόνον Τίμαρχοσ; πολύν. οὐκοῦν τοῦτον ἦν Αἰσχίνησ ἅπαντ’ ἐν τῇ πόλει, καὶ οὐδεπώποτ’ ἠγανάκτησεν οὐδὲ δεινὸν ἡγήσατ’ εἶναι τὸ πρᾶγμα, εἰ ὁ τοιοῦτοσ λέγει, ἑώσ εἰσ Μακεδονίαν ἐλθὼν ἑαυτὸν ἐμίσθωσεν· λέγε δή μοι τὸ ψήφισμα λαβὼν αὐτὸ τὸ τοῦ Τιμάρχου. Ψήφισμα ὁ μὲν τοίνυν ὑπὲρ ὑμῶν γράψασ μὴ ἄγειν ἐν τῷ πολέμῳ πρὸσ Φίλιππον ὅπλα, εἰ δὲ μή, θανάτῳ ζημιοῦσθαι, ἀπόλωλε καὶ ὕβρισται· ὁ δὲ καὶ τὰ τῶν ὑμετέρων συμμάχων ὅπλ’ ἐκείνῳ παραδοὺσ οὑτοσὶ κατηγόρει, καὶ περὶ πορνείασ ἔλεγεν, ὦ γῆ καὶ θεοί, δυοῖν μὲν κηδεσταῖν παρεστηκότοιν, οὓσ ἰδόντεσ ἂν ὑμεῖσ ἀνακράγοιτε, Νικίου τε τοῦ βδελυροῦ, ὃσ ἑαυτὸν ἐμίσθωσεν εἰσ Αἴγυπτον Χαβρίᾳ, καὶ τοῦ καταράτου Κυρηβίωνοσ, ὃσ ἐν ταῖσ πομπαῖσ ἄνευ τοῦ προσώπου κωμάζει.

καὶ τί ταῦτα; ἀλλὰ τὸν ἀδελφὸν ὁρῶν Ἀφόβητον. ἀλλὰ δῆτ’ ἄνω ποταμῶν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ πάντεσ οἱ περὶ πορνείασ ἐρρύησαν λόγοι. καὶ μὴν εἰσ ὅσην ἀτιμίαν τὴν πόλιν ἡμῶν ἡ τούτου πονηρία καὶ ψευδολογία καταστήσασ’ ἔχει, πάντα τἄλλ’ ἀφείσ, ὃ πάντεσ ὑμεῖσ ἴστ’ ἐρῶ.

πρότερον μὲν γάρ, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, τί παρ’ ὑμῖν ἐψήφισται, τοῦτ’ ἐπετήρουν οἱ ἄλλοι πάντεσ Ἕλληνεσ· νῦν δ’ ἤδη περιερχόμεθ’ ἡμεῖσ τί δέδοκται τοῖσ ἄλλοισ σκοποῦντεσ, καὶ ὠτακουστοῦντεσ τί τὰ τῶν Ἀρκάδων, τί τὰ τῶν Ἀμφικτυόνων, ποῖ πάρεισι Φίλιπποσ, ζῇ ἢ τέθνηκεν. οὐ τοιαῦτα ποιοῦμεν;

ἐγὼ δ’ οὐ δέδοικ’ εἰ Φίλιπποσ ζῇ, ἀλλ’ εἰ τῆσ πόλεωσ τέθνηκε τὸ τοὺσ ἀδικοῦντασ μισεῖν καὶ τιμωρεῖσθαι. οὐδὲ φοβεῖ με Φίλιπποσ, ἂν τὰ παρ’ ὑμῶν ὑγιαίνῃ, ἀλλ’ εἰ παρ’ ὑμῖν ἄδεια γενήσεται τοῖσ παρ’ ἐκείνου μισθαρνεῖν βουλομένοισ, καὶ συνεροῦσί τινεσ τούτοισ τῶν ὑφ’ ὑμῶν πεπιστευμένων, καὶ πάντα τὸν ἔμπροσθεν χρόνον ἀρνούμενοι μὴ πράττειν ὑπὲρ Φιλίππου νῦν ἀναβήσονται, ταῦτα φοβεῖ με. τί γὰρ δή ποτ’, Εὔβουλε, Ἡγησίλεῳ μὲν κρινομένῳ, ὃσ ἀνεψιόσ ἐστί σοι, καὶ Θρασυβούλῳ πρώην, τῷ Νικηράτου θείῳ, ἐπὶ μὲν τῆσ πρώτησ ψήφου οὐδ’ ὑπακοῦσαι καλούμενοσ ἤθελεσ, εἰσ δὲ τὸ τίμημ’ ἀναβὰσ ὑπὲρ μὲν ἐκείνων οὐδ’ ὁτιοῦν ἔλεγεσ, ἐδέου δὲ τῶν δικαστῶν συγγνώμην ἔχειν σοί;

εἶθ’ ὑπὲρ μὲν συγγενῶν καὶ ἀναγκαίων ἀνθρώπων οὐκ ἀναβαίνεισ, ὑπὲρ Αἰσχίνου δ’ ἀναβήσει, ὅσ, ἡνίκ’ ἔκρινεν Ἀριστοφῶν Φιλόνικονκαὶ δι’ ἐκείνου τῶν σοὶ πεπραγμένων κατηγόρει, συγκατηγόρει μετ’ ἐκείνου σοῦ καὶ τῶν ἐχθρῶν τῶν σῶν εἷσ ἐξητάζετο; ἐπειδὴ δὲ σὺ μὲν τουτουσὶ δεδιξάμενοσ καὶ φήσασ καταβαίνειν εἰσ Πειραιᾶ δεῖν ἤδη καὶ χρήματ’ εἰσφέρειν καὶ τὰ θεωρικὰ στρατιωτικὰ ποιεῖν, ἢ χειροτονεῖν ἃ συνεῖπε μὲν οὗτοσ, ἔγραψε δ’ ὁ βδελυρὸσ Φιλοκράτησ, ἐξ ὧν αἰσχρὰν ἀντ’ ἴσησ συνέβη γενέσθαι τὴν εἰρήνην, οὗτοι δὲ τοῖσ μετὰ ταῦτ’ ἀδικήμασι πάντ’ ἀπολωλέκασι, τηνικαῦτα διήλλαξαι;

καὶ ἐν μὲν τῷ δήμῳ κατηρῶ Φιλίππῳ καὶ κατὰ τῶν παίδων ὤμνυεσ ἦ μὴν ἀπολωλέναι Φίλιππον ἂν βούλεσθαι·

νῦν δὲ βοηθήσεισ τούτῳ; πῶσ οὖν ἀπολεῖται, ὅταν τοὺσ παρ’ ἐκείνου δωροδοκοῦντασ σὺ σῴζῃσ; τί γὰρ δήποτε Μοιροκλέα μὲν ἔκρινεσ, εἰ παρὰ τῶν τὰ μέταλλ’ ἐωνημένων εἴκοσιν ἐξέλεξεν δραχμὰσ παρ’ ἑκάστου, καὶ Κηφισοφῶντα γραφὴν ἱερῶν χρημάτων ἐδίωκεσ, εἰ τρισὶν ὕστερον ἡμέραισ ἐπὶ τὴν τράπεζαν ἔθηκεν ἑπτὰ μνᾶσ·

τοὺσ δ’ ἔχοντασ, ὁμολογοῦντασ, ἐξελεγχομένουσ ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἐπὶ τῷ τῶν συμμάχων ὀλέθρῳ ταῦτα πεποιηκότασ, τούτουσ οὐ κρίνεισ, ἀλλὰ καὶ σῴζειν κελεύεισ; καὶ μὴν ὅτι ταῦτα μέν ἐστιν φοβερὰ καὶ προνοίασ καὶ φυλακῆσ πολλῆσ δεόμενα, ἐφ’ οἷσ δ’ ἐκείνουσ σὺ ἔκρινεσ, γέλωσ, ἐκείνωσ ὄψεσθε.

