Flavius Josephus, De bello Judaico libri vii, Φλαυίου Ιὠσήπου ἱστορία Ιοὐδαϊκοῦ πολέμου πρὸσ Ῥωμαίουσ βιβλίον α.

(플라비우스 요세푸스, De bello Judaico libri vii, Φλαυίου Ιὠσήπου ἱστορία Ιοὐδαϊκοῦ πολέμου πρὸσ Ῥωμαίουσ βιβλίον α.)

προυθέμην ἐγὼ τοῖσ κατὰ τὴν Ῥωμαίων ἡγεμονίαν Ἑλλάδι γλώσσῃ μεταβαλὼν ἃ τοῖσ ἄνω βαρβάροισ τῇ πατρίῳ συντάξασ ἀνέπεμψα πρότερον ἀφηγήσασθαι Ιὤσηποσ Ματθίου παῖσ ἐξ Ιἑροσολύμων ἱερεύσ, αὐτόσ τε Ῥωμαίουσ πολεμήσασ τὰ πρῶτα καὶ τοῖσ ὕστερον παρατυχὼν ἐξ ἀνάγκησ· ἐπειδὴ Ιοὐδαῖοι μὲν ἅπαν τὸ ὑπὲρ Εὐφράτην ὁμόφυλον συνεπαρθήσεσθαι σφίσιν ἤλπισαν, Ῥωμαίουσ δὲ οἵ τε γείτονεσ Γαλάται παρεκίνουν καὶ τὸ Κελτικὸν οὐκ ἠρέμει, μεστὰ δ’ ἦν πάντα θορύβων μετὰ Νέρωνα, καὶ πολλοὺσ μὲν βασιλειᾶν ὁ καιρὸσ ἀνέπειθεν, τὰ στρατιωτικὰ δὲ ἤρα μεταβολῆσ ἐλπίδι λημμάτων·

ἄτοπον ἡγησάμενοσ περιιδεῖν πλαζομένην ἐπὶ τηλικούτοισ πράγμασι τὴν ἀλήθειαν, καὶ Πάρθουσ μὲν καὶ Βαβυλωνίουσ Ἀράβων τε τοὺσ πορρωτάτω καὶ τὸ ὑπὲρ Εὐφράτην ὁμόφυλον ἡμῖν Ἀδιαβηνούσ τε γνῶναι διὰ τῆσ ἐμῆσ ἐπιμελείασ ἀκριβῶσ, ὅθεν τε ἤρξατο καὶ δι’ ὅσων ἐχώρησεν παθῶν ὁ πόλεμοσ καὶ ὅπωσ κατέστρεψεν, ἀγνοεῖν δὲ Ἕλληνασ ταῦτα καὶ Ῥωμαίων τοὺσ μὴ ἐπιστρατευσαμένουσ, ἐντυγχάνοντασ ἢ κολακείαισ ἢ πλάσμασι.

Καίτοι γε ἱστορίασ αὐτὰσ ἐπιγράφειν τολμῶσιν, ἐν αἷσ πρὸσ τῷ μηδὲν ὑγιὲσ δηλοῦν καὶ τοῦ σκοποῦ δοκοῦσιν ἔμοιγε διαμαρτάνειν.

βούλονται μὲν γὰρ μεγάλουσ τοὺσ Ῥωμαίουσ ἀποδεικνύειν, καταβάλλουσιν δὲ ἀεὶ τὰ Ιοὐδαίων καὶ ταπεινοῦσιν· οὐχ ὁρῶ δέ, πῶσ ἂν εἶναι μεγάλοι δοκοῖεν οἱ μικροὺσ νενικηκότεσ·

καὶ οὔτε τὸ μῆκοσ αἰδοῦνται τοῦ πολέμου οὔτε τὸ πλῆθοσ τῆσ Ῥωμαίων καμούσησ στρατιᾶσ οὔτε τὸ μέγεθοσ τῶν στρατηγῶν, οἳ πολλὰ περὶ τοῖσ Ιἑροσολύμοισ ἱδρώσαντεσ οἶμαι ταπεινουμένου τοῦ κατορθώματοσ αὐτοῖσ ἀδοξοῦσιν. Οὐ μὴν ἐγὼ τοῖσ ἐπαίρουσι τὰ Ῥωμαίων ἀντιφιλονεικῶν αὔξειν τὰ τῶν ὁμοφύλων διέγνων, ἀλλὰ τὰ μὲν ἔργα μετ’ ἀκριβείασ ἀμφοτέρων διέξειμι, τοὺσ δ’ ἐπὶ τοῖσ πράγμασι λόγουσ ἀνατίθημι τῇ διαθέσει καὶ τοῖσ ἐμαυτοῦ πάθεσι διδοὺσ ἐπολοφύρεσθαι ταῖσ τῆσ πατρίδοσ συμφοραῖσ.

ὅτι γὰρ αὐτὴν στάσισ οἰκεία καθεῖλεν, καὶ τὰσ Ῥωμαίων χεῖρασ ἀκούσασ καὶ τὸ πῦρ ἐπὶ τὸν ναὸν εἵλκυσαν οἱ Ιοὐδαίων τύραννοι, μάρτυσ αὐτὸσ ὁ πορθήσασ Καῖσαρ Τίτοσ, ἐν παντὶ τῷ πολέμῳ τὸν μὲν δῆμον ἐλεήσασ ὑπὸ τῶν στασιαστῶν φρουρούμενον, πολλάκισ δὲ ἑκὼν τὴν ἅλωσιν τῆσ πόλεωσ ὑπερτιθέμενοσ καὶ διδοὺσ τῇ πολιορκίᾳ χρόνον εἰσ μετάνοιαν τῶν αἰτίων.

εἰ δή τισ ὅσα πρὸσ τοὺσ τυράννουσ ἢ τὸ λῃστρικὸν αὐτῶν κατηγορικῶσ λέγοιμεν ἢ τοῖσ δυστυχήμασι τῆσ πατρίδοσ ἐπιστένοντεσ συκοφαντοίη, διδότω παρὰ τὸν τῆσ ἱστορίασ νόμον συγγνώμην τῷ πάθει·

πόλιν μὲν γὰρ δὴ τῶν ὑπὸ Ῥωμαίοισ πασῶν τὴν ἡμετέραν ἐπὶ πλεῖστόν τε εὐδαιμονίασ συνέβη προελθεῖν καὶ πρὸσ ἔσχατον συμφορῶν αὖθισ καταπεσεῖν· τὰ γοῦν πάντων ἀπ’ αἰῶνοσ ἀτυχήματα πρὸσ τὰ Ιοὐδαίων ἡττῆσθαι δοκῶ κατὰ σύγκρισιν·

καὶ τούτων αἴτιοσ οὐδεὶσ ἀλλόφυλοσ, ὥστε ἀμήχανον ἦν ὀδυρμῶν ἐπικρατεῖν. εἰ δέ τισ οἴκτου σκληρότεροσ εἰή δικαστήσ, τὰ μὲν πράγματα τῇ ἱστορίᾳ προσκρινέτω, τὰσ δ’ ὀλοφύρσεισ τῷ γράφοντι. Καίτοι γε ἐπιτιμήσαιμ’ ἂν αὐτὸσ δικαίωσ τοῖσ Ἑλλήνων λογίοισ, οἳ τηλικούτων κατ’ αὐτοὺσ πραγμάτων γεγενημένων, ἃ κατὰ σύγκρισιν ἐλαχίστουσ ἀποδείκνυσι τοὺσ πάλαι πολέμουσ, τούτων μὲν κάθηνται κριταὶ τοῖσ φιλοτιμουμένοισ ἐπηρεάζοντεσ, ὧν εἰ καὶ τῷ λόγῳ πλεονεκτοῦσι, λείπονται τῇ προαιρέσει·

αὐτοὶ δὲ τὰ Ἀσσυρίων καὶ Μήδων συγγράφουσιν ὥσπερ ἧττον καλῶσ ὑπὸ τῶν ἀρχαίων συγγραφέων ἀπηγγελμένα. καίτοι τοσούτῳ τῆσ ἐκείνων ἡττῶνται δυνάμεωσ ἐν τῷ γράφειν, ὅσῳ καὶ τῆσ γνώμησ·

τὰ γὰρ κατ’ αὐτοὺσ ἐσπούδαζον ἕκαστοι γράφειν, ὅπου καὶ τὸ παρατυχεῖν τοῖσ πράγμασιν ἐποίει τὴν ἀπαγγελίαν ἐναργῆ καὶ τὸ ψεύδεσθαι παρ’ εἰδόσιν αἰσχρὸν ἦν. τό γε μὴν μνήμῃ τὰ προϊστορηθέντα διδόναι καὶ τὰ τῶν ἰδίων χρόνων τοῖσ μετ’ αὐτὸν συνιστάνειν ἐπαίνου καὶ μαρτυρίασ ἄξιον·

φιλόπονοσ δὲ οὐχ ὁ μεταποιῶν οἰκονομίαν καὶ τάξιν ἀλλοτρίαν, ἀλλ’ ὁ μετὰ τοῦ καινὰ λέγειν καὶ τὸ σῶμα τῆσ ἱστορίασ κατασκευάζων ἴδιον. κἀγὼ μὲν ἀναλώμασι καὶ πόνοισ μεγίστοισ ἀλλόφυλοσ ὢν Ἕλλησί τε καὶ Ῥωμαίοισ τὴν μνήμην τῶν κατορθωμάτων ἀνατίθημι·

τοῖσ δὲ γνησίοισ πρὸσ μὲν τὰ λήμματα καὶ τὰσ δίκασ κέχηνεν εὐθέωσ τὸ στόμα καὶ γλῶσσα λέλυται, πρὸσ δὲ τὴν ἱστορίαν, ἔνθα χρὴ τἀληθῆ λέγειν καὶ μετὰ πολλοῦ πόνου τὰ πράγματα συλλέγειν, πεφίμωνται παρέντεσ τοῖσ ἀσθενεστέροισ καὶ μηδὲ γινώσκουσι τὰσ πράξεισ τῶν ἡγεμόνων γράφειν. τιμάσθω δὴ παρ’ ἡμῖν τὸ τῆσ ἱστορίασ ἀληθέσ, ἐπεὶ παρ’ Ἕλλησιν ἠμέληται. Ἀρχαιολογεῖν μὲν δὴ τὰ Ιοὐδαίων, τίνεσ τε ὄντεσ καὶ ὅπωσ ἀπανέστησαν Αἰγυπτίων, χώραν τε ὅσην ἐπῆλθον ἀλώμενοι καὶ πόσα ἑξῆσ κατέλαβον καὶ ὅπωσ μετανέστησαν, νῦν τε ἄκαιρον ᾠήθην εἶναι καὶ ἄλλωσ περιττόν, ἐπειδήπερ καὶ Ιοὐδαίων πολλοὶ πρὸ ἐμοῦ τὰ τῶν προγόνων συνετάξαντο μετ’ ἀκριβείασ καί τινεσ Ἑλλήνων ἐκεῖνα τῇ πατρίῳ φωνῇ μεταβαλόντεσ οὐ πολὺ τῆσ ἀληθείασ διήμαρτον.

ὅπου δ’ οἵ τε τούτων συγγραφεῖσ ἐπαύσαντο καὶ οἱ ἡμέτεροι προφῆται, τὴν ἀρχὴν ἐκεῖθεν ποιήσομαι τῆσ συντάξεωσ·

τούτων δὲ τὰ μὲν τοῦ κατ’ ἐμαυτὸν πολέμου διεξοδικώτερον καὶ μεθ’ ὅσησ ἂν ἐξεργασίασ δύνωμαι δίειμι, τὰ δὲ προγενέστερα τῆσ ἐμῆσ ἡλικίασ ἐπιδραμῶ συντόμωσ, ὡσ Ἀντίοχοσ ὁ κληθεὶσ Ἐπιφανὴσ ἑλὼν κατὰ κράτοσ Ιἑροσόλυμα καὶ κατασχὼν ἔτεσι τρισὶ καὶ μησὶν ἓξ ὑπὸ τῶν Ἀσαμωναίου παίδων ἐκβάλλεται τῆσ χώρασ, ἔπειθ’ ὡσ οἱ τούτων ἔγγονοι περὶ τῆσ βασιλείασ διαστασιάσαντεσ εἵλκυσαν εἰσ τὰ πράγματα Ῥωμαίουσ καὶ Πομπήιον. ὅπωσ τε τὰσ περιοίκουσ ἐτειχίσαντο, καὶ ὡσ Νέρων ἐπὶ τοῖσ Κεστίου πταίσμασι δείσασ περὶ τῶν ὅλων Οὐεσπασιανὸν ἐφίστησι τῷ πολέμῳ, καὶ ὡσ οὗτοσ μετὰ τοῦ πρεσβυτέρου τῶν παίδων εἰσ τὴν Ιοὐδαίων χώραν ἐνέβαλεν ὅσῃ τε χρώμενοσ Ῥωμαίων στρατιᾷ καὶ ὅσοι σύμμαχοι ἐκόπησαν εἰσ ὅλην τὴν Γαλιλαίαν, καὶ ὡσ τῶν πόλεων αὐτῆσ ἃσ μὲν ὁλοσχερῶσ καὶ κατὰ κράτοσ ἃσ δὲ δι’ ὁμολογίασ ἔλαβεν·

ἔνθα δὴ καὶ τὰ περὶ τῆσ Ῥωμαίων ἐν πολέμοισ εὐταξίασ καὶ τὴν ἄσκησιν τῶν ταγμάτων, τῆσ τε Γαλιλαίασ ἑκατέρασ τὰ διαστήματα καὶ τὴν φύσιν καὶ τοὺσ τῆσ Ιοὐδαίασ ὁρ́ουσ, ἔτι τε τῆσ χώρασ τὴν ἰδιότητα, λίμνασ τε καὶ πηγὰσ τὰσ ἐν αὐτῇ, καὶ τὰ περὶ ἑκάστην πόλιν τῶν ἁλισκομένων πάθη μετὰ ἀκριβείασ, ὡσ εἶδον ἢ ἔπαθον, δίειμι.

οὐδὲ γὰρ τῶν ἐμαυτοῦ τι συμφορῶν ἀποκρύψομαι μέλλων γε πρὸσ εἰδότασ ἐρεῖν. Ἔπειθ’ ὡσ ἤδη καμνόντων Ιοὐδαίοισ τῶν πραγμάτων θνήσκει μὲν Νέρων, Οὐεσπασιανὸσ δὲ ἐπὶ Ιἑροσολύμων ὡρμημένοσ ὑπὸ τῆσ ἡγεμονίασ ἀνθέλκεται·

καὶ ὡσ αὐτὸσ ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν ἄκων αὐτοκράτωρ ἀποδείκνυται, καὶ ἀποχωρήσαντοσ ἐπὶ διοικήσει τῶν ὅλων εἰσ τὴν Αἴγυπτον ἐστασιάσθη τὰ τῶν Ιοὐδαίων, ὅπωσ τε ἐπανέστησαν αὐτοῖσ οἱ τύραννοι, καὶ τὰσ τούτων πρὸσ ἀλλήλουσ διαφοράσ.

ἔτι δὲ τούτων καὶ τοῦ βωμοῦ τὰ μέτρα πάντα μετ’ ἀκριβείασ, ἔθη τε ἑορτῶν ἔνια καὶ τὰσ ἑπτὰ ἁγνείασ καὶ τὰσ τῶν ἱερέων λειτουργίασ, ἔτι δὲ τὰσ ἐσθῆτασ τῶν ἱερέων καὶ τοῦ ἀρχιερέωσ, καὶ οἱο͂ν ἦν τοῦ ναοῦ τὸ ἅγιον, οὐδὲν οὔτε ἀποκρυπτόμενοσ οὔτε προστιθεὶσ τοῖσ πεφωραμένοισ.

Ἔπειτα διέξειμι τήν τε τῶν τυράννων πρὸσ τοὺσ ὁμοφύλουσ ὠμότητα καὶ τὴν Ῥωμαίων φειδὼ πρὸσ τοὺσ ἀλλοφύλουσ, καὶ ὁσάκισ Τίτοσ σῶσαι τὴν πόλιν καὶ τὸν ναὸν ἐπιθυμῶν ἐπὶ δεξιὰσ τοὺσ στασιάζοντασ προυκαλέσατο, διακρινῶ δὲ τὰ πάθη τοῦ δήμου καὶ τὰσ συμφορὰσ ὅσα τε ὑπὸ τοῦ πολέμου καὶ ὅσα ὑπὸ τῆσ στάσεωσ καὶ ὅσα ὑπὸ τοῦ λιμοῦ κακωθέντεσ ἑάλωσαν.

παραλείψω δὲ οὐδὲ τὰσ τῶν αὐτομόλων ἀτυχίασ οὐδὲ τὰσ τῶν αἰχμαλώτων κολάσεισ, ὅπωσ τε ὁ ναὸσ ἄκοντοσ ἐνεπρήσθη Καίσαροσ καὶ ὅσα τῶν ἱερῶν κειμηλίων ἐκ τοῦ πυρὸσ ἡρπάγη τήν τε τῆσ ὅλησ πόλεωσ ἅλωσιν καὶ τὰ πρὸ ταύτησ σημεῖα καὶ τέρατα καὶ τὴν αἰχμαλωσίαν τῶν τυράννων τῶν τε ἀνδραποδισθέντων τὸ πλῆθοσ καὶ εἰσ ἣν ἕκαστοι τύχην διενεμήθησαν·

καὶ ὡσ Ῥωμαῖοι μὲν ἐπεξῆλθον τὰ λείψανα τοῦ πολέμου καὶ τὰ ἐρύματα τῶν χωρίων καθεῖλον, Τίτοσ δὲ πᾶσαν ἐπελθὼν τὴν χώραν κατεστήσατο, τήν τε ὑποστροφὴν αὐτοῦ τὴν εἰσ Ἰταλίαν καὶ τὸν θρίαμβον.

Ταῦτα πάντα περιλαβὼν ἐν ἑπτὰ βιβλίοισ καὶ μηδεμίαν τοῖσ ἐπισταμένοισ τὰ πράγματα καὶ παρατυχοῦσι τῷ πολέμῳ καταλιπὼν ἢ μέμψεωσ ἀφορμὴν ἢ κατηγορίασ, τοῖσ γε τὴν ἀλήθειαν ἀγαπῶσιν, ἀλλὰ μὴ πρὸσ ἡδονὴν ἀνέγραψα.

ποιήσομαι δὲ ταύτην τῆσ ἐξηγήσεωσ ἀρχήν, ἣν καὶ τῶν κεφαλαίων ἐποιησάμην. Στάσεωσ τοῖσ δυνατοῖσ Ιοὐδαίων ἐμπεσούσησ καθ’ ὃν καιρὸν Ἀντίοχοσ ὁ κληθεὶσ Ἐπιφανὴσ διεφέρετο περὶ ὅλησ Συρίασ πρὸσ Πτολεμαῖον τὸν ἕκτον, ἡ φιλοτιμία δ’ ἦν αὐτοῖσ περὶ δυναστείασ ἑκάστου τῶν ἐν ἀξιώματι μὴ φέροντοσ τοῖσ ὁμοίοισ ὑποτετάχθαι, Ὀνίασ μὲν εἷσ τῶν ἀρχιερέων ἐπικρατήσασ ἐξέβαλε τῆσ πόλεωσ τοὺσ Τωβία υἱούσ.

οἱ δὲ καταφυγόντεσ πρὸσ Ἀντίοχον ἱκέτευσαν αὐτοῖσ ἡγεμόσι χρώμενον εἰσ τὴν Ιοὐδαίαν ἐμβαλεῖν.

πείθεται δ’ ὁ βασιλεὺσ ὡρμημένοσ πάλαι, καὶ μετὰ πλείστησ δυνάμεωσ αὐτὸσ ὁρμήσασ τήν τε πόλιν αἱρεῖ κατὰ κράτοσ καὶ πολὺ πλῆθοσ τῶν Πτολεμαίῳ προσεχόντων ἀναιρεῖ, ταῖσ τε ἁρπαγαῖσ ἀνέδην ἐπαφιεὶσ τοὺσ στρατιώτασ αὐτὸσ καὶ τὸν ναὸν ἐσύλησε καὶ τὸν ἐνδελεχισμὸν τῶν καθ’ ἡμέραν ἐναγισμῶν ἔπαυσεν ἐπ’ ἔτη τρία καὶ μῆνασ ἕξ. ὁ δ’ ἀρχιερεὺσ Ὀνίασ πρὸσ Πτολεμαῖον διαφυγὼν καὶ παρ’ αὐτοῦ λαβὼν τόπον ἐν τῷ Ἡλιοπολίτῃ νομῷ πολίχνην τε τοῖσ Ιἑροσολύμοισ ἀπεικασμένην καὶ ναὸν ἔκτισεν ὅμοιον·

περὶ ὧν αὖθισ κατὰ χώραν δηλώσομεν. Ἀντιόχῳ γε μὴν οὔτε τὸ παρ’ ἐλπίδα κρατῆσαι τῆσ πόλεωσ οὔτε αἱ ἁρπαγαὶ καὶ ὁ τοσοῦτοσ φόνοσ ἤρκεσεν, ὑπὸ δὲ ἀκρασίασ παθῶν καὶ κατὰ μνήμην ὧν παρὰ τὴν πολιορκίαν ἔπαθεν ἠνάγκαζεν Ιοὐδαίουσ καταλύσαντασ τὰ πάτρια βρέφη τε αὐτῶν φυλάττειν ἀπερίτμητα καὶ σῦσ ἐπιθύειν τῷ βωμῷ·

πρὸσ ἃ ἅπαντεσ μὲν ἠπείθουν, ἐσφάττοντο δὲ οἱ δοκιμώτατοι.

καὶ Βακχίδησ ὁ πεμφθεὶσ ὑπὸ Ἀντιόχου φρούραρχοσ, τῇ φυσικῇ προσλαβὼν ὠμότητι τὰ ἀσεβῆ παραγγέλματα παρανομίασ οὐδεμίαν κατέλιπεν ὑπερβολὴν καὶ κατ’ ἄνδρα τοὺσ ἀξιολόγουσ αἰκιζόμενοσ καὶ κοινῇ καθ’ ἡμέραν ἐνδεικνύμενοσ ὄψιν ἁλώσεωσ τῇ πόλει, μέχρι ταῖσ ὑπερβολαῖσ τῶν ἀδικημάτων τοὺσ πάσχοντασ εἰσ ἀμύνησ τόλμαν ἠρέθισε. Ματθίασ γοῦν υἱὸσ Ἀσαμωναίου τῶν ἱερέων εἷσ ἀπὸ κώμησ Μωδεεὶν ὄνομα, συνασπίσασ μετὰ χειρὸσ οἰκείασ, πέντε γὰρ υἱεῖσ ἦσαν αὐτῷ, κοπίσιν ἀναιρεῖ τὸν Βακχίδην.

καὶ παραχρῆμα μὲν δείσασ τὸ πλῆθοσ τῶν φρουρῶν εἰσ τὰ ὄρη καταφεύγει· προσγενομένων δὲ ἀπὸ τοῦ δήμου πολλῶν ἀναθαρσήσασ κάτεισι καὶ συμβαλὼν μάχῃ νικᾷ τε τοὺσ Ἀντιόχου στρατηγοὺσ καὶ τῆσ Ιοὐδαίασ ἐξελαύνει.

παρελθὼν δὲ ἀπὸ τῆσ εὐπραγίασ εἰσ δυναστείαν καὶ διὰ τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν ἀλλοφύλων ἄρξασ τῶν σφετέρων ἑκόντων, τελευτᾷ Ιοὔδᾳ τῷ πρεσβυτάτῳ τῶν παίδων καταλιπὼν τὴν ἀρχήν. Ὁ δέ, οὐ γὰρ ἠρεμήσειν Ἀντίοχον ὑπελάμβανε, τάσ τε ἐπιχωρίουσ συγκροτεῖ δυνάμεισ, καὶ πρὸσ Ῥωμαίουσ πρῶτοσ ἐποιήσατο φιλίαν, καὶ τὸν Ἐπιφανῆ πάλιν εἰσ τὴν χώραν ἐμβάλλοντα μετὰ καρτερᾶσ πληγῆσ ἀνέστειλεν.

ἀπὸ δὲ θερμοῦ τοῦ κατορθώματοσ ὡρ́μησεν ἐπὶ τὴν ἐν τῇ πόλει φρουράν, οὔπω γὰρ ἐκκέκοπτο, καὶ ἐκβαλὼν ἀπὸ τῆσ ἄνω πόλεωσ συνωθεῖ τοὺσ στρατιώτασ εἰσ τὴν κάτω·

τοῦτο δὲ τοῦ ἄστεοσ τὸ μέροσ Ἄκρα κέκληται· κυριεύσασ δὲ τοῦ ἱεροῦ τόν τε χῶρον ἐκάθηρε πάντα καὶ περιετείχισε καὶ τὰ πρὸσ τὰσ λειτουργίασ σκεύη καινὰ κατασκευάσασ εἰσ τὸν ναὸν εἰσήνεγκεν ὡσ τῶν προτέρων μεμιαμμένων, βωμόν τε ᾠκοδόμησεν ἕτερον καὶ τῶν ἐναγισμῶν ἤρξατο. λαμβανούσησ δὲ ἄρτι τὸ ἱερὸν κατάστημα τῆσ πόλεωσ τελευτᾷ μὲν Ἀντίοχοσ, κληρονόμοσ δὲ τῆσ βασιλείασ αὐτοῦ καὶ τῆσ πρὸσ Ιοὐδαίουσ ἀπεχθείασ ὁ υἱὸσ Ἀντίοχοσ γίνεται.

Συναγαγὼν γοῦν πεζῶν μὲν μυριάδασ πέντε, ἱππεῖσ δὲ πεντακισχιλίουσ, ἐλέφαντασ δὲ ὀγδοήκοντα ἐμβάλλει διὰ τῆσ Ιοὐδαίασ εἰσ τὴν ὀρεινήν.

Βηθσουρὸν μὲν οὖν πολίχνην αἱρεῖ, κατὰ δὲ τόπον, ὃσ καλεῖται Βεθζαχαρία στενῆσ οὔσησ τῆσ παρόδου Ιοὔδασ ὑπαντᾷ μετὰ τῆσ δυνάμεωσ. πρὶν δὲ συνάψαι τὰσ φάλαγγασ Ἐλεάζαροσ ὁ ἀδελφὸσ αὐτοῦ προϊδὼν τὸν ὑψηλότατον τῶν ἐλεφάντων πύργῳ τε μεγάλῳ καὶ περιχρύσοισ προτειχίσμασι κεκοσμημένον, ὑπολαβὼν ἐπ’ αὐτοῦ τὸν Ἀντίοχον εἶναι, τῶν τε ἰδίων ἐκτρέχει πολὺ καὶ διακόψασ τὸ στῖφοσ τῶν πολεμίων ἐπὶ τὸν ἐλέφαντα διήνυσεν.

ἐφικέσθαι μὲν οὖν τοῦ δοκοῦντοσ εἶναι βασιλέωσ οὐχ οἱο͂́σ τε ἦν διὰ τὸ ὕψοσ, ὁ δὲ τὸ θηρίον ὑπὸ τὴν γαστέρα πλήξασ ἐπικατέσεισεν ἑαυτῷ καὶ συντριβεὶσ ἐτελεύτησεν, μηδὲν πλέον δράσασ τοῦ τοῖσ μεγάλοισ ἐπιβαλέσθαι θέμενοσ εὐκλείασ ἐν δευτέρῳ τὸ ζῆν.

ὅ γε μὴν κυβερνῶν τὸν ἐλέφαντα ἰδιώτησ ἦν·

κἂν εἰ συνέβη δὲ εἶναι τὸν Ἀντίοχον, οὐδὲν πλέον ἤνυσεν ὁ τολμήσασ τοῦ δοκεῖν ἐπ’ ἐλπίδι μόνῃ λαμπροῦ κατορθώματοσ ἑλέσθαι τὸν θάνατον. γίνεται δὲ καὶ κλῃδὼν τἀδελφῷ τῆσ ὅλησ παρατάξεωσ·

καρτερῶσ μὲν γὰρ οἱ Ιοὐδαῖοι καὶ μέχρι πολλοῦ διηγωνίσαντο, πλήθει δὲ ὑπερέχοντεσ οἱ βασιλικοὶ καὶ δεξιᾷ χρησάμενοι τύχῃ κρατοῦσι, καὶ πολλῶν ἀναιρεθέντων τοὺσ λοιποὺσ ἔχων Ιοὔδασ εἰσ τὴν Γοφνιτικὴν τοπαρχίαν φεύγει. Ἀντίοχοσ δὲ παρελθὼν εἰσ Ιἑροσόλυμα καὶ καθίσασ ὀλίγασ ἡμέρασ ἐν αὐτῇ κατὰ σπάνιν τῶν ἐπιτηδείων ἀπανίσταται, καταλιπὼν μὲν φρουρὰν ὅσην ἀποχρήσειν ὑπελάμβανε, τὴν δὲ λοιπὴν δύναμιν ἀπαγαγὼν χειμεριοῦσαν εἰσ τὴν Συρίαν.

Πρὸσ δὲ τὴν ὑποχώρησιν τοῦ βασιλέωσ Ιοὔδασ οὐκ ἠρέμει, προσγενομένων δ’ ἐκ τοῦ ἔθνουσ πολλῶν καὶ τοὺσ διασωθέντασ ἐκ τῆσ μάχησ ἐπισυγκροτήσασ κατὰ κώμην Ἀκέδασαν συμβάλλει τοῖσ Ἀντιόχου στρατηγοῖσ, καὶ φανεὶσ ἄριστοσ κατὰ τὴν μάχην πολλούσ τε τῶν πολεμίων ἀποκτείνασ ἀναιρεῖται καὶ μεθ’ ἡμέρασ ὀλίγασ ὁ ἀδελφὸσ αὐτοῦ Ιωἄννησ ἐπιβουλευθεὶσ ὑπὸ τῶν τὰ Ἀντιόχου φρονούντων τελευτᾷ.

Διαδεξάμενοσ δὲ τοῦτον ὁ ἀδελφὸσ Ιὠνάθησ τά τε ἄλλα πρὸσ τοὺσ ἐπιχωρίουσ διὰ φυλακῆσ ἦγεν ἑαυτὸν καὶ τῇ πρὸσ Ῥωμαίουσ φιλίᾳ τὴν ἀρχὴν ἐκρατύνατο πρόσ τε τὸν Ἀντιόχου παῖδα διαλλαγὰσ ἐποιήσατο.

οὐ μήν τι τούτων ἤρκεσεν αὐτῷ πρὸσ ἀσφάλειαν· Τρύφων γὰρ ὁ τύραννοσ, ἐπίτροποσ μὲν ὢν τοῦ Ἀντιόχου παιδὸσ ἐπιβουλεύων δ’ αὐτῷ καὶ πρόσθεν, ἀποσκευάζεσθαι τοὺσ φίλουσ αὐτοῦ πειρώμενοσ ἥκοντα τὸν Ιὠνάθην σὺν ὀλίγοισ εἰσ Πτολεμαί̈δα πρὸσ Ἀντίοχον δόλῳ συλλαμβάνει καὶ δήσασ ἐπὶ Ιοὐδαίαν στρατεύει·

εἶτ’ ἀπελαθεὶσ ὑπὸ τοῦ Σίμωνοσ, ὃσ ἦν ἀδελφὸσ τοῦ Ιὠνάθου, καὶ πρὸσ τὴν ἧτταν ὠργισμένοσ κτείνει τὸν Ιὠνάθην. Σίμων δὲ γενναίωσ ἀφηγούμενοσ τῶν πραγμάτων αἱρεῖ μὲν Γάζαρά τε καὶ Ιὄππην καὶ Ιἄμνειαν τῶν προσοίκων, κατέσκαψε δὲ καὶ τὴν ἄκραν τῶν φρουρῶν κρατήσασ.

αὖθισ δὲ γίνεται καὶ Ἀντιόχῳ σύμμαχοσ κατὰ Τρύφωνοσ, ὃν ἐν Δώροισ πρὸ τῆσ ἐπὶ Μήδουσ στρατείασ ἐπολιόρκει. ἀλλ’ οὐκ ἐξεδυσώπησεν τὴν τοῦ βασιλέωσ πλεονεξίαν Τρύφωνα συνεξελών·

μετ’ οὐ πολὺ γὰρ Ἀντίοχοσ Κενδεβαῖον τὸν αὐτοῦ στρατηγὸν μετὰ δυνάμεωσ δῃώσοντα τὴν Ιοὐδαίαν ἔπεμψεν καὶ καταδουλωσόμενον Σίμωνα. ὁ δὲ καίτοι γε γηραλέοσ ὢν νεανικώτερον ἀφηγήσατο τοῦ πολέμου·

τοὺσ μέντοι γε υἱεῖσ αὐτοῦ μετὰ τῶν ἐρρωμενεστάτων προεκπέμπει, αὐτὸσ δὲ μοῖραν τῆσ δυνάμεωσ ἀναλαβὼν ἐπῄει κατ’ ἄλλο μέροσ. πολλοὺσ δὲ πολλαχοῦ κἀν τοῖσ ὄρεσι προλοχίσασ πάσαισ κρατεῖ ταῖσ ἐπιβολαῖσ καὶ νικήσασ λαμπρῶσ ἀρχιερεὺσ ἀποδείκνυται καὶ τῆσ Μακεδόνων ἐπικρατείασ μετὰ ἑκατὸν καὶ ἑβδομήκοντα ἔτη Ιοὐδαίουσ ἀπαλλάττει.

Θνήσκει δὲ καὶ αὐτὸσ ἐπιβουλευθεὶσ ἐν συμποσίῳ ὑπὸ Πτολεμαίου τοῦ γαμβροῦ, ὃσ αὐτοῦ τήν τε γυναῖκα καὶ τοὺσ δύο παῖδασ ἐγκαθείρξασ ἐπὶ τὸν τρίτον Ιωἄννην, ὃσ καὶ Ὑρκανὸσ ἐκαλεῖτο, τοὺσ ἀναιρήσοντασ ἔπεμψεν.

προγνοὺσ δὲ τὴν ἔφοδον ὁ νεανίσκοσ παραγενέσθαι εἰσ τὴν πόλιν ἠπείγετο, πλεῖστον τῷ λαῷ πεποιθὼσ κατά τε μνήμην τῶν πατρῴων κατορθωμάτων καὶ μῖσοσ τῆσ Πτολεμαίου παρανομίασ.

ὡρ́μησε δὲ καὶ Πτολεμαῖοσ εἰσελθεῖν καθ’ ἑτέραν πύλην, ἐξεκρούσθη γε μὴν ὑπὸ τοῦ δήμου ταχέωσ δεδεγμένων ἤδη τὸν Ὑρκανόν. καὶ ὁ μὲν παραχρῆμα ἀνεχώρησεν εἴσ τι τῶν ὑπὲρ Ιἑριχοῦντοσ ἐρυμάτων, ὃ Δαγὼν καλεῖται·

κομισάμενοσ δὲ τὴν πατρῴαν ἀρχιερωσύνην Ὑρκανὸσ καὶ θύσασ τῷ θεῷ μετὰ τάχουσ ἐπὶ Πτολεμαῖον ὡρ́μησεν βοηθήσων τῇ μητρὶ καὶ τοῖσ ἀδελφοῖσ, καὶ προσβαλὼν τῷ φρουρίῳ τὰ μὲν ἄλλα κρείττων ἦν, ἡττᾶτο δὲ δικαίου πάθουσ· ὁ γὰρ Πτολεμαῖοσ ὁπότε καταπονοῖτο, τήν τε μητέρα καὶ τοὺσ ἀδελφοὺσ αὐτοῦ προάγων ἐπὶ τοῦ τείχουσ εἰσ εὐσύνοπτον ᾐκίζετο καὶ κατακρημνιεῖν, εἰ μὴ θᾶττον ἀπανασταίη, διηπείλει.

πρὸσ ἃ τὸν μὲν Ὑρκανὸν ὀργῆσ πλείων οἶκτοσ εἰσῄει καὶ δέοσ, ἡ δὲ μήτηρ οὐδὲν οὔτε πρὸσ τὰσ αἰκίασ οὔτε πρὸσ τὸν ἀπειλούμενον αὐτῇ θάνατον ἐνδιδοῦσα χεῖρασ ὤρεγε καὶ κατηντιβόλει τὸν παῖδα μήτι πρὸσ τὴν αὐτῆσ ὕβριν ἐπικλασθέντα φείσασθαι τοῦ δυσσεβοῦσ, ὡσ αὐτῇ γε κρείττονα τὸν ἐκ Πτολεμαίου θάνατον ἀθανασίασ εἶναι δόντοσ δίκασ ἐφ’ οἷσ εἰσ τὸν οἶκον αὐτῶν παρηνόμησεν.

ὁ δὲ Ιωἄννησ ὁπότε μὲν ἐνθυμηθείη τὸ παράστημα τῆσ μητρὸσ καὶ κατακούσειε τῆσ ἱκεσίασ, ὡρ́μητο προσβάλλειν, ἐπειδὰν δὲ κατίδοι τυπτομένην τε καὶ σπαραττομένην, ἐθηλύνετο καὶ τοῦ πάθουσ ὅλοσ ἦν.

τριβομένησ δὲ διὰ ταῦτα τῆσ πολιορκίασ ἐπέστη τὸ ἀργὸν ἔτοσ, ὃ κατὰ ἑπταετίαν ἀργεῖται παρὰ Ιοὐδαίοισ ὁμοίωσ ταῖσ ἑβδομάσιν ἡμέραισ.

κἀν τούτῳ Πτολεμαῖοσ ἀνεθεὶσ τῆσ πολιορκίασ ἀναιρεῖ τοὺσ ἀδελφοὺσ Ιωἄννου σὺν τῇ μητρὶ καὶ φεύγει πρὸσ Ζήνωνα τὸν ἐπικληθέντα Κοτυλᾶν· Φιλαδελφείασ δ’ ἦν τύραννοσ. Ἀντίοχοσ δὲ κατ’ ὀργὴν ὧν ὑπὸ Σίμωνοσ ἔπαθεν, στρατεύσασ εἰσ τὴν Ιοὐδαίαν ἐπολιόρκει τὸν Ὑρκανὸν προσκαθεζόμενοσ τοῖσ Ιἑροσολύμοισ.

ὁ δὲ τὸν Δαυίδου τάφον ἀνοίξασ, ὃσ δὴ πλουσιώτατοσ βασιλέων ἐγένετο, καὶ ὑφελόμενοσ ὑπὲρ τρισχίλια τάλαντα χρημάτων τόν τε Ἀντίοχον ἀνίστησι τῆσ πολιορκίασ πείσασ τριακοσίοισ ταλάντοισ καὶ δὴ καὶ ξενοτροφεῖν πρῶτοσ Ιοὐδαίων ἐκ τῆσ περιουσίασ ἤρξατο. Αὖθίσ γε μὴν Ἀντίοχοσ ἐπὶ Μήδουσ στρατεύσασ καιρὸν ἀμύνησ αὐτῷ παρεῖχεν·

εὐθέωσ γὰρ ὡρ́μησεν ἐπὶ τὰσ ἐν Συρίᾳ πόλεισ, κενάσ, ὅπερ ἦν, ὑπολαμβάνων τῶν μαχιμωτέρων εὑρήσειν. Μεδάβην μὲν οὖν καὶ Σαμαγὰν ἅμα ταῖσ πλησίον, ἔτι δὲ Σίκιμα καὶ Ἀργαρίζειν αὐτὸσ αἱρεῖ, πρὸσ αἷσ τὸ Χουθαίων γένοσ, οἳ περιῴκουν τὸ εἰκασθὲν τῷ ἐν Ιἑροσολύμοισ ἱερῷ.

αἱρεῖ δὲ καὶ τῆσ Ἰδουμαίασ ἄλλασ τε οὐκ ὀλίγασ καὶ Ἀδωρεὸν καὶ Μάρισαν. Προελθὼν δὲ καὶ μέχρι Σαμαρείασ, ἔνθα νῦν ἐστιν Σεβαστὴ πόλισ ὑπὸ Ἡρώδου κτισθεῖσα τοῦ βασιλέωσ, καὶ πάντοθεν αὐτὴν ἀποτειχίσασ τοὺσ υἱεῖσ ἐπέστησε τῇ πολιορκίᾳ Ἀριστόβουλον καὶ Ἀντίγονον·

ὧν οὐδὲν ἀνιέντων λιμοῦ μὲν εἰσ τοσοῦτον προῆλθον οἱ κατὰ τὴν πόλιν, ὡσ ἅψασθαι καὶ τῶν ἀηθεστάτων. ἐπικαλοῦνται δὲ βοηθὸν Ἀντίοχον τὸν ἐπικληθέντα Ἀσπένδιον·

κἀκεῖνοσ ἑτοίμωσ ὑπακούσασ ὑπὸ τῶν περὶ Ἀριστόβουλον ἡττᾶται. καὶ ὁ μὲν μέχρι Σκυθοπόλεωσ διωχθεὶσ ὑπὸ τῶν ἀδελφῶν ἐκφεύγει, οἱ δὲ ἐπὶ τοὺσ Σαμαρεῖσ ὑποστρέψαντεσ τό τε πλῆθοσ πάλιν εἰσ τὸ τεῖχοσ συγκλείουσιν καὶ τὴν πόλιν ἑλόντεσ αὐτήν τε κατασκάπτουσιν καὶ τοὺσ ἐνοικοῦντασ ἐξηνδραποδίσαντο. προχωρούντων δὲ τῶν κατορθωμάτων τὴν ὁρμὴν οὐ κατέψυξαν, ἀλλὰ προελθόντεσ ἅμα τῇ δυνάμει μέχρι τῆσ Σκυθοπόλεωσ ταύτην τε κατέδραμον καὶ τὴν ἐντὸσ Καρμήλου τοῦ ὄρουσ χώραν ἅπασαν κατενείμαντο.

Πρὸσ δὲ τὰσ εὐπραγίασ αὐτοῦ τε Ιωἄννου καὶ τῶν παίδων φθόνοσ ἐγείρει στάσιν τῶν ἐπιχωρίων, καὶ πολλοὶ κατ’ αὐτῶν συνελθόντεσ οὐκ ἠρέμουν, μέχρι καὶ πρὸσ φανερὸν πόλεμον ἐκριπισθέντεσ ἡττῶνται.

τὸ λοιπὸν δ’ ἐπιβιοὺσ ἐν εὐδαιμονίᾳ Ιωἄννησ καὶ τὰ κατὰ τὴν ἀρχὴν κάλλιστα διοικήσασ ἐν τρισὶν ὅλοισ καὶ τριάκοντα ἔτεσιν ἐπὶ πέντε υἱοῖσ τελευτᾷ, μακαριστὸσ ὄντωσ καὶ κατὰ μηδὲν ἐάσασ ἐφ’ ἑαυτῷ μεμφθῆναι τὴν τύχην.

τρία γοῦν τὰ κρατιστεύοντα μόνοσ εἶχεν, τήν τε ἀρχὴν τοῦ ἔθνουσ καὶ τὴν ἀρχιερωσύνην καὶ προφητείαν· ὡμίλει γὰρ αὐτῷ τὸ δαιμόνιον ὡσ μηδὲν τῶν μελλόντων ἀγνοεῖν, ὅσ γε καὶ περὶ δύο τῶν πρεσβυτέρων υἱῶν ὅτι μὴ διαμενοῦσι κύριοι τῶν πραγμάτων προεῖδέν τε καὶ προεφήτευσεν·

ὧν τὴν καταστροφὴν ἄξιον ἀφηγήσασθαι, παρ’ ὅσον τῆσ πατρῴασ εὐδαιμονίασ ἀπέκλιναν. Μετὰ γὰρ τὴν τοῦ πατρὸσ τελευτὴν ὁ πρεσβύτεροσ αὐτῶν Ἀριστόβουλοσ τὴν ἀρχὴν εἰσ βασιλείαν μετατιθεὶσ περιτίθεται μὲν διάδημα πρῶτοσ μετὰ τετρακοσιοστὸν καὶ ἑβδομηκοστὸν πρῶτον ἔτοσ, πρὸσ δὲ μῆνασ τρεῖσ, ἐξ οὗ κατῆλθεν ὁ λαὸσ εἰσ τὴν χώραν ἀπαλλαγεὶσ τῆσ ἐν Βαβυλῶνι δουλείασ·

τῶν δὲ ἀδελφῶν τὸν μὲν μεθ’ ἑαυτὸν Ἀντίγονον, ἐδόκει γὰρ ἀγαπᾶν, ἦγεν ἰσοτίμωσ, τοὺσ δ’ ἄλλουσ εἱρ́γνυσι δήσασ.

δεσμεῖ δὲ καὶ τὴν μητέρα διενεχθεῖσαν περὶ τῆσ ἐξουσίασ, ταύτην γὰρ κυρίαν τῶν ὅλων ὁ Ιωἄννησ ἀπολελοίπει, καὶ μέχρι τοσαύτησ ὠμότητοσ προῆλθεν, ὥστε καὶ λιμῷ διαφθεῖραι δεδεμένην. Περιέρχεται δὲ αὐτῶν ἡ τίσισ εἰσ τὸν ἀδελφὸν Ἀντίγονον, ὃν ἠγάπα τε καὶ τῆσ βασιλείασ κοινωνὸν εἶχεν·

κτείνει γὰρ καὶ τοῦτον ἐκ διαβολῶν, ἃσ οἱ πονηροὶ τῶν κατὰ τὸ βασίλειον ἐνεσκευάσαντο. τὰ μὲν δὴ πρῶτα διηπίστει τοῖσ λεγομένοισ ὁ Ἀριστόβουλοσ ἅτε δὴ καὶ τὸν ἀδελφὸν ἀγαπῶν καὶ διδοὺσ φθόνῳ τὰ πολλὰ τῶν λογοποιουμένων. ὡσ δ’ ὁ Ἀντίγονοσ λαμπρὸσ ἀπὸ στρατείασ ἦλθεν εἰσ τὴν ἑορτήν, ἐν ᾗ σκηνοποιεῖσθαι πάτριον τῷ θεῷ, συνέβη μὲν κατ’ ἐκείνασ τὰσ ἡμέρασ νόσῳ χρήσασθαι τὸν Ἀριστόβουλον, τὸν δὲ Ἀντίγονον ἐπὶ τέλει τῆσ ἑορτῆσ ἀναβάντα μετὰ τῶν περὶ αὐτὸν ὁπλιτῶν ὡσ ἐνῆν μάλιστα κεκοσμημένον προσκυνῆσαι τὸ πλέον ὑπὲρ τοῦ ἀδελφοῦ.

κἀν τούτῳ προσιόντεσ οἱ πονηροὶ τῷ βασιλεῖ τήν τε πομπὴν τῶν ὁπλιτῶν ἐδήλουν καὶ τὸ παράστημα τοῦ Ἀντιγόνου μεῖζον ἢ κατ’ ἰδιώτην, ὅτι τε παρείη μετὰ μεγίστου συντάγματοσ ἀναιρήσων αὐτόν·

οὐ γὰρ ἀνέχεσθαι τιμὴν μόνον ἐκ βασιλείασ ἔχων, παρὸν αὐτὴν κατασχεῖν. Τούτοισ κατὰ μικρὸν ἄκων ἐπίστευσεν ὁ Ἀριστόβουλοσ, καὶ προνοῶν τοῦ μήθ’ ὑποπτεύων φανερὸσ γενέσθαι καὶ προησφαλίσθαι πρὸσ τὸ ἄδηλον καθίστησι μὲν τοὺσ σωματοφύλακασ ἔν τινι τῶν ὑπογαίων ἀλαμπεῖ, κατέκειτο δ’ ἐν τῇ βάρει πρότερον αὖθισ δ’ Ἀντωνίᾳ μετονομασθείσῃ, προστάξασ ἀνόπλου μὲν ἀπέχεσθαι, κτείνειν δὲ τὸν Ἀντίγονον, εἰ μετὰ τῶν ὅπλων προσίοι, καὶ πρὸσ αὐτὸν ἔπεμψεν τοὺσ προεροῦντασ ἄνοπλον ἐλθεῖν.

πρὸσ τοῦτο πάνυ πανούργωσ ἡ βασίλισσα συντάσσεται μετὰ τῶν ἐπιβούλων·

τοὺσ γὰρ πεμφθέντασ πείθουσιν τὰ μὲν παρὰ τοῦ βασιλέωσ σιωπῆσαι, λέγειν δὲ πρὸσ τὸν Ἀντίγονον ὡσ ὁ ἀδελφὸσ ἀκούσασ ὅπλα τε αὐτῷ παρεσκευακέναι κάλλιστα καὶ πολεμικὸν κόσμον ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ διὰ μὲν τὴν ἀσθένειαν αὐτὸσ ἐπιδεῖν ἕκαστα κωλυθείη, νῦν δ’ ἐπεὶ καὶ χωρίζεσθαι μέλλοισ, θεάσαιτ’ ἂν ἥδιστά σε ἐν τοῖσ ὅπλοισ. Ταῦτα ἀκούσασ ὁ Ἀντίγονοσ, ἐνῆγεν δ’ ἡ τοῦ ἀδελφοῦ διάθεσισ μηδὲν ὑποπτεύειν πονηρόν, ἐχώρει μετὰ τῶν ὅπλων ὡσ πρὸσ ἐπίδειξιν.

γενόμενοσ δὲ κατὰ τὴν σκοτεινὴν πάροδον, Στράτωνοσ ἐκαλεῖτο πύργοσ, ὑπὸ τῶν σωματοφυλάκων ἀναιρεῖται, βέβαιον ἀποδείξασ ὅτι πᾶσαν εὔνοιαν καὶ φύσιν κόπτει διαβολὴ καὶ οὐδὲν οὕτωσ τῶν ἀγαθῶν παθῶν ἰσχυρόν, ὃ τῷ φθόνῳ μέχρι παντὸσ ἀντέχει. Θαυμάσαι δ’ ἄν τισ ἐν τούτῳ καὶ Ιοὔδαν, Ἐσσαῖοσ ἦν γένοσ οὐκ ἔστιν ὅτε πταίσασ ἢ ψευσθεὶσ ἐν τοῖσ προαπαγγέλμασιν, ὃσ ἐπειδὴ καὶ τότε τὸν Ἀντίγονον ἐθεάσατο παριόντα διὰ τοῦ ἱεροῦ, πρὸσ τοὺσ γνωρίμουσ ἀνέκραγεν, ἦσαν δ’ οὐκ ὀλίγοι παρεδρεύοντεσ αὐτῷ τῶν μανθανόντων, "παπαί, νῦν ἐμοὶ καλόν, ἔφη, τὸ θανεῖν, ὅτε μου προτέθνηκεν ἡ ἀλήθεια καί τι τῶν ὑπ’ ἐμοῦ προρρηθέντων διέψευσται·

ζῇ γὰρ Ἀντίγονοσ οὑτοσὶ σήμερον ὀφείλων ἀνῃρῆσθαι.

χωρίον δὲ αὐτῷ πρὸσ σφαγὴν Στράτωνοσ πύργοσ εἵμαρτο· καὶ τοῦτο μὲν ἀπὸ ἑξακοσίων ἐντεῦθεν σταδίων ἐστίν, ὡρ͂αι δὲ τῆσ ἡμέρασ ἤδη τέσσαρεσ· ὁ δὴ χρόνοσ ἐκκρούει τὸ μάντευμα.

" ταῦτα εἰπὼν σκυθρωπὸσ ἐπὶ συννοίασ ὁ γέρων διεκαρτέρει, καὶ μετ’ ὀλίγον ἀνῃρημένοσ Ἀντίγονοσ ἠγγέλλετο κατὰ τὸ ὑπόγαιον χωρίον, ὃ δὴ καὶ αὐτὸ Στράτωνοσ ἐκαλεῖτο πύργοσ ὁμωνυμοῦν τῇ παραλίῳ Καισαρείᾳ. τοῦτο γοῦν τὸν μάντιν διετάραξεν. Ἀριστοβούλῳ γε μὴν εὐθὺσ ἡ περὶ τοῦ μύσουσ μεταμέλεια νόσον ἐνσκήπτει καὶ πρὸσ ἔννοιαν τοῦ φόνου τὴν ψυχὴν ἔχων ἀεὶ τεταραγμένην συνετήκετο, μέχρι τῶν σπλάγχνων ὑπ’ ἀκράτου τῆσ λύπησ σπαραττομένων ἄθρουν αἷμα ἀναβάλλει.

τοῦτό τισ τῶν ἐν τῇ θεραπείᾳ παίδων ἐκφέρων δαιμονίῳ προνοίᾳ σφάλλεται καθ’ ὃν τόπον Ἀντίγονοσ ἔσφακτο καὶ φαινομένοισ ἔτι τοῖσ ἀπὸ τοῦ φόνου σπίλοισ τὸ αἷμα τοῦ κτείναντοσ ἐπέχεεν.

ἤρθη δ’ εὐθὺσ οἰμωγὴ τῶν θεασαμένων ὥσπερ ἐπίτηδεσ τοῦ παιδὸσ ἐκεῖ ἐπικατασπείσαντοσ τὸ αἷμα. τῆσ δὲ βοῆσ ἀκούσασ ὁ βασιλεὺσ τὴν αἰτίαν ἐπυνθάνετο καὶ μηδενὸσ τολμῶντοσ εἰπεῖν μᾶλλον ἐνέκειτο μαθεῖν ἐθέλων·

τέλοσ δὲ ἀπειλοῦντι καὶ βιαζομένῳ τἀληθὲσ εἶπον. ὁ δὲ τοὺσ ὀφθαλμοὺσ ἐμπίπλησι δακρύων καὶ στενάξασ ὅσον ἦν αὐτῷ δύναμισ εἶπεν· "οὐκ ἄρα θεοῦ μέγαν ὀφθαλμὸν ἐπ’ ἔργοισ ἀθεμίτοισ λήσειν ἔμελλον, ἀλλά με ταχεῖα μέτεισι δίκη φόνου συγγενοῦσ.

μέχρι τοῦ μοι, σῶμα ἀναιδέστατον, τὴν ἀδελφῷ καὶ μητρὶ κατάκριτον ψυχὴν καθέξεισ; μέχρι τοῦ δ’ αὐτοῖσ ἐπισπείσω κατὰ μέροσ τοὐμὸν αἷμα; λαβέτωσαν ἀθρόον τοῦτο, καὶ μηκέτι ταῖσ ἐκ τῶν ἐμῶν σπλάγχνων χοαῖσ ἐπειρωνευέσθω τὸ δαιμόνιον. " ταῦτα εἰπὼν εὐθέωσ τελευτᾷ βασιλεύσασ οὐ πλεῖον ἐνιαυτοῦ. Λύσασα δ’ ἡ γυνὴ τοὺσ ἀδελφοὺσ αὐτοῦ βασιλέα καθίστησιν Ἀλέξανδρον τὸν καὶ καθ’ ἡλικίαν καὶ μετριότητι προύχειν δοκοῦντα.

ὁ δὲ παρελθὼν εἰσ τὴν ἐξουσίαν τὸν ἕτερον μὲν τῶν ἀδελφῶν βασιλειῶντα κτείνει, τὸν δὲ καταλιμπανόμενον ἀγαπῶντα τὸ ζῆν δίχα πραγμάτων εἶχεν. Γίνεται δ’ αὐτῷ καὶ πρὸσ τὸν Λάθουρον ἐπικληθέντα Πτολεμαῖον συμβολὴ πόλιν Ἀσωχὶν ᾑρηκότα, καὶ πολλοὺσ μὲν ἀνεῖλεν τῶν πολεμίων, ἡ δὲ νίκη πρὸσ Πτολεμαῖον ἔρρεψεν.

ἐπεὶ δ’ ὑπὸ τῆσ μητρὸσ Κλεοπάτρασ διωχθεὶσ εἰσ Αἴγυπτον ἀνεχώρησεν, Ἀλέξανδροσ Γαδάρων τε πολιορκίᾳ κρατεῖ καὶ Ἀμαθοῦντοσ, ὃ δὴ μέγιστον μὲν ἦν ἔρυμα τῶν ὑπὲρ Ιὀρδάνην, τὰ τιμιώτατα δὲ τῶν Θεοδώρου τοῦ Ζήνωνοσ κτημάτων ἦν ἐν αὐτῷ. ἐπελθὼν δ’ ἐξαίφνησ ὁ Θεόδωροσ τά τε σφέτερα καὶ τὴν τοῦ βασιλέωσ ἀποσκευὴν αἱρεῖ, τῶν δ’ Ιοὐδαίων εἰσ μυρίουσ κτείνει.

γίνεται δ’ ἐπάνω τῆσ πληγῆσ Ἀλέξανδροσ καὶ τραπόμενοσ εἰσ τὴν παράλιον αἱρεῖ Γάζαν τε καὶ Ῥάφειαν καὶ Ἀνθηδόνα τὴν αὖθισ ὑπὸ Ἡρώδου τοῦ βασιλέωσ Ἀγριππιάδα ἐπικληθεῖσαν. Ἐξανδραποδισαμένῳ δὲ ταύτασ ἐπανίσταται τὸ Ιοὐδαϊκὸν ἐν ἑορτῇ·

μάλιστα γὰρ ἐν ταῖσ εὐωχίαισ αὐτῶν στάσισ ἅπτεται. καὶ δοκεῖ μὴ ἂν κρείττων γενέσθαι τῆσ ἐπιβουλῆσ, εἰ μὴ τὸ ξενικὸν αὐτῷ παρεβοήθει· Πισίδαι καὶ Κίλικεσ ἦσαν· Σύρουσ γὰρ οὐκ ἐδέχετο μισθοφόρουσ διὰ τὴν ἔμφυτον αὐτῶν πρὸσ τὸ ἔθνοσ ἀπέχθειαν. κτείνασ δὲ τῶν ἐπαναστάντων ὑπὲρ ἑξακισχιλίουσ Ἀραβίασ ἥπτετο καὶ ταύτησ ἑλὼν Γαλααδίτασ καὶ Μωαβίτασ φόρον τε αὐτοῖσ ἐπιτάξασ ἀνέστρεψεν ἐπὶ Ἀμαθοῦν.

Θεοδώρου δὲ πρὸσ τὰσ εὐπραγίασ αὐτὸν καταπλαγέντοσ ἔρημον λαβὼν τὸ φρούριον κατέσκαψεν. Ἔπειτα συμβαλὼν Ὀβαίδᾳ τῷ Ἀράβων βασιλεῖ προλοχίσαντι κατὰ τὴν Γαυλάνην ἐνέδρασ αὐτῷ γενομένησ πᾶσαν ἀποβάλλει τὴν στρατιὰν συνωσθεῖσαν κατὰ βαθείασ φάραγγοσ καὶ πλήθει καμήλων συντριβεῖσαν.

διαφυγὼν δ’ αὐτὸσ εἰσ Ιἑροσόλυμα τῷ μεγέθει τῆσ συμφορᾶσ πάλαι μισοῦν τὸ ἔθνοσ ἠρέθισεν εἰσ ἐπανάστασιν. γίνεται δὲ καὶ τότε κρείττων καὶ μάχαισ ἐπαλλήλοισ οὐκ ἔλαττον πεντακισμυρίων Ιοὐδαίων ἀνεῖλεν ἐν ἓξ ἔτεσιν·

οὐ μὴν εὐφραίνετό γε ταῖσ νίκαισ τὴν ἑαυτοῦ βασιλείαν ἀναλίσκων· ὅθεν παυσάμενοσ τῶν ὅπλων λόγοισ ἐπεχείρει διαλύεσθαι πρὸσ τοὺσ ὑποτεταγμένουσ. οἱ δὲ μᾶλλον ἐμίσουν τὴν μετάνοιαν αὐτοῦ καὶ τοῦ τρόπου τὸ ἀνώμαλον, πυνθανομένῳ τε τὸ αἴτιον, τί ἂν ποιήσασ καταστείλειεν αὐτούσ, ἀποθανών, ἔλεγον·

νεκρῷ γὰρ ἂν διαλλαγῆναι μόλισ τῷ τοσαῦτα δράσαντι. ἅμα δὲ καὶ τὸν Ἄκαιρον ἐπικληθέντα Δημήτριον ἐπεκαλοῦντο. ῥᾳδίωσ δὲ ὑπακούσαντοσ κατ’ ἐλπίδα μειζόνων καὶ μετὰ στρατιᾶσ ἥκοντοσ συνέμισγον οἱ Ιοὐδαῖοι τοῖσ συμμάχοισ περὶ Σίκιμα. Δέχεται δ’ ἑκατέρουσ Ἀλέξανδροσ ἱππεῦσι μὲν χιλίοισ, μισθοφόροισ δὲ πεζοῖσ ὀκτακισχιλίοισ·

παρῆν δὲ αὐτῷ καὶ τὸ εὐνοοῦν Ιοὐδαϊκὸν εἰσ μυρίουσ. τῶν δ’ ἐναντίων ἱππεῖσ μὲν ἦσαν τρισχίλιοι, πεζῶν δὲ μύριοι τετρακισχίλιοι. καὶ πρὶν εἰσ χεῖρασ ἐλθεῖν διακηρύσσοντεσ οἱ βασιλεῖσ ἐπειρῶντο τῶν παρ’ ἀλλήλοισ ἀποστάσεων, Δημήτριοσ μὲν τοὺσ Ἀλεξάνδρου μισθοφόρουσ, Ἀλέξανδροσ δὲ τοὺσ ἅμα Δημητρίῳ Ιοὐδαίουσ μεταπείσειν ἐλπίσασ. ὡσ δ’ οὔτε Ιοὐδαῖοι θυμῶν οὔτε οἱ Ἕλληνεσ ἐπαύσαντο πίστεωσ, διεκρίνοντο ἤδη τοῖσ ὅπλοισ συμπεσόντεσ.

κρατεῖ δὲ τῇ μάχῃ Δημήτριοσ καίτοι πολλὰ τῶν Ἀλεξάνδρου μισθοφόρων καὶ ψυχῆσ ἔργα καὶ χειρὸσ ἐπιδειξαμένων.

χωρεῖ δὲ τὸ τέλοσ τῆσ παρατάξεωσ παρὰ δόξαν ἀμφοτέροισ· οὔτε γὰρ Δημητρίῳ παρέμειναν νικῶντι οἱ καλέσαντεσ, καὶ κατὰ οἶκτον τῆσ μεταβολῆσ Ἀλεξάνδρῳ προσεχώρησαν εἰσ τὰ ὄρη καταφυγόντι Ιοὐδαίων ἑξακισχίλιοι. ταύτην τὴν ῥοπὴν οὐκ ἤνεγκεν Δημήτριοσ, ἀλλ’ ὑπολαβὼν ἤδη μὲν ἀξιόμαχον εἶναι πάλιν Ἀλέξανδρον, μεταρρεῖν δὲ καὶ πᾶν τὸ ἔθνοσ εἰσ αὐτόν, ἀνεχώρησεν. Οὐ μὴν τό γε λοιπὸν πλῆθοσ ὑποχωρησάντων τῶν συμμάχων κατέθεντο τὰσ διαφοράσ, συνεχὴσ δὲ πρὸσ Ἀλέξανδρον ἦν αὐτοῖσ ὁ πόλεμοσ, μέχρι πλείστουσ ἀποκτείνασ τοὺσ λοιποὺσ ἀπήλασεν εἰσ Βεμέσελιν πόλιν καὶ ταύτην καταστρεψάμενοσ αἰχμαλώτουσ ἀνήγαγεν εἰσ Ιἑροσόλυμα.

προύκοψεν δὲ αὐτῷ δι’ ὑπερβολὴν ὀργῆσ εἰσ ἀσέβειαν τὸ τῆσ ὠμότητοσ·

τῶν γὰρ ληφθέντων ὀκτακοσίουσ ἀνασταυρώσασ ἐν μέσῃ τῇ πόλει γυναῖκάσ τε καὶ τέκνα αὐτῶν ἀπέσφαξεν ταῖσ ὄψεσι· καὶ ταῦτα πίνων καὶ συγκατακείμενοσ ταῖσ παλλακίσιν ἀφεώρα. τοσαύτη δὲ κατάπληξισ ἔσχεν τὸν δῆμον, ὥστε τῶν ἀντιστασιαστῶν κατὰ τὴν ἐπιοῦσαν νύκτα φυγεῖν ὀκτακισχιλίουσ ἔξω Ιοὐδαίασ ὅλησ, οἷσ ὁρ́οσ τῆσ φυγῆσ ὁ Ἀλεξάνδρου θάνατοσ κατέστη.

τοιούτοισ ἔργοισ ὀψὲ καὶ μόλισ ἡσυχίαν τῇ βασιλείᾳ πορίσασ ἀνεπαύσατο τῶν ὅπλων. Γίνεται δὲ πάλιν ἀρχὴ θορύβων Ἀντίοχοσ ὁ καὶ Διόνυσοσ ἐπικληθείσ, Δημητρίου μὲν ἀδελφὸσ ὤν, τελευταῖοσ δὲ τῶν ἀπὸ Σελεύκου·

τοῦτον γὰρ δείσασ στρατεύεσθαι ἐπὶ τοὺσ Ἄραβασ ὡρμημένον τὸ μὲν μεταξὺ τῆσ ὑπὲρ Ἀντιπατρίδοσ παρωρείου καὶ τῶν Ιὄππησ αἰγιαλῶν διαταφρεύει φάραγγι βαθείᾳ, πρὸ δὲ τῆσ τάφρου τεῖχοσ ἤγειρεν ὑψηλὸν καὶ ξυλίνουσ πύργουσ ἐτεκτήνατο τὰσ εὐμαρεῖσ ἐμβολὰσ ἀποφράττων. οὐ μὴν εἶρξαί γε τὸν Ἀντίοχον ἴσχυσεν·

ἐμπρήσασ γὰρ τοὺσ πύργουσ καὶ τὴν τάφρον χώσασ διήλαυνε μετὰ τῆσ δυνάμεωσ. θέμενοσ δὲ ἐν δευτέρῳ τὴν πρὸσ τὸν κωλύσαντα ἄμυναν εὐθὺσ ἐπὶ τοὺσ Ἄραβασ ᾔει. τῶν δὲ ὁ βασιλεὺσ ἀναχωρῶν εἰσ τὰ χρησιμώτερα τῆσ χώρασ πρὸσ τὴν μάχην, ἔπειτα τὴν ἵππον ἐξαίφνησ ἐπιστρέψασ, μυρία δ’ ἦν τὸν ἀριθμόν, ἀτάκτοισ ἐπιπίπτει τοῖσ περὶ τὸν Ἀντίοχον.

καρτερᾶσ δὲ μάχησ γενομένησ ἑώσ μὲν περιῆν Ἀντίοχοσ ἀντεῖχεν ἡ δύναμισ αὐτοῦ καίπερ ἀνέδην ὑπὸ τῶν Ἀράβων φονευόμενοι· πεσόντοσ δέ, καὶ γὰρ προεκινδύνευεν ἀεὶ τοῖσ ἡττωμένοισ παραβοηθῶν, ἐγκλίνουσιν πάντεσ, καὶ τὸ μὲν πλεῖστον αὐτῶν ἐπί τε τῆσ παρατάξεωσ κἀν τῇ φυγῇ διαφθείρεται, τοὺσ δὲ λοιποὺσ καταφυγόντασ εἰσ Κανὰ κώμην σπάνει τῶν ἐπιτηδείων ἀναλωθῆναι συνέβη πλὴν ὀλίγων ἅπαντασ.

Ἐκ τούτου Δαμασκηνοὶ διὰ τὸ πρὸσ Πτολεμαῖον τὸν Μενναίου μῖσοσ Ἀρέταν ἐπάγονται καὶ καθιστῶσιν κοίλησ Συρίασ βασιλέα.

στρατεύεται δ’ οὗτοσ ἐπὶ τὴν Ιοὐδαίαν καὶ μάχῃ νικήσασ Ἀλέξανδρον κατὰ συνθήκασ ἀνεχώρησεν. Ἀλέξανδροσ δὲ Πέλλαν ἑλὼν ἐπὶ Γέρασαν ᾔει πάλιν τῶν Θεοδώρου κτημάτων γλιχόμενοσ, καὶ τρισὶ τοὺσ φρουροὺσ περιβόλοισ ἀποτειχίσασ διὰ μάχησ τὸ χωρίον παραλαμβάνει.

καταστρέφεται δὲ καὶ Γαυλάνην καὶ Σελεύκειαν καὶ τὴν Ἀντιόχου φάραγγα καλουμένην, πρὸσ οἷσ Γάμαλα φρούριον καρτερὸν ἑλών, τὸν ἄρχοντα Δημήτριον ἐν αὐτῷ παραλύσασ ἐκ πολλῶν ἐγκλημάτων ἐπάνεισιν εἰσ Ιοὐδαίαν, τρία πληρώσασ ἔτη τῆσ στρατείασ.

ἀσμένωσ δ’ ὑπὸ τοῦ ἔθνουσ ἐδέχθη διὰ τὴν εὐπραγίαν, καὶ λαμβάνει τὴν ἀνάπαυσιν τοῦ πολεμεῖν ἀρχὴν νόσου. τεταρταίαισ δὲ περιόδοισ πυρετῶν ἐνοχλούμενοσ ᾠήθη διακρούσεσθαι τὴν νόσον πάλιν ἁψάμενοσ πραγμάτων.

διὸ δὴ στρατείαισ ἀκαίροισ ἑαυτὸν ἐπιδιδοὺσ καὶ βιαζόμενοσ παρὰ δύναμιν τὸ σῶμα πρὸσ τὰσ ἐνεργείασ ἀπήλλαξεν. τελευτᾷ γοῦν ἐν μέσοισ τοῖσ θορύβοισ στρεφόμενοσ βασιλεύσασ ἑπτὰ πρὸσ τοῖσ εἴκοσιν ἔτη. Καταλείπει δὲ τὴν βασιλείαν Ἀλεξάνδρᾳ τῇ γυναικὶ πεπεισμένοσ ταύτῃ μάλιστ’ ἂν ὑπακοῦσαι τοὺσ Ιοὐδαίουσ, ἐπειδὴ τῆσ ὠμότητοσ αὐτοῦ μακρὰν ἀποδέουσα καὶ ταῖσ παρανομίαισ ἀνθισταμένη τὸν δῆμον εἰσ εὔνοιαν προσηγάγετο.

καὶ οὐ διήμαρτεν τῆσ ἐλπίδοσ·

ἐκράτησεν γὰρ τῆσ ἀρχῆσ τὸ γύναιον διὰ δόξαν εὐσεβείασ· ἠκρίβου γὰρ δὴ μάλιστα τοῦ νόμου τὰ πάτρια καὶ τοὺσ πλημμελοῦντασ εἰσ τοὺσ ἱεροὺσ νόμουσ ἐξ ἀρχῆσ προεβάλλετο. δύο δ’ αὐτῇ παίδων ὄντων ἐξ Ἀλεξάνδρου τὸν μὲν πρεσβύτερον Ὑρκανὸν διά τε τὴν ἡλικίαν ἀποδείκνυσιν ἀρχιερέα καὶ ἄλλωσ ὄντα νωθέστερον ἢ ὥστε ἐνοχλεῖν περὶ τῶν ὅλων, τὸν δὲ νεώτερον Ἀριστόβουλον διὰ θερμότητα κατεῖχεν ἰδιώτην.

Παραφύονται δὲ αὐτῆσ εἰσ τὴν ἐξουσίαν Φαρισαῖοι, σύνταγμά τι Ιοὐδαίων δοκοῦν εὐσεβέστερον εἶναι τῶν ἄλλων καὶ τοὺσ νόμουσ ἀκριβέστερον ἀφηγεῖσθαι.

τούτοισ περισσὸν δή τι προσεῖχεν ἡ Ἀλεξάνδρα σεσοβημένη περὶ τὸ θεῖον.

οἱ δὲ τὴν ἁπλότητα τῆσ ἀνθρώπου κατὰ μικρὸν ὑπιόντεσ ἤδη καὶ διοικηταὶ τῶν ὅλων ἐγίνοντο διώκειν τε καὶ κατάγειν οὓσ ἐθέλοιεν, λύειν τε καὶ δεσμεῖν. καθόλου δὲ αἱ μὲν ἀπολαύσεισ τῶν βασιλείων ἐκείνων ἦσαν, τὰ δ’ ἀναλώματα καὶ αἱ δυσχέρειαι τῆσ Ἀλεξάνδρασ. δεινὴ δ’ ἦν τὰ μείζω διοικεῖν, δύναμίν τε ἀεὶ συγκροτοῦσα διπλασίονα κατέστησεν καὶ ξενικὴν συνήγαγεν οὐκ ὀλίγην, ὡσ μὴ μόνον κρατύνεσθαι τὸ οἰκεῖον ἔθνοσ, φοβερὰν δὲ καὶ τοῖσ ἔξωθεν εἶναι δυνάσταισ.

ἐκράτει δὲ τῶν μὲν ἄλλων αὐτή, Φαρισαῖοι δ’ αὐτῆσ. Διογένην γοῦν τινα τῶν ἐπισήμων φίλον Ἀλεξάνδρῳ γεγενημένον κτείνουσιν αὐτοὶ σύμβουλον ἐγκαλοῦντεσ γεγονέναι περὶ τῶν ἀνασταυρωθέντων ὑπὸ τοῦ βασιλέωσ ὀκτακοσίων.

ἐνῆγον δὲ τὴν Ἀλεξάνδραν εἰσ τὸ καὶ τοὺσ ἄλλουσ διαχειρίσασθαι τῶν παροξυνάντων ἐπ’ ἐκείνουσ τὸν Ἀλέξανδρον· ἐνδιδούσησ δ’ ὑπὸ δεισιδαιμονίασ ἀνῄρουν οὓσ ἐθέλοιεν αὐτοί. προσφεύγουσι δὲ Ἀριστοβούλῳ τῶν κινδυνευόντων οἱ προύχειν δοκοῦντεσ, κἀκεῖνοσ πείθει τὴν μητέρα φείσασθαι μὲν διὰ τὸ ἀξίωμα τῶν ἀνδρῶν, ἐκπέμψαι δ’ αὐτούσ, εἰ μὴ καθαροὺσ ὑπείληφεν, ἐκ τῆσ πόλεωσ.

οἱ μὲν οὖν δοθείσησ ἀδείασ ἐσκεδάσθησαν ἀνὰ τὴν χώραν· Ἀλεξάνδρα δὲ ἐκπέμψασα ἐπὶ Δαμασκὸν στρατιάν, πρόφασισ δ’ ἦν Πτολεμαῖοσ ἀεὶ θλίβων τὴν πόλιν, ταύτην μὲν ὑπεδέξατο μηθὲν ἀξιόλογον ἐργασαμένην.

Τιγράνην δὲ τὸν Ἀρμενίων βασιλέα προσκαθεζόμενον Πτολεμαί̈δι καὶ πολιορκοῦντα Κλεοπάτραν συνθήκαισ καὶ δώροισ ὑπηγάγετο.

φθάνει δ’ ἐκεῖνοσ ἀπαναστὰσ διὰ τὰσ οἴκοι ταραχὰσ ἐμβεβληκότοσ εἰσ τὴν Ἀρμενίαν Λευκόλλου. Κἀν τούτῳ νοσούσησ Ἀλεξάνδρασ ὁ νεώτεροσ τῶν παίδων Ἀριστόβουλοσ τὸν καιρὸν ἁρπάσασ μετὰ τῶν οἰκετῶν, εἶχεν δὲ πολλοὺσ καὶ πάντασ εὔνουσ διὰ τὴν θερμότητα, κρατεῖ μὲν τῶν ἐρυμάτων ἁπάντων, τοῖσ δ’ ἐκ τούτων χρήμασιν μισθοφόρουσ ἀθροίσασ ἑαυτὸν ἀποδείκνυσι βασιλέα.

πρὸσ ταῦτα ὀδυρόμενον τὸν Ὑρκανὸν ἡ μήτηρ οἰκτείρασα τήν τε γυναῖκα καὶ τοὺσ παῖδασ Ἀριστοβούλου καθείργνυσιν εἰσ τὴν Ἀντωνίαν·

φρούριον δ’ ἦν τῷ βορείῳ κλίματι τοῦ ἱεροῦ προσκείμενον, πάλαι μέν, ὡσ ἔφην, βᾶρισ ὀνομαζόμενον, αὖθισ δὲ ταύτησ τυχὸν τῆσ προσηγορίασ ἐπικρατήσαντοσ Ἀντωνίου, καθάπερ ἀπό τε τοῦ Σεβαστοῦ καὶ Ἀγρίππα Σεβαστὴ καὶ Ἀγριππιὰσ πόλεισ ἐπωνομάσθησαν. πρὶν δὲ ἐπεξελθεῖν Ἀλεξάνδρα τὸν Ἀριστόβουλον τῆσ τἀδελφοῦ καταλύσεωσ τελευτᾷ διοικήσασα τὴν ἀρχὴν ἔτεσιν ἐννέα.

Καὶ κληρονόμοσ μὲν ἦν τῶν ὅλων Ὑρκανόσ, ᾧ καὶ ζῶσα τὴν βασιλείαν ἐνεχείρισεν, δυνάμει δὲ καὶ φρονήματι προεῖχεν ὁ Ἀριστόβουλοσ.

γενομένησ δὲ αὐτοῖσ περὶ τῶν ὅλων συμβολῆσ περὶ Ιἑριχοῦντα καταλιπόντεσ οἱ πολλοὶ τὸν Ὑρκανὸν μεταβαίνουσιν πρὸσ τὸν Ἀριστόβουλον. ὁ δὲ μετὰ τῶν συμμεινάντων φθάνει συμφυγὼν ἐπὶ τὴν Ἀντωνίαν καὶ κυριεύσασ τῶν πρὸσ σωτηρίαν ὁμήρων·

ταῦτα δ’ ἦν ἡ Ἀριστοβούλου γυνὴ μετὰ τῶν τέκνων. ἀμέλει πρὶν ἀνηκέστου πάθουσ διελύθησαν, ὥστε βασιλεύειν μὲν Ἀριστόβουλον, Ὑρκανὸν δὲ ἐκστάντα τῆσ ἄλλησ ἀπολαύειν τιμῆσ ὥσπερ ἀδελφὸν βασιλέωσ. ἐπὶ τούτοισ διαλλαγέντεσ ἐν τῷ ἱερῷ καὶ τοῦ λαοῦ περιεστῶτοσ φιλοφρόνωσ ἀλλήλουσ ἀσπασάμενοι διήμειψαν τὰσ οἰκίασ·

Ἀριστόβουλοσ μὲν γὰρ εἰσ τὰ βασίλεια, Ὑρκανὸσ δὲ ἀνεχώρησεν εἰσ τὴν Ἀριστοβούλου οἰκίαν. Δέοσ δὲ τοῖσ τε ἄλλοισ τῶν Ἀριστοβούλου διαφόρων ἐμπίπτει παρ’ ἐλπίδα κρατήσαντοσ καὶ μάλιστα Ἀντιπάτρῳ πάλαι διαμισουμένῳ.

γένοσ δ’ ἦν Ἰδουμαῖοσ προγόνων τε ἕνεκα καὶ πλούτου καὶ τῆσ ἄλλησ ἰσχύοσ πρωτεύων τοῦ ἔθνουσ. οὗτοσ ἅμα καὶ τὸν Ὑρκανὸν Ἀρέτᾳ προσφυγόντα τῷ βασιλεῖ τῆσ Ἀραβίασ ἀνακτήσασθαι τὴν βασιλείαν ἔπειθεν καὶ τὸν Ἀρέταν δέξασθαί τε τὸν Ὑρκανὸν καὶ καταγαγεῖν ἐπὶ τὴν ἀρχήν, πολλὰ μὲν τὸν Ἀριστόβουλον εἰσ τὸ ἦθοσ διαβάλλων, πολλὰ δ’ ἐπαινῶν τὸν Ὑρκανὸν [παρῄνει δέξασθαι], καὶ ὡσ πρέπον εἰή τὸν οὕτω λαμπρᾶσ προεστῶτα βασιλείασ ὑπερέχειν χεῖρα τῷ ἀδικουμένῳ·

ἀδικεῖσθαι δὲ τὸν Ὑρκανὸν στερηθέντα τῆσ κατὰ τὸ πρεσβεῖον αὐτῷ προσηκούσησ ἀρχῆσ. προκατασκευάσασ δὲ ἀμφοτέρουσ, νύκτωρ ἀναλαβὼν τὸν Ὑρκανὸν ἀπὸ τῆσ πόλεωσ ἀποδιδράσκει καὶ συντόνῳ φυγῇ χρώμενοσ εἰσ τὴν καλουμένην Πέτραν διασώζεται·

βασίλειον αὕτη τῆσ Ἀραβίασ ἐστίν. ἔνθα τῷ Ἀρέτᾳ τὸν Ὑρκανὸν ἐγχειρίσασ καὶ πολλὰ μὲν καθομιλήσασ, πολλοῖσ δὲ δώροισ ὑπελθὼν δοῦναι δύναμιν αὐτῷ πείθει τὴν κατάξουσαν αὐτόν·

ἦν δ’ αὕτη πεζῶν τε καὶ ἱππέων πέντε μυριάδεσ, πρὸσ ἣν οὐκ ἀντέσχεν Ἀριστόβουλοσ, ἀλλ’ ἐν τῇ πρώτῃ συμβολῇ λειφθεὶσ εἰσ Ιἑροσόλυμα συνελαύνεται. κἂν ἔφθη κατὰ κράτοσ ληφθείσ, εἰ μὴ Σκαῦροσ ὁ Ῥωμαίων στρατηγὸσ ἐπαναστὰσ αὐτῶν τοῖσ καιροῖσ ἔλυσε τὴν πολιορκίαν·

ὃσ ἐπέμφθη μὲν εἰσ Συρίαν ἀπὸ Ἀρμενίασ ὑπὸ Πομπηίου Μάγνου πολεμοῦντοσ πρὸσ Τιγράνην, παραγενόμενοσ δὲ εἰσ Δαμασκὸν ἑαλωκυῖαν προσφάτωσ ὑπὸ Μετέλλου καὶ Λολλίου καὶ τούτουσ μεταστήσασ, ἐπειδὴ τὰ κατὰ τὴν Ιοὐδαίαν ἐπύθετο, καθάπερ ἐφ’ ἑρ́μαιον ἠπείχθη. Παρελθόντοσ γοῦν εἰσ τὴν χώραν πρέσβεισ εὐθέωσ ἧκον παρὰ τῶν ἀδελφῶν ἑκατέρου δεομένου βοηθεῖν αὐτῷ.

γίνεται δ’ ἐπίπροσθεν τοῦ δικαίου τὰ παρὰ Ἀριστοβούλου τριακόσια τάλαντα· τοσοῦτον γὰρ λαβὼν Σκαῦροσ ἐπικηρυκεύεται πρόσ τε Ὑρκανὸν καὶ τοὺσ Ἄραβασ ἀπειλῶν Ῥωμαίουσ καὶ Πομπήιον, εἰ μὴ λύσειαν τὴν πολιορκίαν. ἀνεχώρει δὲ ἐκ τῆσ Ιοὐδαίασ εἰσ Φιλαδέλφειαν Ἀρέτασ καταπλαγείσ, καὶ πάλιν εἰσ Δαμασκὸν Σκαῦροσ.

Ἀριστοβούλῳ δ’ οὐκ ἀπέχρησεν τὸ μὴ ἁλῶναι, πᾶσαν δὲ τὴν δύναμιν ἐπισυλλέξασ εἵπετο τοῖσ πολεμίοισ καὶ περὶ τὸν καλούμενον Παπυρῶνα συμβαλὼν αὐτοῖσ ὑπὲρ ἑξακισχιλίουσ κτείνει, μεθ’ ὧν καὶ τὸν ἀδελφὸν τὸν Ἀντιπάτρου Φαλλίωνα.

Ὑρκανὸσ δὲ καὶ Ἀντίπατροσ τῶν Ἀράβων ἀφαιρεθέντεσ μετέφερον ἐπὶ τοὺσ ἐναντίουσ τὴν ἐλπίδα, καὶ ἐπειδὴ Πομπήιοσ ἐπιὼν τὴν Συρίαν εἰσ Δαμασκὸν ἧκεν, ἐπ’ αὐτὸν καταφεύγουσιν καὶ δίχα δωρεῶν αἷσ καὶ πρὸσ τὸν Ἀρέταν δικαιολογίαισ χρώμενοι κατηντιβόλουν μισῆσαι μὲν τὴν Ἀριστοβούλου βίαν, κατάγειν δὲ ἐπὶ τὴν βασιλείαν τὸν καὶ τρόπῳ καὶ καθ’ ἡλικίαν προσήκοντα.

οὐ μὴν οὐδ’ Ἀριστόβουλοσ ὑστέρει πεποιθὼσ τῇ Σκαύρου δωροδοκίᾳ παρῆν τε καὶ αὐτὸσ ὡσ οἱο͂́ν τε βασιλικώτατα κεκοσμηκὼσ ἑαυτόν.

ἀδοξήσασ δὲ πρὸσ τὰσ θεραπείασ καὶ μὴ φέρων δουλεύειν ταῖσ χρείαισ ταπεινότερον τοῦ σχήματοσ ἀπὸ διὸσ ἡλίου πόλεωσ χωρίζεται. Πρὸσ ταῦτ’ ἀγανακτήσασ Πομπήιοσ πολλὰ καὶ τῶν περὶ Ὑρκανὸν ἱκετευόντων ὡρ́μησεν ἐπ’ Ἀριστόβουλον, ἀναλαβὼν τήν τε Ῥωμαϊκὴν δύναμιν καὶ πολλοὺσ ἐκ τῆσ Συρίασ συμμάχουσ.

ἐπεὶ δὲ παρελαύνων Πέλλαν καὶ Σκυθόπολιν ἧκεν εἰσ Κορέασ.

ὅθεν ἡ Ιοὐδαίων ἄρχεται χώρα κατὰ τὴν μεσόγειον ἀνιόντων, ἀκούσασ συμπεφευγέναι τὸν Ἀριστόβουλον εἰσ Ἀλεξάνδρειον, τοῦτο δ’ ἐστὶν φρούριον τῶν πάνυ φιλοτίμωσ ἐξησκημένων ὑπὲρ ὄρουσ ὑψηλοῦ κείμενον, πέμψασ καταβαίνειν αὐτὸν ἐκέλευσεν. τῷ δ’ ἦν μὲν ὁρμὴ καλουμένῳ δεσποτικώτερον διακινδυνεύειν μᾶλλον ἢ ὑπακοῦσαι, καθεώρα δὲ τὸ πλῆθοσ ὀρρωδοῦν, καὶ παρῄνουν οἱ φίλοι σκέπτεσθαι τὴν Ῥωμαίων ἰσχὺν οὖσαν ἀνυπόστατον.

οἷσ πεισθεὶσ κάτεισιν πρὸσ Πομπήιον καὶ πολλὰ περὶ τοῦ δικαίωσ ἄρχειν ἀπολογηθεὶσ ὑπέστρεψεν εἰσ τὸ ἔρυμα. πάλιν τε τἀδελφοῦ προκαλουμένου καταβὰσ καὶ διαλεχθεὶσ περὶ τῶν δικαίων ἄπεισιν μὴ κωλύοντοσ τοῦ Πομπηί̈ου.

μέσοσ δ’ ἦν ἐλπίδοσ καὶ δέουσ, καὶ κατῄει μὲν ὡσ δυσωπήσων Πομπήιον πάντ’ ἐπιτρέπειν αὐτῷ, πάλιν δὲ ἀνέβαινεν εἰσ τὴν ἄκραν, ὡσ μὴ προκαταλύειν δόξειεν αὑτόν. ἐπεὶ μέντοι Πομπήιοσ ἐξίστασθαί τε τῶν φρουρίων ἐκέλευεν αὐτῷ καὶ παράγγελμα τῶν φρουράρχων ἐχόντων μόναισ πειθαρχεῖν ταῖσ αὐτογράφοισ ἐπιστολαῖσ, ἠνάγκαζεν αὐτὸν ἑκάστοισ γράφειν ἐκχωρεῖν, ποιεῖ μὲν τὰ προσταχθέντα, ἀγανακτήσασ δὲ ἀνεχώρησεν εἰσ Ιἑροσόλυμα καὶ παρεσκευάζετο πολεμεῖν πρὸσ Πομπήιον.

Ὁ δέ, οὐ γὰρ ἐδίδου χρόνον ταῖσ παρασκευαῖσ, εὐθέωσ εἵπετο, καὶ προσεπέρρωσεν τὴν ὁρμὴν ὁ Μιθριδάτου θάνατοσ ἀγγελθεὶσ αὐτῷ περὶ Ιἑριχοῦντα, ἔνθα τῆσ Ιοὐδαίασ τὸ πιότατον φοίνικά τε πάμπολυν καὶ βάλσαμον τρέφει.

τοῦτο λίθοισ ὀξέσιν ἐπιτέμνοντεσ τὰ πρέμνα συνάγουσιν κατὰ τὰσ τομὰσ ἐκδακρῦον. καὶ στρατοπεδευσάμενοσ ἐν τῷ χωρίῳ μίαν ἑσπέραν ἑώθεν ἠπείγετο πρὸσ τὰ Ιἑροσόλυμα.

καταπλαγεὶσ δὲ τὴν ἔφοδον Ἀριστόβουλοσ ἱκέτησ ἀπαντᾷ χρημάτων τε ὑποσχέσει καὶ τῷ μετὰ τῆσ πόλεωσ ἐπιτρέπειν καὶ ἑαυτὸν χαλεπαίνοντα καταστέλλει τὸν Πομπήιον. οὐ μήν τι τῶν ὡμολογημένων ἐγένετο·

τὸν γὰρ ἐπὶ τὴν κομιδὴν τῶν χρημάτων ἐκπεμφθέντα Γαβίνιον οἱ τὰ Ἀριστοβούλου φρονοῦντεσ οὐδὲ τῇ πόλει δέχονται. Πρὸσ ταῦτα ἀγανακτήσασ Πομπήιοσ Ἀριστόβουλον μὲν ἐφρούρει, πρὸσ δὲ τὴν πόλιν ἐλθὼν περιεσκόπει ὅπωσ δεῖ προσβαλεῖν, τήν τε ὀχυρότητα τῶν τειχῶν δυσμεταχείριστον ὁρῶν καὶ τὴν πρὸ τούτων φάραγγα φοβερὰν τό τε ἱερὸν ἐντὸσ τῆσ φάραγγοσ ὀχυρώτατα τετειχισμένον, ὥστε τοῦ ἄστεοσ ἁλισκομένου δευτέραν εἶναι καταφυγὴν τοῦτο τοῖσ πολεμίοισ.

Διαποροῦντοσ δ’ ἐπὶ πολὺν χρόνον στάσισ τοῖσ ἔνδον ἐμπίπτει, τῶν μὲν Ἀριστοβούλου πολεμεῖν ἀξιούντων καὶ ῥύεσθαι τὸν βασιλέα, τῶν δὲ τὰ Ὑρκανοῦ φρονούντων ἀνοίγειν Πομπηίῳ τὰσ πύλασ·

πολλοὺσ δὲ τούτουσ ἐποίει τὸ δέοσ ἀφορῶντασ εἰσ τὴν τῶν Ῥωμαίων εὐταξίαν. ἡττώμενον δὲ τὸ Ἀριστοβούλου μέροσ εἰσ τὸ ἱερὸν ἀνεχώρησεν καὶ τὴν συνάπτουσαν ἀπ’ αὐτοῦ τῇ πόλει γέφυραν ἀποκόψαντεσ ἀντισχεῖν εἰσ ἔσχατον παρεσκευάζοντο.

τῶν δὲ ἑτέρων δεχομένων Ῥωμαίουσ τῇ πόλει καὶ τὰ βασίλεια παραδιδόντων ἐπὶ μὲν ταῦτα Πομπήιοσ ἕνα τῶν ὑφ’ ἑαυτῷ στρατηγῶν Πείσωνα εἰσπέμπει μετὰ στρατιᾶσ· ὃσ διαλαβὼν φρουραῖσ τὴν πόλιν, ἐπειδὴ τῶν εἰσ τὸ ἱερὸν καταφυγόντων οὐδένα λόγοισ ἔπειθεν συμβῆναι, τὰ πέριξ εἰσ προσβολὰσ εὐτρέπιζεν ἔχων τοὺσ περὶ τὸν Ὑρκανὸν εἴσ τε τὰσ ἐπινοίασ καὶ τὰσ ὑπηρεσίασ προθύμουσ.

Αὐτὸσ δὲ κατὰ τὸ προσάρκτιον κλίμα τήν τε τάφρον ἔχου καὶ τὴν φάραγγα πᾶσαν ὕλην συμφορούσησ τῆσ δυνάμεωσ.

χαλεπὸν δ’ ἦν τὸ ἀναπληροῦν διὰ βάθοσ ἄπειρον καὶ τῶν Ιοὐδαίων πάντα τρόπον εἰργόντων ἄνωθεν, κἂν ἀτέλεστοσ ἔμεινεν τοῖσ Ῥωμαίοισ ὁ πόνοσ, εἰ μὴ τὰσ ἑβδομάδασ ἐπιτηρῶν ὁ Πομπήιοσ, ἐν αἷσ παντὸσ ἔργου διὰ τὴν θρησκείαν χεῖρασ ἀπίσχουσιν Ιοὐδαῖοι, τὸ χῶμα ὕψου τῆσ κατὰ χεῖρα συμβολῆσ εἴργων τοὺσ στρατιώτασ· ὑπὲρ μόνου γὰρ τοῦ σώματοσ ἀμύνονται τοῖσ σαββάτοισ.

ἤδη δὲ ἀναπεπληρωμένησ τῆσ φάραγγοσ πύργουσ ὑψηλοὺσ ἐπιστήσασ τῷ χώματι καὶ προσαγαγὼν τὰσ ἐκ Τύρου κομισθείσασ μηχανὰσ ἐπειρᾶτο τοῦ τείχουσ·

ἀνέστελλον δὲ αἱ πετροβόλοι τοὺσ καθύπερθεν κωλύοντασ. ἀντεῖχον δ’ ἐπὶ πλεῖον οἱ κατὰ τοῦτο τὸ μέροσ πύργοι μεγέθει τε καὶ κάλλει διαφέροντεσ. Ἔνθα δὴ πολλὰ τῶν Ῥωμαίων κακοπαθούντων ὁ Πομπήιοσ τά τε ἄλλα τῆσ καρτερίασ τοὺσ Ιοὐδαίουσ ἀπεθαύμαζεν καὶ μάλιστα τοῦ μηδὲν παραλῦσαι·

τῆσ θρησκείασ ἐν μέσοισ τοῖσ βέλεσιν ἀνειλημένουσ· ὥσπερ γὰρ εἰρήνησ βαθείασ κατεχούσησ τὴν πόλιν αἵ τε θυσίαι καθ’ ἡμέραν καὶ οἱ ἐναγισμοὶ καὶ πᾶσα θεραπεία κατὰ τἀκριβὲσ ἐξετελεῖτο τῷ θεῷ, καὶ οὐδὲ κατ’ αὐτὴν τὴν ἅλωσιν περὶ τῷ βωμῷ φονευόμενοι τῶν καθ’ ἡμέραν νομίμων εἰσ τὴν θρησκείαν ἀπέστησαν. τρίτῳ γὰρ μηνὶ τῆσ πολιορκίασ μόλισ ἕνα τῶν πύργων καταρρίψαντεσ εἰσέπιπτον εἰσ τὸ ἱερόν.

ὁ δὲ πρῶτοσ ὑπερβῆναι τολμήσασ τὸ τεῖχοσ Σύλλα παῖσ ἦν Φαῦστοσ Κορνήλιοσ καὶ μετ’ αὐτὸν ἑκατοντάρχαι δύο Φούριοσ καὶ Φάβιοσ. εἵπετο δὲ ἑκάστῳ τὸ ἴδιον στῖφοσ, καὶ περισχόντεσ πανταχοῦ τὸ ἱερὸν ἔκτεινον οὓσ μὲν τῷ ναῷ προσφεύγοντασ, οὓσ δὲ ἀμυνομένουσ πρὸσ ὀλίγον. Ἔνθα πολλοὶ τῶν ἱερέων ξιφήρεισ τοὺσ πολεμίουσ ἐπιόντασ βλέποντεσ ἀθορύβωσ ἐπὶ τῆσ θρησκείασ ἔμειναν, σπένδοντεσ δὲ ἀπεσφάττοντο καὶ θυμιῶντεσ καὶ τῆσ πρὸσ τὸ θεῖον θεραπείασ ἐν δευτέρῳ τὴν σωτηρίαν τιθέμενοι.

πλεῖστοι δ’ ὑπὸ τῶν ὁμοφύλων ἀντιστασιαστῶν ἀνῃροῦντο καὶ κατὰ τῶν κρημνῶν ἔρριπτον ἑαυτοὺσ ἄπειροι· καὶ τὰ περὶ τὸ τεῖχοσ δ’ ἔνιοι μανιῶντεσ ἐν ταῖσ ἀμηχανίαισ ὑπέπρησαν καὶ συγκατεφλέγοντο. Ιοὐδαίων μὲν οὖν ἀνῃρέθησαν μύριοι καὶ δισχίλιοι, Ῥωμαίων δὲ ὀλίγοι μὲν πάνυ νεκροί, τραυματίαι δ’ ἐγένοντο πλείουσ.

Οὐδὲν δὲ οὕτωσ ἐν ταῖσ τότε συμφοραῖσ καθήψατο τοῦ ἔθνουσ ὡσ τὸ τέωσ ἀόρατον ἅγιον ἐκκαλυφθὲν ὑπὸ τῶν ἀλλοφύλων·

παρελθὼν γοῦν σὺν τοῖσ περὶ αὐτὸν ὁ Πομπήιοσ εἰσ τὸν ναόν, ἔνθα μόνῳ θεμιτὸν ἦν παριέναι τῷ ἀρχιερεῖ, τὰ ἔνδον ἐθεάσατο, λυχνίαν τε καὶ λύχνουσ καὶ τράπεζαν καὶ σπονδεῖα καὶ θυμιατήρια, ὁλόχρυσα πάντα, πλῆθόσ τε ἀρωμάτων σεσωρευμένον καὶ τῶν ἱερῶν χρημάτων εἰσ τάλαντα δισχίλια. οὔτε δὲ τούτων οὔτε ἄλλου τινὸσ τῶν ἱερῶν κειμηλίων ἥψατο, ἀλλὰ καὶ μετὰ μίαν τῆσ ἁλώσεωσ ἡμέραν καθᾶραι τὸ ἱερὸν τοῖσ νεωκόροισ προσέταξεν καὶ τὰσ ἐξ ἔθουσ ἐπιτελεῖν θυσίασ.

αὖθισ δ’ ἀποδείξασ Ὑρκανὸν ἀρχιερέα τά τε ἄλλα προθυμότατον ἑαυτὸν ἐν τῇ πολιορκίᾳ παρασχόντα καὶ διότι τὸ κατὰ τὴν χώραν πλῆθοσ ἀπέστησεν Ἀριστοβούλῳ συμπολεμεῖν ὡρμημένον, ἐκ τούτων, ὅπερ ἦν προσῆκον ἀγαθῷ στρατηγῷ, τὸν λαὸν εὐνοίᾳ πλέον ἢ δέει προσηγάγετο. ἐν δὲ τοῖσ αἰχμαλώτοισ ἐλήφθη καὶ ὁ Ἀριστοβούλου πενθερόσ, ὁ δ’ αὐτὸσ ἦν καὶ θεῖοσ αὐτῷ.

καὶ τοὺσ αἰτιωτάτουσ μὲν τοῦ πολέμου πελέκει κολάζει, Φαῦστον δὲ καὶ τοὺσ μετ’ αὐτοῦ γενναίωσ ἀγωνισαμένουσ λαμπροῖσ ἀριστείοισ δωρησάμενοσ τῇ τε χώρᾳ καὶ τοῖσ Ιἑροσολύμοισ ἐπιτάσσει φόρον. Ἀφελόμενοσ δὲ τοῦ ἔθνουσ καὶ τὰσ ἐν κοίλῃ Συρίᾳ πόλεισ, ἃσ εἷλον, ὑπέταξεν τῷ κατ’ ἐκεῖνο Ῥωμαίων στρατηγῷ κατατεταγμένῳ καὶ μόνοισ αὐτοὺσ τοῖσ ἰδίοισ ὁρ́οισ περιέκλεισεν.

ἀνακτίζει δὲ καὶ Γάδαρα ὑπὸ Ιοὐδαίων κατεστραμμένην Γαδαρεῖ τινὶ τῶν ἰδίων ἀπελευθέρων Δημητρίῳ χαριζόμενοσ. ἠλευθέρωσεν δὲ ἀπ’ αὐτῶν καὶ τὰσ ἐν τῇ μεσογείᾳ πόλεισ, ὅσασ μὴ φθάσαντεσ κατέσκαψαν, Ἵππον Σκυθόπολίν τε καὶ Πέλλαν καὶ Σαμάρειαν καὶ Ιἄμνειαν καὶ Μάρισαν Ἄζωτόν τε καὶ Ἀρέθουσαν, ὁμοίωσ δὲ καὶ τὰσ παραλίουσ Γάζαν Ιὄππην Δῶρα καὶ τὴν πάλαι μὲν Στράτωνοσ πύργον καλουμένην, ὕστερον δὲ μετακτισθεῖσάν τε ὑφ’ Ἡρώδου βασιλέωσ λαμπροτάτοισ κατασκευάσμασιν καὶ μετονομασθεῖσαν Καισάρειαν.

ἃσ πάσασ τοῖσ γνησίοισ ἀποδοὺσ πολίταισ κατέταξεν εἰσ τὴν Συριακὴν ἐπαρχίαν.

παραδοὺσ δὲ ταύτην τε καὶ τὴν Ιοὐδαίαν καὶ τὰ μέχρισ Αἰγύπτου καὶ Εὐφράτου Σκαύρῳ διέπειν καὶ δύο τῶν ταγμάτων, αὐτὸσ διὰ Κιλικίασ εἰσ Ῥώμην ἠπείγετο τὸν Ἀριστόβουλον ἄγων μετὰ τῆσ γενεᾶσ αἰχμάλωτον. δύο δ’ ἦσαν αὐτῷ θυγατέρεσ καὶ δύο υἱεῖσ, ὧν ὁ ἕτεροσ μὲν Ἀλέξανδροσ ἐκ τῆσ ὁδοῦ διαδιδράσκει, σὺν δὲ ταῖσ ἀδελφαῖσ ὁ νεώτεροσ Ἀντίγονοσ εἰσ Ῥώμην ἐκομίζετο.

Κἀν τούτῳ Σκαῦροσ εἰσ τὴν Ἀραβίαν ἐμβαλὼν τῆσ μὲν Πέτρασ εἴργετο ταῖσ δυσχωρίαισ, ἐπόρθει δὲ τὰ πέριξ πολλὰ κἀν τούτῳ κακοπαθῶν·

ἐλίμωττεν γὰρ ἡ στρατιά. καὶ πρὸσ τοῦτο Ὑρκανὸσ ἐπεβοήθει διὰ Ἀντιπάτου τὰ ἐπιτήδεια πέμπων. ὃν καὶ καθίησι Σκαῦροσ ὄντα συνήθη πρὸσ Ἀρέταν, ὅπωσ ἐπὶ χρήμασιν διαλύσαιτο τὸν πόλεμον. πείθεται δὲ ὁ Ἄραψ τριακόσια δοῦναι τάλαντα, κἀπὶ τούτοισ Σκαῦροσ ἐξῆγεν τῆσ Ἀραβίασ τὴν δύναμιν. Ὁ δ’ ἀποδρὰσ τῶν Ἀριστοβούλου παίδων Πομπήιον Ἀλέξανδροσ χρόνῳ συναγαγὼν χεῖρα συχνὴν βαρὺσ ἦν Ὑρκανῷ καὶ τὴν Ιοὐδαίαν κατέτρεχεν, ἐδόκει τε ἂν καταλῦσαι ταχέωσ αὐτόν, ὅσ γε ἤδη καὶ τὸ καταρριφθὲν ὑπὸ Πομπηίου τεῖχοσ ἐν Ιἑροσολύμοισ ἀνακτίζειν ἐθάρρει προσελθών, εἰ μὴ Γαβίνιοσ εἰσ Συρίαν πεμφθεὶσ Σκαύρῳ διάδοχοσ τά τε ἄλλα γενναῖον ἀπέδειξεν ἑαυτὸν ἐν πολλοῖσ καὶ ἐπ’ Ἀλέξανδρον ὡρ́μησεν.

ὁ δὲ δείσασ πρὸσ τὴν ἔφοδον δύναμίν τε πλείω συνέλεγεν, ὡσ γενέσθαι μυρίουσ μὲν ὁπλίτασ χιλίουσ δὲ καὶ πεντακοσίουσ ἱππεῖσ, καὶ τὰ ἐπιτήδεια τῶν χωρίων ἐτείχιζε Ἀλεξάνδρειόν τε καὶ Ὑρκάνειον καὶ Μαχαιροῦντα πρὸσ τοῖσ Ἀραβίοισ ὄρεσιν.

Γαβίνιοσ δὲ μετὰ μέρουσ τῆσ στρατιᾶσ Μᾶρκον Ἀντώνιον προπέμψασ αὐτὸσ εἵπετο τὴν ὅλην ἔχων δύναμιν.

οἱ δὲ περὶ τὸν Ἀντίπατρον ἐπίλεκτοι καὶ τὸ ἄλλο τάγμα τῶν Ιοὐδαίων, ὧν Μάλιχοσ ἦρχεν καὶ Πειθόλαοσ, συμμίξαντεσ τοῖσ περὶ Μᾶρκον Ἀντώνιον ἡγεμόσιν ὑπήντων Ἀλεξάνδρῳ. καὶ μετ’ οὐ πολὺ παρῆν ἅμα τῇ φάλαγγι Γαβίνιοσ. ἑνουμένην δὲ τὴν τῶν πολεμίων δύναμιν οὐχ ὑπομείνασ Ἀλέξανδροσ ἀνεχώρει καὶ πλησίον ἤδη Ιἑροσολύμων γενόμενοσ ἀναγκάζεται συμβαλεῖν καὶ κατὰ τὴν μάχην ἑξακισχιλίουσ ἀποβαλών, ὧν τρισχίλιοι μὲν ἔπεσον τρισχίλιοι δὲ ἐζωγρήθησαν, φεύγει σὺν τοῖσ καταλειφθεῖσιν εἰσ Ἀλεξάνδρειον.