ἦσαν ἐν Ἤλιδι κλέπτοντεσ τὰ κοινά τινεσ; καὶ μάλ’ εἰκόσ γε. ἔστιν οὖν ὅστισ μετέσχεν αὐτόθι νῦν τούτων τοῦ καταλῦσαι τὸν δῆμον; οὐδὲ εἷσ. τί δ’; ἐν Μεγάροισ οὐκ οἰέσθ’ εἶναί τινα καὶ κλέπτην καὶ μὲν οἰόμαι. ἆρ’ οὖν διὰ τούτουσ ἀπώλετ’ Ὄλυνθοσ; οὔ. τί δ’; ἐν Μεγάροισ οὐκ οἰέσθ’ εἶναί τινα καὶ κλέπτην καὶ παρεκλέγοντα τὰ κοινά; ἀνάγκη. καὶ πέφηνέ τισ αἴτιοσ αὐτόθι νῦν τούτων τῶν συμβεβηκότων πραγμάτων; οὐδὲ εἷσ. ἀλλὰ ποῖοί τινεσ οἱ τὰ τηλικαῦτα καὶ τοιαῦτ’ ἀδικοῦντεσ;

οἱ νομίζοντεσ αὑτοὺσ ἀξιόχρεωσ εἶναι τοῦ Φιλίππου ξένοι καὶ φίλοι προσαγορεύεσθαι, οἱ στρατηγιῶντεσ καὶ προστασίασ ἀξιούμενοι, οἱ μείζουσ τῶν πολλῶν οἰόμενοι δεῖν εἶναι. οὐ Πέριλλοσ ἐκρίνετ’ ἔναγχοσ ἐν Μεγάροισ ἐν τοῖσ τριακοσίοισ, ὅτι πρὸσ Φίλιππον ἀφίκετο, καὶ παρελθὼν Πτοιόδωροσ αὐτὸν ἐξῃτήσατο, καὶ πλούτῳ καὶ γένει καὶ δόξῃ πρῶτοσ Μεγαρέων, καὶ πάλιν ὡσ Φίλιππον ἐξέπεμψε, καὶ μετὰ ταῦθ’ ὁ μὲν ἧκεν ἄγων τοὺσ ξένουσ, ὁ δ’ ἔνδον ἐτύρευε; τοιαῦτα. οὐ γὰρ ἔστιν, οὐκ ἔσθ’ ὅ τι τῶν πάντων μᾶλλον εὐλαβεῖσθαι δεῖ ἢ τὸ μείζω τινὰ τῶν πολλῶν ἐᾶν γίγνεσθαι.

μή μοι σῳζέσθω μηδ’ ἀπολλύσθω μηδείσ, ἂν ὁ δεῖνα βούληται, ἀλλ’ ὃν ἂν τὰ πεπραγμένα σῴζῃ καὶ τοὐναντίον, τούτῳ τῆσ προσηκούσησ ψήφου παρ’ ὑμῶν ὑπαρχέτω τυγχάνειν· τοῦτο γάρ ἐστι δημοτικόν. ἔτι τοίνυν πολλοὶ παρ’ ὑμῖν ἐπὶ καιρῶν γεγόνασιν ἰσχυροί, Καλλίστρατοσ, αὖθισ Ἀριστοφῶν, Διόφαντοσ, τούτων ἕτεροι πρότερον.

ἀλλὰ ποῦ τούτων ἕκαστοσ ἐπρώτευεν; ἐν τῷ δήμῳ· ἐν δὲ τοῖσ δικαστηρίοισ οὐδείσ πω μέχρι τῆσ τήμερον ἡμέρασ ὑμῶν οὐδὲ τῶν νόμων οὐδὲ τῶν ὁρ́κων κρείττων γέγονεν. μὴ τοίνυν μηδὲ νῦν τοῦτον ἐάσητε. ὅτι γὰρ ταῦτα φυλάττοισθ’ ἂν εἰκότωσ μᾶλλον ἢ πιστεύοιτε, τῶν θεῶν ὑμῖν μαντείαν ἀναγνώσομαι, οἵπερ ἀεὶ σῴζουσι τὴν πόλιν πολλῷ τῶν προεστηκότων μᾶλλον. λέγε τὰσ μαντείασ. Μαντείαι ἀκούετ’, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, τῶν θεῶν οἷ’ ὑμῖν προλέγουσιν. εἰ μὲν τοίνυν πολεμούντων ὑμῶν ταῦτ’ ἀνῃρήκασι, τοὺσ στρατηγοὺσ λέγουσι φυλάττεσθαι·

πολέμου γάρ εἰσιν ἡγεμόνεσ οἱ στρατηγοί· εἰ δὲ πεποιημένων εἰρήνην, τοὺσ ἐπὶ τῆσ πολιτείασ ἐφεστηκότασ· οὗτοι γὰρ ἡγοῦνται, τούτοισ πείθεσθ’ ὑμεῖσ, ὑπὸ τούτων δέοσ ἐστὶ μὴ παρακρουσθῆτε. καὶ τὴν πόλιν συνέχειν φησὶν ἐν τῇ μαντείᾳ, ὅπωσ ἂν μίαν γνώμην ἔχωσιν ἅπαντεσ καὶ μὴ τοῖσ ἐχθροῖσ ἡδονὴν ποιῶσι. πότερ’ οὖν οἰέσθ’ ἄν, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, τὸν τοσαῦτα κάκ’ εἰργασμένον σωθέντα, ἢ δίκην δόντα, ἡδονὴν Φιλίππῳ ποιῆσαι;

ἐγὼ μὲν οἰόμαι σωθέντα. φησὶ δέ γ’ ἡ μαντεία δεῖν ὅπωσ ἂν μὴ χαίρωσιν οἱ ἐχθροὶ ποιεῖν. ἅπασι τοίνυν μιᾷ γνώμῃ παρακελεύεται κολάζειν τοὺσ ὑπηρετηκότασ τι τοῖσ ἐχθροῖσ ὁ Ζεύσ, ἡ Διώνη, πάντεσ οἱ θεοί. ἔξωθεν οἱ ἐπιβουλεύοντεσ, ἔνδοθεν οἱ συμπράττοντεσ. οὐκοῦν τῶν ἐπιβουλευόντων μὲν ἔργον διδόναι, τῶν συμπραττόντων δὲ λαμβάνειν καὶ τοὺσ εἰληφότασ ἐκσῴζειν. ἔτι τοίνυν κἂν ἀπ’ ἀνθρωπίνου λογισμοῦ τοῦτ’ ἴδοι τισ, ὅτι πάντων ἐχθρότατον καὶ φοβερώτατον τὸ τὸν προεστηκότ’ ἐᾶν οἰκεῖον γίγνεσθαι τοῖσ μὴ τῶν αὐτῶν ἐπιθυμοῦσι τῷ δήμῳ.

τίσι γὰρ τῶν πραγμάτων ἐγκρατὴσ γέγονεν Φίλιπποσ ἁπάντων, καὶ τίσιν τὰ μέγιστα κατείργασται τῶν πεπραγμένων, σκέψασθε. τῷ παρὰ τῶν πωλούντων τὰσ πράξεισ ὠνεῖσθαι, τῷ τοὺσ προεστηκότασ ἐν ταῖσ πόλεσιν διαφθείρειν καὶ ἐπαίρειν, τούτοισ. ταῦτα τοίνυν ἐφ’ ὑμῖν ἐστιν ἀμφότερα, ἐὰν βούλησθε, ἀχρεῖα ποιῆσαι τήμερον, ἂν τῶν μὲν μὴ ’θέλητ’ ἀκούειν τοῖσ τοιούτοισ συνηγορούντων, ἀλλ’ ἐπιδείξητ’ ἀκύρουσ ὄντασ ὑμῶν νῦν γάρ φασιν εἶναι κύριοι, τὸν δὲ πεπρακόθ’ ἑαυτὸν κολάσητε, καὶ τοῦθ’ ἅπαντεσ ἴδωσιν.