Γαβίνιοσ δὲ πρὸσ τὸ Ἀλεξάνδρειον ἐλθὼν ἐπειδὴ πολλοὺσ εὑρ͂εν ἐστρατοπεδευμένουσ, ἐπειρᾶτο συγγνώμησ ὑποσχέσει περὶ τῶν ἡμαρτημένων πρὸ μάχησ αὐτοὺσ προσαγαγέσθαι·

μηδὲν δὲ μέτριον φρονούντων ἀποκτείνασ πολλοὺσ τοὺσ λοιποὺσ ἀπέκλεισεν εἰσ τὸ ἔρυμα. κατὰ ταύτην ἀριστεύει τὴν μάχην ὁ ἡγεμὼν Μᾶρκοσ Ἀντώνιοσ, πανταχοῦ μὲν γενναῖοσ ἀεὶ φανείσ, οὐδαμοῦ δ’ οὕτωσ.

Γαβίνιοσ δὲ τοὺσ ἐξαιρήσοντασ τὸ φρούριον καταλιπὼν αὐτὸσ ἐπῄει τὰσ μὲν ἀπορθήτουσ πόλεισ καθιστάμενοσ, τὰσ δὲ κατεστραμμένασ ἀνακτίζων. συνεπολίσθησαν γοῦν τούτου κελεύσαντοσ Σκυθόπολίσ τε καὶ Σαμάρεια καὶ Ἀνθηδὼν καὶ Ἀπολλωνία καὶ Ιἄμνεια καὶ Ῥάφεια Μάρισά τε καὶ Ἀδώρεοσ καὶ Γάβαλα καὶ Ἄζωτοσ καὶ ἄλλαι πολλαί, τῶν οἰκητόρων ἀσμένωσ ἐφ’ ἑκάστην συνθεόντων.

Μετὰ δὲ τὴν τούτων ἐπιμέλειαν ἐπανελθὼν πρὸσ τὸ Ἀλεξάνδρειον ἐπέρρωσεν τὴν πολιορκίαν, ὥστε Ἀλέξανδροσ ἀπογνοὺσ περὶ τῶν ὅλων ἐπικηρυκεύεται πρὸσ αὐτόν, συγγνωσθῆναί τε τῶν ἡμαρτημένων δεόμενοσ καὶ τὰ συλληφθέντα φρούρια παραδιδοὺσ Ὑρκάνειον καὶ Μαχαιροῦντα·

αὖθισ δὲ καὶ τὸ Ἀλεξάνδρειον ἐνεχείρισεν. ἃ πάντα Γαβίνιοσ ἐναγούσησ τῆσ Ἀλεξάνδρου μητρὸσ κατέστρεψεν, ὡσ μὴ πάλιν ὁρμητήριον γένοιτο δευτέρου πολέμου·

παρῆν δὲ μειλισσομένη τὸν Γαβίνιον κατὰ δέοσ τῶν ἐπὶ τῆσ Ῥώμησ αἰχμαλώτων, τοῦ τε ἀνδρὸσ καὶ τῶν ἄλλων τέκνων. μετὰ δὲ ταῦτα εἰσ Ιἑροσόλυμα Γαβίνιοσ Ὑρκανὸν καταγαγὼν καὶ τὴν τοῦ ἱεροῦ παραδοὺσ κηδεμονίαν αὐτῷ καθίστατο τὴν ἄλλην πολιτείαν ἐπὶ προστασίᾳ τῶν ἀρίστων.

διεῖλεν δὲ πᾶν τὸ ἔθνοσ εἰσ πέντε συνόδουσ, τὸ μὲν Ιἑροσολύμοισ προστάξασ, τὸ δὲ Γαδάροισ, οἱ δὲ ἵνα συντελῶσιν εἰσ Ἀμαθοῦντα, τὸ δὲ τέταρτον εἰσ Ιἑριχοῦντα κεκλήρωτο, καὶ τῷ πέμπτῳ Σέπφωρισ ἀπεδείχθη πόλισ τῆσ Γαλιλαίασ.

ἀσμένωσ δὲ τῆσ ἐξ ἑνὸσ ἐπικρατείασ ἐλευθερωθέντεσ τὸ λοιπὸν ἀριστοκρατίᾳ διῳκοῦντο. Μετ’ οὐ πολύ γε μὴν αὐτοῖσ ἀρχὴ γίνεται θορύβων Ἀριστόβουλοσ ἀποδρὰσ ἐκ Ῥώμησ, ὃσ αὖθισ πολλοὺσ Ιοὐδαίων ἐπισυνίστη, τοὺσ μὲν ἐπιθυμοῦντασ μεταβολῆσ, τοὺσ δὲ ἀγαπῶντασ αὐτὸν πάλαι.

καὶ τὸ μὲν πρῶτον καταλαβόμενοσ τὸ Ἀλεξάνδρειον ἀνατειχίζειν ἐπειρᾶτο· ὡσ δὲ Γαβίνιοσ ὑπὸ Σισέννᾳ καὶ Ἀντωνίῳ καὶ Σερουιανῷ στρατιὰν ἔπεμψεν ἐπ’ αὐτόν. γνοὺσ ἀνεχώρει ἐπὶ Μαχαιροῦντοσ. καὶ τὸν μὲν ἄχρηστον ὄχλον ἀπεφορτίσατο, μόνουσ δὲ ἐπήγετο τοὺσ ὡπλισμένουσ ὄντασ εἰσ ὀκτακισχιλίουσ, ἐν οἷσ καὶ Πειθόλαοσ ἦν ὁ ἐξ Ιἑροσολύμων ὑποστράτηγοσ αὐτομολήσασ μετὰ χιλίων.

Ῥωμαῖοι δ’ ἐπηκολούθουν, καὶ γενομένησ συμβολῆσ μέχρι πολλοῦ μὲν οἱ περὶ τὸν Ἀριστόβουλον διεκαρτέρουν γενναίωσ ἀγωνιζόμενοι, τέλοσ δὲ βιασθέντεσ ὑπὸ τῶν Ῥωμαίων πίπτουσι μὲν πεντακισχίλιοι, περὶ δὲ δισχιλίουσ ἀνέφυγον εἴσ τινα λόφον, οἱ δὲ λοιποὶ χίλιοι σὺν Ἀριστοβούλῳ διακόψαντεσ τὴν φάλαγγα τῶν Ῥωμαίων εἰσ Μαχαιροῦντα συνελαύνονται. ἔνθα δὴ τὴν πρώτην ἑσπέραν ὁ βασιλεὺσ τοῖσ ἐρειπίοισ ἐναυλισάμενοσ ἐν ἐλπίσι μὲν ἦν ἄλλην συναθροίσειν δύναμιν ἀνοχὴν τοῦ πολέμου διδόντοσ καὶ τὸ φρούριον κακῶσ ὠχύρου·

προσπεσόντων δὲ Ῥωμαίων ἐπὶ δύο ἡμέρασ ἀντισχὼν ὑπὲρ δύναμιν ἁλίσκεται καὶ μετ’ Ἀντιγόνου τοῦ παιδόσ, ὃσ ἀπὸ Ῥώμησ αὐτῷ συναπέδρα, δεσμώτησ ἐπὶ Γαβίνιον ἀνήχθη καὶ ἀπὸ Γαβινίου πάλιν εἰσ Ῥώμην. τοῦτον μὲν οὖν ἡ σύγκλητοσ εἱρ͂ξεν, τὰ τέκνα δ’ αὐτοῦ διῆγεν εἰσ Ιοὐδαίαν Γαβινίου δι’ ἐπιστολῶν δηλώσαντοσ τῇ Ἀριστοβούλου γυναικὶ τοῦτο ἀντὶ τῆσ παραδόσεωσ τῶν ἐρυμάτων ὡμολογηκέναι.

Γαβινίῳ δ’ ἐπὶ Πάρθουσ ὡρμημένῳ στρατεύειν γίνεται Πτολεμαῖοσ ἐμπόδιον·

ὃσ ὑποστρέψασ ἀπ’ Εὐφράτου κατῆγεν εἰσ Αἴγυπτον ἐπιτηδείοισ εἰσ ἅπαντα χρώμενοσ κατὰ τὴν στρατείαν Ὑρκανῷ καὶ Ἀντιπάτρῳ· καὶ γὰρ χρήματα καὶ ὅπλα καὶ σῖτον καὶ ἐπικούρουσ Ἀντίπατροσ προσῆγεν, καὶ τοὺσ ταύτῃ Ιοὐδαίουσ φρουροῦντασ τὰσ κατὰ τὸ Πηλούσιον ἐμβολὰσ παρεῖναι Γαβίνιον ἔπεισεν. τῆσ δ’ ἄλλησ Συρίασ πρὸσ τὸν Γαβινίου χωρισμὸν κινηθείσησ καὶ Ιοὐδαίουσ πάλιν ἀπέστησεν Ἀλέξανδροσ ὁ Ἀριστοβούλου, μεγίστην δὲ συγκροτήσασ δύναμιν ὡρ́μητο πάντασ τοὺσ κατὰ τὴν χώραν Ῥωμαίουσ ἀνελεῖν.

πρὸσ ὃ Γαβίνιοσ δείσασ, ἤδη δὲ παρῆν ἀπ’ Αἰγύπτου τοῖσ τῇδε θορύβοισ ἠπειγμένοσ, ἐπὶ τινὰσ μὲν τῶν ἀφεστώτων Ἀντίπατρον προπέμψασ μετέπεισεν, συνέμενον δὲ Ἀλεξάνδρῳ τρεῖσ μυριάδεσ, κἀκεῖνοσ ὡρ́μητο πολεμεῖν.

οὕτωσ ἔξεισιν πρὸσ μάχην. ὑπήντων δὲ οἱ Ιοὐδαῖοι, καὶ συμβαλόντων περὶ τὸ Ἰταβύριον ὄροσ μύριοι μὲν ἀναιροῦνται, τὸ δὲ λοιπὸν πλῆθοσ ἐσκεδάσθη φυγῇ. καὶ Γαβίνιοσ ἐλθὼν εἰσ Ιἑροσόλυμα πρὸσ τὸ Ἀντιπάτρου βούλημα κατεστήσατο τὴν πολιτείαν.

ἔνθεν ὁρμήσασ Ναβαταίων τε μάχῃ κρατεῖ καὶ Μιθριδάτην καὶ Ὀρσάνην φυγόντασ ἐκ Πάρθων κρύφα μὲν ἀπέπεμψεν, παρὰ δὲ τοῖσ στρατιώταισ ἔλεγεν ἀποδρᾶναι. Κἀν τούτῳ Κράσσοσ αὐτῷ διάδοχοσ ἐλθὼν παραλαμβάνει Συρίαν.

οὗτοσ εἰσ τὴν ἐπὶ Πάρθουσ στρατείαν τόν τε ἄλλον τοῦ ἐν Ιἑροσολύμοισ ναοῦ χρυσὸν πάντα περιεῖλεν καὶ τὰ δισχίλια τάλαντα ἦρεν, ὧν ἀπέσχετο Πομπήιοσ. διαβὰσ δὲ τὸν Εὐφράτην αὐτόσ τε ἀπώλετο καὶ ὁ στρατὸσ αὐτοῦ, περὶ ὧν οὐ νῦν καιρὸσ λέγειν. Πάρθουσ δὲ μετὰ τὸν Κράσσον ἐπιδιαβαίνειν εἰσ Συρίαν ὡρμημένουσ ἀνέκοπτεν Κάσσιοσ εἰσ τὴν ἐπαρχίαν διαφυγών.

περιποιησάμενοσ δὲ αὐτὴν ἐπὶ Ιοὐδαίουσ ἠπείγετο, καὶ Ταριχέασ μὲν ἑλὼν εἰσ τρεῖσ μυριάδασ Ιοὐδαίων ἀνδραποδίζεται, κτείνει δὲ καὶ Πειθόλαον τοὺσ Ἀριστοβούλου στασιαστὰσ ἐπισυνιστάντα· τοῦ φόνου δὲ ἦν σύμβουλοσ Ἀντίπατροσ. τούτῳ γήμαντι γυναῖκα τῶν ἐπισήμων ἐξ Ἀραβίασ Κύπρον τοὔνομα τέσσαρεσ μὲν υἱεῖσ γίνονται, Φασάηλοσ καὶ ὁ βασιλεὺσ αὖθισ Ἡρώδησ, πρὸσ οἷσ Ιὤσηποσ καὶ Φερώρασ καὶ Σαλώμη θυγάτηρ.

ἐξῳκειωμένοσ δὲ τοὺσ πανταχοῦ δυνατοὺσ φιλίαισ τε καὶ ξενίαισ μάλιστα προσηγάγετο τὸν Ἀράβων βασιλέα διὰ τὴν ἐπιγαμβρίαν, κἀπειδὴ τὸν πρὸσ τὸν Ἀριστόβουλον ἀνείλετο πόλεμον, ἐκείνῳ παρακαταθήκην ἔπεμψεν τὰ τέκνα. Κάσσιοσ δὲ κατὰ συνθήκασ ἡσυχάζειν Ἀλέξανδρον ἀναγκάσασ ἐπὶ τὸν Εὐφράτην ὑπέστρεψεν Πάρθουσ διαβαίνειν ἀνείρξων, περὶ ὧν ἐν ἑτέροισ ἐροῦμεν.

Καῖσαρ δὲ Πομπηίου καὶ τῆσ συγκλήτου φυγόντων ὑπὲρ τὸν Ιὄνιον Ῥώμησ καὶ τῶν ὅλων κρατήσασ ἀνίησι μὲν τῶν δεσμῶν τὸν Ἀριστόβουλον, παραδοὺσ δ’ αὐτῷ δύο τάγματα κατὰ τάχοσ ἔπεμψεν εἰσ Συρίαν, ταύτην τε ῥᾳδίωσ ἐλπίσασ καὶ τὰ περὶ τὴν Ιοὐδαίαν δι’ αὐτοῦ προσάξεσθαι.

φθάνει δ’ ὁ φθόνοσ καὶ τὴν Ἀριστοβούλου προθυμίαν καὶ τὰσ Καίσαροσ ἐλπίδασ·

φαρμάκῳ γοῦν ἀναιρεθεὶσ ὑπὸ τῶν τὰ Πομπηίου φρονούντων μέχρι πολλοῦ μὲν οὐδὲ ταφῆσ ἐν τῇ πατρῴᾳ χώρᾳ μετεῖχεν, ἔκειτο δὲ μέλιτι συντηρούμενοσ ὁ νεκρὸσ αὐτοῦ, ἑώσ ὑπ’ Ἀντωνίου Ιοὐδαίοισ ἐπέμφθη τοῖσ βασιλικοῖσ μνημείοισ ἐνταφησόμενοσ. Ἀναιρεῖται δὲ καὶ ὁ υἱὸσ αὐτοῦ Ἀλέξανδροσ πελέκει ὑπὸ Σκιπίωνοσ ἐν Ἀντιοχείᾳ Πομπηίου τοῦτ’ ἐπιστείλαντοσ καὶ γενομένησ κατηγορίασ πρὸ τοῦ βήματοσ ὧν Ῥωμαίουσ ἔβλαψεν.

τοὺσ δ’ ἀδελφοὺσ αὐτοῦ Πτολεμαῖοσ ὁ Μενναίου παραλαβών, ὃσ ἐκράτει τῆσ ὑπὸ τῷ Λιβάνῳ Χαλκίδοσ, Φιλιππίωνα τὸν υἱὸν ἐπ’ αὐτοὺσ εἰσ Ἀσκάλωνα πέμπει. κἀκεῖνοσ ἀποσπάσασ τῆσ Ἀριστοβούλου γυναικὸσ Ἀντίγονον καὶ τὰσ ἀδελφὰσ αὐτοῦ πρὸσ τὸν πατέρα ἀνήγαγεν.

ἁλοὺσ δ’ ἔρωτι γαμεῖ τὴν ἑτέραν καὶ μετὰ ταῦτα ὑπὸ τοῦ πατρὸσ δι’ αὐτὴν κτείνεται· γαμεῖ γὰρ Πτολεμαῖοσ τὴν Ἀλεξάνδραν ἀνελὼν τὸν υἱὸν καὶ διὰ τὸν γάμον κηδεμονικώτεροσ αὐτὸσ ἦν πρὸσ τοὺσ ἀδελφούσ. Ἀντίπατροσ δὲ μετὰ τὴν Πομπηίου τελευτὴν μεταβὰσ ἐθεράπευεν Καίσαρα, κἀπειδὴ Μιθριδάτησ ὁ Περγαμηνὸσ μεθ’ ἧσ ἦγεν ἐπ’ Αἴγυπτον δυνάμεωσ εἰργόμενοσ τῶν κατὰ τὸ Πηλούσιον ἐμβολῶν ἐν Ἀσκάλωνι κατείχετο, τούσ τε Ἄραβασ ξένοσ ὢν ἔπεισεν ἐπικουρῆσαι καὶ αὐτὸσ ἧκεν ἄγων Ιοὐδαίων εἰσ τρισχιλίουσ ὁπλίτασ.

παρώρμησεν δὲ καὶ τοὺσ ἐν Συρίᾳ δυνατοὺσ ἐπὶ τὴν βοήθειαν τόν τε ἔποικον τοῦ Λιβάνου Πτολεμαῖον καὶ Ιἄμβλιχον, δι’ οὓσ αἱ ταύτῃ πόλεισ ἑτοίμωσ συνεφήψαντο τοῦ πολέμου.

καὶ θαρρῶν ἤδη Μιθριδάτησ τῇ προσγενομένῃ δι’ Ἀντίπατρον ἰσχύι πρὸσ τὸ Πηλούσιον ἐξελαύνει κωλυόμενόσ τε διελθεῖν ἐπολιόρκει τὴν πόλιν.

γίνεται δὲ κἀν τῇ προσβολῇ διασημότατοσ Ἀντίπατροσ· τὸ γὰρ κατ’ αὐτὸν μέροσ τοῦ τείχουσ διαρρήξασ πρῶτοσ εἰσεπήδησεν εἰσ τὴν πόλιν μετὰ τῶν σὺν αὐτῷ. Καὶ τὸ Πηλούσιον μὲν ἑάλω, πρόσω δ’ αὐτὸν ἰόντα εἶργον αὖθισ οἱ τὴν Ὀνίου προσαγορευομένην χώραν κατέχοντεσ·

ἦσαν δὲ Ιοὐδαῖοι Αἰγύπτιοι. τούτουσ Ἀντίπατροσ οὐ μόνον μὴ κωλύειν ἔπεισεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐπιτήδεια τῇ δυνάμει παρασχεῖν· ὅθεν οὐδὲ οἱ κατὰ Μέμφιν ἔτι εἰσ χεῖρασ ἦλθον, ἑκούσιοι δὲ προσέθεντο Μιθριδάτῃ. κἀκεῖνοσ ἤδη τὸ Δέλτα περιελθὼν συνέβαλλεν τοῖσ λοιποῖσ Αἰγυπτίοισ εἰσ μάχην κατὰ χῶρον, ὃσ Ιοὐδαίων στρατόπεδον καλεῖται.

κινδυνεύοντα δ’ αὐτὸν ἐν τῇ παρατάξει σὺν ὅλῳ τῷ δεξιῷ κέρατι ῥύεται περιελθὼν Ἀντίπατροσ παρὰ τὸν αἰγιαλὸν τοῦ ποταμοῦ· τῶν γὰρ καθ’ ἑαυτὸν ἐκράτει τὸ λαιὸν ἔχων κέρασ·

ἔπειτα προσπεσὼν τοῖσ διώκουσι Μιθριδάτην ἀπέκτεινεν πολλοὺσ καὶ μέχρι τοσούτου τοὺσ καταλειπομένουσ ἐδίωξεν ὡσ καὶ τὸ στρατόπεδον αὐτῶν ἑλεῖν. ὀγδοήκοντα δὲ μόνουσ τῶν ἰδίων ἀπέβαλεν, καὶ Μιθριδάτησ ἐν τῇ τροπῇ περὶ ὀκτακοσίουσ. σωθεὶσ δ’ αὐτὸσ παρ’ ἐλπίδα μάρτυσ ἀβάσκανοσ γίνεται πρὸσ Καίσαρα τῶν Ἀντιπάτρου κατορθωμάτων. Ὁ δὲ τότε μὲν τὸν ἄνδρα τοῖσ ἐπαίνοισ καὶ ταῖσ ἐλπίσιν εἰσ τοὺσ ὑπὲρ αὐτοῦ κινδύνουσ ἐπέρρωσεν, ἐν οἷσ πᾶσιν παραβολώτατοσ ἀγωνιστὴσ γενόμενοσ καὶ πολλὰ τρωθεὶσ ἐφ’ ὅλου σχεδὸν τοῦ σώματοσ εἶχεν τὰ σημεῖα τῆσ ἀρετῆσ.

αὖθισ δὲ καταστησάμενοσ τὰ κατὰ τὴν Αἴγυπτον ὡσ ἐπανῆκεν εἰσ Συρίαν, πολιτείᾳ τε αὐτὸν τῇ Ῥωμαίων ἐδωρήσατο καὶ ἀτελείᾳ τῆσ τε ἄλλησ τιμῆσ καὶ φιλοφρονήσεωσ ἕνεκεν ζηλωτὸν ἐποίησεν καὶ τὴν ἀρχιερωσύνην δὲ δι’ αὐτὸν ἐπεκύρωσεν Ὑρκανῷ.

Κατ’ αὐτὸ δὲ καὶ Ἀντίγονοσ ὁ Ἀριστοβούλου πρὸσ τὸν Καίσαρα παρὼν γίνεται παραδόξωσ Ἀντιπάτρῳ μείζονοσ προκοπῆσ αἴτιοσ·

ὡσ παρανομώτατα μὲν αὐτὸν μετὰ τῶν ἀδελφῶν πάσησ ἀπελαύνοιεν τῆσ πατρίου γῆσ, πολλὰ δ’ εἰσ τὸ ἔθνοσ αὐτοὶ διὰ κόρον ἐξυβρίζοιεν, καὶ ὅτι τὴν εἰσ Αἴγυπτον συμμαχίαν οὐκ ἐπ’ εὐνοίᾳ αὐτῷ πέμψειαν, ἀλλὰ κατὰ δέοσ τῶν πάλαι διαφορῶν καὶ τὴν πρὸσ τὸν Πομπήιον φιλίαν ἀποσκευαζόμενοι.

Πρὸσ ταῦτα ὁ Ἀντίπατροσ ἀπορρίψασ τὴν ἐσθῆτα τὸ πλῆθοσ ἐπεδείκνυεν τῶν τραυμάτων, καὶ περὶ μὲν τῆσ εἰσ Καίσαρα εὐνοίασ οὐκ ἔφη λόγου δεῖν αὐτῷ·

κεκραγέναι γὰρ τὸ σῶμα σιωπῶντοσ· Ἀντιγόνου δὲ θαυμάζειν τὴν τόλμαν, εἰ πολεμίου Ῥωμαίων υἱὸσ ὢν καὶ Ῥωμαίων δραπέτου καὶ τὸ νεωτεροποιὸσ εἶναι καὶ στασιώδησ αὐτὸσ πατρῷον ἔχων, παρὰ τῷ Ῥωμαίων ἡγεμόνι κατηγορεῖν ἐπικεχείρηκεν ἑτέρων καὶ πειρᾶται τυχεῖν ἀγαθοῦ τινοσ, δέον ἀγαπᾶν ὅτι ζῇ·

καὶ γὰρ νῦν ἐφίεσθαι πραγμάτων οὐ τοσοῦτον δι’ ἀπορίαν, ἀλλ’ ἵνα Ιοὐδαίουσ διαστασιάσῃ παρελθὼν καὶ χρήσηται κατὰ τῶν δόντων ταῖσ ἀφορμαῖσ. Τούτων Καῖσαρ ἀκούσασ Ὑρκανὸν μὲν ἀξιώτερον τῆσ ἀρχιερωσύνησ ἀπεφήνατο, Ἀντιπάτρῳ δὲ δυναστείασ αἱρ́εσιν ἔδωκεν.

ὁ δ’ ἐπὶ τῷ τιμήσαντι τὸ μέτρον τῆσ τιμῆσ θέμενοσ πάσησ ἐπίτροποσ Ιοὐδαίασ ἀποδείκνυται καὶ προσεπιτυγχάνει τὰ τείχη τῆσ πατρίδοσ ἀνακτίσαι κατεστραμμένα. τὰσ μὲν δὴ τιμὰσ ταύτασ Καῖσαρ ἐπέστελλεν ἐν τῷ Καπετωλίῳ χαραχθῆναι τῆσ τε αὐτοῦ δικαιοσύνησ σημεῖον καὶ τῆσ τἀνδρὸσ ἐσομένασ ἀρετῆσ.

Ἀντίπατροσ δὲ Καίσαρα προπέμψασ ἐκ τῆσ Συρίασ εἰσ Ιοὐδαίαν ὑπέστρεψεν.

καὶ πρῶτον μὲν τὸ τεῖχοσ ἀνεδείματο τῆσ πατρίδοσ ὑπὸ Πομπηίου κατεστραμμένον καὶ τοὺσ ἀνὰ τὴν χώραν θορύβουσ ἐπιὼν κατέστελλεν, ἀπειλητὴσ ἅμα καὶ σύμβουλοσ ὢν ἑκάστοισ, ὅτι τὰ μὲν Ὑρκανοῦ φρονοῦντεσ ἐν ὄλβῳ καὶ καθ’ ἡσυχίαν βιώσονται τῶν τε ἰδίων κτημάτων καὶ κοινῆσ εἰρήνησ ἀπολαύοντεσ· εἰ δὲ πείθοιντο ταῖσ ψυχραῖσ ἐλπίσιν τῶν νεωτερίζειν ἐπὶ κέρδεσιν οἰκείοισ ἐθελόντων, ὡσ αὐτόν τε πειράσουσιν ἀντὶ κηδεμόνοσ δεσπότην καὶ Ὑρκανὸν ἀντὶ βασιλέωσ τύραννον, Ῥωμαίουσ γε μὴν καὶ Καίσαρα πολεμίουσ ἀνθ’ ἡγεμόνων καὶ φίλων·

οὐ γὰρ ἀνέξεσθαι μετακινούμενον ἐκ τῆσ ἀρχῆσ ὃν αὐτοὶ κατέστησαν. ἅμα δὲ ταῦτα λέγων καὶ δι’ αὑτοῦ καθίστατο τὴν χώραν ὁρῶν τὸν Ὑρκανὸν νωθῆ τε καὶ βασιλείασ ἀτονώτερον.

Φασάηλον μὲν δὴ τῶν παίδων τὸν πρεσβύτατον Ιἑροσολύμων καὶ τῶν πέριξ στρατηγὸν καθίστησιν, τὸν δὲ μετ’ αὐτὸν Ἡρώδην ἐπὶ τοῖσ ἴσοισ ἔστειλεν εἰσ Γαλιλαίαν κομιδῇ νέον. Ὁ δὲ ὢν φύσει δραστήριοσ ὕλην εὐθέωσ εὑρίσκει τῷ φρονήματι.

καταλαβὼν οὖν Ἐζεκίαν τὸν ἀρχιλῃστὴν τὰ προσεχῆ τῇ Συρίᾳ κατατρέχοντα μετὰ μεγίστου στίφουσ αὐτόν τε συλλαβὼν ἀποκτείνει καὶ πολλοὺσ τῶν λῃστῶν. ὃ δὴ μάλιστα τοῖσ Σύροισ ἡγεῖτο κεχαρισμένον·

ὑμνεῖτο γοῦν ἀνά τε τὰσ κώμασ καὶ ἐν ταῖσ πόλεσιν Ἡρώδησ ὡσ εἰρήνην αὐτοῖσ καὶ τὰσ κτήσεισ ἀνασεσωκώσ. γίνεται δ’ ἐκ τούτου καὶ Σέξτῳ Καίσαρι γνώριμοσ ὄντι συγγενεῖ τοῦ μεγάλου Καίσαροσ καὶ διοικοῦντι τὴν Συρίαν. πρὸσ δὲ τὸν ἀδελφὸν εὐδοκιμοῦντα καὶ Φασάηλοσ ἐφιλοτιμεῖτο τὴν ἀγαθὴν ἔριν τοὺσ ἐν τοῖσ Ιἑροσολύμοισ εὐνουστέρουσ καθιστάμενοσ καὶ δι’ αὑτοῦ μὲν ἔχων τὴν πόλιν μηδὲν δὲ ἀπειροκάλωσ εἰσ τὴν ἐξουσίαν ἐξυβρίζων.

ἐντεῦθεν Ἀντιπάτρῳ θεραπεία τε ἦν ἐκ τοῦ ἔθνουσ βασιλικὴ καὶ τιμαὶ παρὰ πάντων ὡσ δεσπότῃ τῶν ὅλων·

οὐ μὴν αὐτὸσ τῆσ πρὸσ Ὑρκανὸν εὐνοίασ ἢ πίστεώσ τι μετεκίνησεν. Ἀμήχανον δ’ ἐν εὐπραγίαισ φθόνον διαφυγεῖν·

Ὑρκανὸσ γοῦν ἤδη μὲν καὶ καθ’ ἑαυτὸν ἡσυχῆ πρὸσ τὸ κλέοσ τῶν νεανίσκων ἐδάκνετο, μάλιστα δὲ ἐλύπει τὰ Ἡρώδου κατορθώματα καὶ κήρυκεσ ἐπάλληλοι τῆσ καθ’ ἕκαστον εὐδοξίασ προστρέχοντεσ πολλοὶ [δὲ] τῶν ἐν τοῖσ βασιλείοισ βασκάνων ἠρέθιζον, οἷσ ἢ τὸ τῶν παίδων ἢ τὸ Ἀντιπάτρου σωφρονικὸν προσίστατο, λέγοντεσ ὡσ Ἀντιπάτρῳ καὶ τοῖσ υἱοῖσ αὐτοῦ παραχωρήσασ τῶν πραγμάτων καθέζοιτο τοὔνομα μόνον βασιλέωσ ἔχων ἔρημον ἐξουσίασ. καὶ μέχρι τοῦ πλανηθήσεται καθ’ ἑαυτοῦ βασιλεῖσ ἐπιτρέφων;

οὐδὲ γὰρ εἰρωνεύεσθαι τὴν ἐπιτροπὴν αὐτοὺσ ἔτι, φανεροὺσ δὲ εἶναι δεσπότασ παρωσαμένουσ ἐκεῖνον, εἴ γε μήτε ἐντολὰσ δόντοσ μήτε ἐπιστείλαντοσ αὐτοῦ τοσούτουσ παρὰ τὸν τῶν Ιοὐδαίων νόμον ἀνῄρηκεν Ἡρώδησ· ὅν, εἰ μὴ βασιλεύσ ἐστιν ἀλλ’ ἔτι ἰδιώτησ, δεῖν ἐπὶ δίκην ἥκειν ἀποδώσοντα λόγον αὐτῷ τε καὶ τοῖσ πατρίοισ νόμοισ, οἳ κτείνειν ἀκρίτουσ οὐκ ἐφιᾶσιν. Τούτοισ κατὰ μικρὸν Ὑρκανὸσ ἐξεκαίετο καὶ τὴν ὀργὴν τελευταῖον ἐκρήξασ ἐκάλει κριθησόμενον τὸν Ἡρώδην.

ὁ δὲ καὶ τοῦ πατρὸσ παραινοῦντοσ καὶ τῶν πραγμάτων διδόντων παρρησίαν ἀνῄει φρουραῖσ διαλαβὼν πρότερον τὴν Γαλιλαίαν. ᾔει δὲ μετὰ καρτεροῦ στίφουσ, ὡσ μήτε καταλύειν δόξειεν Ὑρκανὸν λαμπρὰν ἄγων δύναμιν μήτε γυμνὸσ ἐμπέσοι τῷ φθόνῳ. Σέξτοσ δὲ Καῖσαρ δείσασ περὶ τῷ νεανίᾳ, μή τι παρὰ τοῖσ ἐχθροῖσ ἀποληφθεὶσ πάθῃ, πέμπει πρὸσ Ὑρκανὸν τοὺσ παραγγελοῦντασ διαρρήδην ἀπολύειν Ἡρώδην τῆσ φονικῆσ δίκησ.

ὁ δὲ καὶ ἄλλωσ ὡρμημένοσ, ἠγάπα γὰρ Ἡρώδην, ἀποψηφίζεται. Καὶ ὃσ ὑπολαμβάνων ἄκοντοσ τοῦ βασιλέωσ διαφυγεῖν εἰσ Δαμασκὸν ἀνεχώρησεν πρὸσ Σέξτον παρασκευαζόμενοσ οὐδὲ αὖθισ ὑπακοῦσαι καλοῦντι.

καὶ πάλιν οἱ πονηροὶ παρώξυνον τὸν Ὑρκανὸν κατ’ ὀργήν τε οἴχεσθαι τὸν Ἡρώδην λέγοντεσ καὶ παρεσκευασμένον κατ’ αὐτοῦ· πιστεύων δ’ ὁ βασιλεὺσ οὐκ εἶχεν ὅ τι χρὴ δρᾶν. ὡσ ἑώρα μείζονα τὸν διάφορον.

ἐπεὶ δὲ ὑπὸ Σέξτου Καίσαροσ στρατηγὸσ ἀνεδείχθη κοίλησ Συρίασ καὶ Σαμαρείασ οὐ μόνον τε κατ’ εὔνοιαν τὴν ἐκ τοῦ ἔθνουσ ἀλλὰ καὶ δυνάμει φοβερὸσ ἦν. εἰσ ἔσχατον δέουσ κατέπεσεν Ὑρκανόσ, ὅσον οὔπω προσδοκῶν ἐπ’ αὐτὸν ὁρμήσειν μετὰ στρατιᾶσ. Καὶ οὐ διήμαρτεν τῆσ οἰήσεωσ·

ὁ γὰρ Ἡρώδησ κατ’ ὀργὴν τῆσ περὶ τὴν δίκην ἀπειλῆσ στρατιὰν ἀθροίσασ ἐπὶ Ιἑροσολύμων ἦγεν καταλύσων τὸν Ὑρκανόν. κἂν ἔφθη τοῦτο ποιήσασ, εἰ μὴ προεξελθόντεσ ὅ τε πατὴρ καὶ ὁ ἀδελφὸσ ἔκλασαν αὐτοῦ τὴν ὁρμὴν παρακαλοῦντεσ καὶ αὐτὸν ἀπειλῇ καὶ ἀνατάσει μόνῃ μετρῆσαι τὴν ἄμυναν, φείσασθαι δὲ τοῦ βασιλέωσ, ὑφ’ οὗ μέχρι τοσαύτησ δυνάμεωσ προῆλθεν· δεῖν τε, εἰ κληθεὶσ ἐπὶ δίκην παρώξυνται, καὶ περὶ τῆσ ἀφέσεωσ εὐχαριστεῖν καὶ μὴ πρὸσ μὲν τὸ σκυθρωπὸν ἀπαντᾶν, περὶ δὲ τῆσ σωτηρίασ ἀχάριστον εἶναι. εἰ δὲ δὴ λογιστέον εἰή καὶ πολέμου ῥοπὰσ βραβεύεσθαι θεῷ, πλέον εἶναι τῆσ στρατείασ τὸ ἄδικον.

διὸ δὴ καὶ περὶ τῆσ νίκησ οὐ χρὴ κατὰ πᾶν εὐέλπιν εἶναι, μέλλοντά γε συμβαλεῖν βασιλεῖ καὶ συντρόφῳ καὶ πολλάκισ μὲν εὐεργέτῃ, χαλεπῷ δὲ οὐδέποτε, πλὴν ὅσον πονηροῖσ συμβούλοισ χρώμενοσ ἐπισείσειεν αὐτῷ σκιὰν ἀδικήματοσ. πείθεται τούτοισ Ἡρώδησ ὑπολαβὼν εἰσ τὰσ ἐλπίδασ αὔταρκεσ εἶναι καὶ τὸ τὴν ἰσχὺν ἐπιδείξασθαι τῷ ἔθνει. Κἀν τούτῳ γίνεται περὶ Ἀπάμειαν ταραχὴ Ῥωμαίων καὶ πόλεμοσ ἐμφύλιοσ, Καικιλίου μὲν Βάσσου διὰ τὴν εἰσ Πομπήιον εὔνοιαν δολοφονήσαντοσ Σέξτον Καίσαρα καὶ τὴν ἐκείνου δύναμιν παραλαβόντοσ, τῶν δ’ ἄλλων Καίσαροσ στρατηγῶν ἐπὶ τιμωρίᾳ τοῦ φόνου μετὰ δυνάμεωσ συνελθόντων.

οἷσ καὶ διὰ τὸν ἀνῃρημένον καὶ διὰ τὸν περιόντα Καίσαρα φίλουσ ὄντασ ἀμφοτέρουσ ὁ Ἀντίπατροσ διὰ τῶν παίδων ἔπεμψεν συμμαχίαν.

συνίσταται δὲ Ῥωμαίοισ κατὰ τοῦτον τὸν καιρὸν ὁ μέγασ πόλεμοσ Κασσίου καὶ Βρούτου κτεινάντων δόλῳ Καίσαρα κατασχόντα τὴν ἀρχὴν ἐπ’ ἔτη τρία καὶ μῆνασ ἑπτά.

μεγίστου δ’ ἐπὶ τῷ φόνῳ γενομένου κινήματοσ καὶ διαστασιασθέντων τῶν δυνατῶν ἕκαστοσ ἐλπίσιν οἰκείαισ ἐχώρει πρὸσ ὃ συμφέρειν ὑπελάμβανεν, καὶ δὴ καὶ Κάσσιοσ εἰσ Συρίαν καταληψόμενοσ τὰσ περὶ Ἀπάμειαν δυνάμεισ. ἔνθα Βάσσῳ τε Μοῦρκον καὶ τὰ διεστῶτα τάγματα διαλλάξασ ἐλευθεροῖ μὲν Ἀπάμειαν τῆσ πολιορκίασ, ἡγούμενοσ δ’ αὐτὸσ τῆσ στρατιᾶσ ἐπῄει φορολογῶν τὰσ πόλεισ καὶ παρὰ δύναμιν τὰσ εἰσπράξεισ ποιούμενοσ.

Κελευσθὲν δὲ καὶ Ιοὐδαίοισ εἰσενεγκεῖν ἑπτακόσια τάλαντα δείσασ Ἀντίπατροσ τὴν ἀπειλὴν τοῦ Κασσίου τοῖσ τε υἱοῖσ διεῖλεν εἰσπράττειν τὰ χρήματα καί τισιν ἄλλοισ τῶν ἐπιτηδείων κατὰ τάχοσ, ἐν οἷσ καὶ Μαλίχῳ τινὶ τῶν διαφόρων·

οὕτωσ ἤπειγεν ἡ ἀνάγκη. πρῶτοσ δ’ ἀπεμειλίξατο Κάσσιον Ἡρώδησ τὴν ἑαυτοῦ μοῖραν ἐκ τῆσ Γαλιλαίασ κομίσασ ἑκατὸν τάλαντα καὶ διὰ τοῦτο ἐν τοῖσ μάλιστα φίλοσ ἦν.

τοὺσ δὲ λοιποὺσ εἰσ βραδυτῆτα κακίσασ αὐταῖσ ἐθυμοῦτο ταῖσ πόλεσιν. Γόφνα γοῦν καὶ Ἀμμαοῦν καὶ δύο ἑτέρασ τῶν ταπεινοτέρων ἐξανδραποδισάμενοσ ἐχώρει μὲν ὡσ καὶ Μάλιχον ἀναιρήσων, ὅτι μὴ σπεύσασ εἰσέπραξεν, ἐπέσχεν δὲ τὴν τούτου καὶ τὴν τῶν ἄλλων πόλεων ἀπώλειαν Ἀντίπατροσ ταχέωσ ἑκατὸν ταλάντοισ θεραπεύσασ Κάσσιον.

Οὐ μὴν Μάλιχοσ ἀναχωρήσαντοσ Κασσίου τῆσ χάριτοσ ἀπεμνημόνευσεν Ἀντιπάτρῳ, κατὰ δὲ τοῦ πολλάκισ σωτῆροσ ἐπιβουλὴν ἐνεσκευάζετο σπεύδων ἀνελεῖν τὸν ἐμπόδιον αὐτοῦ τοῖσ ἀδικήμασιν Ἀντίπατροσ δὲ τήν τε ἰσχὺν καὶ τὸ πανοῦργον τἀνδρὸσ ὑποδείσασ διαβαίνει τὸν Ιὀρδάνην στρατὸν ἀθροίσων εἰσ τὴν τῆσ ἐπιβουλῆσ ἄμυναν.

φωραθεὶσ δὲ Μάλιχοσ ἀναιδείᾳ τῶν Ἀντιπάτρου παίδων περιγίνεται·

τόν τε γὰρ Ιἑροσολύμων φρουρὸν Φασάηλον καὶ Ἡρώδην πεπιστευμένον τὰ ὅπλα πολλαῖσ ἀπολογίαισ καὶ ὁρ́κοισ ἐκγοητεύσασ διαλλακτὰσ αὐτῷ πρὸσ τὸν πατέρα πείθει γίνεσθαι. πάλιν γοῦν ὑπ’ Ἀντιπάτρου σώζεται πείσαντοσ Μοῦρκον τὸν τότε στρατηγοῦντα Συρίασ, ὃσ ὡρ́μητο κτεῖναι Μάλιχον ἐφ’ οἷσ ἐνεωτέρισεν. Συστάντοσ δὲ τοῦ πρὸσ Κάσσιον καὶ Βροῦτον πολέμου Καίσαρί τε τῷ νέῳ καὶ Ἀντωνίῳ Κάσσιοσ καὶ Μοῦρκοσ στρατιὰν ἀθροίσαντεσ ἐκ τῆσ Συρίασ, ἐπειδὴ μέγα μέροσ εἰσ τὰσ χρείασ Ἡρώδησ ἔδοξε, τότε μὲν αὐτὸν Συρίασ ἁπάσησ ἐπιμελητὴν καθιστᾶσιν δύναμιν πεζήν τε καὶ ἱππικὴν δόντεσ, μετὰ δὲ τὴν τοῦ πολέμου κατάλυσιν ἀποδείξειν Κάσσιοσ ὑπέσχετο καὶ Ιοὐδαίασ βασιλέα.

συνέβη δ’ Ἀντιπάτρῳ τήν τε ἰσχὺν τοῦ παιδὸσ καὶ τὴν ἐλπίδα αἰτίαν ἀπωλείασ γενέσθαι·

ταῦτα γὰρ δείσασ ὁ Μάλιχοσ διαφθείρει τινὰ τῶν βασιλικῶν οἰνοχόων χρήμασιν δοῦναι φάρμακον Ἀντιπάτρῳ. καὶ ὁ μὲν ἀγώνισμα τῆσ Μαλίχου παρανομίασ γενόμενοσ μετὰ τὸ συμπόσιον θνήσκει τά τε ἄλλα δραστήριοσ ἀνὴρ ἐν ἀφηγήσει πραγμάτων καὶ τὴν ἀρχὴν ἀνακτησάμενόσ τε Ὑρκανῷ καὶ διαφυλάξασ· Μάλιχοσ δὲ καθ’ ὑπόνοιαν τῆσ φαρμακείασ ὀργιζόμενον τὸ πλῆθοσ ἀρνούμενοσ ἔπειθεν καὶ δυνατώτερον ἑαυτὸν κατεσκεύαζεν ὁπλίτασ συγκροτῶν·

οὐ γὰρ ἠρεμήσειν Ἡρώδην ὑπελάμβανεν, ὃσ δὴ καὶ παρῆν αὐτίκα στρατὸν ἄγων ἐπὶ τιμωρίᾳ τοῦ πατρόσ. Φασαήλου δὲ τἀδελφοῦ συμβουλεύσαντοσ αὐτῷ μὴ φανερῶσ τὸν ἄνδρα μετιέναι, διαστασιάσειν γὰρ τὸ πλῆθοσ, τότε μὲν ἀπολογούμενόν τε προσίεται τὸν Μάλιχον καὶ τῆσ ὑπονοίασ ἀπολύειν ὡμολόγει, λαμπρὰν δὲ πομπὴν ἐπὶ τῷ πατρὶ κηδείασ ἐτέλεσεν.

Τραπεὶσ δ’ ἐπὶ Σαμάρειαν στάσει τεταραγμένην κατεστήσατο τὴν πόλιν·

ἔπειτα καθ’ ἑορτὴν ὑπέστρεφεν εἰσ Ιἑροσόλυμα τοὺσ ὁπλίτασ ἄγων. καὶ πέμπων Ὑρκανόσ, ἐνῆγεν γὰρ δεδοικὼσ τὴν ἔφοδον Μάλιχοσ, ἐκώλυεν τοὺσ ἀλλοφύλουσ εἰσαγαγεῖν ἐφ’ ἁγνεύοντασ τοὺσ ἐπιχωρίουσ. ὁ δὲ τῆσ προφάσεωσ καταφρονήσασ καὶ τοῦ προστάσσοντοσ εἰσέρχεται διὰ νυκτόσ. καὶ πάλιν Μάλιχοσ προσιὼν ἔκλαιεν Ἀντίπατρον·

ἀνθυπεκρίνετο δὲ μόλισ Ἡρώδησ τὸν θυμὸν ἐπέχων καὶ Κασσίῳ δι’ ἐπιστολῶν τὴν τοῦ πατρὸσ ἀναίρεσιν ἀπωδύρετο μισοῦντι καὶ ἄλλωσ Μάλιχον. ὁ δ’ αὐτῷ μετιέναι τὸν φονέα τοῦ πατρὸσ ἀντεπιστείλασ καὶ τοῖσ ὑφ’ ἑαυτὸν χιλιάρχοισ λάθρα προσέταξεν Ἡρώδῃ βοηθεῖν εἰσ πρᾶξιν δικαίαν. Καὶ ἐπειδὴ Λαοδίκειαν ἑλόντοσ αὐτοῦ συνῇσαν οἱ πανταχόθεν δυνατοὶ δωρεάσ τε καὶ στεφάνουσ φέροντεσ, Ἡρώδησ μὲν τοῦτον τῇ τιμωρίᾳ τὸν καιρὸν ἀφώρισεν, Μάλιχοσ δὲ ὑποπτεύσασ, ὡσ ἐν Τύρῳ γίνεται, τόν τε υἱὸν ὁμηρεύοντα παρὰ τοῖσ Τυρίοισ ὑπεξαγαγεῖν ἔγνω λάθρα καὶ αὐτὸσ εἰσ τὴν Ιοὐδαίαν ἀποδρᾶναι παρεσκευάζετο·

παρώξυνεν δ’ αὐτὸν ἡ τῆσ σωτηρίασ ἀπόγνωσισ ἐνθυμεῖσθαι καὶ μείζονα·

τό τε γὰρ ἔθνοσ ἐπαναστήσειν Ῥωμαίοισ ἤλπισεν Κασσίου τῷ πρὸσ Ἀντώνιον πολέμῳ περισπωμένου καὶ βασιλεύσειν αὐτὸσ Ὑρκανὸν καταλύσασ εὐμαρῶσ. Ἐπεγέλα δ’ ἄρα τὸ χρεὼν αὐτοῦ ταῖσ ἐλπίσιν.

ὁ γοῦν Ἡρώδησ προϊδόμενοσ αὐτοῦ τὴν ὁρμὴν τόν τε Ὑρκανὸν κἀκεῖνον ἐπὶ δεῖπνον ἐκάλει, παρεστῶτασ ἔπειτα τῶν οἰκετῶν τινασ πρὸσ αὑτὸν εἰσέπεμψεν ὡσ ἐπὶ τὴν τοῦ δείπνου παρασκευήν, τῷ δὲ ὄντι προειπεῖν τοῖσ χιλιάρχοισ ἐξελθεῖν ἐπὶ τὴν ἐνέδραν. κἀκεῖνοι τῶν Κασσίου προσταγμάτων ἀναμνησθέντεσ ἐπὶ τὸν πρὸ τῆσ πόλεωσ αἰγιαλὸν ἐξῄεσαν ξιφήρεισ, ἔνθα περιστάντεσ τὸν Μάλιχον πολλοῖσ τραύμασιν ἀναιροῦσιν.

Ὑρκανὸσ δὲ παραχρῆμα μὲν λυθεὶσ ὑπ’ ἐκπλήξεωσ ἔπεσεν, μόλισ δὲ ἀνενεγκὼν Ἡρώδην διηρώτα, τίσ ὁ κτείνασ εἰή Μάλιχον. ἀποκριναμένου δέ τινοσ τῶν χιλιάρχων "τὸ Κασσίου πρόσταγμα" , "Κάσσιοσ ἄρα, ἔφη, κἀμὲ καὶ τὴν πατρίδα μου σώζει τὸν ἀμφοτέρων ἐπίβουλον ἀνελών.

" εἴτε δὲ φρονῶν Ὑρκανὸσ οὕτωσ εἴθ’ ὑπὸ δέουσ ὁμόσε τῇ πράξει χωρῶν εἶπεν, ἄδηλον ἦν. ἀλλὰ γὰρ Μάλιχον μὲν οὕτωσ Ἡρώδησ μετῆλθεν. Κασσίου δὲ ἀναχωρήσαντοσ ἐκ Συρίασ πάλιν στάσισ ἐν Ιἑροσολύμοισ γίνεται Ἕλικοσ μετὰ στρατιᾶσ ἐπαναστάντοσ Φασαήλῳ καὶ κατὰ τὴν ὑπὲρ Μαλίχου τιμωρίαν ἀμύνεσθαι θέλοντοσ Ἡρώδην εἰσ τὸν ἀδελφόν.

Ἡρώδησ δὲ ἔτυχεν μὲν ὢν παρὰ Φαβίῳ τῷ στρατηγῷ κατὰ Δαμασκόν, ὡρμημένοσ δὲ βοηθεῖν ὑπὸ νόσου κατείχετο. κἀν τούτῳ Φασάηλοσ καθ’ ἑαυτὸν Ἕλικοσ περιγενόμενοσ Ὑρκανὸν ὠνείδιζεν εἰσ ἀχαριστίαν ὧν τε Ἕλικι συμπράξειεν, καὶ ὅτι περιορῴη τὸν ἀδελφὸν τὸν Μαλίχου τὰ φρούρια καταλαμβάνοντα·

πολλὰ γὰρ δὴ κατείληπτο, καὶ τὸ πάντων ὀχυρώτατον Μασάδαν. Οὐ μὴν αὐτῷ τι πρὸσ τὴν Ἡρώδου βίαν ἤρκεσεν, ὃσ ἀναρρωσθεὶσ τά τε ἄλλα παραλαμβάνει κἀκεῖνον ἐκ τῆσ Μασάδασ ἱκέτην ἀφῆκεν.

ἐξήλασεν δὲ καὶ ἐκ τῆσ Γαλιλαίασ Μαρίωνα τὸν Τυρίων τύραννον ἤδη τρία κατεσχηκότα τῶν ἐρυμάτων, τοὺσ δὲ ληφθέντασ Τυρίουσ ἔσωσεν μὲν πάντασ, ἦσαν δ’ οὓσ καὶ δωρησάμενοσ ἀπέπεμψεν εὔνοιαν ἑαυτῷ παρὰ τῆσ πόλεωσ καὶ τῷ τυράννῳ μῖσοσ παρασκευαζόμενοσ. ὁ δὲ Μαρίων ἠξίωτο μὲν τῆσ τυραννίδοσ ὑπὸ Κασσίου τυραννίσιν πᾶσαν διαλαβόντοσ τὴν Συρίαν, κατὰ δὲ τὸ πρὸσ Ἡρώδην ἔχθοσ συγκατήγαγεν Ἀντίγονον τὸν Ἀριστοβούλου, καὶ τὸ πλέον διὰ Φάβιον, ὃν Ἀντίγονοσ χρήμασιν προσποιησάμενοσ βοηθὸν εἶχεν τῆσ καθόδου·

χορηγὸσ δ’ ἦν ἁπάντων ὁ κηδεστὴσ Πτολεμαῖοσ Ἀντιγόνῳ. Πρὸσ οὓσ Ἡρώδησ ἀντιπαραταξάμενοσ ἐπὶ τῶν ἐμβολῶν τῆσ Ιοὐδαίασ κρατεῖ τῇ μάχῃ καὶ τὸν Ἀντίγονον ἐξελάσασ ὑπέστρεψεν εἰσ Ιἑροσόλυμα πᾶσιν ἀγαπητὸσ ὢν ἐπὶ τῷ κατορθώματι·

καὶ γὰρ οἱ μὴ προσέχοντεσ πάλαι τότε ᾠκείωντο διὰ τὴν πρὸσ Ὑρκανὸν ἐπιγαμίαν αὐτῷ. πρότερον μὲν γὰρ ἦκτο γυναῖκα τῶν ἐπιχωρίων οὐκ ἄσημον, Δωρὶσ ἐκαλεῖτο, ἐξ ἧσ ἐγέννησεν Ἀντίπατρον, τότε δὲ γήμασ τὴν Ἀλεξάνδρου τοῦ Ἀριστοβούλου θυγατέρα, θυγατριδῆν δὲ Ὑρκανοῦ Μαριάμην οἰκεῖοσ τῷ βασιλεῖ γίνεται.