παντὶ μὲν γὰρ εἰκότωσ ἂν ὀργισθείητ’, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, τοιαῦτα πεποιηκότι καὶ προδεδωκότι συμμάχουσ καὶ φίλουσ καὶ καιρούσ, μεθ’ ὧν ἢ καλῶσ ἢ κακῶσ ἑκάστοισ ἔχει τὰ πάντα, οὐ μὴν οὐδενὶ μᾶλλον οὐδὲ δικαιότερον ἢ τούτῳ.

ὃσ γὰρ ἑαυτὸν τάξασ τῶν ἀπιστούντων εἶναι Φιλίππῳ, καὶ μόνοσ καὶ πρῶτοσ ἰδὼν ὅτι κοινὸσ ἐχθρὸσ ἐκεῖνόσ ἐστιν ἁπάντων τῶν Ἑλλήνων, ηὐτομόλησε καὶ προὔδωκε καὶ γέγονεν ἐξαίφνησ ὑπὲρ Φιλίππου, πῶσ οὐ πολλάκισ οὗτοσ ἄξιόσ ἐστ’ ἀπολωλέναι; ἀλλὰ μὴν ὅτι ταῦθ’ οὕτωσ ἔχει, αὐτὸσ οὐχ οἱο͂́σ τ’ ἀντειπεῖν ἔσται.

τίσ γάρ ἐσθ’ ὁ τὸν Ἴσχανδρον προσάγων ὑμῖν τὸ κατ’ ἀρχάσ, ὃν παρὰ τῶν ἐν Ἀρκαδίᾳ φίλων τῇ πόλει δεῦρ’ ἥκειν ἔφη; τίσ ὁ συσκευάζεσθαι τὴν Ἑλλάδα καὶ Πελοπόννησον Φίλιππον βοῶν, ὑμᾶσ δὲ καθεύδειν; τίσ ὁ τοὺσ μακροὺσ καὶ καλοὺσ λόγουσ ἐκείνουσ δημηγορῶν, καὶ τὸ Μιλτιάδου καὶ <τὸ> Θεμιστοκλέουσ ψήφισμ’ ἀναγιγνώσκων καὶ τὸν ἐν τῷ τῆσ Ἀγλαύρου τῶν ἐφήβων ὁρ́κον; οὐχ οὗτοσ;

τίσ ὁ πείσασ ὑμᾶσ μόνον οὐκ ἐπὶ τὴν ἐρυθρὰν θάλατταν πρεσβείασ πέμπειν, ὡσ ἐπιβουλευομένησ μὲν ὑπὸ Φιλίππου τῆσ Ἑλλάδοσ, ὑμῖν δὲ προσῆκον προορᾶν ταῦτα καὶ μὴ προί̈εσθαι τὰ τῶν Ἑλλήνων; οὐχ ὁ μὲν γράφων τὸ ψήφισμ’ Εὔβουλοσ ἦν, ὁ δὲ πρεσβεύων εἰσ Πελοπόννησον Αἰσχίνησ οὑτοσί; ἐλθὼν δ’ ἐκεῖσε ἅττα μέν ποτε διελέχθη καὶ ἐδημηγόρησεν, αὐτὸσ ἂν εἰδείη, ἃ δ’ ἀπήγγειλε πρὸσ ὑμᾶσ, ὑμεῖσ οἶδ’ ὅτι μέμνησθε πάντεσ. βάρβαρόν τε γὰρ πολλάκισ καὶ ἀλάστορα τὸν Φίλιππον ἀποκαλῶν ἐδημηγόρει, καὶ τοὺσ Ἀρκάδασ ὑμῖν ἀπήγγελλεν ὡσ ἔχαιρον, εἰ προσέχει τοῖσ πράγμασιν ἤδη καὶ ἐγείρεται ἡ τῶν Ἀθηναίων πόλισ.

ὃ δὲ πάντων μάλιστ’ ἀγανακτῆσαι ἔφη· συντυχεῖν γὰρ ἀπιὼν Ἀτρεστίδᾳ παρὰ Φιλίππου πορευομένῳ, καὶ μετ’ αὐτοῦ γύναια καὶ παιδάρι’ ὡσ τριάκοντα βαδίζειν, αὐτὸσ δὲ θαυμάσασ ἐρέσθαι τινὰ τῶν ὁδοιπόρων τίσ ἅνθρωπόσ ἐστι καὶ τίσ ὄχλοσ ὁ μετ’ αὐτοῦ, ἐπειδὴ δ’ ἀκοῦσαι ὅτι Ἀτρεστίδασ παρὰ Φιλίππου τῶν Ὀλυνθίων αἰχμάλωτα δωρειὰν ταῦτ’ ἔχων ἀπέρχεται, δεινὸν αὐτῷ τι δόξαι καὶ δακρῦσαι καὶ ὀδύρασθαι τὴν Ἑλλάδα, ὡσ κακῶσ διάκειται, ἣ τοιαῦτα πάθη περιορᾷ γιγνόμενα. καὶ συνεβούλευεν ὑμῖν πέμπειν τινὰσ εἰσ Ἀρκαδίαν, οἵτινεσ κατηγορήσουσι τῶν τὰ Φιλίππου πραττόντων·

ἀκούειν γὰρ ἔφη τῶν φίλων, ὡσ ἐὰν ἐπιστροφὴν ἡ πόλισ ποιήσηται καὶ πρέσβεισ πέμψῃ, δίκην ἐκεῖνοι δώσουσιν. ταῦτα μὲν τοίνυν τότε καὶ μάλ’, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, καλὰ καὶ τῆσ πόλεωσ ἄξι’ ἐδημηγόρει.

ἐπειδὴ δ’ ἀφίκετ’ εἰσ Μακεδονίαν καὶ τὸν ἐχθρὸν εἶδε τὸν αὑτοῦ καὶ τῶν Ἑλλήνων, τὸν Φίλιππον, ἆρά γ’ ὅμοι’ ἢ παραπλήσια τούτοισ; πολλοῦ γε καὶ δεῖ, ἀλλὰ μήτε τῶν προγόνων μεμνῆσθαι μήτε τρόπαια λέγειν μήτε βοηθεῖν μηδενί, τῶν τε κελευόντων μετὰ τῶν Ἑλλήνων περὶ τῆσ πρὸσ Φίλιππον εἰρήνησ βουλεύεσθαι θαυμάζειν, εἰ περὶ τῶν ὑμετέρων ἰδίων ἄλλον τινὰ δεῖ πεισθῆναι· εἶναί τε τὸν Φίλιππον αὐτόν, Ἡράκλεισ, Ἑλληνικώτατον ἀνθρώπων, δεινότατον λέγειν, φιλαθηναιότατον·