Ἐπεὶ δὲ Κάσσιον περὶ Φιλίππουσ ἀνελόντεσ ἀνεχώρησαν εἰσ μὲν Ἰταλίαν Καῖσαρ ἐπὶ δὲ τῆσ Ἀσίασ Ἀντώνιοσ, πρεσβευομένων τῶν ἄλλων πόλεων πρὸσ Ἀντώνιον εἰσ Βιθυνίαν ἧκον καὶ Ιοὐδαίων οἱ δυνατοὶ κατηγοροῦντεσ Φασαήλου καὶ Ἡρώδου, βίᾳ μὲν αὐτοὺσ κρατεῖν τῶν πραγμάτων, ὄνομα δὲ μόνον περιεῖναι Ὑρκανῷ τίμιον.

πρὸσ ἃ παρὼν Ἡρώδησ καὶ τεθεραπευκὼσ οὐκ ὀλίγοισ Ἀντώνιον χρήμασιν οὕτωσ διέθηκεν, ὡσ μηδὲ λόγου τῶν ἐχθρῶν ἀνασχέσθαι. καὶ τότε μὲν οὕτωσ διελύθησαν, αὖθισ δὲ οἱ ἐν τέλει Ιοὐδαίων ἑκατὸν ἄνδρεσ ἧκον εἰσ τὴν πρὸσ Ἀντιόχειαν Δάφνην ἐπ’ Ἀντώνιον ἤδη τῷ Κλεοπάτρασ ἔρωτι δεδουλωμένον·

οἳ προστησάμενοι τοὺσ ἀξιώματι καὶ λόγῳ σφῶν δυνατωτάτουσ κατηγόρουν τῶν ἀδελφῶν. ὑπήντα δὲ Μεσσάλασ ἀπολογούμενοσ συμπαρεστῶτοσ Ὑρκανοῦ διὰ τὸ κῆδοσ. καὶ Ἀντώνιοσ ἀκούσασ ἑκατέρων Ὑρκανοῦ διεπυνθάνετο τοὺσ ἐπιτηδειοτέρουσ ὄντασ ἄρχειν·

τοῦ δὲ τοὺσ περὶ τὸν Ἡρώδην προκρίνοντοσ, ἡσθείσ, ἦν γὰρ δὴ καὶ ξένοσ αὐτοῖσ πατρῷοσ δεχθεὶσ ὑπ’ Ἀντιπάτρου φιλοφρόνωσ ὅτε εἰσ τὴν Ιοὐδαίαν σὺν Γαβινίῳ παρέβαλλεν, τετράρχασ ἀποδείκνυσιν τοὺσ ἀδελφοὺσ πᾶσαν διοικεῖν τὴν Ιοὐδαίαν ἐπιτρέπων. Προσαγανακτούντων δὲ τῶν πρέσβεων πεντεκαίδεκα μὲν συλλαβὼν εἱρ́γνυσιν, οὓσ καὶ ἀνελεῖν ὡρ́μησεν, τοὺσ δὲ λοιποὺσ μεθ’ ὕβρεωσ ἀπήλασεν.

πρὸσ ὃ μείζων ἐν τοῖσ Ιἑροσολύμοισ γίνεται ταραχή· χιλίουσ γοῦν πάλιν ἔπεμψαν πρέσβεισ εἰσ Τύρον, ἔνθα διέτριβεν Ἀντώνιοσ ἐπὶ Ιἑροσολύμων ὡρμημένοσ. ἐπὶ τούτουσ κεκραγότασ ἐκπέμπει τὸν ἄρχοντα τῶν Τυρίων κολάζειν προστάξασ οὓσ ἂν λάβῃ, συγκατασκευάζειν δὲ τὴν ἀρχὴν τοῖσ ὑπ’ αὐτοῦ κατασταθεῖσιν τετράρχαισ. Πρὸ δὲ τούτου πολλὰ παρῄνει προελθὼν ἐπὶ τὸν αἰγιαλὸν Ἡρώδησ σὺν Ὑρκανῷ μήθ’ ἑαυτοῖσ ἀπωλείασ αἰτίουσ μήτε τῇ πατρίδι πολέμου γίνεσθαι φιλονεικοῦντασ ἀκρίτωσ.

τῶν δὲ ἔτι μᾶλλον ἀγανακτούντων Ἀντώνιοσ ἐκπέμψασ ὁπλίτασ πολλοὺσ μὲν ἀπέκτεινεν, πολλοὺσ δὲ ἔτρωσεν· ὧν οἵ τε πεσόντεσ ταφῆσ καὶ οἱ τραυματίαι θεραπείασ ἠξιώθησαν ὑπὸ Ὑρκανοῦ. οὐ μὴν οἱ διαφυγόντεσ ἠρέμουν, ἀλλὰ τὰ κατὰ τὴν πόλιν συνταράσσοντεσ παρώξυναν Ἀντώνιον ὥστε καὶ τοὺσ δεσμώτασ ἀποκτεῖναι.

Μετὰ δὲ ἔτη δύο Βαζαφράνου τοῦ Πάρθων σατράπου σὺν Πακόρῳ τῷ βασιλέωσ υἱῷ Συρίαν κατασχόντοσ Λυσανίασ ἀναδεδεγμένοσ ἤδη τὴν ἀρχὴν τοῦ πατρὸσ τελευτήσαντοσ, Πτολεμαῖοσ δ’ ἦν οὗτοσ ὁ Μενναίου, πείθει τὸν σατράπην ὑποσχέσει χιλίων ταλάντων καὶ πεντακοσίων γυναικῶν καταγαγεῖν ἐπὶ τὰ βασίλεια τὸν Ἀντίγονον, καταλῦσαι δὲ τὸν Ὑρκανόν.

τούτοισ ὑπαχθεὶσ Πάκοροσ αὐτὸσ μὲν ᾔει κατὰ τὴν παράλιον, Βαζαφράνην δὲ διὰ τῆσ μεσογείου προσέταξεν ἐμβαλεῖν.

τῶν δ’ ἐπιθαλαττίων Τύριοι Πάκορον οὐκ ἐδέξαντο καίτοι Πτολεμαιῶν καὶ Σιδωνίων δεδεγμένων. ὁ δ’ οἰνοχόῳ τινὶ τῶν βασιλικῶν ὁμωνύμῳ μοῖραν τῆσ ἵππου παραδοὺσ προεμβαλεῖν ἐκέλευσεν εἰσ τὴν Ιοὐδαίαν κατασκεψόμενόν τε τὰ τῶν πολεμίων καὶ πρὸσ ἃ δέοι βοηθήσοντα Ἀντιγόνῳ. Τῶν δὲ λῃζομένων τὸν Κάρμηλον πολλοὶ Ιοὐδαῖοι συνδραμόντεσ πρὸσ Ἀντίγονον προθύμουσ ἑαυτοὺσ ἐπὶ τὴν εἰσβολὴν παρεῖχον.

ὁ δὲ αὐτοὺσ ἐπὶ τὸν καλούμενον Δρυμὸν προέπεμψεν τὸ χωρίον καταλαβεῖν· ἐν ᾧ γενομένησ συμβολῆσ ὠσάμενοι τοὺσ πολεμίουσ καὶ διώξαντεσ ἐπὶ Ιἑροσολύμων ἔθεον γενόμενοί τε πλείουσ μέχρι τῶν βασιλείων προῆλθον. Ὑρκανοῦ δὲ καὶ Φασαήλου δεξαμένων αὐτοὺσ καρτερῷ στίφει μάχη κατὰ τὴν ἀγορὰν συρρήγνυται, καθ’ ἣν τρεψάμενοι τοὺσ πολεμίουσ οἱ περὶ Ἡρώδην κατακλείουσιν εἰσ τὸ ἱερὸν καὶ φρουροὺσ αὐτῶν ἄνδρασ ἑξήκοντα ταῖσ πλησίον οἰκίαισ ἐγκατέστησαν.

τούτουσ μὲν ὁ στασιάζων πρὸσ τοὺσ ἀδελφοὺσ λαὸσ ἐπελθὼν ἐμπίπρησιν, Ἡρώδησ δὲ τοῦ δήμου πολλοὺσ κατ’ ὀργὴν τῶν ἀπολωλότων ἀναιρεῖ συμβαλών, καὶ καθ’ ἡμέραν ἐπεκθεόντων ἀλλήλοισ κατὰ λόχουσ φόνοσ ἦν ἀδιάλειπτοσ.

Ἐνστάσησ δ’ ἑορτῆσ, ἣ πεντηκοστὴ καλεῖται, τά τε περὶ τὸ ἱερὸν πάντα καὶ ἡ πόλισ ὅλη πλήθουσ τῶν ἀπὸ τῆσ χώρασ ἀναπίμπλαται τὸ πλέον ὁπλιτῶν.

καὶ Φασάηλοσ μὲν τὸ τεῖχοσ, Ἡρώδησ δ’ οὐ μετὰ πολλῶν ἐφρούρει τὰ βασίλεια· καὶ τοῖσ πολεμίοισ ἐπεκδραμὼν ἀσυντάκτοισ κατὰ τὸ προάστειον πλείστουσ μὲν ἀναιρεῖ, τρέπεται δὲ πάντασ καὶ τοὺσ μὲν εἰσ τὴν πόλιν, τοὺσ δὲ εἰσ τὸ ἱερόν, τοὺσ δὲ εἰσ τὸ ἔξω χαράκωμα ἐγκλείει. κἀν τούτῳ διαλλακτὴν μὲν Ἀντίγονοσ παρακαλεῖ Πάκορον εἰσαφεῖναι, Φασάηλοσ δὲ πεισθεὶσ τῇ τε πόλει καὶ ξενίᾳ τὸν Πάρθον εἰσδέχεται μετὰ πεντακοσίων ἱππέων, προφάσει μὲν ἥκοντα τοῦ παῦσαι τὴν στάσιν.

τὸ δὲ ἀληθὲσ Ἀντιγόνῳ βοηθόν.

τὸν γοῦν Φασάηλον ἐνεδρεύων ἀνέπεισεν πρὸσ Βαζαφράνην πρεσβεύσασθαι περὶ καταλύσεωσ, καίτοι γε πολλὰ ἀποτρέποντοσ Ἡρώδου καὶ παραινοῦντοσ ἀναιρεῖν τὸν ἐπίβουλον, ἀλλὰ μὴ ταῖσ ἐπιβουλαῖσ ἑαυτὸν ἐκδιδόναι, φύσει γὰρ ἀπίστουσ εἶναι τοὺσ βαρβάρουσ, ἔξεισιν Ὑρκανὸν παραλαβών, καὶ Πάκοροσ, ὡσ ἧττον ὑποπτεύοιτο, καταλιπὼν παρ’ Ἡρώδῃ τινὰσ τῶν καλουμένων Ἐλευθέρων ἱππέων τοῖσ λοιποῖσ προέπεμψεν Φασάηλον. Ὡσ δ’ ἐγένοντο κατὰ τὴν Γαλιλαίαν, τοὺσ μὲν ἐπιχωρίουσ ἀφεστῶτασ κἀν τοῖσ ὅπλοισ ὄντασ καταλαμβάνουσιν, τῷ σατράπῃ δὲ ἐνετύγχανον πανούργῳ σφόδρα καὶ ταῖσ φιλοφρονήσεσιν τὴν ἐπιβουλὴν καλύπτοντι·

δῶρα γοῦν δοὺσ αὐτοῖσ ἔπειτα ἀναχωροῦντασ ἐλόχα. τοῖσ δ’ αἴσθησισ γίνεται τῆσ ἐπιβουλῆσ καταχθεῖσιν εἴσ τι τῶν παραθαλασσίων χωρίων, ὃ καλεῖται Ἐκδίππων·

ἐκεῖ γὰρ τήν τε ὑπόσχεσιν τῶν χιλίων ἤκουσαν ταλάντων καὶ ὡσ Ἀντίγονοσ τὰσ πλείστασ τῶν παρ’ αὐτοῖσ γυναικῶν ἐν ταῖσ πεντακοσίαισ καθοσιώσειεν Πάρθοισ, ὅτι τε προλοχίζοιντο μὲν αὐτοῖσ αἱ νύκτεσ ὑπὸ τῶν βαρβάρων ἀεί, πάλαι δ’ ἂν καὶ συνελήφθησαν, εἰ μὴ περιέμενον ἐν Ιἑροσολύμοισ Ἡρώδην πρότερον λαβεῖν, ὡσ μὴ προπυθόμενοσ τὰ κατ’ αὐτοὺσ φυλάξαιτο. ταῦτ’ οὐκέτι λόγοσ ἦν μόνον, ἀλλὰ καὶ φυλακὰσ ἤδη πόρρωθεν ἑαυτῶν ἔβλεπον.

Οὐ μὴν Φασάηλοσ καίτοι πολλὰ παραινοῦντοσ Ὀφελλίου φεύγειν, πέπυστο γὰρ οὗτοσ παρὰ Σαραμάλλα τοῦ πλουσιωτάτου τότε Σύρων τὴν σύνταξιν τῆσ ἐπιβουλῆσ ὅλην, καταλιπεῖν Ὑρκανὸν ὑπέμεινεν, ἀλλὰ τῷ σατράπῃ προσελθὼν ἄντικρυσ ὠνείδιζεν τὴν ἐπιβουλὴν καὶ μάλισθ’ ὅτι γένοιτο τοιοῦτοσ χρημάτων ἕνεκεν·

πλείω γε μὴν αὐτὸσ ὑπὲρ σωτηρίασ δώσειν ὧν Ἀντίγονοσ ὑπὲρ βασιλείασ ὑπέσχετο. πρὸσ ταῦτα πανούργωσ ὁ Πάρθοσ ἀπολογίαισ τε καὶ ὁρ́κοισ ἀποσκευασάμενοσ τὴν ὑποψίαν ᾤχετο πρὸσ Πάκορον.

εὐθέωσ δὲ τῶν καταλειφθέντων Πάρθων οἷσ προσετέτακτο Φασάηλόν τε καὶ Ὑρκανὸν συνελάμβανον τά τε ἄλλα πρὸσ τὴν ἐπιορκίαν καὶ τὸ ἄπιστον αὐτοῖσ καταρωμένουσ. Ἐν δὲ τούτῳ καὶ τὸν Ἡρώδην ὁ πεμφθεὶσ οἰνοχόοσ ἐπεβούλευε συλλαβεῖν ἔξω τοῦ τείχουσ ἀπατήσασ προελθεῖν, ὥσπερ ἐντολὰσ εἶχεν.

ὁ δὲ ἀπ’ ἀρχῆσ ὑποπτεύων τοὺσ βαρβάρουσ καὶ τότε πεπυσμένοσ εἰσ τοὺσ πολεμίουσ ἐμπεπτωκέναι τὰ μηνύοντα τὴν ἐπιβουλὴν αὐτῷ γράμματα, προελθεῖν οὐκ ἠβούλετο καίτοι μάλα ἀξιοπίστωσ τοῦ Πακόρου φάσκοντοσ δεῖν αὐτὸν ὑπαντῆσαι τοῖσ τὰσ ἐπιστολὰσ κομίζουσιν· οὔτε γὰρ ἑαλωκέναι τοῖσ πολεμίοισ αὐτὰσ καὶ περιέχειν οὐκ ἐπιβουλήν, ἀλλ’ ὁπόσα διεπράξατο Φασάηλοσ. ἔτυχεν δὲ παρ’ ἄλλων προακηκοὼσ τὸν ἀδελφὸν συνειλημμένον, καὶ προσῄει Ὑρκανοῦ θυγάτηρ Μαριάμμη, συνετωτάτη γυναικῶν, καταντιβολοῦσα μὴ προϊέναι μηδ’ ἐμπιστεύειν ἑαυτὸν ἤδη φανερῶσ ἐπιχειροῦσι τοῖσ βαρβάροισ.

Ἔτι δὲ τῶν περὶ Πάκορον σκεπτομένων, πῶσ ἂν κρύφα τὴν ἐπιβουλὴν ἀπαρτίσειαν, οὐ γὰρ ἐκ φανεροῦ οἱο͂́ν τε ἦν ἀνδρὸσ οὕτω δυνατοῦ περιγενέσθαι, προλαβὼν Ἡρώδησ μετὰ τῶν οἰκειοτάτων προσώπων νύκτωρ ἐπὶ Ἰδουμαίασ ἐχώρει λάθρα τῶν πολεμίων.

αἰσθόμενοι δ’ οἱ Πάρθοι κατεδίωκον.

κἀκεῖνοσ τὴν μὲν μητέρα καὶ τοὺσ ἀδελφοὺσ καὶ τὴν καθωμολογημένην παῖδα μετὰ τῆσ μητρὸσ καὶ τοῦ νεωτάτου τῶν ἀδελφῶν προστάξασ ὁδεύειν αὐτὸσ ἀσφαλῶσ μετὰ τῶν θεραπόντων ἀνέκοπτε τοὺσ βαρβάρουσ· καὶ πολλοὺσ κατὰ πᾶσαν προσβολὴν ἀποκτείνασ εἰσ Μασάδαν τὸ φρούριον ἠπείγετο. Βαρυτέρουσ δὲ κατὰ τὴν φυγὴν Πάρθων Ιοὐδαίουσ ἐπείρασεν, ἐνοχλήσαντασ μὲν διηνεκῶσ, ἀπὸ δὲ ἑξήκοντα τῆσ πόλεωσ σταδίων καὶ παραταξαμένουσ ἐπιεικῶσ πολὺν χρόνον.

ἔνθα κρατήσασ Ἡρώδησ καὶ πολλοὺσ αὐτῶν ἀποκτείνασ αὖθισ εἰσ μνήμην τοῦ κατορθώματοσ ἔκτισεν τὸ χωρίον καὶ βασιλείοισ πολυτελεστάτοισ ἐκόσμησεν καὶ ἀκρόπολιν ὀχυρωτάτην ἀνεδείματο Ἡρώδειόν τε ἐκάλεσεν ἀπὸ ἑαυτοῦ. τηνικαῦτά γε μὴν φεύγοντι καθ’ ἡμέραν αὐτῷ προσεγίνοντο πολλοί, καὶ κατὰ Ῥῆσαν γενομένῳ τῆσ Ἰδουμαίασ Ιὤσηποσ ἀδελφὸσ ὑπαντήσασ συνεβούλευεν τοὺσ πολλοὺσ τῶν ἑπομένων ἀποφορτίσασθαι·

μὴ γὰρ ἂν τοσοῦτον ὄχλον δέξασθαι τὴν Μασάδαν. ἦσαν δὲ ὑπὲρ τοὺσ ἐννακισχιλίουσ.

πεισθεὶσ Ἡρώδησ τοὺσ μὲν βαρυτέρουσ τῆσ χρείασ διαφῆκεν ἀνὰ τὴν Ἰδουμαίαν δοὺσ ἐφόδια, μετὰ δὲ τῶν ἀναγκαιοτάτων τοὺσ ἀλκιμωτάτουσ κατασχὼν εἰσ τὸ φρούριον διασώζεται. καταλιπὼν δὲ ἐνταῦθα ταῖσ γυναιξὶν ὀκτακοσίουσ φύλακασ καὶ διαρκῆ τὰ ἐπιτήδεια πρὸσ πολιορκίαν αὐτὸσ εἰσ τὴν Ἀραβικὴν Πέτραν ἠπείγετο. Πάρθοι δ’ ἐν Ιἑροσολύμοισ ἐφ’ ἁρπαγὴν τραπόμενοι τῶν φυγόντων εἰσ τὰσ οἰκίασ εἰσέπιπτον καὶ τὸ βασίλειον ἀπεχόμενοι μόνων τῶν Ὑρκανοῦ χρημάτων·

ἦν δ’ οὐ πλείω τριακοσίων ταλάντων. ἐπετύγχανον δὲ καὶ τῶν ἄλλων οὐχ ὅσοισ ἤλπισαν· ὁ γὰρ Ἡρώδησ ἐκ πολλοῦ τὴν ἀπιστίαν τῶν βαρβάρων ὑφορώμενοσ εἰσ τὴν Ἰδουμαίαν τὰ λαμπρότατα τῶν κειμηλίων προανεσκεύαστο, καὶ τῶν αὐτῷ προσεχόντων ὁμοίωσ ἕκαστοσ. Πάρθοι δὲ μετὰ τὰσ ἁρπαγὰσ ἐπὶ τοσοῦτον ὕβρεωσ ἐχώρησαν ὡσ ἐμπλῆσαι μὲν ἀκηρύκτου πολέμου τὴν χώραν ἅπασαν, ἀνάστατον δὲ ποιῆσαι τὴν Μαρισαίων πόλιν, μὴ μόνον δὲ καταστῆσαι βασιλέα Ἀντίγονον, ἀλλὰ καὶ παραδοῦναι αὐτῷ Φασάηλόν τε καὶ Ὑρκανὸν δεσμώτασ αἰκίσασθαι.

ὁ δὲ Ὑρκανοῦ μὲν προσπεσὼν αὐτὸσ τὰ ὦτα λωβᾶται τοῖσ ὀδοῦσιν, ὡσ μηδὲ αὖθισ ἐν μεταβολῇ ποτε δύναιτο τὴν ἀρχιερωσύνην ἀπολαβεῖν·

δεῖ γὰρ ὁλοκλήρουσ ἀρχιερᾶσθαι·

τῆσ Φασαήλου δὲ ἀρετῆσ ὑστερίζει φθάσαντοσ πέτρᾳ προσρῆξαι τὴν κεφαλήν, ὡσ καὶ σιδήρου καὶ χειρῶν εἴργετο. κἀκεῖνοσ μὲν Ἡρώδου γνήσιον ἑαυτὸν ἀποδείξασ ἀδελφὸν καὶ Ὑρκανὸν ἀγεννέστατον, ἀνδρειότατα θνήσκει ποιησάμενοσ τὴν καταστροφὴν τοῖσ κατὰ τὸν βίον ἔργοισ πρέπουσαν· κατέχει δὲ καὶ ἄλλοσ λόγοσ, ὡσ ἀνενέγκαι μὲν ἐκ τῆσ τότε πληγῆσ, πεμφθεὶσ δὲ ἰατρὸσ ὑπ’ Ἀντιγόνου θεραπεῦσαι δῆθεν αὐτὸν ἐμπλήσειεν τὸ τραῦμα δηλητηρίων φαρμάκων καὶ διαφθείρειεν αὐτόν.

ὁπότερον δ’ ἂν ἀληθὲσ ᾖ, τὴν ἀρχὴν ἔχει λαμπράν. φασὶν γοῦν αὐτὸν καὶ πρὶν ἐκπνεῦσαι πυθόμενον παρὰ γυναίου τινὸσ ὡσ Ἡρώδησ διαπεφεύγοι, "νῦν, εἰπεῖν, εὔθυμοσ ἄπειμι τὸν μετελευσόμενον τοὺσ ἐχθροὺσ καταλιπὼν ζῶντα. Ὁ μὲν οὖν οὕτωσ τελευτᾷ.

Πάρθοι δὲ καίτοι διημαρτηκότεσ ὧν μάλιστα ἐπεθύμουν γυναικῶν καθιστᾶσιν μὲν ἐν Ιἑροσολύμοισ Ἀντιγόνῳ τὰ πράγματα, δεσμώτην δ’ Ὑρκανὸν ἀνάγουσιν εἰσ τὴν Παρθυηνήν. Ἡρώδησ δὲ συντονώτερον ἤλαυνεν εἰσ τὴν Ἀραβίαν ὡσ ἔτι τἀδελφοῦ ζῶντοσ ἐπειγόμενοσ χρήματα παρὰ τοῦ βασιλέωσ λαβεῖν, οἷσ μόνοισ πείσειν ὑπὲρ Φασαήλου τὴν τῶν βαρβάρων ἤλπιζεν πλεονεξίαν.

ἐλογίζετο γάρ, εἰ τῆσ πατρῴασ φιλίασ ἀμνημονέστεροσ ὁ Ἄραψ γένοιτο καὶ τοῦ δοῦναι δωρεὰν μικρολογώτεροσ, δανείσασθαι παρ’ αὐτοῦ τὰ λύτρα ῥύσιον θεὶσ τὸν τοῦ λυτρουμένου παῖδα· καὶ γὰρ ἐπήγετο τὸν ἀδελφιδοῦν ὄντα ἐτῶν ἑπτά·

τάλαντα δ’ ἦν ἕτοιμοσ τριακόσια δοῦναι προστησάμενοσ Τυρίουσ παρακαλοῦντασ. τὸ χρεὼν δ’ ἄρα τὴν αὐτοῦ σπουδὴν ἐφθάκει καὶ Φασαήλου τεθνηκότοσ εἰσ κενὸν Ἡρώδησ φιλάδελφοσ ἦν· οὐ μὴν οὐδὲ παρὰ Ἄραψιν εὑρίσκει φιλίαν οὖσαν. ὁ γοῦν βασιλεὺσ αὐτῶν Μάλχοσ προπέμψασ ἐκ τῆσ χώρασ κατὰ τάχοσ προσέτασσεν ἀναστρέφειν, προφάσει μὲν χρώμενοσ Πάρθοισ, ἐπικηρυκεύσασθαι γὰρ αὐτοὺσ ἐκβαλεῖν Ἡρώδην τῆσ Ἀραβίασ, τῷ δὲ ὄντι κατασχεῖν προαιρούμενοσ τὰ παρ’ Ἀντιπάτρου χρέα καὶ μηδὲν εἰσ τὰσ ἐκείνου δωρεὰσ ἀντιπαρασχεῖν χρῄζουσιν τοῖσ τέκνοισ δυσωπεῖσθαι.

συμβούλοισ δ’ ἐχρῆτο τῆσ ἀναιδείασ τοῖσ ὁμοίωσ ἀποστερεῖν τὰσ Ἀντιπάτρου παρακαταθήκασ θέλουσιν· ἦσαν δὲ τῶν περὶ αὐτὸν οἱ δυνατώτατοι. Ἡρώδησ μὲν δὴ πολεμίουσ τοὺσ Ἄραβασ εὑρὼν δι’ ἃ φιλτάτουσ ἤλπισεν καὶ τοῖσ ἀγγέλοισ ἀποκρινάμενοσ ὡσ ὑπηγόρευε τὸ πάθοσ ὑπέστρεψεν ἐπ’ Αἰγύπτου.

καὶ τὴν μὲν πρώτην ἑσπέραν κατά τι τῶν ἐπιχωρίων ἱερὸν αὐλίζεται τοὺσ ὑπολειφθέντασ ἀναλαβών, τῇ δ’ ἑξῆσ εἰσ Ῥινοκούρουρα προελθόντι τὰ περὶ τὴν τἀδελφοῦ τελευτὴν ἀπαγγέλλεται. προσλαβὼν δὲ πένθουσ ὅσον ἀπεθήκατο φροντίδων ᾔει προσωτέρω.

καὶ δὴ βραδέωσ ὁ Ἄραψ μετανοήσασ ἔπεμψεν διὰ τάχουσ τοὺσ ἀνακαλέσοντασ τὸν ὑβρισμένον. ἔφθανεν δὲ καὶ τούτουσ Ἡρώδησ εἰσ Πηλούσιον ἀφικόμενοσ, ἔνθα τῆσ παρόδου μὴ τυγχάνων ὑπὸ τῶν ἐφορμούντων τοῖσ ἡγεμόσιν ἐντυγχάνει· κἀκεῖνοι τήν τε φήμην καὶ τὸ ἀξίωμα τἀνδρὸσ αἰδεσθέντεσ προπέμπουσιν αὐτὸν εἰσ Ἀλεξάνδρειαν. ὁ δὲ παρελθὼν εἰσ τὴν πόλιν ἐδέχθη μὲν λαμπρῶσ ὑπὸ Κλεοπάτρασ στρατηγὸν ἐλπιζούσησ ἕξειν εἰσ ἃ παρεσκευάζετο·

διακρουσάμενοσ δὲ τὰσ παρακλήσεισ τῆσ βασιλίδοσ καὶ μήτε τὴν ἀκμὴν τοῦ χειμῶνοσ ὑποδείσασ μήτε τοὺσ κατὰ τὴν Ἰταλίαν θορύβουσ ἐπὶ Ῥώμησ ἔπλει. Κινδυνεύσασ δὲ περὶ Παμφυλίαν καὶ τοῦ φόρτου τὸ πλεῖον ἐκβαλὼν μόλισ εἰσ Ῥόδον διασώζεται σφόδρα τῷ πρὸσ Κάσσιον πολέμῳ τετρυχωμένην, δεχθεὶσ ὑπὸ Πτολεμαίου καὶ Σαπφινίου τῶν φίλων.

ἐν ᾗ μετὰ τῶν φίλων εἰσ Βρεντέσιον καταπλεύσασ κἀκεῖθεν εἰσ Ῥώμην ἐπειχθεὶσ πρώτῳ διὰ τὴν πατρῴαν φιλίαν ἐνετύγχανεν Ἀντωνίῳ καὶ τάσ τε αὐτοῦ καὶ τοῦ γένουσ συμφορὰσ ἐκδιηγεῖτο, ὅτι τε τοὺσ οἰκειοτάτουσ ἐν φρουρίῳ καταλιπὼν πολιορκουμένουσ διὰ χειμῶνοσ πλεύσειεν ἐπ’ αὐτὸν ἱκέτησ.

Ἀντωνίου δὲ ἥπτετο πρὸσ τὴν μεταβολὴν οἶκτοσ, καὶ κατὰ μνήμην μὲν τῆσ Ἀντιπάτρου ξενίασ, τὸ δὲ ὅλον καὶ διὰ τὴν τοῦ παρόντοσ ἀρετὴν ἔγνω καὶ τότε βασιλέα καθιστᾶν Ιοὐδαίων ὃν πρότερον αὐτὸσ ἐποίησεν τετράρχην.

ἐνῆγεν δὲ οὐκ ἔλαττον τῆσ εἰσ Ἡρώδην φιλοτιμίασ ἡ πρὸσ Ἀντίγονον διαφορά· τοῦτον γὰρ δὴ στασιώδη τε καὶ Ῥωμαίων ἐχθρὸν ὑπελάμβανεν. Καίσαρα μὲν οὖν εἶχεν ἑτοιμότερον αὐτοῦ τὰσ Ἀντιπάτρου στρατείασ ἀνανεούμενον, ἃσ κατ’ Αἴγυπτον αὐτοῦ τῷ πατρὶ συνδιήνεγκεν, τήν τε ξενίαν καὶ τὴν ἐν ἅπασιν εὔνοιαν, ὁρῶντά γε μὴν καὶ τὸ Ἡρώδου δραστήριον·

συνήγαγεν δὲ τὴν βουλήν, ἐν ᾗ Μεσσάλασ καὶ μετ’ αὐτὸν Ἀτρατῖνοσ παραστησάμενοι τὸν Ἡρώδην τάσ τε πατρῴασ εὐεργεσίασ καὶ τὴν αὐτοῦ πρὸσ Ῥωμαίουσ εὔνοιαν διεξῄεσαν, ἀποδεικνύντεσ ἅμα καὶ πολέμιον τὸν Ἀντίγονον οὐ μόνον ἐξ ὧν διηνέχθη τάχιον, ἀλλ’ ὅτι καὶ τότε διὰ Πάρθων λάβοι τὴν ἀρχὴν Ῥωμαίουσ ὑπεριδών.

τῆσ δὲ συγκλήτου πρὸσ ταῦτα κεκινημένησ ὡσ παρελθὼν Ἀντώνιοσ καὶ πρὸσ τὸν κατὰ Πάρθων πόλεμον βασιλεύειν Ἡρώδην συμφέρειν ἔλεγεν, ἐπιψηφίζονται πάντεσ. λυθείσησ δὲ τῆσ βουλῆσ Ἀντώνιοσ μὲν καὶ Καῖσαρ μέσον ἔχοντεσ Ἡρώδην ἐξῄεσαν, προῆγον δὲ σὺν ταῖσ ἄλλαισ ἀρχαῖσ οἱ ὕπατοι θύσοντέσ τε καὶ τὸ δόγμα ἀναθήσοντεσ εἰσ τὸ Καπετώλιον.

τὴν δὲ πρώτην Ἡρώδῃ τῆσ βασιλείασ ἡμέραν Ἀντώνιοσ εἱστία. Παρὰ δὲ τὸν χρόνον τοῦτον Ἀντίγονοσ ἐπολιόρκει τοὺσ ἐν Μασάδᾳ, τοῖσ μὲν ἄλλοισ ἐπιτηδείοισ διαρκουμένουσ, σπανίζοντασ δὲ ὕδατοσ·

διὸ καὶ Ιὤσηποσ ἀδελφὸσ Ἡρώδου σὺν διακοσίοισ τῶν οἰκείων δρασμὸν ἐβουλεύετο εἰσ Ἄραβασ ἀκηκοὼσ τῶν εἰσ Ἡρώδην ἁμαρτημάτων Μάλχῳ μεταμέλειν. κἂν ἔφθη καταλιπὼν τὸ φρούριον, εἰ μὴ περὶ τὴν νύκτα τῆσ ἐξόδου συνέβη πλεῖστον ὗσαι·

τῶν γὰρ ἐκδοχείων ὕδατοσ ἀναπλησθέντων οὐκέτ’ ἔχρῃζεν φυγῆσ, ἀλλ’ ἐπεξῄεσαν ἤδη τοῖσ περὶ τὸν Ἀντίγονον καὶ τὰ μὲν φανερῶσ συμπλεκόμενοι, τὰ δὲ λοχῶντεσ συχνοὺσ διέφθειρον. οὐ μὴν ἐν ἅπασιν εὐστόχουν, ἔστιν δ’ ὅπου καὶ αὐτοὶ πταίοντεσ ἀνέστρεφον. Κἀν τούτῳ Βεντίδιοσ ὁ Ῥωμαίων στρατηγὸσ πεμφθεὶσ ἐκ Συρίασ Πάρθουσ ἀνείργειν μετ’ ἐκείνουσ εἰσ Ιοὐδαίαν παρέβαλεν λόγῳ μὲν ὡσ βοηθήσων τοῖσ περὶ Ιὤσηπον, ἔργῳ δ’ Ἀντίγονον ἀργυριούμενοσ.

ἔγγιστα γοῦν Ιἑροσολύμων αὐλισάμενοσ ὡσ ἐνεπλήσθη χρημάτων, αὐτὸσ μὲν ἀνεχώρει μετὰ τῆσ πλείστησ δυνάμεωσ, Σίλωνα δὲ σὺν μέρει καταλέλοιπεν, ὡσ μὴ κατάφωρον τὸ λῆμμα ποιήσειεν πάντασ ἀπαναστήσασ.

Ἀντίγονοσ δὲ πάλιν ἐλπίζων Πάρθουσ ἐπαμυνεῖν καὶ Σίλωνα τέωσ ἐθεράπευεν, ὡσ μηδὲν ἐνοχλοίη πρὸ τῆσ ἐλπίδοσ. Ἤδη δὲ Ἡρώδησ καταπεπλευκὼσ ἀπὸ τῆσ Ἰταλίασ εἰσ Πτολεμαί̈δα καὶ συναγηοχὼσ δύναμιν οὐκ ὀλίγην ξένων τε καὶ ὁμοφύλων ἤλαυνεν διὰ τῆσ Γαλιλαίασ ἐπ’ Ἀντίγονον συλλαμβανόντων Βεντιδίου καὶ Σίλωνοσ, οὓσ Δέλλιοσ ὑπ’ Ἀντωνίου πεμφθεὶσ Ἡρώδην συγκαταγαγεῖν ἔπεισεν.

ἐτύγχανεν δὲ Βεντίδιοσ μὲν ἐν ταῖσ πόλεσιν τὰσ διὰ Πάρθουσ ταραχὰσ καθιστάμενοσ, Σίλων δὲ ἐν Ιοὐδαίᾳ χρήμασιν ὑπ’ Ἀντιγόνου διεφθαρμένοσ.

οὐ μὴν Ἡρώδησ ἰσχύοσ ἠπόρει, προϊόντι δ’ αὐτῷ καθ’ ἡμέραν ηὐξεῖτο τὰ τῆσ δυνάμεωσ, καὶ πλὴν ὀλίγων πᾶσα ἡ Γαλιλαία προσέθετο. προύκειτο μὲν οὖν τὸ ἀναγκαιότατον ἀγώνισμα Μασάδα καὶ τὸ ῥύσασθαι πρῶτον τοὺσ οἰκείουσ ἐκ τῆσ πολιορκίασ, γίνεται δ’ ἐμπόδιον Ιὄππη·

ταύτην γὰρ ἐχρῆν πολεμίαν οὖσαν ἐξελεῖν πρότερον, ὡσ μὴ χωροῦντοσ ἐπὶ Ιἑροσολύμων κατὰ νώτου τι τοῖσ ἐχθροῖσ ἔρυμα καταλείποιτο. συνῆπτεν δὲ καὶ Σίλων ἀσμένωσ τῆσ ἀπαναστάσεωσ πρόφασιν εὑρών, ᾧ προσέκειντο Ιοὐδαῖοι διώκοντεσ. ἐπὶ τούτουσ Ἡρώδησ ἐκδραμὼν μετ’ ὀλίγου στίφουσ τρέπεται ταχέωσ καὶ Σίλωνα διασώζει κακῶσ ἀμυνόμενον. Ἔπειτα Ιὄππην ἑλὼν πρὸσ τὴν Μασάδα ῥυσόμενοσ τοὺσ οἰκείουσ ἠπείγετο.

καὶ τῶν ἐπιχωρίων οὓσ μὲν πατρῴα φιλία προσῆγεν, οὓσ δὲ τὸ αὐτοῦ κλέοσ, οὓσ δὲ τῆσ ἐξ ἀμφοῖν εὐεργεσίασ ἀμοιβή, πλείστουσ γε μὴν ἐλπὶσ ὡσ ἐκ βασιλέωσ βεβαίου, δυσκίνητόσ τε ἤδη δύναμισ ἤθροιστο. προϊόντα δ’ Ἀντίγονοσ ἐνήδρευεν τὰ ἐπιτήδεια τῶν παρόδων προλοχίζων, ἐν οἷσ οὐδὲν ἢ μικρὰ τοὺσ πολεμίουσ ἔβλαπτεν.

Ἡρώδησ δὲ τοὺσ ἐκ Μασάδασ οἰκείουσ παραλαβὼν ῥᾳδίωσ καὶ Ῥῆσαν τὸ φρούριον ᾔει πρὸσ τὰ Ιἑροσόλυμα· συνῆπτε δ’ αὐτῷ τὸ μετὰ Σίλωνοσ στρατιωτικὸν καὶ πολλοὶ τῶν ἐκ τῆσ πόλεωσ τὴν ἰσχὺν καταπλαγέντεσ. Στρατοπεδευσαμένουσ δὲ κατὰ τὸ πρὸσ δύσιν κλίμα τοῦ ἄστεοσ οἱ ταύτῃ φύλακεσ ἐτόξευόν τε καὶ ἐξηκόντιζον αὐτούσ, ἄλλοι δὲ κατὰ στῖφοσ ἐκθέοντεσ ἀπεπειρῶντο τῶν προτεταγμένων.

Ἡρώδησ δὲ τὸ μὲν πρῶτον κηρύσσειν περὶ τὸ τεῖχοσ ἐκέλευεν ὡσ ἐπ’ ἀγαθῷ τε παρείη τοῦ δήμου καὶ ἐπὶ σωτηρίᾳ τῆσ πόλεωσ, μηδὲν μηδὲ τοὺσ φανεροὺσ ἐχθροὺσ ἀμυνούμενοσ, δώσων δὲ καὶ τοῖσ διαφορωτάτοισ ἀμνηστίαν. ἐπεὶ δὲ ἀντιπαρηγοροῦντεσ οἱ περὶ τὸν Ἀντίγονον οὔτε κατακούειν τῶν κηρυγμάτων εἰών τινὰσ οὔτε μεταβάλλεσθαι, τὸ λοιπὸν ἀμύνεσθαι τοὺσ ἀπὸ τοῦ τείχουσ ἐπέτρεπεν τοῖσ σφετέροισ·

οἱ δὲ ταχέωσ ἅπαντασ ἀπὸ τῶν πύργων ἐτρέψαντο τοῖσ βέλεσιν. Ἔνθα δὴ καὶ Σίλων ἀπεκαλύψατο τὴν δωροδοκίαν·

ἐπισκευασάμενοσ γὰρ πολλοὺσ τῶν στρατιωτῶν σπάνιν ἐπιτηδείων ἀναβοᾶν καὶ χρήματα εἰσ τροφὰσ ἀπαιτεῖν ἀπάγειν τε σφᾶσ χειμεριοῦντασ εἰσ τοὺσ ἰδίουσ τόπουσ, ἐπειδὴ τὰ περὶ τὴν πόλιν ἦν ἔρημα πάντα τῶν περὶ Ἀντίγονον προανεσκευασμένων, ἐκίνει τε τὸ στρατόπεδον καὶ ἀναχωρεῖν ἐπειρᾶτο. Ἡρώδησ δ’ ἐντυγχάνων τοῖσ τε ὑπὸ τὸν Σίλωνα ἡγεμόσιν καὶ κατὰ πλῆθοσ τοῖσ στρατιώταισ ἐδεῖτο μὴ καταλιπεῖν αὐτὸν ὑπό τε Καίσαροσ καὶ Ἀντωνίου καὶ τῆσ συγκλήτου προπεμφθέντα·

λύσειν γὰρ αὐθημερὸν αὐτῶν τὰσ ἀπορίασ. καὶ μετὰ τὴν δέησιν [εὐθέωσ] ὁρμήσασ αὐτὸσ εἰσ τὴν χώραν τοσαύτην αὐτοῖσ ἐπιτηδείων ἀφθονίαν ἐκόμισεν, ὡσ πάσασ ἀποκόψαι τὰσ Σίλωνοσ προφάσεισ, εἴσ τε τὰσ ἑξῆσ ἡμέρασ μὴ διαλιπεῖν τὴν χορηγίαν προνοούμενοσ ἐπέστελλεν τοῖσ περὶ Σαμάρειαν, ᾠκείωτο δ’ ἡ πόλισ αὐτῷ, σῖτον καὶ οἶνον καὶ ἔλαιον καὶ βοσκήματα κατάγειν εἰσ Ιἑριχοῦντα.

ταῦτ’ ἀκούσασ Ἀντίγονοσ διέπεμψεν περὶ τὴν χώραν εἴργειν καὶ λοχᾶν τοὺσ σιτηγοὺσ κελεύων.

οἱ δ’ ὑπήκουον, καὶ πολὺ πλῆθοσ ὁπλιτῶν ὑπὲρ τὴν Ιἑριχοῦντα συνηθροίσθη· διεκαθέζοντο δὲ ἐπὶ τῶν ὀρῶν παραφυλάσσοντεσ τοὺσ τὰ ἐπιτήδεια ἐκκομίζοντασ. οὐ μὴν Ἡρώδησ ἠρέμει, δέκα δὲ σπείρασ ἀναλαβών, ὧν πέντε μὲν Ῥωμαίων πέντε δὲ Ιοὐδαίων ἦσαν ἔχουσαι καὶ μισθοφόρουσ μιγάδασ πρὸσ οἷσ ὀλίγουσ τῶν ἱππέων, ἐπὶ τὴν Ιἑριχοῦντα παραγίνεται, καὶ τὴν μὲν πόλιν καταλελειμμένην εὑρίσκει, πεντακοσίουσ δὲ τὰ ἄκρα κατειληφότασ σὺν γυναιξὶν καὶ γενεαῖσ.

αὐτοὺσ μὲν οὖν ἀπολύει λαβών, Ῥωμαῖοι δ’ εἰσπεσόντεσ τὸ λοιπὸν ἄστυ διήρπασαν πλήρεισ καταλαμβάνοντεσ τὰσ οἰκίασ παντοίων κειμηλίων.

Ιἑριχοῦντοσ μὲν οὖν φρουρὰν ὁ βασιλεὺσ καταλιπὼν ὑπέστρεψεν καὶ χειμεριοῦσαν τὴν Ῥωμαίων στρατιὰν εἰσ τὰσ προσκεχωρηκυίασ διαφῆκεν Ἰδουμαίαν καὶ Γαλιλαίαν καὶ Σαμάρειαν. ἐπέτυχεν δὲ καὶ Ἀντίγονοσ παρὰ τῆσ Σίλωνοσ δωροδοκίασ ὑποδέξασθαι τοῦ στρατοῦ μοῖραν ἐν Λύδδοισ θεραπεύων Ἀντώνιον. Καὶ Ῥωμαῖοι μὲν ἐν ἀφθόνοισ διῆγον ἀνειμένοι τῶν ὅπλων, Ἡρώδησ δ’ οὐκ ἠρέμει, ἀλλὰ τὴν μὲν Ἰδουμαίαν δισχιλίοισ πεζοῖσ καὶ τετρακοσίοισ ἱππεῦσιν διαλαμβάνει πέμψασ τὸν ἀδελφὸν Ιὤσηπον, ὡσ μή τι νεωτερισθείη πρὸσ Ἀντίγονον αὐτὸσ δὲ τὴν μητέρα καὶ ὅσουσ ἐκ Μασάδασ οἰκείουσ ἐξήγαγεν μεταγαγὼν εἰσ Σαμάρειαν καὶ καταστησάμενοσ ἀσφαλῶσ ᾔει τὰ λοιπὰ τῆσ Γαλιλαίασ καταστρεψόμενοσ καὶ τὰσ Ἀντιγόνου φρουρὰσ ἐξελάσων.

Πρὸσ δὲ τὴν Σέπφωριν ἐν νιφετῷ σφοδροτάτῳ διανύσασ ἀκονιτὶ παραλαμβάνει τὴν πόλιν πρὸ τῆσ ἐφόδου τῶν φυλάκων ἐκφυγόντων.

ἔνθα τοὺσ ἑπομένουσ ὑπὸ τοῦ χειμῶνοσ κακωθέντασ ἀναλαβών, πολλὴ δ’ ἦν ἀφθονία τῶν ἐπιτηδείων, ἐπὶ τοὺσ ἐν τοῖσ σπηλαίοισ ὡρ́μητο λῃστάσ, οἳ πολλὴν τῆσ χώρασ κατατρέχοντεσ οὐκ ἐλάττω κακὰ πολέμου διετίθεσαν τοὺσ ἐπιχωρίουσ. προπέμψασ δὲ πεζῶν τρία τέλη καὶ μίαν ἴλην ἱππέων πρὸσ Ἄρβηλα κώμην αὐτὸσ μετὰ τεσσαράκοντα ἡμέρασ ἐπῆλθεν μετὰ τῆσ λοιπῆσ δυνάμεωσ.

οὐ μὴν πρὸσ τὴν ἔφοδον ἔδεισαν οἱ πολέμιοι, μετὰ δὲ τῶν ὅπλων ἀπήντων ἐμπειρίαν μὲν πολεμικὴν ἔχοντεσ, τὸ δὲ θράσοσ λῃστρικόν. συμβαλόντεσ γοῦν τῷ σφετέρῳ δεξιῷ τὸ εὐώνυμον κέρασ τῶν Ἡρώδου τρέπονται.

περιελθὼν δὲ ταχέωσ Ἡρώδησ ἐκ τοῦ καθ’ ἑαυτὸν δεξιοῦ προσεβοήθει καὶ τὸ μὲν οἰκεῖον ἐπέστρεφεν ἐκ τῆσ φυγῆσ, τοῖσ δὲ διώκουσιν ἐμπίπτων ἀνέκοπτεν τὴν ὁρμὴν μέχρι τὰσ κατὰ στόμα προσβολὰσ μὴ φέροντεσ ἐξέκλιναν. Ὁ δὲ ἑώσ Ιὀρδάνου κτείνων εἵπετο καὶ πολὺ μὲν αὐτῶν μέροσ διέφθειρεν, οἱ λοιποὶ δ’ ὑπὲρ τὸν ποταμὸν ἐσκεδάσθησαν, ὥστε τὴν Γαλιλαίαν ἐκκεκαθάρθαι φόβων, πλὴν καθόσον οἱ τοῖσ σπηλαίοισ ἐμφωλεύοντεσ ὑπελείποντο·

κἀπὶ τούτοισ ἔδει διατριβῆσ. διὸ δὴ πρῶτον τοῖσ στρατιώταισ τὰσ ἐκ τῶν πεπονημένων ἐπικαρπίασ ἀπεδίδου διανέμων ἑκάστῳ δραχμὰσ ἑκατὸν πεντήκοντα ἀργυρίου καὶ τοῖσ ἡγεμόσιν πολυπλασίονα διέπεμψεν εἰσ οὓσ ἐχειμέριζον σταθμούσ.

Φερώρᾳ δὲ τῷ νεωτάτῳ τῶν ἀδελφῶν ἐπέστελλεν τῆσ τε ἀγορᾶσ αὐτοῖσ ποιεῖσθαι πρόνοιαν καὶ τειχίζειν Ἀλεξάνδρειον. κἀκεῖνοσ ἀμφοτέρων ἐπεμελήθη. Ἐν δὲ τούτῳ περὶ μὲν Ἀθήνασ διῆγεν Ἀντώνιοσ, Βεντίδιοσ δὲ ἐπὶ τὸν πρὸσ Πάρθουσ πόλεμον Σίλωνά τε καὶ Ἡρώδην μετεπέμπετο καταστήσασθαι πρότερον ἐπιστέλλων τὰ περὶ Ιοὐδαίαν.

Ἡρώδησ δὲ ἀσμένωσ Σίλωνα πρὸσ Βεντίδιον ἀπολύσασ αὐτὸσ ἐπὶ τοὺσ ἐν τοῖσ σπηλαίοισ ἐστράτευσεν. τὰ δὲ σπήλαια ταῦτα πρὸσ ἀποκρήμνοισ ὄρεσιν ἦν οὐδαμόθεν προσιτά, πλαγίασ δὲ ἀνόδουσ μόνον ἔχοντα στενοτάτασ.

ἡ δὲ κατὰ μέτωπον αὐτῶν πέτρα κατέτεινεν εἰσ βαθυτάτασ φάραγγασ ὄρθιοσ ἐπιρρέπουσα ταῖσ χαράδραισ, ὥστε τὸν βασιλέα μέχρι πολλοῦ μὲν ἀπορεῖν πρὸσ τὸ ἀμήχανον τοῦ τόπου, τελευταῖον δ’ ἐπινοίᾳ χρήσασθαι σφαλερωτάτῃ. τοὺσ γοῦν ἀλκίμουσ καθιμῶν ἐν λάρναξιν ἐνίει τοῖσ στομίοισ, οἱ δὲ ἀπέσφαττόν τε αὐτοὺσ σὺν γενεαῖσ καὶ πῦρ ἐνίεσαν τοῖσ ἀμυνομένοισ.

βουληθεὶσ δὲ ἐξ αὐτῶν καὶ περισῶσαί τινασ Ἡρώδησ ἐκήρυξεν ἀναχωρεῖν πρὸσ αὐτόν. τῶν δὲ ἐθελουσίωσ μὲν οὐδεὶσ προσέθετο, καὶ τῶν βιαζομένων δὲ πολλοὶ τῆσ αἰχμαλωσίασ προείλοντο θάνατον. ἔνθα καὶ τῶν γηραιῶν τισ ἑπτὰ παίδων πατὴρ μετὰ τῆσ μητρὸσ δεομένουσ τοὺσ παῖδασ ἐπιτρέψαι σφίσιν ἐξελθεῖν ἐπὶ δεξιᾷ κτείνει τρόπῳ τοιῷδε·

καθ’ ἕνα προϊέναι κελεύσασ αὐτὸσ ἵστατο ἐπὶ τὸ στόμιον καὶ τὸν ἀεὶ προϊόντα τῶν υἱῶν ἀπέσφαττεν. ἐξ ἀπόπτου δὲ Ἡρώδησ ἐπιβλέπων τῷ τε πάθει συνείχετο καὶ τῷ πρεσβύτῃ δεξιὰν ὤρεγεν φείσασθαι τῶν τέκνων παρακαλῶν. ὁ δὲ πρὸσ οὐδὲν ἐνδοὺσ τῶν λεγομένων ἀλλὰ καὶ προσονειδίσασ τὸν Ἡρώδην εἰσ ταπεινότητα ἐπὶ τοῖσ παισὶν ἀναιρεῖ καὶ τὴν γυναῖκα καὶ καταβαλὼν κατὰ τοῦ κρημνοῦ τοὺσ νεκροὺσ τελευταῖον ἑαυτὸν ἔρριψεν.

Χειροῦται μὲν οὕτωσ τὰ σπήλαια καὶ τοὺσ ἐν αὐτοῖσ Ἡρώδησ·

καταλιπὼν δὲ τοῦ στρατοῦ μοῖραν ὅσην ἀποχρήσειν ὑπελάμβανεν πρὸσ τὰσ ἐπαναστάσεισ καὶ Θολεμαῖον ἐπ’ αὐτῆσ ἐπὶ Σαμαρείασ ὑπέστρεφεν, ὁπλίτασ μὲν τρισχιλίουσ ἱππεῖσ δ’ ἄγων ἑξακοσίουσ ἐπ’ Ἀντίγονον. ἔνθα πρὸσ τὴν ἀποχώρησιν αὐτοῦ λαβόντεσ ἄδειαν οἷσ ἔθοσ ἦν θορυβεῖν τὴν Γαλιλαίαν κτείνουσιν μὲν Θολεμαῖον τὸν στρατηγὸν ἀδοκήτωσ προσπεσόντεσ, ἐπόρθουν δὲ τὴν χώραν ποιούμενοι τὰσ ἀναφυγὰσ εἰσ τὰ ἕλη καὶ τὰ δυσερεύνητα τῶν χωρίων.

πυθόμενοσ δὲ Ἡρώδησ τὴν ἐπανάστασιν διὰ τάχουσ ἐπεβοήθει καὶ πολὺ μὲν αὐτῶν πλῆθοσ διαφθείρει, τὰ φρούρια δὲ πάντα πολιορκίαισ ἐξελὼν ἐπιτίμιον τῆσ μεταβολῆσ εἰσεπράξατο παρὰ τῶν πόλεων ἑκατὸν τάλαντα.

Ἤδη δὲ Πάρθων μὲν ἐξεληλαμένων, ἀνῃρημένου δὲ Πακόρου Βεντίδιοσ ἐπιστείλαντοσ Ἀντωνίου πέμπει συμμάχουσ Ἡρώδῃ κατ’ Ἀντιγόνου χιλίουσ ἱππεῖσ καὶ δύο τάγματα.

τούτων δὲ τὸν στρατηγὸν Μαχαιρᾶν Ἀντίγονοσ ἱκέτευσεν δι’ ἐπιστολῶν ἑαυτῷ βοηθὸν ἀφικέσθαι πολλά τε περὶ τῆσ Ἡρώδου βίασ ἀποδυρόμενοσ καὶ χρήματα δώσειν ὑπισχνούμενοσ. ὁ δέ, οὐ γὰρ κατεφρόνει τοῦ πέμψαντοσ ἄλλωσ τε καὶ πλείον’ Ἡρώδου διδόντοσ, εἰσ μὲν τὴν προδοσίαν οὐχ ὑπήκουσεν, ὑποκρινόμενοσ δὲ φιλίαν κατάσκοποσ ᾔει τῶν Ἀντιγόνου πραγμάτων Ἡρώδῃ μὴ πεισθεὶσ ἀποτρέποντι.

προαισθόμενοσ δ’ αὐτοῦ τὴν διάνοιαν Ἀντίγονοσ τήν τε πόλιν ἀπέκλεισεν καὶ ἀπὸ τῶν τειχῶν ὡσ πολέμιον ἠμύνατο, μέχρισ αἰδούμενοσ Μαχαιρᾶσ εἰσ Ἀμμαοῦντα πρὸσ Ἡρώδην ἀναχωρεῖ καὶ πρὸσ τὴν διαμαρτίαν θυμούμενοσ ὅσοισ ἐπετύγχανεν Ιοὐδαίοισ ἀνῄρει, μηδεμίαν τῶν Ἡρωδείων φειδὼ ποιούμενοσ, ἀλλ’ ὡσ Ἀντιγονείοισ χρώμενοσ ἅπασιν.

Ἐφ’ οἷσ χαλεπήνασ Ἡρώδησ ὡρ́μησεν μὲν ἀμύνασθαι Μαχαιρᾶν ὡσ πολέμιον, κρατήσασ δὲ τῆσ ὀργῆσ ἤλαυνεν πρὸσ Ἀντώνιον κατηγορήσων τῆσ Μαχαιρᾶ παρανομίασ.

ὁ δ’ ἐν διαλογισμῷ τῶν ἡμαρτημένων γενόμενοσ ταχέωσ μεταδιώκει τε τὸν βασιλέα καὶ πολλὰ δεηθεὶσ ἑαυτῷ διαλλάττει. οὐ μὴν Ἡρώδησ ἐπαύσατο τῆσ πρὸσ Ἀντώνιον ὁρμῆσ·

ἀκηκοὼσ δ’ αὐτὸν μετὰ πολλῆσ δυνάμεωσ προσπολεμοῦντα Σαμοσάτοισ, πόλισ δ’ ἐστὶν Εὐφράτου πλησίον καρτερά, θᾶττον ἠπείγετο τὸν καιρὸν ἐπιτήδειον ὁρῶν πρόσ τε ἐπίδειξιν ἀνδρείασ καὶ τοῦ μᾶλλον ἀρέσασθαι τὸν Ἀντώνιον. γίνεται γοῦν ἐπελθὼν τέλοσ αὐτοῖσ τῆσ πολιορκίασ, πολλοὺσ μὲν τῶν βαρβάρων ἀποκτείνασ, πολλὴν δὲ ἀποτεμόμενοσ λείαν, ὥστε τὸν μὲν Ἀντώνιον θαυμάζοντα καὶ πάλαι τῆσ ἀρετῆσ αὐτὸν τότε μᾶλλον οὕτωσ ἔχειν καὶ προσθεῖναι πολὺ ταῖσ τε ἄλλαισ τιμαῖσ αὐτοῦ καὶ ταῖσ εἰσ τὴν βασιλείαν ἐλπίσιν, Ἀντίοχον δὲ τὸν βασιλέα ἀναγκασθῆναι παραδοῦναι τὰ Σαμόσατα.

Κἀν τούτῳ θραύεται τὰ κατὰ τὴν Ιοὐδαίαν Ἡρώδου πράγματα.

κατελελοίπει μὲν γὰρ Ιὤσηπον τὸν ἀδελφὸν ἐπὶ τῶν ὅλων παραγγείλασ μηδὲν μέχρι τῆσ ὑποστροφῆσ αὐτοῦ παρακινεῖν πρὸσ Ἀντίγονον· οὐ γὰρ δὴ βέβαιον εἶναι Μαχαιρῶν σύμμαχον ἐξ ὧν ἔδρασεν. ὁ δὲ ὡσ ἤκουσεν ὄντα πορρωτάτω τὸν ἀδελφόν, ἀμελήσασ τῶν παραγγελμάτων ἐπὶ Ιἑριχοῦντοσ ἐχώρει μετὰ πέντε σπειρῶν, ἃσ συνέπεμψεν Μαχαιρᾶσ· ᾔει δὲ τὸν σῖτον ἁρπάσων ἐν ἀκμῇ τοῦ θέρουσ. ἐπιθεμένων δὲ ἐν τοῖσ ὄρεσιν καὶ ταῖσ δυσχωρίαισ τῶν ἐναντίων αὐτόσ τε θνήσκει μάλα γενναῖοσ ἐν τῇ μάχῃ φανείσ, καὶ τὸ Ῥωμαϊκὸν πᾶν διαφθείρεται·

νεοσύλλεκτοι γὰρ ἦσαν ἐκ τῆσ Συρίασ αἱ σπεῖραι, καὶ οὐδὲν αὐταῖσ ἐνεκέκρατο τῶν πάλαι στρατιωτῶν καλουμένων ἐπαμύνειν τοῖσ ἀπείροισ πολέμου δυνάμενον. Ἀντιγόνῳ δὲ οὐκ ἀπέχρησεν ἡ νίκη, προῆλθεν δὲ εἰσ τοσοῦτον ὀργῆσ, ὥστε καὶ νεκρὸν αἰκίσασθαι τὸν Ιὤσηπον·

κρατήσασ γοῦν τῶν σωμάτων ἀποτέμνει τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ, καίτοι πεντήκοντα τάλαντα λύτρον αὐτῆσ Φερώρα τἀδελφοῦ διδόντοσ. τὰ δὲ τῆσ Γαλιλαίασ μετὰ τὴν Ἀντιγόνου νίκην ἐνεωτερίσθη εἰσ τοσοῦτον, ὥστε τοὺσ τὰ Ἡρώδου φρονοῦντασ τῶν δυνατῶν προαγαγόντεσ εἰσ τὴν λίμνην κατέδυσαν οἱ προσέχοντεσ Ἀντιγόνῳ.

μετεβάλλετο δὲ πολλὰ καὶ τῆσ Ἰδουμαίασ, ἔνθα Μαχαιρᾶσ ἀνετείχιζέν τι τῶν ἐρυμάτων, Γιτθὰ καλεῖται. τούτων δὲ οὔπω πέπυστο Ἡρώδησ·

μετὰ γὰρ τὴν Σαμοσάτων ἅλωσιν Ἀντώνιοσ μὲν καταστήσασ ἐπὶ τῆσ Συρίασ Σόσσιον καὶ προστάξασ Ἡρώδῃ βοηθεῖν ἐπ’ Ἀντίγονον αὐτὸσ εἰσ Αἴγυπτον ἀνεχώρησεν, Σόσσιοσ δὲ δύο μὲν τάγματα προαπέστειλεν εἰσ Ιοὐδαίαν Ἡρώδῃ συμμαχῶν, αὐτὸσ δὲ μετὰ τῆσ λοιπῆσ δυνάμεωσ ἠκολούθει σχεδόν. Ὄντι δ’ Ἡρώδῃ κατὰ τὴν πρὸσ Ἀντιόχειαν Δάφνην ὄνειροι σαφεῖσ τὸν τἀδελφοῦ θάνατον προσημαίνουσιν, καὶ μετὰ ταραχῆσ ἐκθορόντι τῆσ κοίτησ εἰσῄεσαν ἄγγελοι τῆσ συμφορᾶσ.

ὁ δὲ ὀλίγον μὲν προσοιμώξασ τῷ πάθει, τὸ πλεῖον δὲ τοῦ πένθουσ ὑπερθέμενοσ ἐπὶ τοὺσ ἐχθροὺσ ἠπείγετο ποιούμενοσ τὴν πορείαν ὑπὲρ δύναμιν. καὶ διανύσασ ἐπὶ τὸν Λίβανον ὀκτακοσίουσ μὲν τῶν περὶ τὸ ὄροσ προσλαμβάνει συμμάχουσ, Ῥωμαίων δὲ ἓν τάγμα ταύτῃ συνῆψεν.

μεθ’ ὧν οὐ περιμείνασ ἡμέραν εἰσ τὴν Γαλιλαίαν ἐνέβαλεν τούσ τε πολεμίουσ ὑπαντιάσαντασ εἰσ ὃ καταλελοίπεσαν χωρίον τρέπεται. καὶ προσέβαλλεν μὲν συνεχῶσ τῷ φρουρίῳ, πρὶν δὲ ἑλεῖν χειμῶνι βιασθεὶσ χαλεπωτάτῳ ταῖσ πλησίον ἐνστρατοπεδεύεται κώμαισ.

ἐπεὶ δ’ αὐτῷ μετ’ ὀλίγασ ἡμέρασ καὶ τὸ δεύτερον παρὰ Ἀντωνίου τάγμα συνέμιξεν, δείσαντεσ τὴν ἰσχὺν οἱ πολέμιοι διὰ νυκτὸσ ἐξέλιπον τὸ ἔρυμα. Καὶ τὸ λοιπὸν διὰ Ιἑριχοῦντοσ ᾔει σπεύδων ᾗ τάχιστα τοὺσ τἀδελφοῦ φονεῖσ μετελθεῖν·

ἔνθα καὶ δαιμόνιόν τι αὐτῷ συμβαίνει τέρασ, ἐξ οὗ παρ’ ἐλπίδα σωθεὶσ ἀνδρὸσ θεοφιλεστάτου δόξαν ἀπηνέγκατο· πολλοὶ μὲν γὰρ αὐτῷ τῶν ἐν τέλει συνειστιάθησαν κατ’ ἐκείνην τὴν ἑσπέραν, διαλυθέντοσ δὲ τοῦ συμποσίου μετὰ τὸ πάντασ ἐξελθεῖν ὁ οἶκοσ εὐθέωσ συνέπεσεν. τοῦτο καὶ κινδύνων καὶ σωτηρίασ κοινὸν ἐπὶ τῷ μέλλοντι πολέμῳ κρίνασ εἶναι σημεῖον ὑπὸ τὴν ἑώ διεκίνει τὴν στρατιάν.

καὶ τῶν ἐναντίων εἰσ ἑξακισχιλίουσ ἀπὸ τῶν ὀρῶν κατατρέχοντεσ ἀπεπειρῶντο τῶν προτεταγμένων, κατὰ χεῖρα μὲν συμπλέκεσθαι τοῖσ Ῥωμαίοισ οὐ σφόδρα θαρροῦντεσ, πόρρωθεν δὲ χερμάσιν καὶ παλτοῖσ ἔβαλλον, ὥστε συχνοὺσ κατατιτρώσκειν. ἐν ᾧ καὶ αὐτὸσ Ἡρώδησ παρελαύνων παλτῷ κατὰ τὴν πλευρὰν ἀκοντίζεται. Βουλόμενοσ δὲ Ἀντίγονοσ μὴ μόνον τόλμῃ τῶν σφετέρων ἀλλὰ καὶ πλήθει περιεῖναι δοκεῖν, Πάππον τινὰ τῶν ἑταίρων μετὰ στρατιᾶσ ἐπὶ Σαμάρειαν περιπέμπει.

τούτῳ μὲν οὖν ἦν Μαχαιρᾶσ ἀγώνισμα, Ἡρώδησ δὲ τὴν πολεμίαν καταδραμὼν πέντε μὲν πολίχνασ καταστρέφεται, δισχιλίουσ δὲ τῶν ἐν αὐταῖσ διαφθείρει καὶ τὰσ οἰκίασ ἐμπρήσασ ὑπέστρεψεν ἐπὶ τὸ στρατόπεδον·

ηὔλιστο δὲ περὶ τὴν καλουμένην Κανᾶ κώμην. Προσεγίνετο δ’ αὐτῷ καθ’ ἡμέραν πολὺ πλῆθοσ Ιοὐδαίων ἔκ τε αὐτῆσ Ιἑριχοῦντοσ καὶ ἐκ τῆσ ἄλλησ χώρασ, οἱ μὲν διὰ μῖσοσ τὸ πρὸσ Ἀντίγονον, οἱ δὲ ἐπὶ τοῖσ αὐτοῦ κατορθώμασιν κεκινημένοι·

τούσ γε μὴν πολλοὺσ ἐνῆγεν ἐπιθυμία μεταβολῆσ ἄλογοσ. καὶ ὁ μὲν ἠπείγετο συμβαλεῖν, οἱ δὲ περὶ Πάππον οὔτε πρὸσ τὸ πλῆθοσ οὔτε πρὸσ τὴν ὁρμὴν ὑποδείσαντεσ αὐτοῦ προθύμωσ ἀντεπεξῆλθον. γενομένησ δὲ τῆσ παρατάξεωσ τὰ μὲν ἄλλα μέρη πρὸσ ὀλίγον ἀντέσχεν, Ἡρώδησ δὲ κατὰ μνήμην τοῦ φονευθέντοσ ἀδελφοῦ παραβαλλόμενοσ, ὡσ ἂν τίσαιτο τοὺσ αἰτίουσ τοῦ φόνου, ταχέωσ τῶν καθ’ ἑαυτὸν ἐκράτει καὶ μετ’ ἐκείνουσ ἐπὶ τὸ συνεστὸσ ἀεὶ τρεπόμενοσ ἅπαντασ διώκει.

φόνοσ δ’ ἦν πολύσ, τῶν μὲν εἰσ τὴν κώμην συνεξωθουμένων ἐξ ἧσ ὡρ́μηντο, τοῦ δὲ προσκειμένου τοῖσ ὑστάτοισ καὶ κτείνοντοσ ἀπείρουσ.

συνεισπίπτει δὲ τοῖσ πολεμίοισ εἴσω, καὶ πᾶσα μὲν ὁπλιτῶν οἰκία νένακτο, τὰ τέγη δ’ ἦν ὕπερθεν ἀμυνομένων κατάπλεα. κἀπειδὴ περιῆν τῶν ἔξωθεν, τὰσ οἰκήσεισ σπαράττων εἷλκεν τοὺσ ἔνδοθεν.

καὶ τοῖσ μὲν πολλοῖσ ἐπικατασείων τοὺσ ὀρόφουσ ἀθρόουσ ἀνῄρει, τοὺσ ὑποφεύγοντασ δὲ τῶν ἐρειπίων οἱ στρατιῶται ξιφήρεισ ἀνεδέχοντο, καὶ τοσοῦτον ἐσωρεύθη νεκρῶν πλῆθοσ, ὥστε τὰσ ὁδοὺσ ἀποφραγῆναι τοῖσ κρατοῦσιν. ταύτην τὴν πληγὴν οὐκ ἤνεγκαν οἱ πολέμιοι·

τὸ γοῦν ἐπισυλλεγόμενον αὐτῶν πλῆθοσ ὡσ ἐθεάσατο τοὺσ ἀνὰ τὴν κώμην διεφθαρμένουσ, εἰσ φυγὴν διεσκεδάσθη, κἂν εὐθέωσ τῇ νίκῃ τεθαρρηκὼσ Ἡρώδησ ἐπὶ Ιἑροσολύμων ἤλασεν, εἰ μὴ χειμῶνι διεκωλύθη σφοδροτάτῳ. τοῦτ’ ἐμπόδιον ἐκείνῳ τε παντελοῦσ κατορθώματοσ καὶ ἥττησ Ἀντιγόνῳ κατέστη βουλευομένῳ καταλιπεῖν ἤδη τὴν πόλιν. Ἡρώδησ δὲ πρὸσ ἑσπέραν [ἤδη] τοὺσ φίλουσ κεκμηκότασ ἐπὶ θεραπείᾳ τοῦ σώματοσ διαφεὶσ καὶ αὐτὸσ ὡσ ἦν ἔτι θερμὸσ ἐκ τῶν ὅπλων λουσόμενοσ ᾔει στρατιωτικώτερον·

εἷσ γοῦν αὐτῷ παῖσ εἵπετο. καὶ πρὶν εἰσ τὸ βαλανεῖον εἰσελθεῖν ἐναντίον αὐτοῦ τισ ἐκτρέχει τῶν πολεμίων ξιφήρησ, ἔπειτα δεύτεροσ καὶ τρίτοσ, ἑξῆσ δὲ πλείουσ. οὗτοι καταπεφεύγεσαν μὲν ἐκ τῆσ παρατάξεωσ εἰσ τὸ βαλανεῖον ὡπλισμένοι, τέωσ δ’ ὑποπεπτηχότεσ καὶ διαλανθάνοντεσ ὡσ ἐθεάσαντο τὸν βασιλέα, λυθέντεσ ὑπ’ ἐκπλήξεωσ αὐτὸν μὲν παρέτρεχον γυμνὸν ὄντα τρέμοντεσ, ἐπὶ δὲ τὰσ ἐξόδουσ ἐχώρουν.

τῶν μὲν οὖν ἄλλων οὐδεὶσ παρῆν κατὰ τύχην ὁ συλληψόμενοσ τοὺσ ἄνδρασ, Ἡρώδῃ δ’ ἀπέχρη τὸ μηδὲν παθεῖν, ὥστε διαφεύγουσιν πάντεσ. Τῇ δ’ ὑστεραίᾳ Πάππον μὲν τὸν Ἀντιγόνου στρατηγὸν καρατομήσασ, ἀνῄρητο δ’ ἐπὶ τῆσ παρατάξεωσ, πέμπει τὴν κεφαλὴν Φερώρᾳ τἀδελφῷ ποινὴν τοῦ φονευθέντοσ αὐτῶν ἀδελφοῦ·

καὶ γὰρ οὗτοσ ἦν ὁ τὸν Ιὤσηπον ἀνελών. λωφήσαντοσ δὲ τοῦ χειμῶνοσ ἤλαυνεν ἐπὶ Ιἑροσολύμων καὶ μέχρι τοῦ τείχουσ ἀγαγὼν τὴν δύναμιν, συνήγετο δ’ αὐτῷ τρίτον ἔτοσ ἐξ οὗ βασιλεὺσ ἐν Ῥώμῃ ἀπεδέδεικτο, πρὸ τοῦ ἱεροῦ στρατοπεδεύεται·

ταύτῃ γὰρ ἦν ἐπίμαχον, καθ’ ὃ καὶ πρὶν εἷλεν Πομπήιοσ τὴν πόλιν. διελὼν δὲ εἰσ ἔργα τὴν στρατιὰν καὶ τεμὼν τὰ προάστεια τρία μὲν ἐγείρειν χώματα καὶ πύργουσ ἐποικοδομεῖν αὐτοῖσ κελεύει, καταλιπὼν δὲ τοὺσ ἀνυτικωτάτουσ τῶν ἑταίρων ἐπὶ τῶν ἔργων αὐτὸσ εἰσ Σαμάρειαν ᾔει τὴν Ἀλεξάνδρου τοῦ Ἀριστοβούλου μετιὼν θυγατέρα καθωμολογημένην ὡσ ἔφαμεν αὐτῷ καὶ πάρεργον ποιούμενοσ τῆσ πολιορκίασ τὸν γάμον·

ἤδη γὰρ ὑπερηφάνει τοὺσ πολεμίουσ. Γήμασ δὲ ὑπέστρεψεν ἐπὶ Ιἑροσολύμων μετὰ μείζονοσ δυνάμεωσ·

συνῆπτε δ’ αὐτῷ καὶ Σόσσιοσ μετὰ πλείστησ στρατιᾶσ ἱππέων τε καὶ πεζῶν, ἣν προεκπέμψασ διὰ τῆσ μεσογείου τὴν πορείαν αὐτὸσ διὰ Φοινίκησ ἐποιήσατο. συναθροισθείσησ δὲ τῆσ ὅλησ δυνάμεωσ εἰσ ἕνδεκα μὲν τέλη πεζῶν, ἱππεῖσ δὲ ἑξακισχιλίουσ δίχα τῶν ἀπὸ Συρίασ συμμάχων, οἳ μέροσ οὐκ ὀλίγον ἦσαν, καταστρατοπεδεύονται τοῦ βορείου τείχουσ πλησίον, αὐτὸσ μὲν πεποιθὼσ τοῖσ τῆσ συγκλήτου δόγμασιν, δι’ ὧν βασιλεὺσ ἀπεδέδεικτο, Σόσσιοσ δὲ Ἀντωνίῳ τῷ πέμψαντι τὴν ὑπ’ αὐτῷ στρατιὰν Ἡρώδῃ σύμμαχον.

Τῶν δ’ ἀνὰ τὴν πόλιν Ιοὐδαίων τὸ πλῆθοσ ποικίλωσ ἐτετάρακτο·

καὶ γὰρ περὶ τὸν ναὸν ἀθροιζόμενον τὸ ἀσθενέστερον ἐδαιμονία καὶ πολλὰ θειωδέστερον πρὸσ τοὺσ καιροὺσ ἐλογοποίει, καὶ τῶν τολμηροτέρων κατὰ στῖφοσ ἦσαν λῃστεῖαι πολύτροποι, μάλιστα τὰ περὶ τὴν πόλιν ἁρπαζόντων ἐπιτήδεια καὶ μήτε ἵπποισ μήτε ἀνδράσιν ὑπολειπομένων τροφήν. τοῦ γε μὴν μαχίμου τὸ εὐτακτότερον ἐτέτακτο πρὸσ ἄμυναν τῆσ πολιορκίασ τούσ τε χωννύντασ εἶργον ἀπὸ τοῦ τείχουσ καὶ τοῖσ ὀργάνοισ ἀντιμηχανώμενον ἀεί τι κώλυμα καινότερον·

ἐν οὐδενὶ δ’ οὕτωσ ὡσ ἐν ταῖσ μεταλλείαισ περιῆσαν τῶν πολεμίων. Τῷ δὲ βασιλεῖ πρὸσ μὲν τὰσ λῃστείασ ἀντεπενοήθησαν λόχοι δι’ ὧν ἀνέστελλεν τὰσ διεκδρομάσ, πρὸσ δὲ τὴν τῶν ἐπιτηδείων ἀπορίαν αἱ πόρρωθεν συγκομιδαί, τῶν δὲ μαχομένων περιῆν τῇ Ῥωμαίων ἐμπειρίᾳ καίτοι τόλμησ οὐδεμίαν καταλιπόντων ὑπερβολήν·

φανερῶσ μέν γε συνερρήγνυντο τοῖσ Ῥωμαίοισ ἐπὶ προύπτῳ τῷ θανεῖν, διὰ δὲ τῶν ὑπονόμων ἐν μέσοισ αὐτοῖσ ἐξαπίνησ ἐφαίνοντο, καὶ πρὶν κατασεισθῆναί τι τοῦ τείχουσ ἕτερον ἀντωχύρουν·

καθόλου τε οὔτε χερσὶν οὔτ’ ἐπινοίαισ ἔκαμνον εἰσ ἔσχατον ἀντισχεῖν διεγνωκότεσ. ἀμέλει τηλικαύτησ δυνάμεωσ περικαθεζομένησ πέντε μησὶν διήνεγκαν τὴν πολιορκίαν, ἑώσ τῶν Ἡρώδου τινὲσ ἐπιλέκτων ἐπιβῆναι τοῦ τείχουσ θαρσήσαντεσ εἰσπίπτουσιν εἰσ τὴν πόλιν, ἐφ’ οἷσ ἑκατοντάρχαι Σοσσίου.

πρῶτα δὲ τὰ περὶ τὸ ἱερὸν ἡλίσκετο, καὶ τῆσ δυνάμεωσ ἐπεισχυθείσησ πανταχοῦ φόνοσ ἦν μυρίοσ, τῶν μὲν Ῥωμαίων τῇ τριβῇ τῆσ πολιορκίασ διωργισμένων, τοῦ δὲ περὶ Ἡρώδην Ιοὐδαϊκοῦ μηδὲν ὑπολιπέσθαι σπουδάζοντοσ ἀντίπαλον. ἐσφάττοντο δὲ παμπληθεῖσ ἔν τε τοῖσ στενωποῖσ καὶ κατὰ τὰσ οἰκίασ συνωθούμενοι καὶ τῷ ναῷ προσφεύγοντεσ·

ἦν τε οὔτε νηπίων οὔτε γήρωσ ἔλεοσ οὔτε ἀσθενείασ γυναικῶν, ἀλλὰ καίτοι περιπέμποντοσ τοῦ βασιλέωσ καὶ φείδεσθαι παρακαλοῦντοσ οὐδεὶσ ἐκράτησεν τῆσ δεξιᾶσ, ἀλλ’ ὥσπερ μεμηνότεσ πᾶσαν ἡλικίαν ἐπεξῄεσαν. ἔνθα καὶ Ἀντίγονοσ μήτε τῆσ πάλαι μήτε τῆσ τότε τύχησ ἔννοιαν λαβὼν κάτεισιν μὲν ἀπὸ τῆσ βάρεωσ, προσπίπτει δὲ τοῖσ Σοσσίου ποσίν.

κἀκεῖνοσ μηδὲν αὐτὸν οἰκτείρασ πρὸσ τὴν μεταβολὴν ἐπεγέλασέν τε ἀκρατῶσ καὶ Ἀντιγόνην ἐκάλεσεν· οὐ μὴν ὡσ γυναῖκά γε καὶ φρουρᾶσ ἐλεύθερον ἀφῆκεν, ἀλλ’ ὁ μὲν δεθεὶσ ἐφυλάττετο. Πρόνοια δ’ ἦν Ἡρώδῃ κρατοῦντι τῶν πολεμίων τότε κρατῆσαι καὶ τῶν ἀλλοφύλων συμμάχων·

ὡρ́μητο γὰρ τὸ ξενικὸν πλῆθοσ ἐπὶ θέαν τοῦ τε ἱεροῦ καὶ τῶν κατὰ τὸν ναὸν ἁγίων. ὁ δὲ βασιλεὺσ τοὺσ μὲν παρακαλῶν τοῖσ δ’ ἀπειλούμενοσ ἔστιν δ’ οὓσ καὶ τοῖσ ὅπλοισ ἀνέστειλεν, ἥττησ χαλεπωτέραν τὴν νίκην ὑπολαμβάνων, εἴ τι τῶν ἀθεάτων παρ’ αὐτῶν ὀφθείη. διεκώλυσεν δὲ ἤδη καὶ τὰσ κατὰ τὴν πόλιν ἁρπαγάσ, πολλὰ διατεινόμενοσ πρὸσ Σόσσιον, εἰ χρημάτων τε καὶ ἀνδρῶν τὴν πόλιν Ῥωμαῖοι κενώσαντεσ καταλείψουσιν αὐτὸν ἐρημίασ βασιλέα, καὶ ὡσ ἐπὶ τοσούτων πολιτῶν φόνῳ βραχὺ καὶ τὴν τῆσ οἰκουμένησ ἡγεμονίαν ἀντάλλαγμα κρίνοι.

τοῦ δὲ ἀντὶ τῆσ πολιορκίασ τὰσ ἁρπαγὰσ δικαίωσ τοῖσ στρατιώταισ ἐπιτρέπειν φαμένου, αὐτὸσ ἔφη διανεμεῖν ἐκ τῶν ἰδίων χρημάτων τοὺσ μισθοὺσ ἑκάστοισ.

οὕτωσ τε τὴν λοιπὴν ἐξωνησάμενοσ πατρίδα τὰσ ὑποσχέσεισ ἐπλήρωσεν· λαμπρῶσ μὲν γὰρ ἕκαστον στρατιώτην, ἀναλόγωσ δὲ τοὺσ ἡγεμόνασ, βασιλικώτατα δὲ αὐτὸν ἐδωρήσατο Σόσσιον, ὡσ μηδένα χρημάτων ἀπελθεῖν δεόμενον. Σόσσιοσ δὲ χρυσοῦν ἀναθεὶσ τῷ θεῷ στέφανον ἀνέζευξεν ἀπὸ Ιἑροσολύμων ἄγων δεσμώτην Ἀντίγονον Ἀντωνίῳ.

τοῦτον μὲν οὖν φιλοψυχήσαντα μέχρισ ἐσχάτου διὰ ψυχρᾶσ ἐλπίδοσ ἄξιοσ τῆσ ἀγεννείασ πέλεκυσ ἐκδέχεται. βασιλεὺσ δὲ Ἡρώδησ διακρίνασ τὸ κατὰ τὴν πόλιν πλῆθοσ τοὺσ μὲν τὰ αὐτοῦ φρονήσαντασ εὐνουστέρουσ ταῖσ τιμαῖσ καθίστατο, τοὺσ δ’ Ἀντιγονείουσ ἀνῄρει.

καὶ κατὰ σπάνιν ἤδη χρημάτων ὅσον εἶχεν κόσμον κατανομιστεύσασ Ἀντωνίῳ καὶ τοῖσ περὶ αὐτὸν ἀνέπεμψεν. οὐ μὴν εἰσ ἅπαν ἐξωνήσατο τὸ μηδὲν παθεῖν·

τὸ λοιπὸν ἐπὶ τοὺσ ἔξωθεν ἐφόνα, καὶ τοὺσ ἐν τέλει Σύρων διαβάλλουσα πρὸσ τὸν Ἀντώνιον ἀναιρεῖν ἔπειθεν ὡσ ἂν τῶν κτήσεων ἑκάστου ῥᾳδίωσ γινομένη δεσπότισ, ἔτι δὲ ἐκτείνουσα τὴν πλεονεξίαν ἐπὶ Ιοὐδαίουσ καὶ Ἄραβασ ὑπειργάζετο τοὺσ ἑκατέρων βασιλεῖσ Ἡρώδην καὶ Μάλχον ἀναιρεθῆναι.

Ἐν μέρει γοῦν τῶν προσταγμάτων ἐπινήψασ Ἀντώνιοσ τὸ κτεῖναι μὲν ἄνδρασ ἀγαθοὺσ καὶ βασιλεῖσ τηλικούτουσ ἀνόσιον ἡγήσατο, τὸ δὲ τούτων ἔγγιον φίλουσ διεκρούσατο, πολλὰ δὲ τῆσ χώρασ αὐτῶν ἀποτεμόμενοσ καὶ δὴ καὶ τὸν ἐν Ιἑριχοῦντι φοινικῶνα, ἐν ᾧ γεννᾶται τὸ βάλσαμον, δίδωσιν αὐτῇ πόλεισ τε πλὴν Τύρου καὶ Σιδῶνοσ τὰσ ἐντὸσ Ἐλευθέρου ποταμοῦ πάσασ.

ὧν γενομένη κυρία καὶ προπέμψασα μέχρισ Εὐφράτου τὸν Ἀντώνιον ἐπιστρατεύοντα Πάρθοισ ἦλθεν εἰσ Ιοὐδαίαν δι’ Ἀπαμείασ καὶ Δαμασκοῦ.

κἀνταῦθα μεγάλαισ μὲν αὐτῆσ τὴν δυσμένειαν δωρεαῖσ Ἡρώδησ ἐκμειλίσσεται, μισθοῦται δὲ καὶ τὰ τῆσ βασιλείασ ἀπορραγέντα χωρία διακοσίων ταλάντων εἰσ ἕκαστον ἐνιαυτόν, προπέμπει δ’ αὐτὴν μέχρι Πηλουσίου πάσῃ θεραπείᾳ καταχρώμενοσ. καὶ μετ’ οὐ πολὺ παρῆν ἐκ Πάρθων Ἀντώνιοσ ἄγων αἰχμάλωτον Ἀρταβάζην τὸν Τιγράνου παῖδα δῶρον Κλεοπάτρᾳ·

μετὰ γὰρ τῶν χρημάτων καὶ τῆσ λείασ ἁπάσησ ὁ Πάρθοσ εὐθὺσ ἐχαρίσθη. Τοῦ δ’ Ἀκτιακοῦ πολέμου συνερρωγότοσ παρεσκεύαστο μὲν Ἡρώδησ Ἀντωνίῳ συνεξορμᾶν ἤδη τῶν τε ἄλλων τῶν κατὰ Ιοὐδαίαν ἀπηλλαγμένοσ θορύβων καὶ κεκρατηκὼσ Ὑρκανίασ, ὃ δὴ χωρίον ἡ Ἀντιγόνου κατεῖχεν ἀδελφή.

διεκλείσθη γε μὴν πανούργωσ ὑπὸ τῆσ Κλεοπάτρασ συμμετασχεῖν τῶν κινδύνων Ἀντωνίῳ·

τοῖσ γὰρ βασιλεῦσιν, ὡσ ἔφαμεν, ἐπιβουλεύουσα πείθει τὸν Ἀντώνιον Ἡρώδῃ διαπιστεῦσαι τὸν πρὸσ Ἄραβασ πόλεμον, ἵν’ ἢ κρατήσαντοσ Ἀραβίασ ἢ κρατηθέντοσ Ιοὐδαίασ γένηται δεσπότισ καὶ θατέρῳ τῶν δυναστῶν καταλύσῃ τὸν ἕτερον. Ἔρρεψεν μέντοι καθ’ Ἡρώδην τὸ βούλευμα·

πρῶτον μὲν γὰρ ῥύσια κατὰ τῶν πολεμίων ἄγων καὶ πολὺ συγκροτήσασ ἱππικὸν ἐπαφίησιν αὐτοῖσ περὶ Διόσπολιν ἐκράτησέν τε καίτοι καρτερῶσ ἀντιπαραταξαμένων. πρὸσ δὲ τὴν ἧτταν μέγα γίνεται κίνημα τῶν Ἀράβων, καὶ συναθροισθέντεσ εἰσ Κάναθα τῆσ κοίλησ Συρίασ ἄπειροι τὸ πλῆθοσ τοὺσ Ιοὐδαίουσ ἔμενον. ἔνθα μετὰ τῆσ δυνάμεωσ Ἡρώδησ ἐπελθὼν ἐπειρᾶτο προμηθέστερον ἀφηγεῖσθαι τοῦ πολέμου καὶ στρατόπεδον ἐκέλευε τειχίζειν.

οὐ μὴν ὑπήκουσεν τὸ πλῆθοσ, ἀλλὰ τῇ προτέρᾳ νίκῃ τεθαρρηκότεσ ὡρ́μησαν ἐπὶ τοὺσ Ἄραβασ καὶ πρὸσ μὲν τὴν πρώτην ἐμβολὴν τραπέντασ ἐδίωκον, ἐπιβουλεύεται δὲ Ἡρώδησ ἐν τῇ διώξει τοὺσ ἐκ τῶν Κανάθων ἐπιχωρίουσ ἀνέντοσ Ἀθηνίωνοσ, ὃσ ἦν αὐτῷ τῶν Κλεοπάτρασ στρατηγῶν αἰεὶ διάφοροσ· πρὸσ γὰρ τὴν τούτων ἐπίθεσιν ἀναθαρρήσαντεσ οἱ Ἄραβεσ ἐπιστρέφονται καὶ συνάψαντεσ τὸ πλῆθοσ περὶ πετρώδη καὶ δύσβατα χωρία τοὺσ Ἡρώδου τρέπονται πλεῖστόν τε αὐτῶν φόνον εἰργάσαντο.

οἱ δὲ διασωθέντεσ ἐκ τῆσ μάχησ εἰσ Ὄρμιζα καταφεύγουσιν, ὅπου καὶ τὸ στρατόπεδον αὐτῶν περισχόντεσ αὔτανδρον εἷλον οἱ Ἄραβεσ. Μετ’ οὐ πολὺ δὲ τῆσ συμφορᾶσ βοήθειαν ἄγων Ἡρώδησ παρῆν τῆσ χρείασ ὑστέραν.

ταύτησ τῆσ πληγῆσ αἴτιον αὐτῷ τὸ τῶν ταξιάρχων ἀπειθὲσ κατέστη· μὴ γὰρ ἐξαπιναίου τῆσ συμβολῆσ γενομένησ οὐδ’ ἂν Ἀθηνίων εὑρ͂εν καιρὸν ἐπιβουλῆσ. ἐτιμωρήσατο μέντοι τοὺσ Ἄραβασ αὖθισ ἀεὶ τὴν χώραν κατατρέχων, ὡσ ἀνακαλέσασθαι τὴν μίαν αὐτοῖσ νίκην πολλάκισ. ἀμυνομένῳ δὲ τοὺσ ἐχθροὺσ ἐπιπίπτει συμφορὰ δαιμόνιοσ ἄλλη, κατ’ ἔτοσ μὲν τῆσ βασιλείασ ἕβδομον, ἀκμάζοντοσ δὲ τοῦ Ἀκτίου πολέμου.

ἀρχομένου γὰρ ἐάροσ ἡ γῆ σεισθεῖσα βοσκημάτων μὲν ἄπειρον πλῆθοσ ἀνθρώπων δὲ τρεῖσ διέφθειρεν μυριάδασ, τὸ δὲ στρατιωτικὸν ἔμεινεν ἀβλαβέσ· ὕπαιθρον γὰρ ηὐλίζετο. κἀν τούτῳ τοὺσ Ἄραβασ ἐπὶ μεῖζον θράσοσ ἦρεν ἡ φήμη προσλογοποιοῦσα τοῖσ σκυθρωποῖσ ἀεί τι χαλεπώτερον·

ὡσ γοῦν ἁπάσησ Ιοὐδαίασ κατερριμμένησ οἰηθέντεσ ἐρήμου τῆσ χώρασ κρατήσειν ὡρ́μησαν εἰσ αὐτὴν προθυσάμενοι τοὺσ πρέσβεισ, οἳ παρὰ Ιοὐδαίων ἔτυχον ἥκοντεσ πρὸσ αὐτούσ. πρὸσ δὲ τὴν ἐμβολὴν καταπλαγὲν τὸ πλῆθοσ καὶ μεγέθει συμφορῶν ἐπαλλήλων ἔκλυτον συναγαγὼν Ἡρώδησ ἐπειρᾶτο παρορμᾶν ἐπὶ τὴν ἄμυναν λέγων τοιάδε·

"Παραλογώτατά μοι δοκεῖ τὸ παρὸν ὑμῶν καθάπτεσθαι δέοσ·

πρὸσ μέν γε τὰσ δαιμονίουσ πληγὰσ ἀθυμεῖν εἰκὸσ ἦν, τὸ δ’ αὐτὸ καὶ πρὸσ ἀνθρωπίνην ἔφοδον πάσχειν ἀνάνδρων. ἐγὼ γὰρ τοσοῦτον ἀποδέω κατεπτηχέναι τοὺσ πολεμίουσ μετὰ τὸν σεισμόν, ὥσθ’ ὑπολαμβάνειν τὸν θεὸν Ἄραψιν δέλεαρ τοῦτο καθεικέναι τοῦ δοῦναι δίκασ ἡμῖν· οὐ γὰρ τοσοῦτον ὅπλοισ ἢ χερσὶν πεποιθότεσ ὅσον ταῖσ αὐτομάτοισ ἡμῶν συμφοραῖσ ἧκον· σφαλερὰ δ’ ἐλπὶσ οὐκ ἐξ οἰκείασ ἰσχύοσ ἀλλ’ ἐξ ἀλλοτρίασ ἠρτημένη κακοπραγίασ. οὔτε δὲ τὸ δυστυχεῖν οὔτε τοὐναντίον ἐν ἀνθρώποισ βέβαιον, ἀλλ’ ἔστιν ἰδεῖν ἐπαμειβομένην εἰσ ἑκάτερα τὴν τύχην.

καὶ τοῦτο μάθοιτ’ ἂν ἐξ οἰκείων ὑποδειγμάτων· τῇ γοῦν προτέρᾳ μάχῃ κρατούντων ἐκράτησαν ἡμῶν οἱ πολέμιοι, καὶ κατὰ τὸ εἰκὸσ νῦν ἁλώσονται κρατήσειν δοκοῦντεσ· τὸ μὲν γὰρ ἄγαν πεποιθὸσ ἀφύλακτον, οἱ φόβοι δὲ διδάσκουσιν προμήθειαν· ὥστε ἔμοιγε κἀκ τοῦ δεδοικότοσ ὑμῶν παρίσταται θαρρεῖν. ὅτε γὰρ ἐθρασύνεσθε πέρα τοῦ δέοντοσ καὶ κατὰ τῶν ἐχθρῶν παρὰ τὴν ἐμὴν γνώμην ἐξωρμήσατε, καιρὸν ἔσχεν ἡ Ἀθηνίωνοσ ἐνέδρα·

νυνὶ δὲ ὁ ὄκνοσ ὑμῶν καὶ τὸ δοκοῦν ἄθυμον ἀσφάλειαν ἐμοὶ νίκησ ἐγγυᾶται. χρὴ μέντοι γε μέχρι τοῦ μέλλειν οὕτωσ ἔχειν, ἐν δὲ τοῖσ ἔργοισ ἐγεῖραι τὰ φρονήματα καὶ πεῖσαι τοὺσ ἀσεβεστάτουσ, ὡσ οὔτ’ ἀνθρώπειόν τι κακὸν οὔτε δαιμόνιον ταπεινώσει ποτὲ τὴν Ιοὐδαίων ἀνδραγαθίαν, ἐφ’ ὅσον τὰσ ψυχὰσ ἔχουσιν, οὐδὲ περιόψεταί τισ Ἄραβα τῶν ἑαυτοῦ ἀγαθῶν δεσπότην γενόμενον, ὃν παρ’ ὀλίγον πολλάκισ αἰχμάλωτον ἔλαβεν.

μηδ’ ὑμᾶσ ταρασσέτω τὰ τῶν ἀψύχων κινήματα μηδ’ ὑπολαμβάνετε τὸν σεισμὸν ἑτέρασ συμφορᾶσ τέρασ γεγονέναι·

φυσικὰ γὰρ τὰ τῶν στοιχείων πάθη καὶ οὐδὲν ἀνθρώποισ πλέον ἢ τὴν ἐν ἑαυτοῖσ βλάβην ἐπιφέρεται· λοιμοῦ μὲν γὰρ καὶ λιμοῦ καὶ τῶν χθονίων βρασμῶν προγένοιτ’ ἄν τι σημεῖον βραχύτερον, αὐτὰ δὲ ταῦτα περιγραφὴν ἔχει τὸ μέγεθοσ· ἐπεὶ τί δύναται μεῖζον ἡμᾶσ τοῦ σεισμοῦ βλάψαι καὶ κρατήσασ ὁ πόλεμοσ; τέρασ μέντοι μέγιστον ἁλώσεωσ γέγονεν τοῖσ ἐχθροῖσ οὐκ αὐτομάτωσ οὐδὲ διὰ χειρὸσ ἀλλοτρίασ, οἳ πρέσβεισ ἡμετέρουσ παρὰ τὸν πάντων ἀνθρώπων νόμον ὠμῶσ ἀπέκτειναν καὶ τοιαῦτα τῷ θεῷ θύματα περὶ τοῦ πολέμου κατέστεψαν.

ἀλλ’ οὐ διαφεύξονται τὸν μέγαν ὀφθαλμὸν αὐτοῦ καὶ τὴν ἀνίκητον δεξιάν, δώσουσιν δ’ ἡμῖν αὐτίκα δίκασ, ἂν τοῦ πατρίου φρονήματοσ ἤδη σπάσαντεσ τιμωροὶ τῶν παρεσπονδημένων ἀναστῶμεν. ἴτω τισ οὐχ ὑπὲρ γυναικὸσ οὐδ’ ὑπὲρ τέκνων οὐδ’ ὑπὲρ κινδυνευούσησ πατρίδοσ, ἀλλ’ ὑπὲρ τῶν πρέσβεων ἀμυνόμενοσ·

ἐκεῖνοι στρατηγήσουσιν τοῦ πολέμου τῶν ζώντων ἄμεινον. προκινδυνεύσω δὲ κἀγὼ χρώμενοσ ὑμῖν πειθηνίοισ· εὖ γὰρ ἴστε τὴν ἑαυτῶν ἀνδρείαν ἀνυπόστατον, ἐὰν μὴ προπετείᾳ τινὶ βλαβῆτε. Τούτοισ παρακροτήσασ τὸν στρατὸν ὡσ ἑώρα προθύμουσ, ἔθυεν τῷ θεῷ καὶ μετὰ τὴν θυσίαν διέβαινεν τὸν Ιὀρδάνην ποταμὸν μετὰ τῆσ δυνάμεωσ.

στρατοπεδευσάμενοσ δὲ περὶ Φιλαδέλφειαν ἐγγὺσ τῶν πολεμίων περὶ τοῦ μεταξὺ φρουρίου πρὸσ αὐτοὺσ ἠκροβολίζετο βουλόμενοσ ἐν τάχει συμβαλεῖν· ἔτυχον γὰρ κἀκεῖνοί τινασ προπεπομφότεσ τοὺσ καταληψομένουσ τὸ ἔρυμα. τούτουσ μὲν οὖν ἀπεκρούσαντο ταχέωσ οἱ πεμφθέντεσ ὑπὸ τοῦ βασιλέωσ καὶ τὸν λόφον κατέσχον, αὐτὸσ δὲ καθ’ ἡμέραν προάγων τὴν δύναμιν εἰσ μάχην παρετάσσετο καὶ προεκαλεῖτο τοὺσ Ἄραβασ.

ὡσ δ’ οὐδεὶσ ἐπεξῄει, δεινὴ γάρ τισ αὐτοὺσ κατάπληξισ εἶχε καὶ πρὸ τοῦ πλήθουσ ὁ στρατηγὸσ Ἔλθεμοσ αὐο͂σ ἦν τῷ δέει, προσελθὼν ἐσπάραττεν αὐτῶν τὸ χαράκωμα. κἀν τούτῳ συναναγκασθέντεσ ἐξίασιν ἐπὶ τὴν μάχην ἄτακτοι καὶ πεφυρμένοι τοῖσ ἱππεῦσιν οἱ πεζοί.

πλήθει μὲν οὖν τῶν Ιοὐδαίων περιῆσαν, ἐλείποντο δὲ ταῖσ προθυμίαισ καίτοι διὰ τὴν ἀπόγνωσιν τῆσ νίκησ ὄντεσ καὶ αὐτοὶ παράβολοι. Διὸ μέχρι μὲν ἀντεῖχον οὐ πολὺσ ἦν αὐτῶν φόνοσ, ὡσ δ’ ὑπέδειξαν τὰ νῶτα, πολλοὶ μὲν ὑπὸ τῶν Ιοὐδαίων πολλοὶ δὲ ὑπὸ σφῶν αὐτῶν συμπατούμενοι διεφθείροντο·

πεντακισχίλιοι γοῦν ἔπεσον ἐν τῇ τροπῇ, τὸ δὲ λοιπὸν πλῆθοσ ἔφθη συνωσθὲν εἰσ τὸ χαράκωμα. τούτουσ περισχὼν ἐπολιόρκει, καὶ μέλλοντασ ἁλώσεσθαι τοῖσ ὅπλοισ προκατήπειγεν ἡ δίψα τῶν ὑδάτων ἐπιλειπόντων. ὑπερηφάνει δὲ πρεσβευομένουσ ὁ βασιλεὺσ καὶ λύτρα διδόντων πεντακόσια τάλαντα μᾶλλον ἐνέκειτο.

τοῦ δὲ δίψουσ ἐκκαίοντοσ ἐξιόντεσ κατὰ πλῆθοσ ἐνεχείριζον σφᾶσ αὐτοὺσ τοῖσ Ιοὐδαίοισ ἑκόντεσ, ὡσ πέντε μὲν ἡμέραισ τετρακισχιλίουσ δεθῆναι, τῇ δ’ ἕκτῃ τὸ λειπόμενον πλῆθοσ ὑπ’ ἀπογνώσεωσ ἐξελθεῖν ἐπὶ μάχην· οἷσ συμβαλὼν Ἡρώδησ πάλιν εἰσ ἑπτακισχιλίουσ κτείνει. τηλικαύτῃ πληγῇ τὴν Ἀραβίαν ἀμυνάμενοσ καὶ σβέσασ τῶν ἀνδρῶν τὰ φρονήματα προύκοψεν ὥστε καὶ προστάτησ ὑπὸ τοῦ ἔθνουσ αἱρεθῆναι.

Μεταλαμβάνει δὲ αὐτὸν εὐθέωσ ἡ περὶ τῶν ὅλων πραγμάτων φροντὶσ διὰ τὴν πρὸσ Ἀντώνιον φιλίαν Καίσαροσ περὶ Ἄκτιον νενικηκότοσ.

παρεῖχεν μέντοι δέουσ πλέον ἢ ἔπασχεν· οὔπω γὰρ ἑαλωκέναι Καῖσαρ Ἀντώνιον ἔκρινεν Ἡρώδου συμμένοντοσ. ὅ γε μὴν βασιλεὺσ ὁμόσε χωρῆσαι τῷ κινδύνῳ διέγνω, καὶ πλεύσασ εἰσ Ῥόδον, ἔνθα διέτριβεν Καῖσαρ, πρόσεισιν αὐτῷ δίχα διαδήματοσ, τὴν μὲν ἐσθῆτα καὶ τὸ σχῆμα ἰδιώτησ, τὸ δὲ φρόνημα βασιλεύσ·

μηδὲν γοῦν τῆσ ἀληθείασ ὑποστειλάμενοσ ἄντικρυσ εἶπεν· "ἐγώ, Καῖσαρ, ὑπὸ Ἀντωνίου βασιλεὺσ γενόμενοσ ἐν πᾶσιν ὁμολογῶ γεγονέναι χρήσιμοσ Ἀντωνίῳ.

καὶ οὐδὲ τοῦτ’ ἂν ὑποστειλαίμην εἰπεῖν, ὅτι πάντωσ ἄν με μετὰ τῶν ὅπλων ἐπείρασασ εὐχάριστον, εἰ μὴ διεκώλυσαν Ἄραβεσ. καὶ συμμαχίαν μέντοι γε αὐτῷ κατὰ τὸ δυνατὸν καὶ σίτου πολλὰσ ἔπεμψα μυριάδασ, ἀλλ’ οὐδὲ μετὰ τὴν ἐν Ἀκτίῳ πληγὴν κατέλιπον τὸν εὐεργέτην, ἐγενόμην δὲ σύμβουλοσ ἄριστοσ, ὡσ οὐκέτι χρήσιμοσ ἤμην σύμμαχοσ, μίαν εἶναι λέγων τῶν πταισθέντων διόρθωσιν τὸν Κλεοπάτρασ θάνατον· ἣν ἀνελόντι καὶ χρήματα καὶ τείχη πρὸσ ἀσφάλειαν καὶ στρατιὰν καὶ ἐμαυτὸν ὑπισχνούμην κοινωνὸν τοῦ πρὸσ σὲ πολέμου.

τοῦ δ’ ἄρα τὰσ ἀκοὰσ ἀπέφραξαν οἱ Κλεοπάτρασ ἵμεροι καὶ θεὸσ ὁ σοὶ τὸ κρατεῖν χαριζόμενοσ.

συνήττημαι δ’ Ἀντωνίῳ καὶ τέθεικα μετὰ τῆσ ἐκείνου τύχησ τὸ διάδημα. πρὸσ σὲ δὲ ἦλθον ἔχων τὴν ἀρετὴν τῆσ σωτηρίασ ἐλπίδα καὶ προλαβὼν ἐξετασθήσεσθαι, ποταπὸσ φίλοσ, οὐ τίνοσ, ἐγενόμην. Πρὸσ ταῦτα Καῖσαρ "ἀλλὰ σώζου γε, ἔφη, καὶ βασίλευε νῦν βεβαιότερον·

ἄξιοσ γὰρ εἶ πολλῶν ἄρχειν οὕτω φιλίασ προϊστάμενοσ. πειρῶ δὲ καὶ τοῖσ εὐτυχεστέροισ διαμένειν πιστόσ, ὡσ ἔγωγε λαμπροτάτασ ὑπὲρ τοῦ σοῦ φρονήματοσ ἐλπίδασ ἔχω. καλῶσ μέντοι γε ἐποίησεν Ἀντώνιοσ Κλεοπάτρᾳ πεισθεὶσ μᾶλλον ἢ σοί· καὶ γὰρ σὲ κεκερδήκαμεν ἐκ τῆσ ἀνοίασ αὐτοῦ. κατάρχεισ δ’, ὡσ ἐοίκεν, εὐποιίασ δι’ ὧν μοι γράφει καὶ Βεντίδιοσ συμμαχίαν σε πεπομφέναι πρὸσ τοὺσ μονομάχουσ αὐτῷ.