οὕτω δ’ ἀτόπουσ τινὰσ ἐν τῇ πόλει καὶ δυσχερεῖσ ἀνθρώπουσ εἶναι ὥστ’ οὐκ αἰσχύνεσθαι λοιδορουμένουσ αὐτῷ καὶ βάρβαρον αὐτὸν ἀποκαλοῦντασ. ἔστιν οὖν ὅπωσ ταῦτ’ ἄν, ἐκεῖνα προειρηκώσ, ὁ αὐτὸσ ἀνὴρ μὴ διαφθαρεὶσ ἐτόλμησεν εἰπεῖν; τί δ’; ἔσθ’ ὅστισ ἂν τὸν Ἀτρεστίδαν τότε μισήσασ διὰ τοὺσ τῶν Ὀλυνθίων παῖδασ καὶ γύναια, ταὐτὰ Φιλοκράτει νῦν πράττειν ὑπέμεινεν, ὃσ γυναῖκασ ἐλευθέρασ τῶν Ὀλυνθίων ἤγαγε δεῦρ’ ἐφ’ ὕβρει, καὶ οὕτωσ ἐπὶ τῷ βδελυρῶσ βεβιωκέναι γιγνώσκεται ὥστε μηδὲν ἔμ’ αἰσχρὸν εἰπεῖν νυνὶ περὶ αὐτοῦ δεῖν μηδὲ δυσχερέσ, ἀλλὰ τοσοῦτον εἰπόντοσ μόνον, ὅτι Φιλοκράτησ γυναῖκασ ἤγαγε, πάντασ ὑμᾶσ εἰδέναι καὶ τοὺσ περιεστηκότασ τὰ μετὰ ταῦτα, καὶ ἐλεεῖν εὖ οἶδ’ ὅτι τὰσ ἀτυχεῖσ καὶ ταλαιπώρουσ ἀνθρώπουσ, ἃσ οὐκ ἠλέησεν Αἰσχίνησ, οὐδ’ ἐδάκρυσεν ἐπὶ ταύταισ τὴν Ἑλλάδα, εἰ παρὰ τοῖσ συμμάχοισ ὑπὸ τῶν πρέσβεων ὑβρίζονται.

ἀλλ’ ὑπὲρ αὑτοῦ κλαήσει τοῦ τὰ τοιαῦτα πεπρεσβευκότοσ, καὶ τὰ παιδί’ ἴσωσ παράξει κἀναβιβᾶται.

ὑμεῖσ δ’ ἐνθυμεῖσθ’, ὦ ἄνδρεσ δικασταί, πρὸσ μὲν τὰ τούτου παιδία, ὅτι πολλῶν συμμάχων ὑμετέρων καὶ φίλων παῖδεσ ἀλῶνται καὶ πτωχοὶ περιέρχονται δεινὰ πεπονθότεσ διὰ τοῦτον, οὓσ ἐλεεῖν πολλῷ μᾶλλον ὑμῖν ἄξιον ἢ τοὺσ τοῦ ἠδικηκότοσ καὶ προδότου πατρόσ, καὶ ὅτι τοὺσ ὑμετέρουσ παῖδασ οὗτοι, καὶ τοῖσ ἐκγόνοισ προσγράψαντεσ <εἰσ> τὴν εἰρήνην, καὶ τῶν ἐλπίδων ἀπεστερήκασι· πρὸσ δὲ τὰ αὐτοῦ τούτου δάκρυα, ὅτι νῦν ἔχετ’ ἄνθρωπον, ὃσ εἰσ Ἀρκαδίαν ἐκέλευεν ἐπὶ τοὺσ ὑπὲρ Φιλίππου πράττοντασ πέμπειν τοὺσ κατηγορήσοντασ. νῦν τοίνυν ὑμᾶσ οὐκ εἰσ Πελοπόννησον δεῖ πρεσβείαν πέμπειν, οὐδ’ ὁδὸν μακρὰν βαδίσαι, οὐδ’ ἐφόδι’ ἀναλίσκειν, ἀλλ’ ἄχρι τοῦ βήματοσ ἐνταυθὶ προσελθόνθ’ ἕκαστον ὑμῶν τὴν ὁσίαν καὶ δικαίαν ψῆφον ὑπὲρ τῆσ πατρίδοσ θέσθαι κατ’ ἀνδρόσ, ὅσ, ὦ γῆ καὶ θεοί, ἐκεῖν’ ἃ διεξῆλθον ἐν ἀρχῇ δεδημηγορηκώσ, τὸν Μαραθῶνα, τὴν Σαλαμῖνα, τὰσ μάχασ, τὰ τρόπαια, ἐξαίφνησ ὡσ ἐπέβη Μακεδονίασ, πάντα τἀναντία τούτοισ, μὴ προγόνων μεμνῆσθαι, μὴ τρόπαια λέγειν, μὴ βοηθεῖν μηδενί, μὴ κοινῇ μετὰ τῶν Ἑλλήνων βουλεύεσθαι, μόνον οὐ καθελεῖν τὰ τείχη.

καίτοι τούτων αἰσχίουσ λόγοι οὐδένεσ πώποτ’ ἐν τῷ παντὶ χρόνῳ γεγόνασι παρ’ ὑμῖν.

τίσ γάρ ἐστιν Ἑλλήνων ἢ βαρβάρων οὕτω σκαιὸσ ἢ ἀνήκοοσ ἢ σφόδρα μισῶν τὴν πόλιν τὴν ἡμετέραν, ὅστισ, εἴ τισ ἔροιτο, εἰπέ μοι, τῆσ νῦν οὔσησ Ἑλλάδοσ ταυτησὶ καὶ οἰκουμένησ ἔσθ’ ὅ τι ταύτην ἂν τὴν προσηγορίαν εἶχεν ἢ ᾠκεῖθ’ ὑπὸ τῶν νῦν ἐχόντων Ἑλλήνων, εἰ μὴ τὰσ ἀρετὰσ ὑπὲρ αὐτῶν ἐκείνασ οἱ Μαραθῶνι κἀν Σαλαμῖνι παρέσχοντο, οἱ ἡμέτεροι πρόγονοι; οὐδ’ ἂν εἷσ εὖ οἶδ’ ὅτι φήσειεν, ἀλλὰ πάντα ταῦθ’ ὑπὸ τῶν βαρβάρων ἂν ἑαλωκέναι. εἶθ’ οὓσ μηδὲ τῶν ἐχθρῶν μηδεὶσ ἂν τούτων τῶν ἐγκωμίων καὶ τῶν ἐπαίνων ἀποστερήσειε, τούτων Αἰσχίνησ ὑμᾶσ οὐκ ἐᾷ μεμνῆσθαι, τοὺσ ἐξ ἐκείνων, ἵν’ αὐτὸσ ἀργύριον λάβῃ;

καὶ μὴν τῶν μὲν ἄλλων ἀγαθῶν οὐ μέτεστι τοῖσ τεθνεῶσιν, οἱ δ’ ἐπὶ τοῖσ καλῶσ πραχθεῖσιν ἔπαινοι τῶν οὕτω τετελευτηκότων ἴδιον κτῆμ’ εἰσίν· οὐδὲ γὰρ ὁ φθόνοσ αὐτοῖσ ἔτι τηνικαῦτ’ ἐναντιοῦται. ὧν ἀποστερῶν ἐκείνουσ οὗτοσ, αὐτὸσ ἂν τῆσ ἐπιτιμίασ δικαίωσ νῦν στερηθείη, καὶ ταύτην ὑπὲρ τῶν προγόνων ὑμεῖσ δίκην λάβοιτε παρ’ αὐτοῦ. τοιούτοισ μέντοι λόγοισ, ὦ κακὴ κεφαλή, σὺ τὰ τῶν προγόνων ἔργα συλήσασ καὶ διασύρασ, τῷ λόγῳ πάντα τὰ πράγματ’ ἀπώλεσασ. εἶτα γεωργεῖσ ἐκ τούτων καὶ σεμνὸσ γέγονασ.