νῦν μὲν οὖν δόγματι τὸ βέβαιόν σοι τῆσ βασιλείασ ἐξαγγέλλω. πειράσομαι δὲ καὶ αὖθισ ἀγαθόν τί σε ποιεῖν, ὡσ μὴ ζητοίησ Ἀντώνιον. Τούτοισ φιλοφρονησάμενοσ τὸν βασιλέα καὶ περιθεὶσ αὐτῷ τὸ διάδημα δόγματι διεσήμαινεν τὴν δωρεάν, ἐν ᾧ πολλὰ μεγαλοφρόνωσ εἰσ ἔπαινον τἀνδρὸσ ἐφθέγξατο.

ὁ δὲ δώροισ ἐπιμειλιξάμενοσ αὐτὸν ἐξῃτεῖτό τινα τῶν Ἀντωνίου φίλων Ἀλεξᾶν ἱκέτην γενόμενον· ἐνίκα δὲ ἡ Καίσαροσ ὀργὴ πολλὰ καὶ χαλεπὰ μεμφομένου τὸν ἐξαιτούμενον οἷσ διεκρούσατο τὴν δέησιν. μετὰ δὲ ταῦτα πορευόμενον ἐπ’ Αἴγυπτον διὰ Συρίασ Καίσαρα παντὶ τῷ βασιλικῷ πλούτῳ δεξάμενοσ Ἡρώδησ τότε πρῶτον καὶ συνιππάσατο ποιουμένου περὶ Πτολεμαί̈δα τῆσ δυνάμεωσ ἐξέτασιν εἱστίασέν τε σὺν ἅπασιν τοῖσ φίλοισ·

μεθ’ οὓσ καὶ τῇ λοιπῇ στρατιᾷ πρὸσ εὐωχίαν πάντα διέδωκεν. προυνόησεν δὲ καὶ διὰ τῆσ ἀνύδρου πορευομένοισ μέχρι Πηλουσίου παρασχεῖν ὕδωρ ἄφθονον ἐπανιοῦσί τε ὁμοίωσ, οὐδὲ ἔστιν ὅ τι τῶν ἐπιτηδείων ἐνεδέησεν τῇ δυνάμει.

δόξα γοῦν αὐτῷ τε Καίσαρι καὶ τοῖσ στρατιώταισ παρέστη πολλῷ βραχυτέραν περιεῖναι Ἡρώδῃ βασιλείαν πρὸσ ἃ παρέσχεν. διὰ τοῦτο, ὡσ ἧκεν εἰσ Αἴγυπτον ἤδη Κλεοπάτρασ καὶ Ἀντωνίου τεθνεώτων, οὐ μόνον αὐτοῦ ταῖσ ἄλλαισ τιμαῖσ, ἀλλὰ καὶ τῇ βασιλείᾳ προσέθηκεν τήν τε ὑπὸ Κλεοπάτρασ ἀποτμηθεῖσαν χώραν καὶ ἔξωθεν Γάδαρα καὶ Ἵππον καὶ Σαμάρειαν, πρὸσ δὲ τούτοισ τῶν παραλίων Γάζαν καὶ Ἀνθηδόνα καὶ Ιὄππην καὶ Στράτωνοσ πύργον·

ἐδωρήσατο δ’ αὐτῷ καὶ πρὸσ φυλακὴν τοῦ σώματοσ τετρακοσίουσ Γαλάτασ, οἳ πρότερον ἐδορυφόρουν Κλεοπάτραν.

οὐδὲν δὲ οὕτωσ ἐνῆγεν αὐτὸν εἰσ τὰσ δωρεὰσ ὡσ τὸ μεγαλόφρον τοῦ λαμβάνοντοσ. Μετὰ δὲ τὴν πρώτην ἀκτιάδα προστίθησιν αὐτοῦ τῇ βασιλείᾳ τόν τε Τράχωνα καλούμενον καὶ τὴν προσεχῆ Βαταναίαν τε καὶ τὴν Αὐρανῖτιν χώραν ἐξ αἰτίασ τοιᾶσδε·

Ζηνόδωροσ ὁ τὸν Λυσανίου μεμισθωμένοσ οἶκον οὐ διέλειπεν ἐπαφεὶσ τοὺσ ἐκ τοῦ Τράχωνοσ λῃστὰσ Δαμασκηνοῖσ. οἱ δ’ ἐπὶ Οὐάρρωνα τὸν ἡγεμόνα τῆσ Συρίασ καταφυγόντεσ ἐδεήθησαν δηλῶσαι τὴν συμφορὰν αὐτῶν Καίσαρι· Καῖσαρ δὲ γνοὺσ ἀντεπέστελλεν ἐξαιρεθῆναι τὸ λῃστήριον. στρατεύσασ οὖν Οὐάρρων καθαίρει τε τῶν ἀνδρῶν τὴν γῆν καὶ ἀφαιρεῖται Ζηνόδωρον·

ἣν ὕστερον Καῖσαρ, ὡσ μὴ γένοιτο πάλιν ὁρμητήριον τοῖσ λῃσταῖσ ἐπὶ τὴν Δαμασκόν, Ἡρώδῃ δίδωσιν. κατέστησεν δὲ αὐτὸν καὶ Συρίασ ὅλησ ἐπίτροπον ἔτι δεκάτῳ πάλιν ἐλθὼν εἰσ τὴν ἐπαρχίαν, ὡσ μηδὲν ἐξεῖναι δίχα τῆσ ἐκείνου συμβουλίασ τοῖσ ἐπιτρόποισ διοικεῖν. ἐπεὶ δὲ ἐτελεύτα Ζηνόδωροσ, προσένειμεν αὐτῷ καὶ τὴν μεταξὺ Τράχωνοσ καὶ τῆσ Γαλιλαίασ γῆν ἅπασαν.

ὃ δὲ τούτων Ἡρώδῃ μεῖζον ἦν, ὑπὸ μὲν Καίσαροσ ἐφιλεῖτο μετ’ Ἀγρίππαν, ὑπ’ Ἀγρίππα δὲ μετὰ Καίσαρα. ἔνθεν ἐπὶ πλεῖστον μὲν εὐδαιμονίασ προύκοψεν, εἰσ μεῖζον δ’ ἐξήρθη φρόνημα καὶ τὸ πλέον τῆσ μεγαλονοίασ ἐπέτεινεν εἰσ εὐσέβειαν. Πεντεκαιδεκάτῳ γοῦν ἔτει τῆσ βασιλείασ αὐτόν τε τὸν ναὸν ἐπεσκεύασεν καὶ περὶ αὐτὸν ἀνετειχίσατο χώραν τῆσ οὔσησ διπλασίονα, ἀμέτροισ μὲν χρησάμενοσ τοῖσ ἀναλώμασιν ἀνυπερβλήτῳ δὲ τῇ πολυτελείᾳ.

τεκμήριον δὲ ἦσαν αἱ μεγάλαι στοαὶ περὶ τὸ ἱερὸν καὶ τὸ βόρειον ἐπ’ αὐτῷ φρούριον· ἃσ μὲν γὰρ ἀνῳκοδόμησεν ἐκ θεμελίων, ὃ δ’ ἐπισκευάσασ πλούτῳ δαψιλεῖ κατ’ οὐδὲν τῶν βασιλείων ἔλαττον Ἀντωνίαν ἐκάλεσεν εἰσ τὴν Ἀντωνίου τιμήν. τό γε μὴν ἑαυτοῦ βασίλειον κατὰ τὴν ἄνω δειμάμενοσ πόλιν δύο τοὺσ μεγίστουσ καὶ περικαλλεστάτουσ οἴκουσ, οἷσ οὐδὲ ναόσ πῃ συνεκρίνετο, προσηγόρευσεν ἀπὸ τῶν φίλων τὸν μὲν Καισάρειον τὸν δὲ Ἀγρίππειον.

Ἀλλὰ γὰρ οὐκ οἴκοισ μόνον αὐτῶν τὴν μνήμην καὶ τὰσ ἐπικλήσεισ περιέγραψεν, διέβη δὲ εἰσ ὅλασ πόλεισ αὐτῷ τὸ φιλότιμον.

ἐν μέν γε τῇ Σαμαρείτιδι πόλιν καλλίστῳ περιβόλῳ τειχισάμενοσ ἐπὶ σταδίουσ εἴκοσι καὶ καταγαγὼν ἑξακισχιλίουσ εἰσ αὐτὴν οἰκήτορασ, γῆν δὲ τούτοισ προσνείμασ λιπαρωτάτην καὶ ἐν μέσῳ τῷ κτίσματι ναόν τε ἐνιδρυσάμενοσ μέγιστον καὶ περὶ αὐτὸν τέμενοσ ἀποδείξασ τῷ Καίσαρι τριῶν ἡμισταδίων, τὸ ἄστυ Σεβαστὴν ἐκάλεσεν· ἐξαίρετον δὲ τοῖσ ἐν αὐτῷ παρέσχεν εὐνομίαν. Ἐπὶ τούτοισ δωρησαμένου τοῦ Καίσαροσ αὐτὸν ἑτέρασ προσθέσει χώρασ, ὁ δὲ κἀνταῦθα ναὸν αὐτῷ λευκῆσ μαρμάρου καθιδρύσατο παρὰ τὰσ Ιὀρδάνου πηγάσ·

καλεῖται δὲ Πάνειον ὁ τόποσ· ἔνθα κορυφὴ μέν τισ ὄρουσ εἰσ ἄπειρον ὕψοσ ἀνατείνεται, παρὰ δὲ τὴν ὑπόρειον λαγόνα συνηρεφὲσ ἄντρον ὑπανοίγει, δι’ οὗ βαραθρώδησ κρημνὸσ εἰσ ἀμέτρητον ἀπορρῶγα βαθύνεται πλήθει τε ὕδατοσ ἀσαλεύτου καὶ τοῖσ καθιμῶσίν τι πρὸσ ἔρευναν γῆσ οὐδὲν μῆκοσ ἐξαρκεῖ.

τοῦ δὲ ἄντρου κατὰ τὰσ ἔξωθεν ῥίζασ ἀνατέλλουσιν αἱ πηγαί·

καὶ γένεσισ μέν, ὡσ ἔνιοι δοκοῦσιν, ἔνθεν Ιὀρδάνου, τὸ δ’ ἀκριβὲσ ἐν τοῖσ ἑξῆσ δηλώσομεν. Ὁ δὲ βασιλεὺσ καὶ ἐν Ιἑριχοῖ μεταξὺ Κύπρου τοῦ φρουρίου καὶ τῶν προτέρων βασιλείων ἄλλα κατασκευάσασ ἀμείνω καὶ χρησιμώτερα πρὸσ τὰσ ἐπιδημίασ ἀπὸ τῶν αὐτῶν ὠνόμασεν φίλων.

καθόλου δὲ οὐκ ἔστιν εἰπεῖν ὅντινα τῆσ βασιλείασ ἐπιτήδειον τόπον τῆσ πρὸσ Καίσαρα τιμῆσ γυμνὸν εἰάσεν. ἐπεὶ δὲ τὴν ἰδίαν χώραν ἐπλήρωσεν ναῶν, εἰσ τὴν ἐπαρχίαν αὐτοῦ τὰσ τιμὰσ ὑπερεξέχεεν καὶ πολλαῖσ πόλεσιν ἐνιδρύσατο Καισάρεια. Κατιδὼν δὲ κἀν τοῖσ παραλίοισ πόλιν ἤδη μὲν κάμνουσαν, Στράτωνοσ ἐκαλεῖτο πύργοσ, διὰ δὲ εὐφυίαν τοῦ χωρίου δέξασθαι δυναμένην τὸ φιλότιμον αὐτοῦ, πᾶσαν ἀνέκτισεν λευκῷ λίθῳ καὶ λαμπροτάτοισ ἐκόσμησεν βασιλείοισ, ἐν ᾗ μάλιστα τὸ φύσει μεγαλόνουν ἐπεδείξατο.

μεταξὺ γὰρ Δώρων καὶ Ιὄππησ, ὧν ἡ πόλισ μέση κεῖται, πᾶσαν εἶναι συμβέβηκεν τὴν παράλιον ἀλίμενον, ὡσ πάντα τὸν τὴν Φοινίκην ἐπ’ Αἰγύπτου παραπλέοντα σαλεύειν ἐν πελάγει διὰ τὴν ἐκ λιβὸσ ἀπειλήν, ᾧ καὶ μετρίωσ ἐπαυρίζοντι τηλικοῦτον ἐπεγείρεται κῦμα πρὸσ ταῖσ πέτραισ, ὥστε τὴν ὑποστροφὴν τοῦ κύματοσ ἐπὶ πλεῖστον ἐξαγριοῦν τὴν θάλασσαν.

ἀλλ’ ὁ βασιλεὺσ τοῖσ ἀναλώμασιν καὶ τῇ φιλοτιμίᾳ νικήσασ τὴν φύσιν μείζονα μὲν τοῦ Πειραιῶσ λιμένα κατεσκεύασεν, ἐν δὲ τοῖσ μυχοῖσ αὐτοῦ βαθεῖσ ὁρ́μουσ ἑτέρουσ.

Καθάπαν δ’ ἔχων ἀντιπράσσοντα τὸν τόπον ἐφιλονείκησεν πρὸσ τὴν δυσχέρειαν, ὡσ τὴν μὲν ὀχυρότητα τῆσ δομήσεωσ δυσάλωτον εἶναι τῇ θαλάσσῃ, τὸ δὲ κάλλοσ ὡσ ἐπὶ μηδενὶ δυσκόλῳ κεκοσμῆσθαι·

συμμετρησάμενοσ γὰρ ὅσον εἰρήκαμεν τῷ λιμένι μέγεθοσ καθίει λίθουσ ἐπ’ ὀργυιὰσ εἴκοσιν εἰσ τὸ πέλαγοσ, ὧν ἦσαν οἱ πλεῖστοι μῆκοσ ποδῶν πεντήκοντα, βάθοσ ἐννέα, εὖροσ δέκα, τινὲσ δὲ καὶ μείζουσ. ἐπεὶ δὲ ἀνεπληρώθη τὸ ὕφαλον, οὕτωσ ἤδη τὸ ὑπερέχον τοῦ πελάγουσ τεῖχοσ ἐπὶ διακοσίουσ πόδασ ηὐρύνετο·

ὧν οἱ μὲν ἑκατὸν προδεδόμηντο πρὸσ τὴν ἀνακοπὴν τοῦ κύματοσ, προκυμία γοῦν ἐκλήθη, τὸ δὲ λοιπὸν ὑπόκειται τῷ περιθέοντι λιθίνῳ τείχει. τοῦτο δὲ πύργοισ τε διείληπται μεγίστοισ, ὧν ὁ προύχων καὶ περικαλλέστατοσ ἀπὸ τοῦ Καίσαροσ προγόνου Δρούσιον κέκληται, ψαλίδεσ τε πυκναὶ πρὸσ καταγωγὴν τῶν ἐνορμιζομένων καὶ τὸ πρὸ αὐτῶν πᾶν κύκλῳ νάγμα τοῖσ ἀποβαίνουσιν πλατὺσ περίπατοσ. ὁ δ’ εἴσπλουσ βόρειοσ, αἰθριώτατοσ γὰρ ἀνέμων τῷ τόπῳ βορέασ·

καὶ ἐπὶ τοῦ στόματοσ κολοσσοὶ τρεῖσ ἑκατέρωθεν ὑπεστηριγμένοι κίοσιν, ὧν τοὺσ μὲν ἐκ λαιᾶσ χειρὸσ εἰσπλεόντων πύργοσ ναστὸσ ἀνέχει, τοὺσ δὲ ἐκ δεξιοῦ δύο ὀρθοὶ λίθοι συνεζευγμένοι τοῦ κατὰ θάτερον χεῖλοσ πύργου μείζονεσ. προσεχεῖσ δ’ οἰκίαι τῷ λιμένι λευκοῦ καὶ αὗται λίθου, καὶ κατατείνοντεσ ἐπ’ αὐτὸν οἱ στενωποὶ τοῦ ἄστεοσ πρὸσ ἓν διάστημα μεμετρημένοι.

καὶ τοῦ στόματοσ ἀντικρὺ ναὸσ Καίσαροσ ἐπὶ γηλόφου κάλλει καὶ μεγέθει διάφοροσ· ἐν δ’ αὐτῷ κολοσσὸσ Καίσαροσ οὐκ ἀποδέων τοῦ Ὀλυμπίασιν Διόσ, ᾧ καὶ προσείκασται, Ῥώμησ δὲ ἴσοσ Ἥρᾳ τῇ κατ’ Ἄργοσ. ἀνέθηκεν δὲ τῇ μὲν ἐπαρχίᾳ τὴν πόλιν, τοῖσ ταύτῃ δὲ πλοϊζομένοισ τὸν λιμένα, Καίσαρι δὲ τὴν τιμὴν τοῦ κτίσματοσ· Καισάρειαν γοῦν ὠνόμασεν αὐτήν. Τά γε μὴν λοιπὰ τῶν ἔργων, ἀμφιθέατρον καὶ θέατρον καὶ ἀγοράσ, ἄξια τῆσ προσηγορίασ ἐνιδρύσατο.

καὶ πενταετηρικοὺσ ἀγῶνασ καταστησάμενοσ ὁμοίωσ ἐκάλεσεν ἀπὸ τοῦ Καίσαροσ, πρῶτοσ αὐτὸσ ἆθλα μέγιστα προθεὶσ ἐπὶ τῆσ ἑκατοστῆσ ἐνενηκοστῆσ δευτέρασ ὀλυμπιάδοσ, ἐν οἷσ οὐ μόνον οἱ νικῶντεσ, ἀλλὰ καὶ οἱ μετ’ αὐτοὺσ καὶ οἱ τρίτοι τοῦ βασιλικοῦ πλούτου μετελάμβανον. ἀνακτίσασ δὲ καὶ Ἀνθηδόνα τὴν παράλιον καταρριφθεῖσαν ἐν πολέμῳ Ἀγρίππειον προσηγόρευσε·

τοῦ δ’ αὐτοῦ φίλου δι’ ὑπερβολὴν εὐνοίασ καὶ ἐπὶ τῆσ πύλησ ἐχάραξεν τὸ ὄνομα, ἣν αὐτὸσ ἐν τῷ ναῷ κατεσκεύασεν. Φιλοπάτωρ γε μήν, εἰ καί τισ ἕτεροσ·

καὶ γὰρ τῷ πατρὶ μνημεῖον κατέθηκεν πόλιν, ἣν ἐν τῷ καλλίστῳ τῆσ βασιλείασ πεδίῳ κτίσασ ποταμοῖσ τε καὶ δένδρεσιν πλουσίαν ὠνόμασεν Ἀντιπατρίδα, καὶ τὸ ὑπὲρ Ιἑριχοῦντοσ φρούριον ὀχυρότητι καὶ κάλλει διάφορον τειχίσασ ἀνέθηκεν τῇ μητρὶ προσειπὼν Κύπρον. Φασαήλῳ δὲ τἀδελφῷ τὸν ἐν Ιἑροσολύμοισ ὁμώνυμον πύργον, οὗ τό τε σχῆμα καὶ τὴν ἐν τῷ μεγέθει πολυτέλειαν διὰ τῶν ἑξῆσ δηλώσομεν.

καὶ πόλιν ἄλλην κτίσασ κατὰ τὸν ἀπὸ Ιἑριχοῦσ ἰόντων αὐλῶνα πρὸσ βορέαν Φασαηλίδα ὠνόμασεν. Παραδοὺσ δ’ αἰῶνι τούσ τε οἰκείουσ καὶ φίλουσ οὐδὲ τῆσ ἑαυτοῦ μνήμησ ἠμέλησεν, ἀλλὰ φρούριον μὲν ἐπιτειχίσασ τῷ πρὸσ Ἀραβίαν ὄρει προσηγόρευσεν Ἡρώδειον ἀφ’ ἑαυτοῦ, τὸν δὲ μαστοειδῆ κολωνὸν ὄντα χειροποίητον ἑξήκοντα σταδίων ἄπωθεν Ιἑροσολύμων ἐκάλεσεν μὲν ὁμοίωσ, ἐξήσκησεν δὲ φιλοτιμότερον.

στρογγύλοισ μὲν γὰρ τὴν ἄκραν πύργοισ περιέσχεν, ἐπλήρωσεν δὲ τὸν περίβολον βασιλείοισ πολυτελεστάτοισ, ὡσ μὴ μόνον τὴν ἔνδον τῶν οἰκημάτων ὄψιν εἶναι λαμπράν, ἀλλὰ καὶ τοῖσ ἔξωθεν τοίχοισ καὶ θριγκοῖσ καὶ στέγαισ περικεχύσθαι τὸν πλοῦτον δαψιλῆ·

πόρρωθεν δὲ μεγίστοισ ἀναλώμασιν ὑδάτων πλῆθοσ εἰσήγαγεν καὶ βαθμοῖσ διακοσίοισ λευκοτάτησ μαρμάρου τὴν ἄνοδον διέλαβεν· ἦν γὰρ δὴ τὸ γήλοφον ἐπιεικῶσ ὑψηλὸν καὶ πᾶν χειροποίητον. κατεσκεύασεν δὲ καὶ περὶ τὰσ ῥίζασ ἄλλα βασίλεια τήν τε ἀποσκευὴν καὶ τοὺσ φίλουσ δέξασθαι δυνάμενα, ὥστε τῷ μὲν πάντα ἔχειν πόλιν εἶναι δοκεῖν τὸ ἔρυμα, τῇ περιγραφῇ δὲ βασίλειον.

Τοσαῦτα συγκτίσασ πλείσταισ καὶ τῶν ἔξω πόλεων τὸ μεγαλόψυχον ἐπεδείξατο.

Τριπόλει μὲν γὰρ καὶ Δαμασκῷ καὶ Πτολεμαί̈δι γυμνάσια, Βύβλῳ δὲ τεῖχοσ, ἐξέδρασ τε καὶ στοὰσ καὶ ναοὺσ καὶ ἀγορὰσ Βηρυτῷ κατασκευάσασ καὶ Τύρῳ, Σιδῶνί γε μὴν καὶ Δαμασκῷ θέατρα, Λαοδικεῦσι δὲ τοῖσ παραλίοισ ὑδάτων εἰσαγωγήν, Ἀσκαλωνίταισ δὲ βαλανεῖα καὶ κρήνασ πολυτελεῖσ, πρὸσ δὲ περίστυλα θαυμαστὰ τήν τε ἐργασίαν καὶ τὸ μέγεθοσ· εἰσὶ δ’ οἷσ ἄλση καὶ λειμῶνασ ἀνέθηκεν. πολλαὶ δὲ πόλεισ ὥσπερ κοινωνοὶ τῆσ βασιλείασ καὶ χώραν ἔλαβον παρ’ αὐτοῦ·

γυμνασιαρχίαισ δ’ ἄλλασ ἐπετησίοισ τε καὶ διηνεκέσιν ἐδωρήσατο προσόδουσ κατατάξασ, ὥσπερ Κῴοισ, ἵνα μηδέποτε ἐκλείπῃ τὸ γέρασ. σῖτόν γε μὴν πᾶσιν ἐχορήγησεν τοῖσ δεομένοισ, καὶ τῇ Ῥόδῳ χρήματα μὲν εἰσ ναυτικοῦ κατασκευὴν παρέσχεν πολλαχοῦ καὶ πολλάκισ, ἐμπρησθὲν δὲ τὸ Πύθιον ἰδίοισ ἀναλώμασιν ἄμεινον ἀνεδείματο.

καὶ τί δεῖ λέγειν τὰσ εἰσ Λυκίουσ ἢ Σαμίουσ δωρεὰσ ἢ τὴν δι’ ὅλησ τῆσ Ιὠνίασ ἐν οἷσ ἐδεήθησαν ἕκαστοι δαψίλειαν;

ἀλλ’ Ἀθηναῖοι καὶ Λακεδαιμόνιοι Νικοπολῖταί τε καὶ τὸ κατὰ Μυσίαν Πέργαμον οὐ τῶν Ἡρώδου γέμουσιν ἀναθημάτων; τὴν δ’ Ἀντιοχέων τῶν ἐν Συρίᾳ πλατεῖαν οὐ φευκτὴν οὖσαν ὑπὸ βορβόρου κατέστρωσέν τε σταδίων εἴκοσι τὸ μῆκοσ οὖσαν ξεστῇ μαρμάρῳ καὶ πρὸσ τὰσ τῶν ὑετῶν ἀποφυγὰσ ἐκόσμησεν ἰσομήκει στοᾷ. Ταῦτα μὲν ἄν τισ εἴποι ἴδια τῶν εὖ παθόντων δήμων ἑκάστου, τὸ δὲ Ἠλείοισ χαρισθὲν οὐ μόνον κοινὸν τῆσ Ἑλλάδοσ ἀλλ’ ὅλησ τῆσ οἰκουμένησ δῶρον, εἰσ ἣν ἡ δόξα τῶν Ὀλυμπίασιν ἀγώνων διικνεῖται.

τούτουσ γὰρ δὴ καταλυομένουσ ἀπορίᾳ χρημάτων ὁρῶν καὶ τὸ μόνον λείψανον τῆσ ἀρχαίασ Ἑλλάδοσ ὑπορρέον, οὐ μόνον ἀγωνοθέτησ ἧσ ἐπέτυχεν πενταετηρίδοσ εἰσ Ῥώμην παραπλέων ἐγένετο, ἀλλὰ καὶ πρὸσ τὸ διηνεκὲσ πόρουσ χρημάτων ἀπέδειξεν, ὡσ μηδέποτε ἀγωνοθετοῦσαν αὐτοῦ τὴν μνήμην ἀπολιπεῖν.

ἀνήνυτον ἂν εἰή χρεῶν διαλύσεισ ἢ φόρων ἐπεξιέναι, καθάπερ Φασηλίταισ καὶ Βαλανεώταισ καὶ τοῖσ περὶ τὴν Κιλικίαν πολιχνίοισ τὰσ ἐτησίουσ εἰσφορὰσ ἐπεξεκούφισεν.

πλεῖστόν γε μὴν αὐτοῦ τῆσ μεγαλονοίασ ἔθραυσεν ὁ φόβοσ, ὡσ μὴ δόξειεν ἐπίφθονοσ ἤ τι θηρᾶσθαι μεῖζον εὐεργετῶν τὰσ πόλεισ πλέον τῶν ἐχόντων. Ἐχρήσατο δὲ καὶ σώματι πρὸσ τὴν ψυχὴν ἀναλόγῳ, κυνηγέτησ μὲν ἄριστοσ ἀεὶ γενόμενοσ, ἐν ᾧ μάλιστα δι’ ἐμπειρίαν ἱππικῆσ ἐπετύγχανεν·

μιᾷ γοῦν ἡμέρᾳ ποτὲ τεσσαράκοντα θηρίων ἐκράτησεν· ἔστι δὲ καὶ συοτρόφοσ μὲν ἡ χώρα, τὸ πλέον δ’ ἐλάφων καὶ ὀνάγρων εὔποροσ· πολεμιστὴσ δ’ ἀνυπόστατοσ. πολλοὶ γοῦν κἀν ταῖσ γυμνασίαισ αὐτὸν κατεπλάγησαν ἀκοντιστήν τε ἰθυβολώτατον καὶ τοξότην εὐστοχώτατον ἰδόντεσ.

πρὸσ δὲ τοῖσ ψυχικοῖσ καὶ τοῖσ σωματικοῖσ προτερήμασιν ἐχρήσατο καὶ δεξιᾷ τύχῃ· καὶ γὰρ σπάνιον ἔπταισεν ἐν πολέμῳ, καὶ τῶν πταισμάτων οὐκ αὐτὸσ αἴτιοσ, ἀλλ’ ἢ προδοσίᾳ τινῶν ἢ προπετείᾳ στρατιωτῶν ἐγένετο. Τάσ γε μὴν ὑπαίθρουσ εὐπραγίασ ἡ τύχη τοῖσ κατ’ οἶκον ἀνιαροῖσ ἐνεμέσησεν, καὶ κακοδαιμονεῖν ἐκ γυναικὸσ ἤρξατο περὶ ἣν μάλιστα ἐσπούδασεν.

ἐπειδὴ γὰρ εἰσ τὴν ἀρχὴν παρῆλθεν, ἀποπεμψάμενοσ ἣν ἰδιώτησ ἦκτο γαμετήν, γένοσ ἦν ἐξ Ιἑροσολύμων Δωρὶσ ὄνομα, γαμεῖ Μαριάμμην τὴν Ἀλεξάνδρου τοῦ Ἀριστοβούλου θυγατέρα, δι’ ἣν αὐτῷ στασιασθῆναι συνέβη τὸν οἶκον καὶ τάχιον μέν, μάλιστα δὲ μετὰ τὴν ἐκ Ῥώμησ ἄφιξιν.

πρῶτον μὲν γὰρ τὸν ἐκ τῆσ Δωρίδοσ υἱὸν Ἀντίπατρον διὰ τοὺσ ἐκ Μαριάμμησ ἐφυγάδευσεν τῆσ πόλεωσ μόναισ ταῖσ ἑορταῖσ ἀφεὶσ κατιέναι·

ἔπειτα τὸν πάππον τῆσ γυναικὸσ Ὑρκανὸν ἐκ Πάρθων πρὸσ αὐτὸν ἐλθόντα δι’ ὑπόνοιαν ἐπιβουλῆσ ἀνεῖλεν, ὃν ᾐχμαλωτίσατο μὲν Βαζαφράνησ καταδραμὼν Συρίαν, ἐξῃτήσαντο δὲ κατὰ οἶκτον οἱ ὑπὲρ Εὐφράτην ὁμοεθνεῖσ. καὶ εἴ γε τούτοισ ἐπείσθη παραινοῦσιν μὴ διαβῆναι πρὸσ Ἡρώδην, οὐκ ἂν παραπώλετο·

δέλεαρ δ’ αὐτῷ θανάτου τῆσ υἱωνῆσ ὁ γάμοσ κατέστη· τούτῳ γὰρ πεποιθὼσ καὶ περισσόν τι τῆσ πατρίδοσ ἐφιέμενοσ ἧκεν. παρώξυνεν δὲ Ἡρώδην οὐκ αὐτὸσ ἀντιποιούμενοσ βασιλείασ, ἀλλ’ ἐπεὶ τὸ βασιλεύειν ἐπέβαλλεν αὐτῷ. Τῶν δὲ ἐκ Μαριάμμησ πέντε τέκνων γενομένων δύο μὲν θυγατέρεσ, τρεῖσ δ’ ἦσαν υἱεῖσ.

καὶ τούτων ὁ νεώτατοσ μὲν ἐν Ῥώμῃ παιδευόμενοσ τελευτᾷ, δύο δὲ τοὺσ πρεσβυτάτουσ βασιλικῶσ ἦγεν διά τε τὴν μητρῴαν εὐγένειαν καὶ ὅτι βασιλεύοντι γεγόνεισαν αὐτῷ. τὸ δὲ τούτων ἰσχυρότερον ὁ Μαριάμμησ ἔρωσ συνήργει καθ’ ἡμέραν ἐκκαίων Ἡρώδην λαβρότεροσ, ὡσ μηδενὸσ τῶν διὰ τὴν στεργομένην λυπηρῶν αἰσθάνεσθαι·

τοσοῦτον γὰρ ἦν μῖσοσ εἰσ αὐτὸν τῆσ Μαριάμμησ, ὅσοσ ἐκείνου πρὸσ αὐτὴν ἔρωσ. ἔχουσα δὲ τὴν μὲν ἀπέχθειαν ἐκ τῶν πραγμάτων εὔλογον, τὴν δὲ παρρησίαν ἐκ τοῦ φιλεῖσθαι, φανερῶσ ὠνείδιζεν αὐτῷ τὰ κατὰ τὸν πάππον Ὑρκανὸν καὶ τὸν ἀδελφὸν Ιὠνάθην·

οὐδὲ γὰρ τούτου καίπερ ὄντοσ παιδὸσ ἐφείσατο, δοὺσ μὲν αὐτῷ τὴν ἀρχιερωσύνην ἑπτακαιδεκαέτει, μετὰ δὲ τὴν τιμὴν κτείνασ εὐθέωσ, ἐπειδὴ τὴν ἱερὰν ἐσθῆτα λαβόντι καὶ τῷ βωμῷ προσελθόντι καθ’ ἑορτὴν ἄθρουν ἐπεδάκρυσεν τὸ πλῆθοσ. πέμπεται μὲν οὖν ὁ παῖσ διὰ νυκτὸσ εἰσ Ιἑριχοῦντα, ἐκεῖ δὲ κατ’ ἐντολὴν ὑπὸ τῶν Γαλατῶν βαπτιζόμενοσ ἐν κολυμβήθρᾳ τελευτᾷ. Διὰ ταῦθ’ Ἡρώδην μὲν ὠνείδιζεν ἡ Μαριάμμη, καὶ τὴν ἀδελφὴν αὐτοῦ καὶ τὴν μητέρα δειναῖσ ἐξύβριζεν λοιδορίαισ.

ἄλλα τε πολλὰ πρὸσ τὸ πιθανὸν ἐνσκευαζόμεναι καὶ κατηγοροῦσαι διότι τὴν εἰκόνα τὴν ἑαυτῆσ πέμψειεν εἰσ Αἴγυπτον Ἀντωνίῳ καὶ δι’ ὑπερβολὴν ἀσελγείασ ἀποῦσαν δείξειεν ἑαυτὴν ἀνθρώπῳ γυναικομανοῦντι καὶ βιάζεσθαι δυναμένῳ.

τοῦθ’ ὥσπερ σκηπτὸσ ἐμπεσὼν ἐτάραξεν Ἡρώδην, μάλιστα μὲν διὰ τὸν ἔρωτα ζηλοτύπωσ ἔχοντα, λογιζόμενον δὲ καὶ τὴν Κλεοπάτρασ δεινότητα, δι’ ἣν Λυσανίασ τε ὁ βασιλεὺσ ἀνῄρητο καὶ Μάλχοσ ὁ Ἄραψ·

οὐ γὰρ ἀφαιρέσει γαμετῆσ ἐμέτρει τὸν κίνδυνον, ἀλλὰ θανάτῳ. Μέλλων οὖν ἀποδημήσειν Ιὠσήπῳ τῷ ἀνδρὶ Σαλώμησ τῆσ ἀδελφῆσ αὐτοῦ, πιστὸσ δὲ ἦν καὶ διὰ τὸ κῆδοσ εὔνουσ, παρατίθεται τὴν γυναῖκα, κρύφα δοὺσ ἐντολὰσ ἀναιρεῖν αὐτήν, εἰ κἀκεῖνον Ἀντώνιοσ.

ὁ δὲ Ιὤσηποσ, οὔτι κακοήθωσ, ἀλλὰ τὸν ἔρωτα τοῦ βασιλέωσ παραστῆσαι τῇ γυναικὶ βουλόμενοσ, ὡσ οὐδὲ ἀποθανὼν αὐτῆσ ὑπομένοι διαζευχθῆναι, τὸ ἀπόρρητον ἐκφαίνει. κἀκείνη πρὸσ ἐπανήκοντα τὸν Ἡρώδην πολλά τε περὶ τοῦ πρὸσ αὐτὴν συμπαθοῦσ ἐν ταῖσ ὁμιλίαισ ἐπομνύμενον, ὡσ οὐδ’ ἐρασθείη ποτὲ γυναικὸσ ἄλλησ, "πάνυ γοῦν, εἶπεν, ταῖσ πρὸσ τὸν Ιὤσηπον ἐντολαῖσ ἐπεδείξω τὸν πρὸσ ἡμᾶσ ἔρωτα κτεῖναί με προστάξασ.

Ἔκφρων εὐθέωσ ἀκούσασ τὸ ἀπόρρητον ἦν, καὶ οὐκ ἄν ποτε τὸν Ιὤσηπον ἐξαγγεῖλαι τὴν ἐντολὴν φάμενοσ εἰ μὴ διαφθείρειεν αὐτήν, ἐνεθουσία τῷ πάθει καὶ τῆσ κοίτησ ἐξαλλόμενοσ ἀνέδην ἐν τοῖσ βασιλείοισ ἀνειλεῖτο.

καὶ τοῦτον Σαλώμη ἡ ἀδελφὴ τὸν καιρὸν εἰσ τὰσ διαβολὰσ ἁρπάσασα τὴν εἰσ τὸν Ιὤσηπον ἐπεβεβαίωσεν ὑποψίαν. ὁ δ’ ὑπ’ ἀκράτου ζηλοτυπίασ ἐκμανεὶσ παραχρῆμα κτείνειν προσέταξεν ἀμφοτέρουσ. μετάνοια δ’ εὐθέωσ εἵπετο τῷ πάθει, καὶ τοῦ θυμοῦ πεσόντοσ ὁ ἔρωσ πάλιν ἀνεζωπυρεῖτο.

τοσαύτη δ’ ἦν φλεγμονὴ τῆσ ἐπιθυμίασ ὡσ μηδὲ τεθνάναι δοκεῖν αὐτήν, ὑπὸ δὲ κακώσεωσ ὡσ ζώσῃ προσλαλεῖν, μέχρι τῷ χρόνῳ διδαχθεὶσ τὸ πένθοσ ἀνάλογον τὴν λύπην ἔσχεν τῇ πρὸσ περιοῦσαν διαθέσει. Κληρονομοῦσι δὲ τῆσ μητρῴασ οἱ παῖδεσ ὀργῆσ καὶ τοῦ μύσουσ ἔννοιαν λαμβάνοντεσ ὡσ πολέμιον ὑφεώρων τὸν πατέρα, καὶ τὸ πρότερον μὲν ἐπὶ Ῥώμησ παιδευόμενοι, πλέον δ’ ὡσ εἰσ Ιοὐδαίαν ὑπέστρεψαν·

συνηνδροῦτο δ’ αὐτῶν ταῖσ ἡλικίαισ ἡ διάθεσισ. καὶ ἐπειδὴ γάμων ἔχοντεσ ὡρ́αν ὁ μὲν τῆσ τηθίδοσ Σαλώμησ, ἣ τῆσ μητρὸσ αὐτῶν κατηγόρησεν, ὁ δ’ ἔγημεν Ἀρχελάου τοῦ Καππαδόκων βασιλέωσ θυγατέρα, προσελάμβανον ἤδη τῷ μίσει καὶ παρρησίαν.

ἐκ δὲ τοῦ θράσουσ αὐτῶν ἀφορμὰσ οἱ διαβάλλοντεσ ἐλάμβανον, καὶ φανερώτερον ἤδη τῷ βασιλεῖ διελέγοντό τινεσ ὡσ ἐπιβουλεύοιτο μὲν ὑπ’ ἀμφοτέρων τῶν υἱῶν, ὁ δὲ Ἀρχελάῳ κηδεύσασ καὶ φυγὴν παρασκευάζοιτο τῷ πενθερῷ πεποιθώσ, ἵν’ ἐπὶ Καίσαροσ αὐτοῦ κατηγορήσειεν.

ἀναπλησθεὶσ δὲ τῶν διαβολῶν Ἡρώδησ ὥσπερ ἐπιτείχισμα τοῖσ υἱοῖσ κατάγει τὸν ἐκ τῆσ Δωρίδοσ Ἀντίπατρον καὶ πάντα τρόπον προτιμᾶν ἄρχεται.

ὥσθ’ οἱ μὲν καθ’ ἡμέραν προσίσταντο μᾶλλον, ὁ δ’ Ἀντίπατροσ ἤδη καὶ δι’ αὑτὸν ἐσπουδάζετο, δεινότατοσ μὲν ὢν ἐν ταῖσ πρὸσ τὸν πατέρα κολακείαισ, διαβολὰσ δὲ κατὰ τῶν ἀδελφῶν ποικίλασ ἐνσκευαζόμενοσ καὶ τὰ μὲν αὐτὸσ λογοποιῶν, τὰ δὲ τοὺσ ἐπιτηδείουσ φημίζειν καθιείσ, μέχρι παντάπασιν τοὺσ ἀδελφοὺσ ἀπέρρηξεν τῆσ βασιλικῆσ ἐλπίδοσ·

καὶ γὰρ ἐν ταῖσ διαθήκαισ καὶ φανερῶσ αὐτὸσ ἦν ἤδη διάδοχοσ·

ὡσ βασιλεὺσ γοῦν ἐπέμφθη καὶ πρὸσ Καίσαρα τῷ τε κόσμῳ καὶ ταῖσ ἄλλαισ θεραπείαισ πλὴν διαδήματοσ χρώμενοσ. χρόνῳ δ’ ἐξίσχυσεν εἰσαγαγεῖν ἐπὶ τὴν Μαριάμμησ κοίτην τὴν μητέρα. δυσὶ δ’ ὅπλοισ κατὰ τῶν ἀδελφῶν χρώμενοσ, κολακείᾳ καὶ διαβολῇ, τὸν βασιλέα καὶ περὶ θανάτου τῶν υἱῶν ὑπειργάσατο. Τὸν γοῦν Ἀλέξανδρον σύρασ μέχρι Ῥώμησ ὁ πατὴρ τῆσ ἐφ’ ἑαυτῷ φαρμακείασ ἔκρινεν ἐπὶ Καίσαροσ.

ὁ δ’ εὑρὼν μόλισ ὀλοφυρμοῦ παρρησίαν καὶ δικαστὴν ἐμπειρότατον Ἀντιπάτρου καὶ Ἡρώδου φρονιμώτερον, τὰ μὲν ἁμαρτήματα τοῦ πατρὸσ αἰδημόνωσ ὑπεστείλατο, τὰσ δ’ αὐτοῦ διαβολὰσ ἰσχυρῶσ ἀπελύσατο. καθαρὸν δὲ καὶ τὸν ἀδελφὸν ἀποδείξασ κοινωνοῦντα τῶν κινδύνων, οὕτωσ ἤδη τό τε Ἀντιπάτρου πανοῦργον καὶ τὴν αὐτῶν ἀτιμίαν ἀπωδύρετο.

συνήργει δ’ αὐτῷ μετὰ καθαροῦ τοῦ συνειδότοσ ἡ περὶ λόγουσ ἰσχύσ· ἦν γὰρ δὴ δεινότατοσ εἰπεῖν. καὶ τὸ τελευταῖον φάμενοσ ὡσ τῷ πατρὶ κτείνειν αὐτοὺσ ἔστιν ἡδὺ καὶ προτίθεται τὸ ἔγκλημα, προήγαγεν μὲν εἰσ δάκρυα πάντασ, τὸν δὲ Καίσαρα διέθηκεν οὕτωσ ὡσ ἀπογνῶναι μὲν αὐτῶν τὰ κατηγορημένα, διαλλάξαι δὲ Ἡρώδην εὐθέωσ.

αἱ διαλλαγαὶ δ’ ἐπὶ τούτοισ ἦσαν, ὥστε ἐκείνουσ μὲν τῷ πατρὶ πάντα πειθαρχεῖν, τὸν δὲ τὴν βασιλείαν καταλιπεῖν ᾧ βούλεται. Μετὰ ταῦτα δ’ ἀπὸ Ῥώμησ ὑπέστρεφεν ὁ βασιλεύσ, τῶν μὲν ἐγκλημάτων ἀφιέναι τοὺσ υἱοὺσ δοκῶν, τῆσ δ’ ὑπονοίασ οὐκ ἀπηλλαγμένοσ·

παρηκολούθει γὰρ Ἀντίπατροσ ἡ τοῦ μίσουσ ὑπόθεσισ. ἀλλ’ εἴσ γε τὸ φανερὸν τὴν ἀπέχθειαν οὐκ ἐξέφερεν τὸν διαλλακτὴν αἰδούμενοσ. ὡσ δὲ τὴν Κιλικίαν παραπλέων κατῆρεν εἰσ Ἐλεοῦσαν, ἑστιᾷ μὲν αὐτὸν φιλοφρόνωσ Ἀρχέλαοσ ὑπὲρ τῆσ τοῦ γαμβροῦ σωτηρίασ εὐχαριστῶν καὶ ταῖσ διαλλαγαῖσ ἐφηδόμενοσ, ὡσ ἂν καὶ τάχιον γεγραφὼσ τοῖσ ἐπὶ Ῥώμησ φίλοισ συλλαμβάνεσθαι περὶ τὴν δίκην Ἀλεξάνδρῳ·

προπέμπει δὲ μέχρι Ζεφυρίου δῶρα δοὺσ μέχρι τριάκοντα ταλάντων. Ὡσ δ’ εἰσ Ιἑροσόλυμα Ἡρώδησ ἀφικνεῖται, συναγαγὼν τὸν λαὸν καὶ τοὺσ τρεῖσ υἱοὺσ παραστησάμενοσ ἀπελογεῖτο περὶ τῆσ ἀποδημίασ, καὶ πολλὰ μὲν εὐχαρίστει τῷ θεῷ, πολλὰ δὲ Καίσαρι καταστησαμένῳ τὸν οἶκον αὐτοῦ τεταραγμένον καὶ μεῖζόν τι τοῖσ υἱοῖσ βασιλείασ παρασχόντι τὴν ὁμόνοιαν, ἣν αὐτόσ, ἔφη, συναρμόσω μᾶλλον·

ὁ μὲν γὰρ ἐμὲ κύριον τῆσ ἀρχῆσ καὶ δικαστὴν διαδόχου κατέστησεν, ἐγὼ δὲ μετὰ τοῦ συμφέροντοσ ἐμαυτῷ κἀκεῖνον ἀμείβομαι.

τούσδε τοὺσ τρεῖσ παῖδασ ἀποδείκνυμι βασιλεῖσ, καὶ τῆσ γνώμησ πρῶτον τὸν θεὸν σύμψηφον, ἔπειτα καὶ ὑμᾶσ παρακαλῶ γενέσθαι. τῷ μὲν γὰρ ἡλικία, τοῖσ δ’ εὐγένεια τὴν διαδοχὴν προξενεῖ, τό γε μὴν μέγεθοσ τῆσ βασιλείασ ἀρκεῖ καὶ πλείοσιν. οὓσ δὲ Καῖσαρ μὲν ἥνωσεν, καθίστησιν δὲ πατήρ, ὑμεῖσ τηρήσατε μήτε ἀδίκουσ μήτε ἀνωμάλουσ τὰσ τιμὰσ διδόντεσ, ἑκάστῳ δὲ κατὰ τὸ πρεσβεῖον·

οὐ γὰρ τοσοῦτον εὐφρανεῖ τισ τὸν παρ’ ἡλικίαν θεραπευόμενον, ὅσον ὀδυνήσει τὸν ἀτιμούμενον. οὕσ γε μὴν ἑκάστῳ συνεῖναι δεήσει συγγενεῖσ καὶ φίλουσ, ἐγὼ διανεμῶ καὶ τῆσ ὁμονοίασ ἐγγυητὰσ ἐκείνουσ καταστήσομαι, σαφῶσ ἐπιστάμενοσ ὅτι τὰσ στάσεισ καὶ τὰσ φιλονεικίασ γεννῶσιν αἱ τῶν συνδιατριβόντων κακοήθειαι, κἂν ὦσιν οὗτοι χρηστοί, τηροῦσιν τὰσ στοργάσ.

ἀξιῶ δ’ οὐ μόνον τούτουσ ἀλλὰ καὶ τοὺσ ἐν τῇ στρατιᾷ μου ταξιάρχουσ ἐν ἐμοὶ μόνον τὰσ ἐλπίδασ ἔχειν ἐπὶ τοῦ παρόντοσ·

οὐ γὰρ βασιλείαν, ἀλλὰ τιμὴν βασιλείασ τοῖσ υἱοῖσ παραδίδωμι, καὶ τῶν μὲν ἡδέων ὡσ ἄρχοντεσ ἀπολαύσουσιν, τὸ βάροσ δὲ τῶν πραγμάτων ἐμόν ἐστιν, κἂν μὴ θέλω. σκεπτέσθω δ’ ἕκαστοσ τήν τε ἡλικίαν μου καὶ τὴν ἀγωγὴν τοῦ βίου καὶ τὴν εὐσέβειαν·

οὔτε γὰρ οὕτωσ εἰμὶ γέρων ὥστ’ ἂν ἀπελπισθῆναι ταχέωσ, οὔτε εἰσ τρυφὴν ἐκδιαιτώμενοσ, ἣ καὶ νέουσ ἐπιτέμνεται· τὸ δὲ θεῖον οὕτωσ τεθεραπεύκαμεν ὥστ’ ἂν ἐπὶ μήκιστον βίου προελθεῖν. ὁ δὴ τοὺσ ἐμοὺσ παῖδασ θεραπεύων ἐπὶ τῇ ἐμῇ καταλύσει δώσει μοι καὶ περὶ ἐκείνων δίκασ·

οὐ γὰρ ἐγὼ φθονῶν τοῖσ ἐξ ἐμοῦ γεγενημένοισ ἀνακόπτω τὴν εἰσ αὐτοὺσ φιλοτιμίαν, ἐπιστάμενοσ δὲ τοῖσ νέοισ γίνεσθαι τὰσ σπουδὰσ θράσουσ ἐφόδιον. εἴ γε μὴν ἕκαστοσ ἐνθυμηθείη τῶν προσιόντων, ὅτι χρηστὸσ μὲν ὢν παρ’ ἐμοῦ λήψεται τὴν ἀμοιβήν, στασιάζων δὲ καὶ παρὰ τῷ θεραπευομένῳ τὸ κακόηθεσ ἀνόνητον ἕξει, πάντασ οἶμαι τὰ ἐμὰ φρονήσειν, τουτέστιν τὰ τῶν ἐμῶν υἱῶν·

καὶ γὰρ τούτοισ συμφέρει κρατεῖν ἐμὲ κἀμοὶ τούτουσ ὁμονοεῖν. ὑμεῖσ δέ, ὦ παῖδεσ ἀγαθοί, πρῶτον μὲν ἐνθυμούμενοι τὴν ἱερὰν φύσιν, ἧσ καὶ παρὰ θηρίοισ αἱ στοργαὶ μένουσιν, ἔπειτα τὸν ποιησάμενον ἡμῶν τὰσ διαλλαγὰσ Καίσαρα, τρίτον ἐμὲ τὸν ἐν οἷσ ἔξεστιν ἐπιτάσσειν παρακαλοῦντα, μείνατε ἀδελφοί.

δίδωμι δὲ ὑμῖν ἐσθῆτα ἤδη καὶ θεραπείαν βασιλικήν· ἐπεύχομαι δὲ καὶ τῷ θεῷ τηρῆσαι τὴν ἐμὴν κρίσιν, ἂν ὁμονοῆτε. " ταῦτ’ εἰπὼν καὶ φιλοφρόνωσ ἕκαστον τῶν υἱῶν κατασπασάμενοσ διέλυσεν τὸ πλῆθοσ, τοὺσ μὲν συνευχομένουσ τοῖσ εἰρημένοισ, ὅσοι δ’ ἐπεθύμουν μεταβολῆσ, μηδ’ ἀκηκοέναι προσποιουμένουσ.

Συναπῄει δὲ τοῖσ ἀδελφοῖσ ἡ στάσισ, καὶ χείρουσ τὰσ ἐπ’ ἀλλήλοισ ὑπονοίασ ἔχοντεσ ἀπηλλάγησαν, Ἀλέξανδροσ μὲν καὶ Ἀριστόβουλοσ ὀδυνώμενοι κεκυρωμένου Ἀντιπάτρῳ τοῦ πρεσβείου, Ἀντίπατροσ δὲ καὶ τοῦ δευτερεύειν νεμεσῶν τοῖσ ἀδελφοῖσ.

ἀλλ’ ὁ μὲν ποικιλώτατοσ ὢν τὸ ἦθοσ ἐχεμυθεῖν τε ᾔδει καὶ πολλῷ τῷ πανούργῳ τὸ πρὸσ αὐτοὺσ ἐκάλυπτε μῖσοσ, τοῖσ δὲ δι’ εὐγένειαν πᾶν τὸ νοηθὲν ἦν ἐπὶ γλώσσησ·

καὶ παροξύνοντεσ μὲν ἐνέκειντο πολλοί, πλείουσ δὲ τῶν φίλων παρεδύοντο κατάσκοποι. πᾶν δὲ τὸ παρ’ Ἀλεξάνδρῳ λαληθὲν εὐθέωσ ἦν παρ’ Ἀντιπάτρῳ, καὶ μετὰ προσθήκησ μετέβαινεν ἀπὸ Ἀντιπάτρου πρὸσ Ἡρώδην·

οὔτε γὰρ ἁπλῶσ φθεγξάμενοσ ὁ νεανίασ ἀνυπεύθυνοσ ἦν, ἀλλὰ εἰσ διαβολὴν τὸ ῥηθὲν ἐστρέφετο, καὶ μετρίωσ παρρησιασαμένου μέγιστα τοῖσ ἐλαχίστοισ προσεπλάττετο. καθίει δ’ Ἀντίπατροσ ἀεὶ τοὺσ ἐρεθίσοντασ, ὅπωσ αὐτῷ τὸ ψεῦδοσ ἔχοι τὰσ ἀφορμὰσ ἀληθεῖσ·

καὶ τῶν φημιζομένων ἕν τι διελεγχθὲν ἅπασιν πίστιν ἐπετίθει. καὶ τῶν μὲν αὐτοῦ φίλων ἢ φύσει στεγανώτατοσ ἦν ἕκαστοσ ἢ κατεσκευάζετο δωρεαῖσ ὡσ μηδὲν ἐκφέρεσθαι τῶν ἀπορρήτων, καὶ τὸν Ἀντιπάτρου βίον οὐκ ἂν ἥμαρτέν τισ εἰπὼν κακίασ μυστήριον· τοὺσ δὲ Ἀλεξάνδρῳ συνόντασ χρήμασιν διαφθείρων ἢ κολακείαισ ὑπιὼν ἐσ πάντα κατειργάσατο καὶ πεποιήκει προδότασ καὶ τῶν πραττομένων ἢ λαλουμένων φῶρασ. πάντα δὲ περιεσκεμμένωσ δραματουργῶν τὰσ πρὸσ Ἡρώδην ὁδοὺσ ταῖσ διαβολαῖσ ἐποιεῖτο τεχνικωτάτασ, αὐτὸσ μὲν ἀδελφοῦ προσωπεῖον ἐπικείμενοσ, καθιεὶσ δὲ μηνυτὰσ ἑτέρουσ.

κἀπειδὰν ἀπαγγελθείη τι κατ’ Ἀλεξάνδρου, παρελθὼν ὑπεκρίνετο καὶ διασύρειν τὸ ῥηθὲν ἀρξάμενοσ ἔπειτα κατεσκεύαζεν ἡσυχῆ καὶ πρὸσ ἀγανάκτησιν ἐξεκαλεῖτο τὸν βασιλέα. πάντα δὲ εἰσ ἐπιβουλὴν ἀνήγετο καὶ τὸ δοκεῖν τῇ σφαγῇ τοῦ πατρὸσ ἐφεδρεύειν Ἀλέξανδρον·

οὐδὲν γὰρ οὕτωσ πίστιν ἐχορήγει ταῖσ διαβολαῖσ, ὡσ ἀπολογούμενοσ Ἀντίπατροσ ὑπὲρ αὐτοῦ. Τούτοισ Ἡρώδησ ἐξαγριούμενοσ ὅσον ὑφῄρει καθ’ ἡμέραν τῆσ πρὸσ τὰ μειράκια στοργῆσ, τοσοῦτον Ἀντιπάτρῳ προσετίθει.

συναπέκλιναν δὲ καὶ τῶν κατὰ τὸ βασίλειον οἱ μὲν ἑκόντεσ οἱ δ’ ἐξ ἐπιτάγματοσ, ὥσπερ Πτολεμαῖοσ ὁ τιμιώτατοσ τῶν φίλων, οἵ τε ἀδελφοὶ τοῦ βασιλέωσ καὶ πᾶσα ἡ γενεά· πάντα γὰρ Ἀντίπατροσ ἦν, καὶ τὰ πικρότατον Ἀλεξάνδρῳ, πάντα ἦν ἡ Ἀντιπάτρου μήτηρ, σύμβουλοσ κατ’ αὐτῶν μητρυιᾶσ χαλεπωτέρα καὶ πλεῖόν τι προγόνων μισοῦσα τοὺσ ἐκ βασιλίδοσ. πάντεσ μὲν οὖν ἐπὶ ταῖσ ἐλπίσιν ἐθεράπευον Ἀντίπατρον ἤδη, συναφίστα δ’ ἕκαστον τὰ τοῦ βασιλέωσ προστάγματα, παραγγείλαντοσ τοῖσ τιμιωτάτοισ μήτε προσιέναι μήτε προσέχειν τοῖσ περὶ Ἀλέξανδρον.

φοβερὸσ δ’ ἦν οὐ μόνον τοῖσ ἐκ τῆσ βασιλείασ, ἀλλὰ καὶ τοῖσ ἔξωθεν φίλοισ· οὐδενὶ γὰρ βασιλέων Καῖσαρ τοσαύτην ἔδωκεν ἐξουσίαν, ὥστε τὸν ἀπ’ αὐτοῦ φυγόντα καὶ μὴ προσηκούσησ πόλεωσ ἐξαγαγεῖν. τὰ δὲ μειράκια τὰσ μὲν διαβολὰσ ἠγνόει, παρὸ καὶ μᾶλλον ἀφυλάκτωσ ἐνέπιπτον αὐταῖσ·

οὐδὲν γὰρ ὁ πατὴρ φανερῶσ ἀπεμέμφετο· συνίει δὲ κατὰ μικρὸν ἀπὸ τοῦ ψύγματοσ καὶ πρὸσ τὸ λυποῦν μᾶλλον ἐτραχύνετο. διέθηκεν δὲ πρὸσ αὐτὰ καὶ τὸν θεῖον Φερώραν Ἀντίπατροσ ἐχθρωδῶσ καὶ τὴν τηθίδα Σαλώμην, ὡσ ἂν γαμετὴν οὖσαν, καθομιλῶν ἀεὶ καὶ παροξύνων. συνήργει δὲ καὶ πρὸσ τὴν ταύτησ ἀπέχθειαν ἡ Ἀλεξάνδρου γυνὴ Γλαφύρα γενεαλογοῦσα τὴν ἑαυτῆσ εὐγένειαν, καὶ ὡσ πασῶν τῶν κατὰ τὸ βασίλειον εἰή δεσπότισ, κατὰ πατέρα μὲν ἀπὸ Τημένου, κατὰ μητέρα δὲ ἀπὸ Δαρείου τοῦ Ὑστάσπεωσ οὖσα.

πολλὰ δὲ ὠνείδιζεν εἰσ ἀγένειαν τήν τε ἀδελφὴν τὴν Ἡρώδου καὶ τὰσ γυναῖκασ, ὧν ἑκάστη δι’ εὐμορφίαν οὐκ ἀπὸ γένουσ ᾑρέθη.

πολλαὶ δ’ ἦσαν, ὡσ ἂν ἐφειμένου τε πατρίωσ Ιοὐδαίοισ γαμεῖν πλείουσ καὶ τοῦ βασιλέωσ ἡδομένου πλείοσιν, αἳ πᾶσαι διὰ τὸ μεγάλαυχον τὸ Γλαφύρασ καὶ τὰσ λοιδορίασ ἐμίσουν Ἀλέξανδρον. Τὴν δὲ δὴ Σαλώμην καίτοι πενθερὰν οὖσαν αὐτὸσ Ἀριστόβουλοσ ἑαυτῷ διεστασίασεν ὠργισμένην καὶ πρόσθεν ἐπὶ ταῖσ ἐκ Γλαφύρασ βλασφημίαισ·

ὠνείδιζεν γὰρ τῇ γυναικὶ συνεχῶσ τὴν ταπεινότητα, καὶ ὡσ αὐτὸσ μὲν ἰδιῶτιν, ὁ δ’ ἀδελφὸσ αὐτοῦ Ἀλέξανδροσ γήμαι βασιλίδα. τοῦτο κλαίουσα τῇ Σαλώμῃ διήγγειλεν ἡ θυγάτηρ, προσετίθει δ’ ὅτι καὶ τῶν ἄλλων ἀδελφῶν τὰσ μὲν μητέρασ ἀπειλοῖεν οἱ περὶ Ἀλέξανδρον, ἐπειδὰν παραλάβωσιν τὴν βασιλείαν, ἱστουργοὺσ ἅμα ταῖσ δούλαισ ποιήσειν, αὐτοὺσ δὲ κωμῶν γραμματεῖσ, ἐπισκώπτοντεσ ὡσ πεπαιδευμένουσ ἐπιμελῶσ.

πρὸσ ἃ τὴν ὀργὴν οὐ κατασχοῦσα Σαλώμη πάντα διήγγειλεν Ἡρώδῃ· σφόδρα δ’ ἦν ἀξιόπιστοσ κατὰ γαμβροῦ λέγουσα. καί τισ ἑτέρα διαβολὴ συνέδραμεν ἡ τὸν θυμὸν ὑπεκκαύσασα τοῦ βασιλέωσ·

ἤκουσεν γὰρ αὐτοὺσ ἀνακαλεῖσθαι μὲν συνεχῶσ τὴν μητέρα καὶ κατοιμώζειν ἐπαρωμένουσ αὐτῷ, πολλάκισ δ’ αὐτοῦ διαδιδόντοσ τῶν Μαριάμμησ ἐσθήτων τινὰ ταῖσ μεταγενεστέραισ γυναιξὶν ἀπειλεῖν, ὡσ ἀντὶ τῶν βασιλικῶν ἐν τάχει περιθήσουσιν αὐταῖσ ἐκ τριχῶν πεποιημένασ. Διὰ ταῦτα καίτοι τὸ φρόνημα τῶν νεανίσκων ὑποδείσασ, ὅμωσ οὐκ ἀπέκοπτε τὴν ἐλπίδα τῆσ διορθώσεωσ, ἀλλὰ προσκαλεσάμενοσ αὐτούσ, καὶ γὰρ εἰσ Ῥώμην ἐκπλεύσειν ἔμελλεν, βραχέα μὲν ἠπείλησεν ὡσ βασιλεύσ, τὰ πολλὰ δὲ ἐνουθέτησεν ὡσ πατήρ, καὶ φιλεῖν τοὺσ ἀδελφοὺσ παρεκάλει διδοὺσ τῶν προημαρτημένων ἄφεσιν, εἰ πρὸσ τὸ μέλλον ἀμείνουσ γένοιντο.

οἱ δὲ τὰσ μὲν διαβολὰσ ἀπεσκευάζοντο ψευδεῖσ εἶναι λέγοντεσ, πιστώσεσθαι δὲ τὴν ἀπολογίαν τοῖσ ἔργοισ ἔφασκον·

δεῖν μέντοι κἀκεῖνον ἀποφράττειν τὰσ λογοποιίασ τῷ μὴ πιστεύειν ῥᾳδίωσ· οὐ γὰρ ἐπιλείψειν τοὺσ καταψευσομένουσ αὐτῶν, ἑώσ ἂν ὁ πειθόμενοσ ᾖ. Τούτοισ ὡσ πατέρα πείσαντεσ ταχέωσ τὸν μὲν ἐν χερσὶν φόβον διεκρούσαντο, τὴν δ’ εἰσ τὰ μέλλοντα λύπην προσέλαβον·

ἔγνωσαν γὰρ τήν τε Σαλώμην ἐχθρὰν καὶ τὸν θεῖον Φερώραν· ἦσαν δὲ βαρεῖσ [μὲν] ἀμφότεροι καὶ χαλεποί, Φερώρασ δὲ μείζων, ὃσ πάσησ μὲν ἐκοινώνει τῆσ βασιλείασ πλὴν διαδήματοσ, προσόδουσ δὲ ἰδίασ εἶχεν ἑκατὸν τάλαντα, τὴν δὲ πέραν Ιὀρδάνου πᾶσαν ἐκαρποῦτο χώραν λαβὼν παρὰ τἀδελφοῦ δῶρον, ὃσ αὐτὸν ἐποίησεν καὶ τετράρχην αἰτησάμενοσ παρὰ Καίσαροσ, βασιλικῶν τε γάμων ἠξίωσεν συνοικίσασ ἀδελφὴν τῆσ ἰδίασ γυναικόσ· μετὰ δὲ τὴν ἐκείνησ τελευτὴν καθωσίωσε τὴν πρεσβυτάτην τῶν ἑαυτοῦ θυγατέρων ἐπὶ προικὶ τριακοσίοισ ταλάντοισ. ἀλλ’ ἀπέδρα Φερώρασ τὸν βασιλικὸν γάμον πρὸσ ἔρωτα δούλησ, ἐφ’ ᾧ χαλεπήνασ Ἡρώδησ τὴν μὲν θυγατέρα τῷ πρὸσ Πάρθων ὕστερον ἀναιρεθέντι συνέζευξεν ἀδελφιδῷ·

Φερώρᾳ δὲ μετ’ οὐ πολὺ τὴν ὀργὴν ἀνίει διδοὺσ συγγνώμην τῇ νόσῳ. Διεβάλλετο δὲ καὶ πάλαι μὲν ἔτι ζώσησ τῆσ βασιλίδοσ ἐπιβουλεύειν αὐτῷ φαρμάκοισ, τότε δὲ πλεῖστοι μηνυταὶ προσῄεσαν, ὡσ καίπερ φιλαδελφότατον ὄντα τὸν Ἡρώδην εἰσ πίστιν ὑπαχθῆναι τῶν λεγομένων καὶ δέοσ.

πολλοὺσ δὲ τῶν ἐν ὑπονοίᾳ βασανίσασ τελευταῖον ἦλθεν ἐπὶ τοὺσ Φερώρου φίλουσ. ὧν ἐπιβουλὴν μὲν ἄντικρυσ ὡμολόγησεν οὐδείσ, ὅτι δὲ τὴν ἐρωμένην ἁρπασάμενοσ εἰσ Πάρθουσ ἀποδρᾶναι παρεσκευάζετο, συμμέτοχοι δὲ τοῦ σκέμματοσ αὐτῷ καὶ τῆσ φυγῆσ Κοστόβαροσ ὁ Σαλώμησ ἀνήρ, ᾧ συνῴκισεν αὐτὴν ὁ βασιλεὺσ ἐπὶ μοιχείᾳ τοῦ προτέρου διαφθαρέντοσ.

ἦν δ’ ἐλευθέρα διαβολῆσ οὐδὲ Σαλώμη·

καὶ γὰρ αὐτῆσ Φερώρασ ἁδελφὸσ κατηγόρει συνθήκασ περὶ γάμου πρὸσ Συλλαῖον τὸν Ὀβαίδα τοῦ Ἀράβων βασιλέωσ ἐπίτροπον, ὃσ ἦν ἐχθρότατοσ Ἡρώδῃ. διελεγχθεῖσα δὲ καὶ τοῦτο καὶ πάνθ’ ὅσα Φερώρασ ἐνεκάλει, συγγινώσκεται· καὶ αὐτὸν δὲ Φερώραν ὁ βασιλεὺσ ἀπέλυσεν τῶν ἐγκλημάτων. Μετέβαινεν δὲ ἐπ’ Ἀλέξανδρον ὁ χειμὼν τῆσ οἰκίασ καὶ περὶ τὴν ἐκείνου κεφαλὴν ὅλοσ ἀπηρείσατο.

τρεῖσ ἦσαν εὐνοῦχοι τιμιώτατοι τῷ βασιλεῖ, καὶ δῆλον ἐξ ὧν ἐλειτούργουν· τῷ μὲν γὰρ οἰνοχοεῖν προσετέτακτο, τῷ δὲ δεῖπνον προσφέρειν, ὁ δ’ αὐτὸν κατεκοίμιζέν τε καὶ συγκατεκλίνετο. τούτουσ εἰσ τὰ παιδικὰ δώροισ μεγάλοισ ὑπηγάγετο ὁ Ἀλέξανδροσ.

ὡσ οὐκ ἐν Ἡρώδῃ δέοι τὰσ ἐλπίδασ ἔχειν ἀναιδεῖ γέροντι καὶ βαπτομένῳ τὰσ κόμασ, εἰ μὴ διὰ τοῦτ’ αὐτὸν οἰόνται καὶ νέον, αὐτῷ δὲ προσέχειν, ὃσ καὶ παρὰ ἄκοντοσ διαδέξεται τὴν βασιλείαν οὐκ εἰσ μακράν τε τοὺσ μὲν ἐχθροὺσ ἀμυνεῖται, τοὺσ φίλουσ δ’ εὐδαίμονασ ποιήσει καὶ μακαρίουσ, πρὸ πάντων δὲ αὐτούσ·

εἶναι δὲ καὶ θεραπείαν τῶν δυνατῶν περὶ τὸν Ἀλέξανδρον λαθραίαν, τούσ τε ἡγεμόνασ τοῦ στρατιωτικοῦ καὶ τοὺσ ταξιάρχουσ κρύφα πρὸσ αὐτὸν συνιέναι.

Ταῦτα τὸν Ἡρώδην οὕτωσ ἐξεφόβησεν, ὡσ μηδὲ παραχρῆμα τολμῆσαι τὰσ μηνύσεισ ἐκφέρειν, ἀλλὰ κατασκόπουσ ὑποπέμπων νύκτωρ καὶ μεθ’ ἡμέραν ἕκαστα τῶν πραττομένων ἢ λεγομένων διηρεύνα καὶ τοὺσ ἐν ταῖσ ὑποψίαισ εὐθέωσ ἀνῄρει.

δεινῆσ δὲ ἀνομίασ ἐνεπλήσθη τὸ βασίλειον·

κατὰ γὰρ ἔχθραν ἢ μῖσοσ ἴδιον ἕκαστοσ ἔπλασσεν τὰσ διαβολάσ, καὶ πολλοὶ πρὸσ τοὺσ διαφόρουσ φονῶντι τῷ βασιλικῷ θυμῷ κατεχρῶντο. καὶ τὸ μὲν ψεῦδοσ εἶχεν παραχρῆμα πίστιν, αἱ κολάσεισ δὲ τῶν διαβολῶν ἦσαν ὠκύτεραι. κατηγορεῖτο γοῦν τισ ἄρτι κατηγορήσασ, καὶ τῷ πρὸσ αὐτοῦ διελεγχθέντι συναπήγετο· τὰσ γὰρ ἐξετάσεισ τοῦ βασιλέωσ ὁ περὶ τῆσ ψυχῆσ κίνδυνοσ ἐπετέμνετο. προύβη δ’ εἰσ τοσοῦτον πικρίασ, ὡσ μηδὲ τῶν ἀκαταιτιάτων τινὶ προσβλέπειν ἡμέρωσ, εἶναι δὲ καὶ τοῖσ φίλοισ ἀπηνέστατοσ·

πολλοῖσ γοῦν αὐτῶν ἀπεῖπεν τὸ βασίλειον, καὶ πρὸσ οὓσ οὐκ εἶχεν χειρὸσ ἐξουσίαν τῷ λόγῳ χαλεπὸσ ἦν. συνεπέβη δὲ Ἀντίπατροσ ἐν ταῖσ συμφοραῖσ Ἀλεξάνδρῳ καὶ στῖφοσ ποιήσασ τῶν συγγενῶν οὐκ ἔστιν ἥντινα διαβολὴν παρέλιπεν.

προήχθη γέ τοι πρὸσ τοσοῦτον δέοσ ὁ βασιλεὺσ ὑπὸ τῆσ τερατείασ αὐτοῦ καὶ τῶν συνταγμάτων, ὡσ ἐφεστάναι δοκεῖν αὐτῷ τὸν Ἀλέξανδρον ξιφήρη. συλλαβὼν οὖν αὐτὸν ἐξαπίνησ ἔδησεν καὶ πρὸσ βάσανον ἐχώρει τῶν φίλων αὐτοῦ.

σιγῶντεσ δὲ ἀπέθνησκον πολλοὶ καὶ μηδὲν ὑπὲρ τὸ συνειδὸσ εἰπόντεσ· οἱ δ’ ὑπὸ τῶν ἀλγηδόνων ψεύσασθαι βιασθέντεσ ἔλεγον, ὡσ ἐπιβουλεύοι τε αὐτῷ μετὰ Ἀριστοβούλου τοῦ ἀδελφοῦ καὶ παραφυλάττει κυνηγοῦντα κτείνασ εἰσ Ῥώμην ἀποδρᾶναι. τούτοισ καίπερ οὐ πιθανοῖσ οὖσιν ἀλλ’ ὑπὸ τῆσ ἀνάγκησ ἐσχεδιασμένοισ ὁ βασιλεὺσ ἐπίστευσεν ἡδέωσ, παραμυθίαν λαμβάνων τοῦ δῆσαι τὸν υἱὸν τὸ μὴ δοκεῖν ἀδίκωσ.

Ὁ δ’ Ἀλέξανδροσ ἐπεὶ τὸν πατέρα μεταπείθειν ἀμήχανον ἑώρα, τοῖσ δεινοῖσ ὁμόσε χωρεῖν διέγνω, καὶ τέσσαρασ κατὰ τῶν ἐχθρῶν βίβλουσ συνταξάμενοσ προσωμολόγει μὲν τὴν ἐπιβουλήν, κοινωνοὺσ δ’ ἀπεδείκνυεν τοὺσ πλείστουσ αὐτῶν, πρὸ δὲ πάντων Φερώραν καὶ Σαλώμην·

ταύτην γὰρ δὴ καὶ μιγῆναί ποτε αὐτῷ μὴ θέλοντι νύκτωρ εἰσβιασαμένην. αἵ τε οὖν βίβλοι παρῆσαν εἰσ χεῖρασ Ἡρώδῃ πολλὰ καὶ δεινὰ κατὰ τῶν δυνατωτάτων βοῶσαι, καὶ διὰ τάχουσ εἰσ Ιοὐδαίαν Ἀρχέλαοσ ἀφικνεῖται περὶ τῷ γαμβρῷ καὶ τῇ θυγατρὶ δείσασ.

γίνεται δὲ βοηθὸσ αὐτοῖσ μάλα προμηθὴσ καὶ τέχνῃ τὴν τοῦ βασιλέωσ ἀπειλὴν διεκρούσατο. συμβαλὼν γὰρ εὐθέωσ αὐτῷ "ποῦ ποτέ ἐστιν ὁ ἀλιτήριόσ μου γαμβρόσ, ἐβόα, ποῦ δὲ τὴν πατροκτόνον ὄψομαι κεφαλήν, ἣν ταῖσ ἐμαυτοῦ χερσὶν διασπαράξω;

προσθήσω δὲ καὶ τὴν θυγατέρα μου τῷ καλῷ νυμφίῳ· καὶ γὰρ εἰ μὴ κεκοινώνηκεν τοῦ σκέμματοσ, ὅτι τοιούτου γυνὴ γέγονεν, μεμίανται. θαυμάζω δὲ καὶ σὲ τὸν ἐπιβουλευθέντα τῆσ ἀνεξικακίασ, εἰ ζῇ μέχρι νῦν Ἀλέξανδροσ·

ἐγὼ γὰρ ἠπειγόμην ἀπὸ Καππαδοκίασ ὡσ τὸν μὲν εὑρήσων πάλαι δεδωκότα δίκασ, μετὰ δὲ σοῦ περὶ τῆσ θυγατρὸσ ἐξετάσων, ἣν ἐκείνῳ γε πρὸσ τὸ σὸν ἀξίωμα βλέπων ἐνεγγύησα. νῦν δὲ περὶ ἀμφοῖν ἡμῖν βουλευτέον, κἂν ᾖσ πατὴρ λίαν ἢ τοῦ κολάζειν υἱὸν ἀτονώτεροσ ἐπίβουλον, ἀμείψωμεν τὰσ δεξιὰσ καὶ γενώμεθα τῆσ ἀλλήλων ὀργῆσ διάδοχοι. Τούτοισ περικομπήσασ καίπερ παρατεταγμένον Ἡρώδην ὑπάγεται·

δίδωσι γοῦν αὐτῷ τὰσ συνταχθείσασ ὑπ’ Ἀλεξάνδρου βίβλουσ ἀναγνῶναι καὶ καθ’ ἕκαστον ἐφιστὰσ κεφάλαιον συνεσκέπτετο. λαμβάνει δ’ Ἀρχέλαοσ ἀφορμὴν τοῦ στρατηγήματοσ καὶ κατὰ μικρὸν εἰσ τοὺσ ἐγγεγραμμένουσ καὶ Φερώραν μετήγαγεν τὰσ αἰτίασ. ὡσ δ’ ἑώρα πιστεύοντα τὸν βασιλέα, "σκεπτέον, ἔφη, μή ποτε τὸ μειράκιον ὑπὸ τοσούτων εἰή πονηρῶν ἐπιβουλευόμενον, οὐχ ὑπὸ τοῦ μειρακίου σύ·

καὶ γὰρ οὐχ ὁρᾶν αἰτίαν, ἐξ ἧσ ἂν εἰσ τηλικοῦτον μύσοσ προέπεσεν, ἀπολαύων μὲν ἤδη βασιλείασ, ἐλπίζων δὲ καὶ διαδοχήν, εἰ μή τινεσ ἦσαν ἀναπείθοντεσ καὶ τὸ τῆσ ἡλικίασ εὔκολον ἐπὶ κακῷ μεταχειριζόμενοι. διὰ γὰρ τῶν τοιούτων ἐξαπατᾶσθαι μὲν οὐκ ἐφήβουσ μόνον ἀλλὰ καὶ γέροντασ, οἴκουσ δὲ λαμπροτάτουσ καὶ βασιλείασ ὅλασ ἀνατρέπεσθαι. Συνῄνει τοῖσ λεγομένοισ Ἡρώδησ, καὶ τὴν μὲν πρὸσ Ἀλέξανδρον ὀργὴν ἐπανίει πρὸσ ὀλίγον, πρὸσ δὲ Φερώραν παρωξύνετο·

τῶν γὰρ τεσσάρων βίβλων οὗτοσ ἦν ὑπόθεσισ. ὃσ κατιδὼν τό τε τοῦ βασιλέωσ ὀξύρροπον καὶ τὴν Ἀρχελάου φιλίαν παρ’ αὐτῷ πάντων κρατοῦσαν, ὡσ οὐκ ἐνῆν εὐσχήμονι σωτηρία, τὴν δι’ ἀναιδείασ ἐπορίζετο· καταλείψασ γοῦν Ἀλέξανδρον προσέφυγεν Ἀρχελάῳ. κἀκεῖνοσ οὐχ ὁρᾶν ἔφη, πῶσ ἂν αὐτὸν ἐξαιτήσαιτο τοσούτοισ ἐνεχόμενον ἐγκλήμασιν, ἐξ ὧν σαφῶσ ἀποδείκνυται τοῦ βασιλέωσ ἐπίβουλοσ καὶ τῶν παρόντων τῷ μειρακίῳ κακῶν αἴτιοσ γεγονώσ, εἰ μὴ βούλεται τὸ πανοῦργον καὶ τὰσ ἀρνήσεισ ἀφεὶσ προσομολογῆσαι μὲν τὰ κατηγορημένα, συγγνώμην δ’ αἰτήσασθαι παρὰ τἀδελφοῦ καὶ φιλοῦντοσ·

εἰσ γὰρ τοῦτο πάντα τρόπον αὐτὸσ συνεργήσειν. Πείθεται Φερώρασ, καὶ κατασκευάσασ ἑαυτόν, ὡσ ἂν οἰκτρότατοσ φανείη, μελαίνῃ τε ἐσθῆτι καὶ δακρύοισ προσπίπτει τοῖσ Ἡρώδου ποσίν, ὡσ πολλάκισ ἔτυχεν συγγνώμησ αἰτούμενοσ καὶ μιαρὸν μὲν ἑαυτὸν ὁμολογῶν, δεδρακέναι γὰρ πάντα, ὅσα κατηγοροῖτο, παρακοπὴν δὲ φρενῶν καὶ μανίαν ὀδυρόμενοσ, ἧσ αἴτιον εἶναι τὸν ἔρωτα τῆσ γυναικὸσ ἔλεγεν.

παραστήσασ δὴ κατήγορον καὶ μάρτυν ἑαυτοῦ Φερώραν Ἀρχέλαοσ οὕτωσ ἤδη παρῃτεῖτο καὶ τὴν Ἡρώδου κατέστελλεν ὀργὴν χρώμενοσ οἰκείοισ ὑποδείγμασιν·

καὶ γὰρ αὐτὸσ πολλῷ χαλεπώτερα πάσχων ὑπὸ τἀδελφοῦ τῆσ ἀμύνησ ἐπίπροσθεν τίθεσθαι τὸ τῆσ φύσεωσ δίκαιον· ἐν γὰρ ταῖσ βασιλείαισ ὥσπερ ἐν μεγάλοισ σώμασιν ἀεί τι μέροσ φλεγμαίνειν ὑπὸ τοῦ βάρουσ, ὅπερ ἀποκόπτειν μὲν οὐ χρῆναι, θεραπεύειν δὲ πρᾳότερον. Πολλὰ τοιαῦτα λέγων Ἡρώδην μὲν ἐπὶ Φερώρᾳ μειλίσσεται, διέμενε δ’ αὐτὸσ ἀγανακτῶν πρὸσ Ἀλέξανδρον καὶ τὴν θυγατέρα διαζεύξασ ἀπάξειν ἔφασκεν, ἑώσ περιέστησεν Ἡρώδην ἀντιπαρακαλεῖν ὑπὲρ τοῦ μειρακίου καὶ πάλιν αὐτῷ μνηστεύεσθαι τὴν θυγατέρα.

σφόδρα δὲ ἀξιοπίστωσ Ἀρχέλαοσ ᾧ βούλεται συνοικίζειν αὐτὴν ἐπέτρεπεν πλὴν Ἀλεξάνδρου· περὶ πλείστου γὰρ ποιεῖσθαι τηρεῖν πρὸσ αὐτὸν τὰ τῆσ ἐπιγαμίασ δίκαια. φαμένου δὲ τοῦ βασιλέωσ δῶρον ἕξειν παρ’ αὐτοῦ τὸν υἱόν, εἰ μὴ λύσειεν τὸν γάμον, ὄντων μὲν αὐτοῖσ ἤδη καὶ τέκνων, στεργομένησ δ’ οὕτωσ ὑπὸ τοῦ μειρακίου τῆσ γυναικόσ, ἣν παραμένουσαν μὲν ἔσεσθαι δυσώπημα τῶν ἁμαρτημάτων, ἀπορραγεῖσαν δὲ αἰτίαν τῆσ εἰσ ἅπαντα ἀπογνώσεωσ·

μαλακωτέρασ γὰρ γίνεσθαι τὰσ τόλμασ πάθεσιν οἰκείοισ περισπωμένασ· κατανεύει μόλισ Ἀρχέλαοσ διαλλάσσεταί τε καὶ διαλλάσσει τῷ νεανίσκῳ τὸν πατέρα·

δεῖν μέντοι πάντωσ ἔφη πέμπειν αὐτὸν εἰσ Ῥώμην Καίσαρι διαλεξόμενον· γεγραφέναι γὰρ αὐτὸσ ἐκείνῳ περὶ πάντων. Τὸ μὲν οὖν Ἀρχελάου στρατήγημα, δι’ οὗ τὸν γαμβρὸν ἐρρύσατο, πέρασ εἶχεν, μετὰ δὲ τὰσ διαλλαγὰσ ἐν εὐωχίαισ καὶ φιλοφρονήσεσιν διῆγον.

ἀπιόντα δ’ αὐτὸν Ἡρώδησ δωρεῖται ταλάντων ἑβδομήκοντα δώροισ θρόνῳ τε χρυσῷ διαλίθῳ καὶ εὐνούχοισ καὶ παλλακίδι, ἥτισ ἐκαλεῖτο Παννυχίσ, τῶν τε φίλων ἐτίμησεν κατ’ ἀξίαν ἕκαστον. ὁμοίωσ τε καὶ οἱ συγγενεῖσ προστάξαντοσ τοῦ βασιλέωσ πάντεσ Ἀρχελάῳ δῶρα λαμπρὰ ἔδοσαν, προεπέμφθη τε ὑπό τε Ἡρώδου καὶ τῶν δυνατῶν ἑώσ Ἀντιοχείασ.

Μετ’ οὐ πολὺ δὲ εἰσ τὴν Ιοὐδαίαν παρέβαλεν ἀνὴρ πολὺ τῶν Ἀρχελάου στρατηγημάτων δυνατώτεροσ, ὃσ οὐ μόνον τὰσ ὑπ’ ἐκείνου πολιτευθείσασ Ἀλεξάνδρῳ διαλλαγὰσ ἀνέτρεψεν, ἀλλὰ καὶ ἀπωλείασ αἴτιοσ αὐτῷ κατέστη.

γένοσ ἦν Λάκων, Εὐρυκλῆσ τοὔνομα, πόθῳ χρημάτων εἰσ τὴν βασιλείαν εἰσφθαρείσ· οὐ γὰρ ἀντεῖχεν ἔτι ἡ Ἑλλὰσ αὐτοῦ τῇ πολυτελείᾳ. λαμπρὰ δ’ Ἡρώδῃ δῶρα προσενεγκὼν δέλεαρ ὧν ἐθηρᾶτο καὶ παραχρῆμα πολλαπλασίω λαβὼν οὐδὲν ἡγεῖτο τὴν καθαρὰν δόσιν, εἰ μὴ δι’ αἵματοσ ἐμπορεύσεται τὴν βασιλείαν.

περιέρχεται γοῦν τὸν βασιλέα κολακείᾳ καὶ δεινότητι λόγων καὶ περὶ αὐτοῦ ψευδέσιν ἐγκωμίοισ.

ταχέωσ δὲ συνιδὼν τὸν Ἡρώδου τρόπον καὶ πάντα λέγων τε καὶ πράττων τὰ πρὸσ ἡδονὴν αὐτῷ φίλοσ ἐν τοῖσ πρώτοισ γίνεται· καὶ γὰρ ὁ βασιλεὺσ διὰ τὴν πατρίδα καὶ πάντεσ οἱ περὶ αὐτὸν ἡδέωσ προετίμων τὸν Σπαρτιάτην. Ὁ δ’ ἐπεὶ τὰ σαθρὰ τῆσ οἰκίασ κατέμαθεν, τάσ τε τῶν ἀδελφῶν διαφορὰσ καὶ ὅπωσ διέκειτο πρὸσ ἕκαστον ὁ πατήρ, Ἀντιπάτρου μὲν ξενίᾳ προκατείληπτο, φιλίᾳ δὲ Ἀλέξανδρον ὑποκρίνεται ψευσάμενοσ ἑταῖρον ἑαυτὸν εἶναι καὶ Ἀρχελάου πάλαι·

διὸ δὴ καὶ ταχέωσ ὡσ δεδοκιμασμένοσ ἐδέχθη, συνίστησιν δ’ αὐτὸν εὐθέωσ καὶ Ἀριστοβούλῳ τῷ ἀδελφῷ. πάντων δ’ ἀποπειραθεὶσ τῶν προσώπων ἄλλον ἄλλωσ ὑπῄει, γίνεται δὲ προηγουμένωσ μισθωτὸσ Ἀντιπάτρου καὶ προδότησ Ἀλεξάνδρου, τῷ μὲν ὀνειδίζων, εἰ πρεσβύτατοσ ὢν περιόψεται τοὺσ ἐφεδρεύοντασ αὐτοῦ ταῖσ ἐλπίσιν, Ἀλεξάνδρῳ δέ, εἰ γεγενημένοσ ἐκ βασιλίδοσ καὶ βασιλίδι συνοικῶν ἐάσει διαδέχεσθαι τὴν ἀρχὴν τὸν ἐξ ἰδιώτιδοσ, καὶ ταῦτα μεγίστην ἀφορμὴν ἔχων Ἀρχέλαον.

ἦν δὲ πιστὸσ τῷ μειρακίῳ σύμβουλοσ τὴν Ἀρχελάου φιλίαν πλασάμενοσ·

διὸ μηδὲν ὑποστελλόμενοσ Ἀλέξανδροσ τά τε κατ’ Ἀντίπατρον ἀπωδύρετο πρὸσ αὐτὸν καὶ ὡσ Ἡρώδησ αὐτῶν τὴν μητέρα κτείνασ οὐ παράδοξον εἰ καὶ αὐτοὺσ ἀφαιρεῖται τὴν ἐκείνησ βασιλείαν· ἐφ’ οἷσ ὁ Εὐρυκλῆσ οἰκτείρειν τε καὶ συναλγεῖν ὑπεκρίνετο. τὰ δ’ αὐτὰ καὶ τὸν Ἀριστόβουλον εἰπεῖν δελεάσασ καὶ ταῖσ κατὰ τοῦ πατρὸσ μέμψεσιν ἐνδησάμενοσ ἀμφοτέρουσ ᾤχετο φέρων Ἀντιπάτρῳ τὰ ἀπόρρητα·

προσεπιψεύδεται δ’ ἐπιβουλὴν ὡσ ἐνεδρευόντων αὐτὸν τῶν ἀδελφῶν καὶ μόνον οὐκ ἐπιφερόντων ἤδη τὰ ξίφη. λαβὼν δ’ ἐπὶ τούτοισ χρημάτων πλῆθοσ ἐπαινέτησ ἦν Ἀντιπάτρου καὶ πρὸσ τὸν πατέρα. τὸ δὲ τελευταῖον ἐργολαβήσασ τὸν Ἀριστοβούλου καὶ Ἀλεξάνδρου θάνατον κατήγοροσ αὐτῶν ἐπὶ τοῦ πατρὸσ γίνεται καὶ προσελθὼν ἀντιδιδόναι τὸ ζῆν ἔφασκεν Ἡρώδῃ τῶν εἰσ αὐτὸν εὐεργεσιῶν καὶ τὸ φῶσ ἀμοιβὴν τῆσ ξενίασ ἀντιπαρέχειν·

πάλαι γὰρ ἐπ’ αὐτὸν ἠκονῆσθαι ξίφοσ καὶ τὴν Ἀλεξάνδρου τετονῶσθαι δεξιάν, ἐμποδὼν δ’ αὐτὸσ γεγονέναι τῷ τάχει συνεργεῖν ὑποκριθείσ· φάναι γὰρ τὸν Ἀλέξανδρον, ὡσ οὐκ ἀγαπᾷ βασιλεύσασ αὐτὸσ Ἡρώδησ ἐν ἀλλοτρίοισ καὶ μετὰ τὸν τῆσ μητρὸσ αὐτῶν φόνον τὴν ἐκείνησ ἀρχὴν σπαθήσασ, ἀλλ’ ἔτι καὶ νόθον εἰσάγεται διάδοχον Ἀντιπάτρῳ τῷ φθόρῳ τὴν παππῴαν αὐτῶν βασιλείαν προτείνων.

τιμωρήσειν γε μὴν αὐτὸσ τοῖσ Ὑρκανοῦ καὶ τοῖσ Μαριάμμησ δαίμοσιν· οὐδὲ γὰρ πρέπειν αὐτὸν διαδέξασθαι παρὰ τοιούτου πατρὸσ τὴν ἀρχὴν δίχα φόνου. πολλὰ δ’ εἶναι τὰ παροξύνοντα καθ’ ἡμέραν, ὥστε μηδὲ λαλιᾶσ τινα τρόπον ἀσυκοφάντητον καταλελεῖφθαι·

περὶ μὲν γὰρ εὐγενείασ ἑτέρων μνείασ γενομένησ αὐτὸσ ἀλόγωσ ὑβρίζεσθαι, τοῦ πατρὸσ λέγοντοσ "ὁ μόνοσ εὐγενὴσ Ἀλέξανδροσ καὶ τὸν πατέρα δι’ ἀγένειαν ἀδοξῶν" · κατὰ δὲ τὰσ θήρασ προσκρούειν μὲν σιωπῶν, ἐπαινέσασ δὲ προσακούειν εἴρων. πανταχοῦ δ’ ἀμείλικτον εὑρίσκειν τὸν πατέρα καὶ μόνῳ φιλόστοργον Ἀντιπάτρῳ, δι’ ὃν ἡδέωσ καὶ τεθνήξεσθαι μὴ κρατήσασ τῆσ ἐπιβουλῆσ.

κτείναντι δὲ εἶναι σωτηρίασ ἀφορμὴν πρῶτον μὲν Ἀρχέλαον ὄντα κηδεστήν, πρὸσ ὃν διαφεύξεσθαι ῥᾳδίωσ, ἔπειτα Καίσαρα μέχρι νῦν ἀγνοοῦντα τὸν Ἡρώδου τρόπον· οὐ γὰρ ὡσ πρότερον αὐτῷ παραστήσεσθαι πεφρικὼσ τὸν ἐφεστῶτα πατέρα οὐδὲ φθέγξεσθαι περὶ τῶν ἑαυτοῦ μόνον ἐγκλημάτων, ἀλλὰ πρῶτον μὲν κηρύξειν τὰσ τοῦ ἔθνουσ συμφορὰσ καὶ τοὺσ μέχρι ψυχῆσ φορολογουμένουσ, ἔπειτ’ εἰσ οἱάσ τρυφὰσ καὶ πράξεισ τὰ δι’ αἵματοσ πορισθέντα χρήματα ἀνηλώθη, τούσ τε ἐξ ἡμῶν πλουτήσαντασ οἱοῖ, καὶ τὰσ θεραπευθείσασ πόλεισ ἐπὶ τίσιν.

ζητήσειν δὲ καὶ τὸν πάππον ἐκεῖ καὶ τὴν μητέρα καὶ τὰ τῆσ βασιλείασ μύση πάντα κηρύξειν, ἐφ’ οἷσ οὐ κριθήσεσθαι πατροκτόνοσ.

Τοιαῦτα κατ’ Ἀλεξάνδρου τερατευσάμενοσ Εὐρυκλῆσ ἐπῄνει πολλὰ τὸν Ἀντίπατρον, ὡσ ἄρα μόνοσ τε εἰή φιλοπάτωρ καὶ διὰ τοῦτο μέχρι νῦν τῆσ ἐπιβουλῆσ ἐμπόδιοσ.

μήπω δὲ καλῶσ ἐπὶ τοῖσ πρώτοισ ὁ βασιλεὺσ κατεσταλμένοσ εἰσ ἀνήκεστον ὀργὴν ἐξαγριοῦται. καὶ πάλιν λαβὼν καιρὸν Ἀντίπατροσ ἑτέρουσ κατὰ τῶν ἀδελφῶν ὑπέπεμπεν κατηγόρουσ λέγειν, ὅτι Ιοὐκούνδῳ καὶ Τυράννῳ λάθρα διαλέγοιντο τοῖσ ἱππάρχοισ μέν ποτε τοῦ βασιλέωσ γενομένοισ, τότε δ’ ἔκ τινων προσκρουσμάτων ἀποπεπτωκόσι τῆσ τάξεωσ.

ἐφ’ οἷσ Ἡρώδησ ὑπεραγανακτήσασ εὐθέωσ ἐβασάνισεν τοὺσ ἄνδρασ. ἀλλ’ οἱ μὲν οὐδὲν τῶν διαβληθέντων ὡμολόγουν, προεκομίσθη δέ τισ πρὸσ τὸν Ἀλεξανδρείου φρούραρχον ἐπιστολὴ παρὰ Ἀλεξάνδρου παρακαλοῦντοσ, ἵνα αὐτὸν δέξηται τῷ φρουρίῳ μετὰ Ἀριστοβούλου τοῦ ἀδελφοῦ κτείναντα τὸν πατέρα, καὶ παράσχῃ τοῖσ ὅπλοισ χρήσασθαι καὶ ταῖσ ἄλλαισ ἀφορμαῖσ.

ταύτην Ἀλέξανδροσ μὲν ἔλεγεν τέχνασμα εἶναι Διοφάντου·

γραμματεὺσ δ’ ἦν ὁ Διόφαντοσ τοῦ βασιλέωσ, τολμηρὸσ ἀνὴρ καὶ δεινὸσ μιμήσασθαι πάσησ χειρὸσ γράμματα· πολλὰ γοῦν παραχαράξασ τελευταῖον ἐπὶ τούτῳ [καὶ] κτείνεται. βασανίσασ δὲ τὸν φρούραρχον Ἡρώδησ οὐδὲν ἤκουσεν οὐδὲ παρ’ ἐκείνου τῶν διαβεβλημένων. Ἀλλὰ καίτοι τοὺσ ἐλέγχουσ εὑρίσκων ἀσθενεῖσ τοὺσ υἱοὺσ ἐκέλευσεν τηρεῖν, ἔτι μέντοι λελυμένουσ, τὸν δὲ λυμεῶνα τῆσ οἰκίασ καὶ δραματουργὸν ὅλου τοῦ μύσουσ Εὐρυκλέα σωτῆρα καὶ εὐεργέτην καλῶν πεντήκοντα δωρεῖται ταλάντοισ.

ὁ δὲ τὴν ἀκριβῆ φήμην φθάσασ εἰσ Καππαδοκίαν ἀργυρίζεται καὶ παρὰ Ἀρχελάου, τολμήσασ εἰπεῖν ὅτι καὶ διαλλάξειεν Ἡρώδην Ἀλεξάνδρῳ. διάρασ δ’ εἰσ τὴν Ἑλλάδα τοῖσ ἐκ κακῶν κτηθεῖσιν εἰσ ὅμοια κατεχρήσατο·

δὶσ γοῦν ἐπὶ Καίσαροσ κατηγορηθεὶσ ἐπὶ τῷ στάσεωσ ἐμπλῆσαι τὴν Ἀχαί̈αν καὶ περιδύειν τὰσ πόλεισ φυγαδεύεται. κἀκεῖνον μὲν οὕτωσ ἡ Ἀλεξάνδρου καὶ Ἀριστοβούλου ποινὴ περιῆλθεν. Ἄξιον δὲ ἀντιθεῖναι τὸν Κῷον Εὐάρεστον τῷ Σπαρτιάτῃ·

καὶ γὰρ οὗτοσ ὢν ἐν τοῖσ μάλιστα φίλοισ Ἀλεξάνδρῳ καὶ κατὰ τὸν αὐτὸν Εὐρυκλεῖ καιρὸν ἐπιδημήσασ πυνθανομένῳ τῷ βασιλεῖ περὶ ὧν ἐκεῖνοσ διέβαλλεν ὁρ́κοισ τὸ μηδὲν ἀκηκοέναι τῶν μειρακίων ἐπιστώσατο. οὐ μὴν ὤνησέν γέ τι τοὺσ ἀθλίουσ·

μόνων γὰρ ἦν τῶν κακῶν ἀκροατὴσ ἑτοιμότατοσ Ἡρώδησ καὶ κεχαρισμένοσ αὐτῷ πᾶσ ὁ συμπιστεύων καὶ συναγανακτῶν. Παρώξυνεν δ’ αὐτοῦ καὶ Σαλώμη τὴν ἐπὶ τοῖσ τέκνοισ ὠμότητα·

ταύτην γὰρ συνδήσασθαι τοῖσ κινδύνοισ ὁ Ἀριστόβουλοσ θέλων οὖσαν ἑκυρὰν καὶ τηθίδα, διαπέμπεται σώζειν ἑαυτὴν παραινῶν· παρεσκευάσθαι γὰρ βασιλέα κτείνειν αὐτὴν διαβληθεῖσαν ἐφ’ οἷσ καὶ πρότερον, ὅτι Συλλαίῳ τῷ Ἄραβι γήμασθαι σπουδάζουσα λάθρα τὰ τοῦ βασιλέωσ ἀπόρρητα διαγγέλλοι πρὸσ αὐτὸν ἐχθρὸν ὄντα. τοῦτο δ’ ὥσπερ τελευταία θύελλα χειμαζομένουσ τοὺσ νεανίσκουσ ἐπεβάπτισεν·

ἡ γὰρ Σαλώμη δραμοῦσα πρὸσ βασιλέα τὴν παραίνεσιν ἐμήνυσεν. κἀκεῖνοσ οὐκέτι καρτερήσασ δεσμεῖ μὲν ἀμφοτέρουσ τοὺσ υἱεῖσ καὶ διεχώρισεν ἀπ’ ἀλλήλων, πέμπει δὲ πρὸσ Καίσαρα διὰ τάχουσ Οὐολούμνιόν τε τὸν στρατοπεδάρχην καὶ τῶν φίλων Ὄλυμπον ἐγγράφουσ τὰσ μηνύσεισ φέροντασ. οἱ δ’ ὡσ εἰσ Ῥώμην πλεύσαντεσ ἀπέδοσαν τὰ ἀπὸ τοῦ βασιλέωσ γράμματα, σφόδρα μὲν ἠχθέσθη Καῖσαρ ἐπὶ τοῖσ νεανίσκοισ, οὐ μὴν ᾤετο δεῖν ἀφελέσθαι τὸν πατέρα τὴν περὶ τῶν υἱῶν ἐξουσίαν.

ἀντιγράφει γοῦν κύριον μὲν αὐτὸν καθιστάσ, εὖ μέντοι ποιήσειν λέγων, εἰ μετὰ κοινοῦ συνεδρίου τῶν τε ἰδίων συγγενῶν καὶ τῶν κατὰ τὴν ἐπαρχίαν ἡγεμόνων ἐξετάσειεν τὴν ἐπιβουλήν·

κἂν μὲν ἐνέχωνται, κτείνειν, ἐὰν δὲ μόνον ὦσιν δρασμὸν βεβουλευμένοι, κολάζειν μετριώτερον. Τούτοισ Ἡρώδησ πείθεται, καὶ παραγενόμενοσ εἰσ Βηρυτόν, ἔνθα προσέταξεν Καῖσαρ, συνῆγε τὸ δικαστήριον.

προκαθίζουσίν τε οἱ ἡγεμόνεσ γραφὲν αὐτοῖσ ὑπὸ Καίσαροσ, Σατορνῖνόσ τε καὶ οἱ περὶ Πεδάνιον πρέσβεισ, σὺν οἷσ [καὶ] Οὐολούμνιοσ ἐπίτροποσ, ἔπειθ’ οἱ τοῦ βασιλέωσ συγγενεῖσ καὶ φίλοι, Σαλώμη τε καὶ Φερώρασ, μεθ’ οὓσ οἱ πάσησ Συρίασ ἄριστοι πλὴν Ἀρχελάου τοῦ βασιλέωσ· τοῦτον γὰρ ὄντα κηδεστὴν Ἀλεξάνδρου δι’ ὑποψίασ εἶχεν Ἡρώδησ. τούσ γε μὴν υἱοὺσ οὐ προήγαγεν εἰσ τὴν δίκην μάλα προμηθῶσ·

ᾔδει γάρ, ὅτι καὶ μόνον ὀφθέντεσ ἐλεηθήσονται πάντωσ· εἰ δὲ δὴ καὶ λόγου μεταλάβοιεν, ῥᾳδίωσ Ἀλέξανδρον ἀπολύσεσθαι τὰσ αἰτίασ. ἀλλ’ οἱ μὲν ἐν Πλατάνῃ κώμῃ Σιδωνίων ἐφρουροῦντο. Καταστὰσ δ’ ὁ βασιλεὺσ ὡσ πρὸσ παρόντασ διετείνετο κατηγόρει τε τὴν μὲν ἐπιβουλὴν ἀσθενῶσ ὡσ ἂν ἀπορούμενοσ εἰσ αὐτὴν ἐλέγχων, λοιδορίασ δὲ καὶ σκώμματα καὶ ὕβρεισ καὶ πλημμελείασ μυρίασ εἰσ αὐτόν, ἃ καὶ θανάτου χαλεπώτερα τοῖσ συνέδροισ ἀπέφηνεν.

ἔπειτα μηδενὸσ ἀντιλέγοντοσ ἐποικτισάμενοσ, ὡσ αὐτὸσ ἁλίσκοιτο καὶ νικῶν νίκην πικρὰν κατὰ τῶν τέκνων, ἐπηρώτα τὴν γνώμην ἑκάστου. καὶ πρῶτοσ Σατορνῖνοσ ἀπεφήνατο κατακρίνειν μὲν τῶν νεανίσκων, ἀλλ’ οὐ θάνατον·

οὐ γὰρ εἶναι θεμιτὸν αὐτῷ τριῶν παρεστώτων τέκνων ἑτέρου τέκνοισ ἀπώλειαν ἐπιψηφίσασθαι. σύμψηφοι δ’ αὐτῷ καὶ οἱ δύο πρεσβευταὶ γίνονται, καὶ τούτοισ ἕτεροί τινεσ ἠκολούθησαν. Οὐολούμνιοσ δὲ τῆσ σκυθρωπῆσ ἀποφάσεωσ ἤρξατο, καὶ μετ’ αὐτὸν πάντεσ θάνατον κατακρίνουσιν τῶν μειρακίων, οἱ μὲν κολακεύοντεσ, οἱ δὲ μισοῦντεσ Ἡρώδην καὶ οὐδεὶσ δι’ ἀγανάκτησιν.

ἔνθα δὴ μετέωροσ ἥ τε Συρία πᾶσα καὶ τὸ Ιοὐδαϊκὸν ἦν ἐκδεχομένων τὸ τέλοσ τοῦ δράματοσ·

οὐδεὶσ μέντοι ὑπελάμβανεν ἔσεσθαι μέχρι τεκνοκτονίασ ὠμὸν Ἡρώδην. ὁ δὲ σύρασ τοὺσ υἱοὺσ εἰσ Τύρον κἀκεῖθεν διαπλεύσασ εἰσ Καισάρειαν τρόπον ἀναιρέσεωσ τοῖσ μειρακίοισ ἐσκέπτετο. Παλαιὸσ δέ τισ τοῦ βασιλέωσ στρατιώτησ, ὄνομα Τίρων, ἔχων υἱὸν σφόδρα συνήθη καὶ φίλον Ἀλεξάνδρῳ καὶ αὐτὸσ ἠγαπηκὼσ ἰδίᾳ τὰ μειράκια, δι’ ὑπερβολὴν ἀγανακτήσεωσ ἔκφρων ἐγίνετο, καὶ τὸ μὲν πρῶτον ἐβόα περιιὼν πεπατῆσθαι τὸ δίκαιον, ἀπολωλέναι τὴν ἀλήθειαν, συγκεχύσθαι τὴν φύσιν, ἀνομίασ γέμειν τὸν βίον, καὶ πάνθ’ ὅσα μὴ φειδομένῳ τοῦ ζῆν ὑπηγόρευε τὸ πάθοσ.