καὶ γὰρ τοῦτο. πρὸ μὲν τοῦ πάντα κάκ’ εἰργάσθαι τὴν πόλιν ὡμολόγει γεγραμματευκέναι καὶ χάριν ὑμῖν ἔχειν τοῦ χειροτονηθῆναι, καὶ μέτριον παρεῖχεν ἑαυτόν· ἐπειδὴ δὲ μυρί’ εἴργασται κακά, τὰσ ὀφρῦσ ἀνέσπακε, κἂν ὁ γεγραμματευκὼσ Αἰσχίνησ εἴπῃ τισ, ἐχθρὸσ εὐθέωσ καὶ κακῶσ φησιν ἀκηκοέναι, καὶ διὰ τῆσ ἀγορᾶσ πορεύεται θοἰμάτιον καθεὶσ ἄχρι τῶν σφυρῶν, ἴσα βαίνων Πυθοκλεῖ, τὰσ γνάθουσ φυσῶν, τῶν Φιλίππου ξένων καὶ φίλων εἷσ οὗτοσ ὑμῖν ἤδη, τῶν ἀπαλλαγῆναι τοῦ δήμου βουλομένων καὶ κλύδωνα καὶ μανίαν τὰ καθεστηκότα πράγμαθ’ ἡγουμένων, ὁ τέωσ προσκυνῶν τὴν θόλον. βούλομαι τοίνυν ὑμῖν ἐπανελθεῖν ἐπὶ κεφαλαίων ὃν τρόπον ὑμᾶσ κατεπολιτεύσατο Φίλιπποσ προσλαβὼν τούτουσ τοὺσ θεοῖσ ἐχθρούσ.

πάνυ δ’ ἄξιον ἐξετάσαι καὶ θεάσασθαι τὴν ἀπάτην ὅλην. τὸ μὲν γὰρ ἀπ’ ἀρχῆσ τῆσ εἰρήνησ ἐπιθυμῶν, διαφορουμένησ αὐτοῦ τῆσ χώρασ ὑπὸ τῶν λῃστῶν καὶ κεκλειμένων τῶν ἐμπορίων, ὥστ’ ἀνόνητον ἐκεῖνον ἁπάντων εἶναι τῶν ἀγαθῶν, τοὺσ τὰ φιλάνθρωπα λέγοντασ ἐκείνουσ ἀπέστειλεν ὑπὲρ αὑτοῦ, τὸν Νεοπτόλεμον, τὸν Ἀριστόδημον, τὸν Κτησιφῶντα· ἐπειδὴ δ’ ἤλθομεν ὡσ αὐτὸν ἡμεῖσ οἱ πρέσβεισ, ἐμισθώσατο μὲν τοῦτον εὐθέωσ, ὅπωσ συνερεῖ καὶ συναγωνιεῖται τῷ μιαρῷ Φιλοκράτει καὶ τῶν τὰ δίκαια βουλομένων ἡμῶν πράττειν περιέσται, συνέγραψε δ’ ἐπιστολὴν ὡσ ὑμᾶσ, ᾗ μάλιστ’ ἂν ᾤετο τῆσ εἰρήνησ τυχεῖν.

ἦν δ’ οὐδὲν μᾶλλον μέγ’ αὐτῷ καθ’ ὑμῶν οὐδ’ οὕτω πρᾶξαι, εἰ μὴ Φωκέασ ἀπολεῖ.

τοῦτο δ’ οὐκ ἦν εὔπορον· συνῆκτο γὰρ αὐτῷ τὰ πράγματα, ὥσπερ ἐκ τύχησ, εἰσ καιρὸν τοιοῦτον, ὥστ’ ἢ μηδὲν ὧν ἐβούλετ’ εἶναι διαπράξασθαι, ἢ ἀνάγκην εἶναι ψεύσασθαι κἀπιορκῆσαι καὶ μάρτυρασ τῆσ αὑτοῦ κακίασ πάντασ Ἕλληνασ καὶ βαρβάρουσ ποιήσασθαι. εἰ μὲν γὰρ προσδέξαιτο Φωκέασ συμμάχουσ καὶ μεθ’ ὑμῶν τοὺσ ὁρ́κουσ αὐτοῖσ ἀποδοίη, τοὺσ πρὸσ Θετταλοὺσ καὶ Θηβαίουσ ὁρ́κουσ παραβαίνειν εὐθὺσ ἀναγκαῖον ἦν, ὧν τοῖσ μὲν τὴν Βοιωτίαν συνεξαιρήσειν ὠμωμόκει, τοῖσ δὲ τὴν πυλαίαν συγκαταστήσειν·

εἰ δὲ μὴ προσδέχοιτο, ὥσπερ οὐ προσίετο, οὐκ ἐάσειν ὑμᾶσ παρελθεῖν αὐτὸν ἡγεῖτο, ἀλλὰ βοηθήσειν εἰσ Πύλασ, ὅπερ, εἰ μὴ παρεκρούσθητε, ἐποιήσατ’ ἄν· εἰ δὲ τοῦτο γένοιτο, οὐκ ἐνεῖναι παρελθεῖν ἐλογίζετο. καὶ τοῦτ’ οὐ παρ’ ἄλλων αὐτὸν ἔδει πυθέσθαι, ἀλλ’ αὐτὸσ ὑπῆρχε μάρτυσ ἑαυτῷ τοῦ πράγματοσ·

ὅτε γὰρ Φωκέασ ἐκράτησε τὸ πρῶτον καὶ διέφθειρε τοὺσ ξένουσ αὐτῶν καὶ τὸν ἡγούμενον καὶ στρατηγοῦντ’ Ὀνόμαρχον, τότε τῶν ὄντων ἀνθρώπων ἁπάντων οὐδενόσ, οὔθ’ Ἕλληνοσ οὔτε βαρβάρου, Φωκεῦσι βοηθήσαντοσ πλὴν ὑμῶν, οὐχ ὅπωσ παρῆλθεν ἢ διεπράξαθ’ ὧν ἐβουλήθη τι παρελθών, ἀλλ’ οὐδὲ προσελθεῖν ἐγγὺσ ἐδυνήθη. ᾔδει δὴ σαφῶσ, οἶμαι, τοῦθ’ ὅτι νῦν, ἡνίκ’ ἐστασίαζε μὲν αὐτῷ τὰ Θετταλῶν, καὶ Φεραῖοι πρῶτον οὐ συνηκολούθουν, ἐκρατοῦντο δὲ Θηβαῖοι καὶ μάχην ἥττηντο καὶ τρόπαιον ἀπ’ αὐτῶν εἱστήκει, οὐκ ἔνεστι παρελθεῖν, εἰ βοηθήσεθ’ ὑμεῖσ, οὐδ’, ἂν ἐπιχειρῇ, χαιρήσει, εἰ μή τισ τέχνη προσγενήσεται.

πῶσ οὖν μήτε ψεύσωμαι φανερῶσ, μήτ’ ἐπιορκεῖν δόξασ πάνθ’ ἃ βούλομαι διαπράξωμαι; πῶσ; οὕτωσ, ἂν Ἀθηναίων τινὰσ εὑρ́ω τοὺσ Ἀθηναίουσ ἐξαπατήσοντασ· ταύτησ γὰρ οὐκέτ’ ἐγὼ τῆσ αἰσχύνησ κληρονομῶ. ἐντεῦθεν οἱ μὲν παρ’ ἐκείνου πρέσβεισ προὔλεγον ὑμῖν ὅτι Φωκέασ οὐ προσδέχεται Φίλιπποσ συμμάχουσ, οὗτοι δ’ ἐκδεχόμενοι τοιαῦτ’ ἐδημηγόρουν, ὡσ φανερῶσ μὲν οὐχὶ καλῶσ ἔχει τῷ Φιλίππῳ προσδέξασθαι τοὺσ Φωκέασ συμμάχουσ διὰ τοὺσ Θηβαίουσ καὶ τοὺσ Θετταλούσ, ἂν δὲ γένηται τῶν πραγμάτων κύριοσ καὶ τῆσ εἰρήνησ τύχῃ, ἅπερ ἂν συνθέσθαι νῦν ἀξιώσαιμεν αὐτόν, ταῦτα ποιήσει τότε.

τὴν μὲν τοίνυν εἰρήνην ταύταισ ταῖσ ἐλπίσι καὶ ταῖσ ἐπαγωγαῖσ εὑρ́οντο παρ’ ὑμῶν ἄνευ Φωκέων·

τὴν δὲ βοήθειαν ἔδει κωλῦσαι τὴν εἰσ τὰσ Πύλασ, ἐφ’ ἣν αἱ πεντήκοντα τριήρεισ ὅμωσ ἐφώρμουν, ἵν’, εἰ πορεύοιτο Φίλιπποσ, κωλύοιθ’ ὑμεῖσ. πῶσ οὖν; τίσ τέχνη πάλιν αὖ γενήσεται περὶ ταύτησ;

τοὺσ χρόνουσ ὑμῶν ἀφελέσθαι καὶ ἐπιστῆσαι τὰ πράγματ’ ἀγαγόντασ ἄφνω, ἵνα μηδ’ ἂν βούλησθε δύνησθ’ ἐξελθεῖν. οὐκοῦν τοῦθ’ οὗτοι πράττοντεσ φαίνονται, ἐγὼ δ’, ὥσπερ ἀκηκόατ’ ἤδη πολλάκισ, οὐχὶ δυνηθεὶσ προαπελθεῖν, ἀλλὰ καὶ μισθωσάμενοσ πλοῖον κατακωλυθεὶσ ἐκπλεῦσαι. ἀλλὰ καὶ πιστεῦσαι Φωκέασ ἔδει Φιλίππῳ καὶ ἑκόντασ ἑαυτοὺσ ἐνδοῦναι, ἵνα μηδεὶσ χρόνοσ ἐγγένηται τοῖσ πράγμασι μηδ’ ἐναντίον ἔλθῃ ψήφισμα παρ’ ὑμῶν μηδέν.

οὐκοῦν ὡσ μὲν οἱ Φωκεῖσ σωθήσονται, παρὰ τῶν Ἀθηναίων πρέσβεων ἀπαγγελθήσεται, ὥστε καὶ εἴ τισ ἐμοὶ διαπιστεῖ, τούτοισ πιστεύσασ αὑτὸν ἐγχειριεῖ· τοὺσ δ’ Ἀθηναίουσ αὐτοὺσ μεταπεμψόμεθ’ ἡμεῖσ, ἵνα πάνθ’, ὅσ’ ἂν βούλωνται, νομίσαντεσ ὑπάρχειν σφίσι μηδὲν ἐναντίον ψηφίσωνται· οὗτοι δὲ τοιαῦτ’ ἀπαγγελοῦσι παρ’ ἡμῶν καὶ ὑποσχήσονται ἐξ ὧν μηδ’ ἂν ὁτιοῦν ᾖ κινηθήσονται. τοῦτον τὸν τρόπον καὶ τοιαύταισ τέχναισ ὑπὸ τῶν κάκιστ’ ἀπολουμένων ἀνθρώπων πάντα τὰ πράγματ’ ἀπώλετο.

καὶ γάρ τοι παραχρῆμα, ἀντὶ μὲν τοῦ Θεσπιὰσ καὶ Πλαταιὰσ ἰδεῖν οἰκιζομένασ, Ὀρχομενὸν καὶ Κορώνειαν ἠκούσατ’ ἠνδραποδισμένασ, ἀντὶ δὲ τοῦ τὰσ Θήβασ ταπεινὰσ γενέσθαι καὶ περιαιρεθῆναι τὴν ὕβριν καὶ τὸ φρόνημα αὐτῶν, τὰ τῶν συμμάχων τῶν ὑμετέρων Φωκέων τείχη κατεσκάπτετο· Θηβαῖοι δ’ ἦσαν οἱ κατασκάπτοντεσ, οἱ διοικισθέντεσ ὑπ’ Αἰσχίνου τῷ λόγῳ. ἀντὶ δὲ τοῦ τὴν Εὔβοιαν ἀντ’ Ἀμφιπόλεωσ ὑμῖν παραδοθῆναι, ὁρμητήρι’ ἐφ’ ὑμᾶσ ἐν Εὐβοίᾳ Φίλιπποσ προσκατασκευάζεται καὶ Γεραιστῷ καὶ Μεγάροισ ἐπιβουλεύων διατελεῖ.

ἀντὶ δὲ τοῦ τὸν Ὠρωπὸν ὑμῖν ἀποδοθῆναι, περὶ Δρυμοῦ καὶ τῆσ πρὸσ Πανάκτῳ χώρασ μεθ’ ὅπλων ἐξερχόμεθα, ὅ, τέωσ ἦσαν Φωκεῖσ σῷοι, οὐδεπώποτ’ ἐποιήσαμεν. ἀντὶ δὲ τοῦ τὰ πάτρι’ ἐν τῷ ἱερῷ κατασταθῆναι καὶ τὰ χρήματ’ εἰσπραχθῆναι τῷ θεῷ, οἱ μὲν ὄντεσ Ἀμφικτύονεσ φεύγουσι καὶ ἐξελήλανται, καὶ ἀνάστατοσ αὐτῶν ἡ χώρα γέγονεν, οἱ δ’ οὐπώποτ’ ἐν τῷ πρόσθεν χρόνῳ γενόμενοι Μακεδόνεσ καὶ βάρβαροι, νῦν Ἀμφικτύονεσ εἶναι βιάζονται·

ἐὰν δέ τισ περὶ τῶν ἱερῶν χρημάτων μνησθῇ, κατακρημνίζεται, ἡ πόλισ δὲ τὴν προμαντείαν ἀφῄρηται. καὶ γέγονεν τὰ πράγματα πάνθ’ ὥσπερ αἴνιγμα τῇ πόλει.

ὁ μὲν οὐδὲν ἔψευσται καὶ πάνθ’ ὅσ’ ἐβουλήθη διαπέπρακται, ὑμεῖσ δ’ ἅπερ εὔξαισθ’ ἂν ἐλπίσαντεσ, τἀναντία τούτων ἑοράκατε γιγνόμενα, καὶ δοκεῖτε μὲν εἰρήνην ἄγειν, πεπόνθατε δὲ δεινότερ’ ἢ πολεμοῦντεσ· οὗτοι δὲ χρήματ’ ἔχουσιν ἐπὶ τούτοισ καὶ μέχρι τῆσ τήμερον ἡμέρασ δίκην οὐ δεδώκασιν. ὅτι γὰρ ταῦθ’ ἁπλῶσ δεδωροδόκηται καὶ τιμὴν ἔχουσιν ἁπάντων τούτων οὗτοι, πολλαχόθεν μὲν ἔγωγ’ οἶμαι δῆλον ὑμῖν εἶναι πάλαι, καὶ δέδοικα μὴ τοὐναντίον οὗ βούλομαι ποιῶ, σφόδρ’ ἀκριβῶσ δεικνύναι πειρώμενοσ διοχλῶ πάλαι τοῦτ’ αὐτοὺσ ὑμᾶσ εἰδότασ·

ὅμωσ δ’ ἔτι καὶ τόδ’ ἀκούσατε. ἔσθ’ ὅντιν’ ὑμεῖσ, ὦ ἄνδρεσ δικασταί, τῶν πρέσβεων ὧν ἔπεμψε Φίλιπποσ χαλκοῦν στήσαιτ’ ἂν ἐν ἀγορᾷ;

τί δέ; δοίητ’ ἂν ἐν πρυτανείῳ σίτησιν ἢ ἄλλην τινὰ δωρειάν, αἷσ τιμᾶτε τοὺσ εὐεργέτασ; ἐγὼ μὲν οὐκ οἶμαι. διὰ τί; οὔτε γὰρ ὑμεῖσ γ’ ἀχάριστοί ἐστ’ οὔτ’ ἄδικοι ἄνθρωποι οὔτε κακοί. ὅτι πάνθ’ ὑπὲρ Φιλίππου καὶ οὐδ’ ὁτιοῦν ὑπὲρ ὑμῶν ἔπραξαν, εἴποιτ’ ἄν, καὶ ἀληθῆ καὶ δίκαια. εἶτ’ οἰέσθ’ ὑμεῖσ μὲν οὕτω γιγνώσκειν, τὸν δὲ Φίλιππον οὐχ οὕτω, ἀλλὰ τούτοισ διδόναι τηλικαύτασ καὶ τοσαύτασ δωρειὰσ διότι ὑπὲρ ὑμῶν καλῶσ καὶ δικαίωσ ἐπρέσβευσαν;

οὐκ ἔστι ταῦτα. τὸν γὰρ Ἡγήσιππον ὁρᾶτε καὶ τοὺσ μετ’ αὐτοῦ πρέσβεισ πῶσ ἐδέξατο. τὰ μὲν ἄλλα σιωπῶ, ἀλλὰ Ξενοκλείδην τουτονὶ τὸν ποιητὴν ἐξεκήρυξεν, ὅτι αὐτοὺσ ὑπεδέξατο πολίτασ ὄντασ. τοῖσ μὲν γὰρ ὑπὲρ ὑμῶν λέγουσι δικαίωσ ὅσ’ ἂν φρονῶσι τοῦτον τὸν τρόπον προσφέρεται, τοῖσ δὲ πεπρακόσιν αὑτοὺσ ὡσ τούτοισ. ταῦτ’ οὖν μαρτύρων, ταῦτ’ ἐλέγχων τινῶν ἔτι δεῖται μειζόνων; ταῦτ’ ἀφαιρήσεταί τισ ὑμῶν; εἶπε τοίνυν μοί τισ ἄρτι προσελθὼν πρὸ τοῦ δικαστηρίου πρᾶγμα καινότατον πάντων, Χάρητοσ κατηγορεῖν αὐτὸν παρεσκευάσθαι, καὶ διὰ τούτου τοῦ τρόπου καὶ τούτων τῶν λόγων ἐξαπατήσειν ὑμᾶσ ἐλπίζειν.

ἐγὼ δ’ ὅτι μὲν πάντα τρόπον κρινόμενοσ Χάρησ εὑρ́ηται πιστῶσ καὶ εὐνοϊκῶσ, ὅσον ἦν ἐπ’ ἐκείνῳ, πράττων ὑπὲρ ὑμῶν, διὰ τοὺσ δ’ ἐπὶ χρήμασι λυμαινομένουσ τοῖσ πράγμασι πολλῶν ὑστερῶν, οὐ σφόδρ’ ἰσχυρίζομαι, ἀλλ’ ὑπερβολὴν ποιήσομαι· ἔστω γὰρ πάντ’ ἀληθῆ λέξειν περὶ αὐτοῦ τουτονί. καὶ οὕτω τοίνυν κομιδῇ γέλωσ ἐστὶ κατηγορεῖν ἐκείνου τουτονί. ἐγὼ γὰρ Αἰσχίνην οὐδενὸσ αἰτιῶμαι τῶν ἐν τῷ πολέμῳ πραχθέντων τούτων γάρ εἰσιν οἱ στρατηγοὶ ὑπεύθυνοι, οὐδὲ τοῦ ποιήσασθαι τὴν πόλιν εἰρήνην, ἀλλ’ ἄχρι τούτου πάντ’ ἀφίημι.

τί οὖν λέγω καὶ πόθεν ἄρχομαι κατηγορεῖν; τοῦ ποιουμένησ τῆσ πόλεωσ εἰρήνην Φιλοκράτει συνειπεῖν, ἀλλὰ μὴ τοῖσ τὰ βέλτιστα γράφουσι, καὶ τοῦ δῶρ’ εἰληφέναι, τοῦ μετὰ ταῦτ’ ἐπὶ τῆσ ὑστέρασ πρεσβείασ τοὺσ χρόνουσ κατατρῖψαι καὶ μηδὲν ὧν προσετάξαθ’ ὑμεῖσ ποιῆσαι, τοῦ φενακίσαι τὴν πόλιν καὶ παραστήσαντ’ ἐλπίδασ, ὡσ ὅσα βουλόμεθ’ ἡμεῖσ Φίλιπποσ πράξει, πάντ’ ἀπολωλεκέναι, τοῦ μετὰ ταῦθ’, ἑτέρων προλεγόντων φυλάττεσθαι τὸν τοσαῦτ’ ἠδικηκότα, τοῦτον ἐκείνῳ συνηγορεῖν. ταῦτα κατηγορῶ, ταῦτα μέμνησθε, ἐπεὶ δικαίαν εἰρήνην καὶ ἴσην καὶ μηδὲν πεπρακότασ ἀνθρώπουσ μηδὲ ψευσαμένουσ ὕστερον κἂν ἐπῄνουν καὶ στεφανοῦν ἐκέλευον.

στρατηγὸσ δ’ εἴ τισ ἠδίκηκεν ὑμᾶσ, οὐχὶ κοινωνεῖ ταῖσ νῦν εὐθύναισ. ποῖοσ γὰρ στρατηγὸσ Ἅλον, τίσ δὲ Φωκέασ ἀπολώλεκε; τίσ δὲ Δορίσκον; τίσ δὲ Κερσοβλέπτην; τίσ δ’ Ιἑρὸν ὄροσ; τίσ δὲ Πύλασ; τίσ δὲ πεποίηκεν ἄχρι τῆσ Ἀττικῆσ ὁδὸν διὰ συμμάχων καὶ φίλων εἶναι Φιλίππῳ; τίσ δὲ Κορώνειαν, τίσ δ’ Ὀρχομενόν, τίσ Εὔβοιαν ἀλλοτρίαν; τίσ Μέγαρα πρώην ὀλίγου;

τίσ Θηβαίουσ ἰσχυρούσ; τούτων γὰρ οὐδὲν τοσούτων καὶ τηλικούτων ὄντων διὰ τοὺσ στρατηγοὺσ ἀπώλετο, οὐδ’ ἐν τῇ εἰρήνῃ συγχωρηθὲν πεισθέντων ὑμῶν ἔχει Φίλιπποσ, ἀλλὰ διὰ τούτουσ ἀπόλωλε καὶ τὴν τούτων δωροδοκίαν. ἂν τοίνυν ταῦτα μὲν φεύγῃ, πλανᾷ δὲ καὶ πάντα μᾶλλον λέγῃ, ἐκείνωσ αὐτὸν δέχεσθε. οὐ στρατηγῷ δικάζομεν, οὐ περὶ τούτων κρίνει. μὴ λέγ’ εἴ τισ αἴτιόσ ἐστι καὶ ἄλλοσ τοῦ Φωκέων ὀλέθρου, ἀλλ’ ὡσ οὐ σὺ αἴτιοσ δεῖξον. τί οὖν, εἴ τι Δημοσθένησ ἠδίκει, νῦν λέγεισ, ἀλλ’ οὐχ ὅτε τὰσ εὐθύνασ ἐδίδου κατηγόρεισ; δι’ αὐτὸ γὰρ εἶ τοῦτ’ ἀπολωλέναι δίκαιοσ. μὴ λέγ’ ὡσ καλὸν εἰρήνη, μηδ’ ὡσ συμφέρον·

οὐδεὶσ γὰρ αἰτιᾶταί σε τοῦ ποιήσασθαι τὴν πόλιν εἰρήνην· ἀλλ’ ὡσ οὐκ αἰσχρὰ καὶ ἐπονείδιστοσ, καὶ πόλλ’ ὕστερον ἐξηπατήμεθα, καὶ πάντ’ ἀπώλετο, ταῦτα λέγε. τούτων γὰρ ἁπάντων ἡμῖν αἴτιοσ σὺ δέδειξαι. καὶ τί δὴ μέχρι νυνὶ τὸν τὰ τοιαῦτα πεποιηκότ’ ἐπαινεῖσ; ἂν οὕτω φυλάττητ’ αὐτόν, οὐχ ἕξει τί λέγῃ, ἀλλὰ τὴν ἄλλωσ ἐνταῦθ’ ἐπαρεῖ τὴν φωνὴν καὶ πεφωνασκηκὼσ ἔσται. καίτοι καὶ περὶ τῆσ φωνῆσ ἴσωσ εἰπεῖν ἀνάγκη·

πάνυ γὰρ μέγα καὶ ἐπὶ ταύτῃ φρονεῖν αὐτὸν ἀκούω, ὡσ καθυποκρινούμενον ὑμᾶσ. ἐμοὶ δὲ δοκεῖτ’ ἀτοπώτατον ἁπάντων ἂν ποιῆσαι, εἰ, ὅτε μὲν τὰ Θυέστου καὶ τῶν ἐπὶ Τροίᾳ κάκ’ ἠγωνίζετο, ἐξεβάλλετ’ αὐτὸν καὶ ἐξεσυρίττετ’ ἐκ τῶν θεάτρων καὶ μόνον οὐ κατελεύεθ’ οὕτωσ ὥστε τελευτῶντα τοῦ τριταγωνιστεῖν ἀποστῆναι, ἐπειδὴ δ’ οὐκ ἐπὶ τῆσ σκηνῆσ, ἀλλ’ ἐν τοῖσ κοινοῖσ καὶ μεγίστοισ τῆσ πόλεωσ πράγμασι μυρί’ εἴργασται κακά, τηνικαῦθ’ ὡσ καλὸν φθεγγομένῳ προσέχοιτε. μηδαμῶσ·

μηδὲν ὑμεῖσ ἀβέλτερον πάθητε, ἀλλὰ λογίζεσθ’ ὅτι δεῖ κήρυκα μὲν ἂν δοκιμάζητε, εὔφωνον σκοπεῖν, πρεσβευτὴν δὲ καὶ τῶν κοινῶν ἀξιοῦντά τι πράττειν δίκαιον καὶ φρόνημ’ ἔχονθ’ ὑπὲρ μὲν ὑμῶν μέγα, πρὸσ δ’ ὑμᾶσ ἴσον, ὥσπερ ἐγὼ Φίλιππον μὲν οὐκ ἐθαύμασα, τοὺσ δ’ αἰχμαλώτουσ ἐθαύμασα, ἔσωσα, οὐδὲν ὑπεστειλάμην. οὗτοσ δ’ ἐκείνου μὲν προὐκαλινδεῖτο, τοὺσ παιᾶνασ ᾖδεν, ὑμῶν δ’ ὑπερορᾷ. ἔτι τοίνυν ὅταν μὲν ἴδητε δεινότητ’ ἢ εὐφωνίαν ἤ τι τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων ἀγαθῶν ἐπὶ χρηστοῦ καὶ φιλοτίμου γεγενημένον ἀνθρώπου, συγχαίρειν καὶ συνασκεῖν πάντασ δεῖ·

κοινὸν γὰρ ὑμῖν πᾶσι τοῖσ ἄλλοισ τοῦτ’ ἀγαθὸν γίγνεται· ὅταν δ’ ἐπὶ δωροδόκου καὶ πονηροῦ καὶ παντὸσ ἥττονοσ λήμματοσ, ἀποκλείειν καὶ πικρῶσ καὶ ἐναντίωσ ἀκούειν, ὡσ πονηρία δυνάμεωσ δόξαν εὑρομένη παρ’ ὑμῶν ἐπὶ τὴν πόλιν ἐστίν. ὁρᾶτε δ’, ἀφ’ ὧν οὗτοσ εὐδοκιμεῖ πηλίκα τῇ πόλει περιέστηκε πράγματα.

αἱ μὲν τοίνυν ἄλλαι δυνάμεισ ἐπιεικῶσ εἰσιν αὐτάρκεισ, ἡ δὲ τοῦ λέγειν, ἂν τὰ παρ’ ὑμῶν τῶν ἀκουόντων ἀντιστῇ, διακόπτεται. οὕτωσ οὖν ἀκούετε τούτου ὡσ πονηροῦ καὶ δωροδόκου καὶ οὐδ’ ὁτιοῦν ἐροῦντοσ ἀληθέσ. ὅτι δ’ οὐ μόνον κατὰ τἄλλα, ἀλλὰ καὶ τὰ πρὸσ αὐτὸν τὸν Φίλιππον πράγματα πανταχῶσ συμφέρει τοῦτον ἑαλωκέναι, θεάσασθε.

εἴτε γὰρ ἥξει ποτ’ εἰσ ἀνάγκην τῶν δικαίων τι ποιεῖν τῇ πόλει, τὸν τρόπον μεταθήσεται· νῦν μὲν γὰρ ᾕρηται τοὺσ πολλοὺσ ἐξαπατῶν ὀλίγουσ θεραπεύειν, ἂν δὲ τούτουσ ἀπολωλότασ πύθηται, ὑμῖν τοῖσ πολλοῖσ καὶ πάντων κυρίοισ τὰ λοιπὰ ποιεῖν βουλήσεται. εἴτ’ ἐπὶ τῆσ αὐτῆσ ἧσπερ νῦν ἐξουσίασ καὶ ἀσελγείασ μενεῖ, τοὺσ ὁτιοῦν ἂν ἐκείνῳ ποιήσαντασ ἀνῃρηκότεσ ἐκ τῆσ πόλεωσ ἔσεσθε, ἂν τούτουσ ἀνέλητε·

οἳ γὰρ οἰόμενοι δίκην ὑφέξειν τοιαῦτ’ ἔπραξαν, τούτουσ, ἂν τὰ παρ’ ὑμῶν αὐτοῖσ ἐφεθῇ, τί οἰέσθε ποιήσειν; ποῖον Εὐθυκράτη, ποῖον Λασθένη, τίν’ οὐχ ὑπερβαλεῖσθαι προδότην; τίνα δ’ οὐ πάντων τῶν ἄλλων χείρω πολίτην ὑπάρξειν, ὁρῶντα τοῖσ μὲν ἅπαντα πεπρακόσι χρήματα, δόξαν, ἀφορμὴν τὴν Φιλίππου ξενίαν περιοῦσαν, τοῖσ δὲ δικαίουσ τε παρέχουσιν ἑαυτοὺσ καὶ προσανηλωκόσι χρήματα πράγματα, ἀπεχθείασ, φθόνον περιόντα παρ’ ἐνίων;

μηδαμῶσ· οὔτε γὰρ πρὸσ δόξαν οὔτε πρὸσ εὐσέβειαν οὔτε πρὸσ ἀσφάλειαν οὔτε πρὸσ ἄλλ’ οὐδὲν ὑμῖν συμφέρει τοῦτον ἀφεῖναι, ἀλλὰ τιμωρησαμένουσ παράδειγμα ποιῆσαι πᾶσι, καὶ τοῖσ πολίταισ καὶ τοῖσ ἄλλοισ Ἕλλησιν.

SEARCH

MENU NAVIGATION