τέλοσ δὲ καὶ τῷ βασιλεῖ τολμήσασ προσελθεῖν "ἀλλ’ ἐμοὶ μέν, ἔφη, κακοδαιμονέστατοσ εἶναι δοκεῖσ, ὅστισ κατὰ τῶν φιλτάτων πείθῃ τοῖσ πονηροτάτοισ, εἴ γε Φερώρα καὶ Σαλώμησ καταγνοὺσ πολλάκισ θάνατον πιστεύεισ τούτοισ κατὰ τῶν τέκνων, οἵ σε τῶν γνησίων περικόπτοντεσ διαδόχων ἐπ’ Ἀντιπάτρῳ καταλείπουσι μόνῳ, τὸν ἑαυτοῖσ εὐμεταχείριστον αἱρούμενοι βασιλέα.

σκέψαι μέντοι γε, μή ποτε κἀκείνῳ γένηται μῖσοσ ἐν τοῖσ στρατιώταισ ὁ τῶν ἀδελφῶν θάνατοσ·

οὐ γὰρ ἔστιν ὅστισ οὐκ ἐλεεῖ τὰ μειράκια, τῶν δὲ ἡγεμόνων καὶ φανερῶσ ἀγανακτοῦσιν πολλοί. " ταῦθ’ ἅμα λέγων ὠνόμαζεν τοὺσ ἀγανακτοῦντασ. ὁ δὲ βασιλεὺσ εὐθέωσ ἐκείνουσ τε καὶ αὐτὸν καὶ τὸν υἱὸν αὐτοῦ συνελάμβανεν. Ἐφ’ ᾧ τῶν ἐκ τῆσ αὐλῆσ τισ κουρέων, Τρύφων ὄνομα, προεκπηδήσασ ἔκ τινοσ θεοβλαβείασ ἑαυτοῦ μηνυτὴσ γίνεται.

"κἀμὲ γάρ, ἔφη, Τίρων οὗτοσ ἀνέπειθεν, ὅταν θεραπεύω τῷ ξυρῷ σε διαχειρίσασθαι, μεγάλασ τέ μοι παρ’ Ἀλεξάνδρου δωρεὰσ ὑπισχνεῖτο. ταῦτ’ ἀκούσασ Ἡρώδησ τόν τε Τίρωνα σὺν τῷ παιδὶ καὶ τὸν κουρέα βασάνοισ διήλεγχεν, καὶ τῶν μὲν ἀρνουμένων, τοῦ δὲ μηδὲν πλέον λέγοντοσ, στρεβλοῦν ἐκέλευσεν τὸν Τίρωνα σφοδρότερον.

ὁ δ’ υἱὸσ οἰκτείρασ ὑπέσχετο τῷ βασιλεῖ πάντα μηνύσειν, εἰ χαρίσαιτο τὸν πατέρα αὐτῷ.

κἀκείνου δόντοσ εἶπεν, ὡσ ὁ πατὴρ αὐτοῦ πεισθεὶσ Ἀλεξάνδρῳ θελήσειεν αὐτὸν ἀνελεῖν. τοῦθ’ οἱ μὲν εἰσ ἀπαλλαγὴν τῆσ τοῦ πατρὸσ αἰκίασ πεπλάσθαι, τινὲσ δὲ ἀληθὲσ ἔλεγον. Ἡρώδησ γε μὴν ἐν ἐκκλησίᾳ τῶν τε ἡγεμόνων καὶ Τίρωνοσ κατηγορήσασ τὸν λαὸν ἐπ’ αὐτοὺσ ἐστρατολόγησεν·

αὐτόθι γοῦν ἀναιροῦνται μετὰ τοῦ κουρέωσ ξύλοισ βαλλόμενοι καὶ λίθοισ. πέμψασ δὲ καὶ τοὺσ υἱεῖσ εἰσ Σεβαστὴν οὖσαν οὐ πόρρω τῆσ Καισαρείασ προσέταξεν ἀποπνῖξαι.

καὶ τελεσθέντοσ αὐτῷ ταχέωσ τοῦ προστάγματοσ τοὺσ νεκροὺσ εἰσ Ἀλεξάνδρειον ἐκέλευσεν ἀνακομισθῆναι τὸ φρούριον συνταφησομένουσ Ἀλεξάνδρῳ τῷ μητροπάτορι. τὸ μὲν οὖν Ἀλεξάνδρου καὶ Ἀριστοβούλου τέλοσ τοιοῦτον. Ἀντιπάτρῳ δὲ ἀδήριτον ἔχοντι τὴν διαδοχὴν μῖσοσ μὲν ἀφόρητον ἐκ τοῦ ἔθνουσ ἐπεγείρεται πάντων ἐπισταμένων, ὅτι τὰσ διαβολὰσ τοῖσ ἀδελφοῖσ πάσασ ἐπισυντάξειεν οὗτοσ, ὑποικούρει δὲ καὶ δέοσ οὐ μέτριον αὐξανομένην ὁρῶντι τὴν τῶν ἀνῃρημένων γενεάν·

ἦσαν γὰρ Ἀλεξάνδρῳ μὲν ἐκ Γλαφύρασ υἱεῖσ δύο Τιγράνησ καὶ Ἀλέξανδροσ, Ἀριστοβούλῳ δ’ ἐκ Βερνίκησ τῆσ Σαλώμησ Ἡρώδησ μὲν καὶ Ἀγρίππασ καὶ Ἀριστόβουλοσ υἱοί, θυγατέρεσ δὲ Ἡρωδιὰσ καὶ Μαριάμμη. τὴν μὲν οὖν Γλαφύραν μετὰ τῆσ προικὸσ Ἡρώδησ ἀπέπεμψεν εἰσ Καππαδοκίαν, ὡσ ἀνεῖλεν Ἀλέξανδρον, τὴν Ἀριστοβούλου δὲ Βερνίκην συνῴκισεν θείῳ πρὸσ μητρὸσ Ἀντιπάτρου·

τὴν γὰρ Σαλώμην οὖσαν διάφορον ἐξοικειούμενοσ ὁ Ἀντίπατροσ τοῦτον ἐπραγματεύσατο τὸν γάμον. περιῄει δὲ καὶ τὸν Φερώραν δώροισ τε καὶ ταῖσ ἄλλαισ θεραπείαισ καὶ τοὺσ Καίσαροσ φίλουσ οὐκ ὀλίγα πέμπων ἐπὶ Ῥώμησ χρήματα.

οἵ γε μὴν περὶ Σατορνῖνον ἐν Συρίᾳ πάντεσ ἐνεπλήσθησαν τῶν ἀπ’ αὐτοῦ δωρεῶν. ἐμισεῖτο δὲ διδοὺσ πλεῖον, ὡσ ἂν οὐκ ἐκ τοῦ μεγαλοψύχου χαριζόμενοσ ἀλλ’ ἀναλίσκων κατὰ δέοσ. συνέβαινεν δὲ τοὺσ μὲν λαμβάνοντασ οὐδὲν μᾶλλον εὔνουσ γίνεσθαι, χαλεπωτέρουσ δ’ ἐχθροὺσ οἷσ μὴ διδοίη.

λαμπροτέρασ δὲ καθ’ ἡμέραν ἐποιεῖτο τὰσ διαδόσεισ ὁρῶν τὸν βασιλέα παρ’ ἃσ αὐτὸσ ἐλπίδασ εἶχεν ἐπιμελούμενον τῶν ὀρφανῶν καὶ τὴν ἐπὶ τοῖσ ἀνῃρημένοισ μετάνοιαν ἐμφαίνοντα δι’ ὧν ἠλέει τοὺσ ἐξ ἐκείνων. Συναγαγὼν γάρ ποτε Ἡρώδησ συγγενεῖσ τε καὶ φίλουσ παραστησάμενόσ τε τὰ παιδία καὶ δακρύων ἐμπλήσασ τοὺσ ὀφθαλμοὺσ εἶπεν·

"ἐμὲ τοὺσ μὲν τούτων πατέρασ δαίμων σκυθρωπὸσ ἀφείλετο, ταῦτα δέ μοι μετὰ τῆσ φύσεωσ συνίστησιν ἔλεοσ ὀρφανίασ. πειρῶμαι δ’, εἰ καὶ πατὴρ ἐγενόμην ἀτυχέστατοσ, πάπποσ γοῦν γενέσθαι κηδεμονικώτεροσ καὶ μετ’ ἐμὲ ἡγεμόνασ αὐτοῖσ ἀπολιπεῖν τοὺσ ἐμοὶ φιλτάτουσ. ἐγγυῶ δὲ τὴν μὲν σήν, ὦ Φερώρα, θυγατέρα τῷ πρεσβυτέρῳ τῶν ἀδελφῶν Ἀλεξάνδρου παίδων, ἵνα ᾖσ αὐτῷ κηδεμὼν ἀναγκαῖοσ, τῷ δὲ σῷ παιδί, Ἀντίπατρε, τὴν Ἀριστοβούλου θυγατέρα·

γένοιο γὰρ ἂν οὕτω πατὴρ τῆσ ὀρφανῆσ. καὶ τὴν ἀδελφὴν αὐτῆσ ὁ ἐμὸσ Ἡρώδησ λήψεται πρὸσ μητρὸσ ὢν ἀρχιερέωσ πάππου. τὰ μὲν οὖν ἐμὰ ταύτην ἐχέτω τὴν κρίσιν, ἣν διακόψῃ μηδεὶσ τῶν ἐμὲ φιλούντων·

ἐπεύχομαι δὲ καὶ τῷ θεῷ συναρμόσαι τοὺσ γάμουσ ἐπὶ συμφέροντι τῆσ ἐμῆσ βασιλείασ καὶ τῶν ἐμῶν ἐκγόνων τά τε παιδία ταυτὶ γαληνοτέροισ ἐπιδεῖν ὄμμασιν ἢ τοὺσ πατέρασ αὐτῶν. [ἐπειδὴ] ταῦτα εἰπὼν ἀπεδάκρυσέν τε καὶ τῶν παίδων συνήρμοσεν τὰσ δεξιάσ, ἔπειτα κατασπασάμενοσ ἕκαστον φιλοφρόνωσ διέλυσεν τὸ συνέδριον.

ἐπαχνώθη δ’ εὐθὺσ Ἀντίπατροσ καὶ δῆλοσ ἦν ἅπασιν ὀδυνώμενοσ· ὑπελάμβανεν γὰρ εἶναι παρὰ τῷ πατρὶ τὴν τῶν ὀρφανῶν τιμὴν ἑαυτοῦ κατάλυσιν αὖθίσ τε κινδυνεύσειν περὶ τῶν ὅλων, εἰ πρὸσ Ἀρχελάῳ καὶ Φερώραν ὄντα τετράρχην βοηθὸν ἔχοιεν οἱ Ἀλεξάνδρου παῖδεσ. συνελογίζετο δὲ τὸ ἑαυτοῦ μῖσοσ καὶ τὸν τῶν ὀρφανῶν ἔλεον ἐκ τοῦ ἔθνουσ, ὅση τε σπουδὴ ζώντων καὶ ὅση μνήμη παρὰ Ιοὐδαίοισ τῶν δι’ αὐτὸν ἀπολωλότων ἦν ἀδελφῶν.

ἔγνω δὴ πάντα τρόπον διακόπτειν τὰσ ἐγγύασ. Καὶ τὸ μὲν ὑπιέναι πανούργωσ ἔδεισε τὸν πατέρα χαλεπὸν ὄντα καὶ πρὸσ τὰσ ὑποψίασ κινούμενον ὀξέωσ, ἐτόλμησεν δὲ προσελθὼν ἱκετεύειν ἄντικρυσ μὴ στερίσκειν αὐτὸν ἧσ ἠξίωσεν τιμῆσ, μηδὲ αὐτῷ μὲν ὄνομα βασιλείασ, δύναμιν δὲ ὑπάρχειν ἄλλοισ·

οὐ γὰρ κρατήσειν τῶν πραγμάτων, εἰ πρὸσ Ἀρχελάῳ πάππῳ καὶ Φερώραν κηδεστὴν ὁ Ἀλεξάνδρου παῖσ προσλάβοι. κατηντιβόλει δὲ πολλῆσ οὔσησ γενεᾶσ κατὰ τὸ βασίλειον μεταθεῖναι τοὺσ γάμουσ·

ἦσαν γὰρ τῷ βασιλεῖ γυναῖκεσ μὲν ἐννέα, τέκνα δὲ ἐκ τούτων ἑπτά, αὐτὸσ μὲν Ἀντίπατροσ ἐκ Δωρίδοσ, Ἡρώδησ δ’ ἐκ Μαριάμμησ τῆσ τοῦ ἀρχιερέωσ θυγατρόσ, Ἀντίπασ δὲ καὶ Ἀρχέλαοσ ἐκ Μαλθάκησ τῆσ Σαμαρείτιδοσ, καὶ θυγάτηρ Ὀλυμπιάσ, ἣν ὁ ἀδελφιδοῦσ αὐτοῦ Ιὤσηποσ εἶχεν, ἐκ δὲ τῆσ Ιἑροσολυμίτιδοσ Κλεοπάτρασ Ἡρώδησ καὶ Φίλιπποσ, ἐκ δὲ Παλλάδοσ Φασάηλοσ. ἐγένοντο δ’ αὐτῷ καὶ ἄλλαι θυγατέρεσ Ῥωξάνη τε καὶ Σαλώμη, ἡ μὲν ἐκ Φαίδρασ, ἡ δὲ ἐξ Ἐλπίδοσ.

δύο δ’ εἶχεν ἀτέκνουσ, ἀνεψιάν τε καὶ ἀδελφιδῆν. χωρὶσ δὲ τούτων δύο ἀδελφὰσ Ἀλεξάνδρου καὶ Ἀριστοβούλου τὰσ ἐκ Μαριάμμησ. οὔσησ δὲ πολυπροσώπου τῆσ γενεᾶσ ὁ Ἀντίπατροσ ἐδεῖτο μετατεθῆναι τοὺσ γάμουσ. Χαλεπῶσ δ’ ὁ βασιλεὺσ ἠγανάκτησεν καταμαθὼν αὐτοῦ τὸ πρὸσ τοὺσ ὀρφανοὺσ ἦθοσ, ἔννοιά τε αὐτῷ παρέστη περὶ τῶν ἀνῃρημένων, μή ποτε κἀκεῖνοι γένοιντο τῶν Ἀντιπάτρου διαβολῶν ἀγώνισμα.

τότε μὲν οὖν πολλὰ πρὸσ ὀργὴν ἀποκρινάμενοσ ἀπελαύνει τὸν Ἀντίπατρον, αὖθισ δὲ ὑπαχθεὶσ αὐτοῦ ταῖσ κολακείαισ μεθηρμόσατο, καὶ αὐτῷ μὲν τὴν Ἀριστοβούλου συνῴκισεν θυγατέρα, τὸν δὲ υἱὸν αὐτοῦ τῇ Φερώρα θυγατρί.

Καταμάθοι δ’ ἄν τισ, ὅσον ἴσχυσεν ἐν τούτοισ κολακεύων Ἀντίπατροσ, ἐκ τοῦ Σαλώμην ἐν ὁμοίοισ ἀποτυχεῖν.

ταύτην γὰρ δὴ καίπερ οὖσαν ἀδελφὴν καὶ πολλὰ διὰ Λιουίασ τῆσ γυναικὸσ Καίσαροσ ἱκετεύουσαν γαμηθῆναι τῷ Ἄραβι Συλλαίῳ, διωμόσατο μὲν ἐχθροτάτην ἕξειν, εἰ μὴ παύσαιτο τῆσ σπουδῆσ, τὸ δὲ τελευταῖον ἄκουσαν Ἀλεξᾷ τινι τῶν φίλων συνῴκισεν καὶ τῶν θυγατέρων αὐτῆσ τὴν μὲν τῷ Ἀλεξᾶ παιδί, τὴν δ’ ἑτέραν τῷ πρὸσ μητρὸσ Ἀντιπάτρου θείῳ. τῶν δ’ ἐκ Μαριάμμησ θυγατέρων ἡ μὲν ἀδελφῆσ υἱὸν Ἀντίπατρον εἶχεν, ἡ δὲ ἀδελφοῦ Φασάηλον. Διακόψασ δὲ τὰσ τῶν ὀρφανῶν ἐλπίδασ ὁ Ἀντίπατροσ καὶ πρὸσ τὸ συμφέρον αὐτῷ τὰσ ἐπιγαμίασ ποιησάμενοσ ὡσ ἐπὶ βεβαίοισ μὲν ὡρ́μει ταῖσ ἐλπίσιν, προσλαβὼν δὲ τῇ κακίᾳ τὸ πεποιθὸσ ἀφόρητοσ ἦν·

τὸ γὰρ παρ’ ἑκάστῳ μῖσοσ ἀποσκευάσασθαι μὴ δυνάμενοσ ἐκ τοῦ φοβερὸσ εἶναι τὴν ἀσφάλειαν ἐπορίζετο. συνήργει δὲ καὶ Φερώρασ ὡσ ἂν ἤδη καὶ βασιλεῖ βεβαίῳ.

γίνεται δὲ καὶ γυναικῶν σύνταγμα κατὰ τὴν αὐλήν, ὃ νεωτέρουσ ἐκίνησεν θορύβουσ· ἡ γὰρ Φερώρα γυνὴ μετὰ τῆσ μητρὸσ καὶ τῆσ ἀδελφῆσ προσλαβοῦσα καὶ τὴν Ἀντιπάτρου μητέρα πολλὰ μὲν ἠσέλγαινεν κατὰ τὸ βασίλειον, ἐτόλμησεν δὲ καὶ τοῦ βασιλέωσ ὑβρίσαι δύο θυγατέρασ, δι’ ἃ δὴ μάλιστα ταύτην ἐκεῖνοσ προβέβλητο· μισούμεναί γε μὴν ὑπ’ αὐτοῦ τῶν ἄλλων ἐπεκράτουν. μόνη δὲ τῆσ ὁμονοίασ αὐτῶν ἀντίπαλοσ ἦν Σαλώμη καὶ βασιλεῖ διέβαλλεν τὴν σύνοδον ὡσ οὐκ ἐπ’ ἀγαθῷ τῶν αὐτοῦ πραγμάτων εἰή.

γνοῦσαι δ’ ἐκεῖναι τὴν διαβολὴν καὶ ὡσ ἀγανακτήσειεν Ἡρώδησ, τῆσ μὲν φανερᾶσ συνόδου καὶ τῶν φιλοφρονήσεων ἐπαύσαντο, τοὐναντίον δ’ ὑπεκρίνοντο καὶ διαφέρεσθαι πρὸσ ἀλλήλασ ἀκούοντοσ βασιλέωσ· αἷσ συνυπεκρίνετο καὶ Ἀντίπατροσ ἐν τῷ φανερῷ προσκρούων Φερώρᾳ. συνουσίαι δὲ ἦσαν αὐτῶν λάθρα καὶ κῶμοι νυκτερινοί, τήν τε ὁμόνοιαν ἡ παρατήρησισ ἐπέτεινεν.

ἠγνόει δὲ οὐδὲν Σαλώμη τῶν πραττομένων καὶ πάντα Ἡρώδῃ διήγγελλεν. Ἐξεκαίετο δ’ ἐκεῖνοσ εἰσ ὀργὴν καὶ μάλιστα ἐπὶ τὴν Φερώρου γυναῖκα·

ταύτην γὰρ πλέον ἡ Σαλώμη διέβαλλεν. ἀθροίσασ οὖν συνέδριον τῶν τε φίλων καὶ συγγενῶν ἄλλα τε πολλὰ τῆσ ἀνθρώπου κατηγόρει καὶ τὴν εἰσ τὰσ ἑαυτοῦ θυγατέρασ ὕβριν, ὅτι τε Φαρισαίοισ μὲν χορηγήσειεν μισθοὺσ κατ’ αὐτοῦ καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτῷ κατασκευάσειεν πολέμιον ἐνδησαμένη φαρμάκοισ. τελευταῖον δ’ εἰσ Φερώραν ἀπέστρεφεν τὸν λόγον, δυοῖν θάτερον ἑλέσθαι λέγων, ἢ ἑαυτὸν ἀδελφὸν ἢ τὴν γυναῖκα.

τοῦ δὲ θᾶττον ἀπολείψειν τὸ ζῆν ἢ τὴν γυναῖκα φήσαντοσ, οὐκ ἔχων ὅ τι χρὴ δρᾶν μετέβαινεν ἐπ’ Ἀντίπατρον, ᾧ παρήγγειλεν μήτε τῇ Φερώρα γυναικὶ μήτε αὐτῷ μήτ’ ἄλλῳ τινὶ τῶν ἐκείνησ διαλέγεσθαι. ὁ δὲ φανερῶσ μὲν οὐ μετέβαινεν τὸ πρόσταγμα, λάθρα δὲ διενυκτέρευεν σὺν ἐκείνοισ. καὶ δεδοικὼσ τὴν ἐπιτηροῦσαν Σαλώμην πραγματεύεται διὰ τῶν ἐπὶ τῆσ Ἰταλίασ φίλων τὴν εἰσ Ῥώμην ἀποδημίαν αὑτῷ·

γραψάντων γὰρ ἐκείνων δεῖν Ἀντίπατρον διὰ χρόνου πεμφθῆναι πρὸσ Καίσαρα, ὁ δὲ οὔ τι μελλήσασ ἐξέπεμψεν θεραπείαν τε λαμπρὰν καὶ πλεῖστα δοὺσ χρήματα τήν τε διαθήκην κομίζειν, ἐν ᾗ βασιλεὺσ μὲν Ἀντίπατροσ ἐγέγραπτο, Ἀντιπάτρου δὲ Ἡρώδησ διάδοχοσ ὁ ἐκ Μαριάμμησ τῆσ τοῦ ἀρχιερέωσ θυγατρὸσ γεγονώσ. Ἔπλευσεν δὲ καὶ Συλλαῖοσ ὁ Ἄραψ ἐπὶ Ῥώμησ, ἠμεληκὼσ μὲν τῶν Καίσαροσ προσταγμάτων, ἀνταγωνιούμενοσ δὲ πρὸσ Ἀντίπατρον περὶ ὧν δεδίκαστο Νικολάῳ τάχιον.

οὐ μικρὸσ δ’ αὐτῷ καὶ πρὸσ Ἀρέταν ἦν ἀγὼν τὸν ἑαυτοῦ βασιλέα· τούτου γὰρ ἄλλουσ τε φίλουσ ἀνῃρήκει καὶ Σόαιμον τῶν ἐν Πέτρᾳ δυνατωτάτων. πείσασ δὲ πολλοῖσ χρήμασιν Φάβατον τὸν Καίσαροσ διοικητὴν ἐχρῆτο βοηθῷ καὶ καθ’ Ἡρώδου.

πλείονα δὲ δοὺσ Ἡρώδησ ἀφίστησίν τε ἀπὸ Συλλαίου Φάβατον καὶ δι’ αὐτοῦ τὰ κελευσθέντα ὑπὸ Καίσαροσ εἰσέπραττεν. ὁ δὲ μηδὲν ἀποδοὺσ ἔτι καὶ κατηγόρει Φαβάτου παρὰ Καίσαρι, διοικητὴν εἶναι λέγων οὐ τῶν ἐκείνῳ, τῶν δὲ Ἡρώδῃ συμφερόντων. ἐφ’ οἷσ ὀργισθεὶσ Φάβατοσ, ἦν δ’ ἔτι παρὰ Ἡρώδῃ μάλιστα τιμώμενοσ, γίνεται προδότησ Συλλαίου τῶν ἀπορρήτων τῷ τε βασιλεῖ φησιν, ὅτι Συλλαῖοσ διαφθείρειεν αὐτοῦ τὸν σωματοφύλακα Κόρινθον χρήμασιν, ὃν δεῖ φυλάττεσθαι.

πείθεται δ’ ὁ βασιλεύσ· καὶ γὰρ τέθραπτο μὲν ὁ Κόρινθοσ ἐν τῇ βασιλείᾳ, γένοσ δ’ ἦν Ἄραψ. συλλαμβάνει δ’ εὐθέωσ οὐκ αὐτὸν μόνον ἀλλὰ καὶ δύο ἑτέρουσ Ἄραβασ εὑρὼν παρ’ αὐτῷ, τὸν μὲν φίλον Συλλαίου τὸν δὲ φύλαρχον.

οἱ δὲ βασανιζόμενοι πεῖσαι Κόρινθον ὡμολόγησαν ἐπὶ πολλοῖσ χρήμασιν Ἡρώδην ἀνελεῖν. οὗτοι μὲν οὖν ἀνακριθέντεσ καὶ παρὰ Σατορνίνῳ τῷ διέποντι τὴν Συρίαν ἀνεπέμφθησαν εἰσ Ῥώμην. Ἡρώδησ δὲ οὐκ ἀνίει Φερώραν βιαζόμενοσ ἀπαλλαγῆναι τῆσ γυναικὸσ οὐδ’ ἐπενόει μηχανὴν δι’ ἧσ ἂν τιμωρήσαιτο τὴν ἄνθρωπον πολλὰσ τοῦ μίσουσ ἔχων αἰτίασ, ἑώσ ὑπεραγανακτήσασ σὺν αὐτῇ καὶ τὸν ἀδελφὸν ἐκβάλλει.

Φερώρασ δὲ ἀγαπήσασ τὴν ὕβριν ἀπαλλάσσεται μὲν εἰσ τὴν ἑαυτοῦ τετραρχίαν ὀμόσασ ὁρ́ον ἕξειν ἕνα τῆσ φυγῆσ τὸν Ἡρώδου θάνατον καὶ μηδέποτε πρὸσ ζῶντα ὑποστρέψειν, ἐπανῆλθεν δὲ οὐδὲ πρὸσ νοσοῦντα τὸν ἀδελφὸν καίτοι λιπαρῶσ μεταπεμπόμενον·

ἐβούλετο γὰρ αὐτῷ τινασ ἐντολὰσ καταλείψειν ὡσ τεθνηξόμενοσ. ἀλλ’ ὁ μὲν παρ’ ἐλπίδα σώζεται, μετ’ οὐ πολὺ δὲ νοσεῖ Φερώρασ, εὑρίσκετο δὲ Ἡρώδησ μετριώτεροσ·

καὶ γὰρ ἥκει πρὸσ αὐτὸν καὶ συμπαθῶσ ἐθεράπευεν. οὐ μὴν ὑπερίσχυσεν τοῦ πάθουσ· μετὰ γὰρ ἡμέρασ ὀλίγασ ἀποθνήσκει Φερώρασ. ὃν καίπερ ἀγαπήσασ Ἡρώδησ μέχρι τελευταίασ ἡμέρασ ὅμωσ καὶ αὐτὸν ἀνελεῖν ἐφημίσθη φαρμάκῳ.

τόν γε μὴν νεκρὸν εἰσ Ιἑροσόλυμα κομίσασ πένθοσ τε μέγιστον ὅλῳ τῷ ἔθνει κατήγγειλεν καὶ κηδείασ ἠξίωσεν λαμπροτάτησ. ἕνα μὲν δὴ τῶν Ἀλεξάνδρου καὶ Ἀριστοβούλου φονέων τοιοῦτον περιέρχεται τέλοσ. Μετέβαινεν δ’ ἐπὶ τὸν αὐθέντην Ἀντίπατρον ἡ ποινὴ τὸν Φερώρα θάνατον ἀρχὴν λαβοῦσα.

τῶν τούτου γάρ τινεσ ἀπελευθέρων κατηφεῖσ τῷ βασιλεῖ προσελθόντεσ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ διεφθάρθαι φαρμάκοισ ἔλεγον· προσενεγκεῖν μὲν γὰρ αὐτῷ τι τὴν γυναῖκα τῶν οὐ συνήθωσ ἐσκευασμένων, φαγόντα δ’ εὐθέωσ εἰσ τὴν νόσον καταπεσεῖν. ἀγηοχέναι τε πρὸ δυοῖν ἡμερῶν τὴν μητέρα αὐτῆσ καὶ τὴν ἀδελφὴν γύναιον ἐκ τῆσ Ἀραβίασ φαρμάκων ἔμπειρον, ὅπωσ φίλτρον σκευάσῃ τῷ Φερώρᾳ, δεδωκέναι δὲ ἀντὶ τούτου θανάσιμον Συλλαίου πραγματευσαμένου·

τούτῳ γὰρ ἦν γνώριμον. Πληγεὶσ οὖν ὁ βασιλεὺσ ὑποψίαισ πλείοσιν θεραπαίνασ τε καί τινασ τῶν ἐλευθέρων ἐβασάνιζεν.

ἐβόα δέ τισ ἐν ταῖσ ἀλγηδόσιν "θεὸσ ὁ γῆν καὶ οὐρανὸν διέπων μετέλθοι τὴν τούτων ἡμῖν τῶν κακῶν αἰτίαν, τὴν Ἀντιπάτρου μητέρα. " ταύτησ τῆσ ἀρχῆσ ὁ βασιλεὺσ λαβόμενοσ ἐπεξῄει πρόσω τὴν ἀλήθειαν. ἡ δὲ γυνὴ τήν τε φιλίαν τῆσ Ἀντιπάτρου μητρὸσ πρὸσ Φερώραν καὶ τὰσ ἐκείνου γυναῖκασ ἐδήλου καὶ τὰσ λαθραίασ αὐτῶν συνόδουσ, ὅτι τε Φερώρασ καὶ Ἀντίπατροσ σὺν ἐκείναισ πίνοιεν ὑποστρέφοντεσ ἀπὸ τοῦ βασιλέωσ δι’ ὅλησ νυκτὸσ μηδένα μήτε οἰκέτην μήτε θεράπαιναν ἐῶντεσ παρατυγχάνειν.

μία δὴ τῶν ἐλευθέρων ταῦτα μηνύει. Τὰσ δὲ δούλασ χωρὶσ ἑκάστην Ἡρώδησ ἐβασάνιζεν.

ἐρρήθη δὲ παρὰ πάσαισ τὰ προειρημένα σύμφωνα, καὶ διότι κατὰ συνθήκην Ἀντίπατροσ μὲν εἰσ Ῥώμην, Φερώρασ δ’ ὑποχωρήσειεν εἰσ τὴν Περαίαν· πολλάκισ γὰρ αὐτοὺσ διαλαλεῖν, ὡσ μετ’ Ἀλέξανδρον καὶ Ἀριστόβουλον ἐπ’ αὐτοὺσ Ἡρώδησ μεταβήσεται καὶ τὰσ ἑαυτῶν γυναῖκασ. οὐ γὰρ φείσεσθαι μετὰ Μαριάμμην καὶ τοὺσ ἐξ ἐκείνησ ἑτέρου τινόσ, ὥστε ἄμεινον εἶναι φεύγειν ὡσ πορρωτάτω τοῦ θηρίου. πολλάκισ δὲ ἀποδυρόμενον πρὸσ τὴν μητέρα τὸν Ἀντίπατρον εἰπεῖν, ὡσ αὐτὸσ μὲν εἰή πολιὸσ ἤδη, νεάζοι δὲ καθ’ ἡμέραν ὁ πατήρ, φθάσαι δ’ ἂν τάχα καὶ τελευτήσασ πρὶν ἄρξασθαι βασιλείασ ἀληθοῦσ.

εἰ δὲ καί ποτε ἐκεῖνοσ τελευτήσειεν· πότε δ’ ἂν γένοιτο τοῦτο; παντάπασιν αὐτῷ τὴν ἀπόλαυσιν τῆσ διαδοχῆσ γίνεσθαι σύντομον. ὑποβλαστάνειν δὲ τὰσ τῆσ ὕδρασ κεφαλάσ, τοὺσ Ἀριστοβούλου καὶ Ἀλεξάνδρου παῖδασ.

ἀφῃρῆσθαι δ’ αὐτὸν ὑπὸ τοῦ πατρὸσ καὶ τὴν ἐπὶ τέκνοισ ἐλπίδα· διάδοχον γὰρ οὐ τῶν αὐτοῦ τινα παίδων μετὰ τὴν τελευτήν, ἀλλὰ τὸν ἐκ Μαριάμμησ Ἡρώδην γεγραφέναι. καὶ κατὰ τοῦτό γε παντάπασιν παραγηρᾶν οἰόμενον αὐτοῦ καὶ διαθήκασ μενεῖν κυρίασ· αὐτὸν γὰρ προνοήσειν μηδένα τῆσ γενεᾶσ ἀπολιπεῖν. ὄντα γε μὴν τῶν πώποτε πατέρων μισοτεκνότατον Ἡρώδην πολὺ μᾶλλον εἶναι μισάδελφον·

δοῦναι γοῦν αὐτῷ πρῴην ἑκατὸν τάλαντα ἐπὶ τῷ μὴ διαλέγεσθαι Φερώρᾳ. τοῦ δὲ εἰπόντοσ "τί γὰρ αὐτὸν ἐβλάπτομεν; ἀποκρίνασθαι τὸν Ἀντίπατρον "εἴθε πάντα ἡμᾶσ ἀφελόμενοσ γυμνοὺσ ἐάσειεν ζῶντασ. ἀλλ’ ἀμήχανον ἐκφυγεῖν οὕτω φονικὸν θηρίον, παρ’ ᾧ μηδὲ φιλεῖν τινασ ἔξεστι φανερῶσ. λάθρα γοῦν νῦν ἀλλήλοισ σύνεσμεν, ἐξέσται δὲ φανερῶσ, ἐὰν σχῶμέν ποτε ἀνδρῶν φρόνημα καὶ χεῖρασ. Ταῦτ’ ἔλεγον αἱ βασανιζόμεναι, καὶ ὅτι Φερώρασ βουλεύσαιτο φυγεῖν μετ’ αὐτῶν εἰσ Πέτραν.

ἐπίστευσεν δ’ Ἡρώδησ πᾶσιν τοῖσ λεγομένοισ ἐκ τῶν ἑκατὸν ταλάντων· μόνῳ γὰρ Ἀντιπάτρῳ διείλεκτο περὶ αὐτῶν. ἀποσκήπτει δ’ εἰσ πρώτην ὁ θυμὸσ Δωρίδα τὴν Ἀντιπάτρου μητέρα· καὶ γυμνώσασ αὐτὴν παντὸσ οὗ δεδώρητο κόσμου, πολλῶν δ’ ἦν ταλάντων, ἐκβάλλει δεύτερον. τὰσ δὲ Φερώρου γυναῖκασ ἀπὸ τῶν βασάνων ἐτημέλει διηλλαγμένοσ.

ἐπτόητο δὲ τῷ φόβῳ καὶ πρὸσ πᾶσαν ὑπόνοιαν ἐξερριπίζετο πολλούσ τε τῶν οὐκ αἰτίων εἷλκεν εἰσ βασάνουσ δεδοικώσ, μή τινα τῶν αἰτίων παραλίπῃ. Κἀν τούτῳ τρέπεται πρὸσ τὸν Σαμαρείτην Ἀντίπατρον, ὃσ ἦν ἐπίτροποσ Ἀντιπάτρου.

βασανίζων δὲ αὐτὸν ἤκουσεν ὅτι μετεπέμψατο μὲν Ἀντίπατροσ ἐξ Αἰγύπτου δηλητήριον φάρμακον ἐπ’ αὐτὸν διά τινοσ τῶν ἑταίρων Ἀντιφίλου, λάβοι δὲ παρ’ ἐκείνου Θευδίων ὁ θεῖοσ Ἀντιπάτρου καὶ παραδοίη Φερώρᾳ· τούτῳ γὰρ ἐντείλασθαι τὸν Ἀντίπατρον Ἡρώδην ἀνελεῖν ἑώσ αὐτόσ ἐστιν ἐν Ῥώμῃ τῆσ ὑπονοίασ κεχωρισμένοσ· Φερώραν δὲ τῇ γυναικὶ παραθέσθαι τὸ φάρμακον. ταύτην ὁ βασιλεὺσ μεταπεμψάμενοσ αὐτίκα τὸ ληφθὲν ἐκέλευσεν κομίζειν.

ἡ δ’ ἔξεισι μὲν ὡσ κομιοῦσα, ῥίπτει δ’ ἑαυτὴν ἀπὸ τοῦ τέγουσ τόν τε ἔλεγχον καὶ τὴν ἐκ τοῦ βασιλέωσ αἰκίαν φθάνουσα· προνοίᾳ δ’, ὡσ ἐοίκεν, θεοῦ μετιόντοσ Ἀντίπατρον οὐκ ἐπὶ κεφαλὴν ἀλλ’ ἐπὶ θάτερα πεσοῦσα διασώζεται. κομισθεῖσαν δ’ αὐτὴν ὁ βασιλεὺσ ἀνακτησάμενοσ, κεκάρωτο γὰρ ἀπὸ τοῦ πτώματοσ, ἠρώτα δι’ ἣν αἰτίαν ῥίψειεν ἑαυτήν, εἰ μὲν εἴποι τἀληθέσ, ἀφήσειν πάσησ τιμωρίασ ἐπομνύμενοσ, εἰ δ’ ὑποστείλαιτο, δαπανήσειν αὐτῆσ ἐν βασάνοισ τὸ σῶμα καὶ μηδὲ τάφῳ καταλείψειν.

Πρὸσ ταῦθ’ ἡ γυνὴ μικρὸν διαλιποῦσα "καὶ τί γάρ, εἶπεν, ἔτι φείδομαι τῶν ἀπορρήτων Φερώρα τεθνεῶτοσ ἢ σώζουσα τὸν ἀπολέσαντα πάντασ ἡμᾶσ Ἀντίπατρον;

ἄκουε, βασιλεῦ, καὶ μετὰ σοῦ θεὸσ ὁ μάρτυσ ἐμοὶ τῆσ ἀληθείασ πλανηθῆναι μὴ δυνάμενοσ· ὅτε ἀποθνήσκοντι Φερώρᾳ παρεκαθέζου δεδακρυμένοσ, τότε με προσκαλεσάμενοσ ἐκεῖνοσ "ἦ πολύ γε, ἔφη, ὦ γύναι, τῆσ εἰσ ἐμαυτὸν διανοίασ τοῦ ἀδελφοῦ διήμαρτον, τὸν οὕτωσ στέργοντα μισήσασ καὶ κτεῖναι βουλευσάμενοσ τὸν οὕτωσ ἐπ’ ἐμοὶ μηδὲ τεθνεῶτί πω συγχεόμενον.

ἀλλ’ ἐγὼ μὲν ἀπέχω τῆσ ἀσεβείασ τὸ ἐπιτίμιον, σὺ δ’ ὃ φυλάσσεισ κατ’ αὐτοῦ φάρμακον ὑπ’ Ἀντιπάτρου καταλειφθὲν ἡμῖν φέρε καὶ βλέποντόσ μου ταχέωσ ἀφάνισον, ἵνα μὴ καὶ καθ’ ᾅδου φέροιμι τὸν ἀλάστορα. " καὶ κελεύσαντοσ ἐκόμισα καὶ πλεῖστον μὲν εἰσ τὸ πῦρ ὁρῶντοσ αὐτοῦ κατεκένωσα, βραχὺ δὲ ἐμαυτῇ πρὸσ τὰ ἄδηλα καὶ τὸν ἐκ σοῦ φόβον ἐτήρησα.

Ταῦτ’ εἰποῦσα προκομίζει τὴν πυξίδα παντάπασιν ἔχουσαν τοῦ φαρμάκου βραχύ.

βασιλεὺσ δ’ ἐπὶ τὴν μητέρα τὴν Ἀντιφίλου καὶ τὸν ἀδελφὸν τὰσ βασάνουσ μετέφερεν, κἀκεῖνοι τὸν Ἀντίφιλον κομίσαι τε ἀπ’ Αἰγύπτου τὴν πυξίδα ὡμολόγουν καὶ λαβεῖν παρ’ ἀδελφοῦ τὸ φάρμακον ἔφασκον ἰατρεύοντοσ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ. περιιόντεσ δὲ οἱ Ἀλεξάνδρου καὶ Ἀριστοβούλου δαίμονεσ ἅπαν τὸ βασίλειον ἐρευνηταί τε καὶ μηνυταὶ τῶν ἀδήλων ἐγίνοντο τούσ τε πορρωτάτω τῆσ ὑποψίασ ὄντασ ἔσυρον εἰσ τοὺσ ἐλέγχουσ.

εὑρίσκεται γοῦν καὶ ἡ τοῦ ἀρχιερέωσ θυγάτηρ Μαριάμμη τῆσ ἐπιβουλῆσ συνίστωρ· βασανιζόμενοι γὰρ τοῦτ’ ἀπέδειξαν αὐτῆσ οἱ ἀδελφοί.

βασιλεὺσ δὲ τῆσ μητρῴασ τόλμησ καὶ τὸν υἱὸν ἠμύνατο· τὸν γοῦν ἐξ αὐτῆσ Ἡρώδην ὄντα διάδοχον Ἀντιπάτρου τῆσ διαθήκησ ἐξήλειψεν. Ἐπὶ τούτοισ καὶ Βάθυλλοσ εἰσ τοὺσ ἐλέγχουσ συνέδραμεν, ἡ τελευταία πίστισ τῶν Ἀντιπάτρῳ βεβουλευμένων·

ἦν μὲν γὰρ ἀπελεύθεροσ αὐτοῦ, κομίζων δ’ ἧκεν ἄλλο δηλητήριον ἰοὺσ ἀσπίδων καὶ χυλοὺσ ἑτέρων ἑρπετῶν, ἵνα εἰ τὸ πρῶτον ἀσθενήσει φάρμακον, τούτῳ Φερώρασ μετὰ τῆσ γυναικὸσ ὁπλίσαιτο κατὰ τοῦ βασιλέωσ. πάρεργον δὲ τῆσ ἐπὶ τὸν πατέρα τόλμησ ἐκόμιζεν τὰσ κατὰ τῶν ἀδελφῶν ἐσκευωρημένασ ἐπιστολὰσ ὑπ’ Ἀντιπάτρου·

ἦσαν γὰρ Ἀρχέλαοσ καὶ Φίλιπποσ βασιλέωσ παῖδεσ ἐπὶ Ῥώμησ παιδευόμενοι μειράκιά τε ἤδη καὶ φρονήματοσ μεστοί. τούτουσ ἐπανακύπτοντασ αὐτοῦ ταῖσ ἐλπίσιν ἀποσκευάσασθαι σπεύδων Ἀντίπατροσ ἃσ μὲν πλάττεται κατ’ αὐτῶν ἐπιστολὰσ ἐξ ὀνόματοσ τῶν ἐπὶ Ῥώμησ φίλων, οὓσ δὲ ἔπειθεν γράψαι διαφθείρασ χρήμασιν, ὡσ πολλὰ μὲν βλασφημοῖεν τὸν πατέρα, φανερῶσ δὲ Ἀλέξανδρον καὶ Ἀριστόβουλον ὀδύροιντο, πρὸσ δὲ τὴν μετάκλησιν ἀγανακτοῖεν·

ἤδη δ’ αὐτοὺσ ὁ πατὴρ μετεπέμπετο, καὶ τοῦτο ἦν τὸ μάλιστα ταράσσον Ἀντίπατρον. Ἔτι δὲ καὶ πρὸ τῆσ ἀποδημίασ ἐν Ιοὐδαίᾳ μένων τοιαύτασ κατ’ αὐτῶν ἐπὶ Ῥώμησ ἠγόραζεν ἐπιστολὰσ προσιών τε ὡσ ἀνύποπτοσ εἰή τῷ πατρὶ περὶ τῶν ἀδελφῶν ἀπελογεῖτο, τὰ μὲν ψευδῆ λέγων εἶναι τῶν γραφομένων, ἃ δὲ νεότητοσ ἁμαρτήματα.

τηνικαῦτά γε μὴν τοῖσ γράφουσιν κατὰ τῶν ἀδελφῶν πλεῖστα δοὺσ χρήματα συμφύρειν ἐπειρᾶτο τὸν ἔλεγχον, ἐσθῆτάσ τε πολυτελεῖσ καὶ στρωμνὰσ ποικίλασ ἐκπώματά τε ἀργυρᾶ καὶ χρυσᾶ συνωνούμενοσ ἄλλα τε πολλὰ τῶν κειμηλίων, ἵνα τῷ πλήθει τῆσ εἰσ ταῦτα δαπάνησ τοὺσ εἰσ ἐκεῖνα μισθοὺσ ἐγκαταγράψῃ·

διακόσια γοῦν ἀναλώματοσ ἀνήνεγκεν τάλαντα, καὶ τούτων μεγίστη πρόφασισ ἦν ἡ πρὸσ Συλλαῖον δίκη. πάντων δ’ αὐτοῦ τότε καὶ τῶν βραχυτέρων ἐν τῷ μείζονι κακῷ διακαλυφθέντων, ὅθ’ αἱ μὲν βάσανοι πᾶσαι τὴν πατροκτονίαν, αἱ δ’ ἐπιστολαὶ δευτέρασ ἀδελφοκτονίασ κεκράγεσαν, ὅμωσ οὐδεὶσ τῶν εἰσ Ῥώμην ἀφικνουμένων ἀπήγγειλεν αὐτῷ τὰσ ἐν Ιοὐδαίᾳ τύχασ καίτοι μεταξὺ τῶν ἐλέγχων καὶ τῆσ ἐπανόδου διελθόντων ἑπτὰ μηνῶν·

τοσοῦτον πρὸσ αὐτὸν ἐκ πάντων μῖσοσ ἦν. τάχα καὶ τοὺσ ἀπαγγέλλειν προῃρημένουσ οἱ τῶν ἀνῃρημένων δαίμονεσ ἀδελφῶν ἐφίμουν·

γράφει γοῦν ἀπὸ Ῥώμησ ἄφιξιν ἑαυτοῦ ταχεῖαν εὐαγγελιζόμενοσ, καὶ ὡσ ὑπὸ Καίσαροσ μετὰ τιμῆσ ἀπολυθείη. Ὁ βασιλεὺσ δὲ εἰσ χεῖρασ λαβεῖν σπεύδων τὸν ἐπίβουλον καὶ δεδοικὼσ μή ποτε προγνοὺσ φυλάξηται, δι’ ἐπιστολῆσ ἀνθυπεκρίνετο τά τε ἄλλα φιλοφρονούμενοσ καὶ σπεύδειν παρακαλῶν·

θήσεσθαι γὰρ αὐτοῦ καὶ τὰσ πρὸσ τὴν μητέρα μέμψεισ ἐπειχθέντοσ· οὐ γὰρ ἠγνόει τὴν ἐκβολὴν τῆσ μητρὸσ Ἀντίπατροσ. πρότερον μὲν οὖν εἰλήφει τὴν περὶ τῆσ Φερώρα τελευτῆσ ἐπιστολὴν ἐν Τάραντι καὶ μέγιστον ἐποιήσατο πένθοσ, ὅ τινεσ ὡσ ἐπὶ θείῳ καθύμνουν, ἦν δ’, ὡσ ἐοίκεν, ἐπὶ διαμαρτίᾳ τῆσ ἐπιβουλῆσ ἡ σύγχυσισ καὶ οὐ Φερώραν κλαίοντοσ, ἀλλὰ τὸν ὑπηρέτην·

ἤδη δὲ καὶ φόβοσ ἐπῄει τισ αὐτὸν τῶν τετελεσμένων, μή ποτε φωραθείη τὸ φάρμακον. τότε δ’ ἐν Κιλικίᾳ λαβὼν ἣν προειρήκαμεν παρὰ τοῦ πατρὸσ ἐπιστολὴν παραχρῆμα μὲν ἔσπευδεν, ὡσ δὲ εἰσ Κελένδεριν κατέπλει, λαμβάνει τισ αὐτὸν ἔννοια τῶν περὶ τὴν μητέρα κακῶν προμαντευομένησ ἤδη καὶ καθ’ ἑαυτὴν τῆσ ψυχῆσ.

οἱ μὲν οὖν προμηθέστεροι τῶν φίλων συνεβούλευον μὴ πρότερον ἐμπίπτειν τῷ πατρὶ πρὶν πυθέσθαι σαφῶσ δι’ ἃσ αἰτίασ ἐξέβαλεν αὐτοῦ τὴν μητέρα·

δεδιέναι γάρ, μή ποτε προσθήκη γένοιτο τῶν κατ’ ἐκείνησ διαβολῶν. οἱ δὲ ἀσκεπτότεροι καὶ τὴν πατρίδα σπεύδοντεσ ἰδεῖν μᾶλλον ἢ τὸ συμφέρον Ἀντιπάτρῳ σκοποῦντεσ, ἐπείγεσθαι παρῄνουν καὶ μὴ τῇ μελλήσει παρασχεῖν τῷ πατρὶ μὲν ὑποψίαν φαύλην, τοῖσ διαβάλλουσι δὲ ἀφορμήν·

καὶ γὰρ νῦν, εἴ τι κεκίνηται κατ’ αὐτοῦ, παρὰ τὴν ἀπουσίαν γέγονεν· μηδὲ γὰρ ἂν τολμῆσαι παρόντοσ· ἄτοπον δ’ εἶναι δι’ ἀδήλουσ ὑποψίασ προδήλων ἀγαθῶν στερίσκεσθαι, καὶ μὴ θᾶττον ἀποδοῦναι μὲν ἑαυτὸν τῷ πατρί, κομίσασθαι δὲ τὴν βασιλείαν ἐπ’ αὐτῷ μόνῳ σαλεύουσαν. πείθεται τούτοισ, ἐνῆγεν γὰρ τὸ δαιμόνιον, καὶ διαπεράσασ εἰσ τὸν Σεβαστὸν λιμένα τῆσ Καισαρείασ κατάγεται.

Παρυπήντησεν δ’ αὐτῷ παρὰ δόξαν ἐρημία πολλὴ πάντων ἐκτρεπομένων καὶ μηδενὸσ προσιέναι τολμῶντοσ·

ἐμισεῖτο μὲν γὰρ ἐπίσησ, καὶ τότε φανῆναι τὸ μῖσοσ ἔσχεν παρρησίαν, πολλοὺσ δὲ ὁ ἐκ τοῦ βασιλέωσ φόβοσ ἀπέστρεψεν, ἐπειδὴ πᾶσα πόλισ ἤδη τῆσ κατ’ Ἀντιπάτρου φήμησ πεπλήρωτο καὶ μόνοσ ἠγνόει τὰ κατ’ αὐτὸν Ἀντίπατροσ· οὔτε δὲ προεπέμφθη λαμπρότερόν τισ ἐκείνου πλέοντοσ ἐπὶ Ῥώμησ οὔτε ἀτιμότερον ὑπεδέχθη. ὁ δὲ ἤδη μὲν ἐνενόει τὰσ οἴκοι συμφοράσ, ἔτι δὲ ἐκ πανουργίασ ὑπεκρύπτετο καὶ τῷ δέει τεθνηκὼσ ἔνδοθεν σοβαρὸσ εἶναι τὸ πρόσωπον ἐβιάζετο.

φυγὴ δ’ οὐκέτι ἦν οὐδ’ ἐκ τῶν περιεχόντων ἀνάδυσισ, καὶ σαφὲσ μὲν οὐδὲ ἐκεῖ τι τῶν οἴκοθεν ἀπηγγέλλετο διὰ τὴν ἐκ τοῦ βασιλέωσ ἀπειλήν, ὑπελείπετο δὲ ἐλπὶσ ἱλαρωτέρα, τάχα μὲν μηδὲν πεφωρᾶσθαι, τάχα δ’, εἴ τι καὶ πεφώραται, διασκευάσειν ἀναιδείᾳ καὶ δόλοισ, ἅπερ ἦν αὐτῷ μόνα τὰ τῆσ σωτηρίασ ἐφόδια.

Φραξάμενοσ οὖν αὐτοῖσ ἧκεν εἰσ τὸ βασίλειον δίχα τῶν φίλων·

οὗτοι γὰρ ὑβρισθέντεσ ἐπὶ τοῦ πρώτου πυλῶνοσ εἴρχθησαν· ἔτυχεν δ’ ἔνδον ὢν Οὐάροσ ὁ τῆσ Συρίασ ἡγεμών. ὁ δὲ εἴσεισι πρὸσ τὸν πατέρα καὶ τῇ τόλμῃ παρακροτήσασ ἑαυτὸν ἤγγιζεν ὡσ ἀσπασόμενοσ. κἀκεῖνοσ τὰσ χεῖρασ προβαλὼν καὶ τὴν κεφαλὴν παρακλίνασ, "ἔστιν, ἐξεβόησεν, καὶ τοῦτο πατροκτόνου τὸ περιπλέκεσθαί μοι θέλειν ἐν τηλικαύταισ αἰτίαισ ὄντα.

φθείρου, δυσσεβεστάτη κεφαλή, μηδέ μου ψαύσῃσ πρὶν ἀποσκευάσασθαι τὰ ἐγκλήματα. δίδωμι δέ σοι δικαστήριον καὶ δικαστὴν εὐκαίρωσ ἥκοντα Οὐάρον. ἴθι καὶ σκέπτου τὴν ἀπολογίαν εἰσ αὔριον· παρέχω γάρ σου καιρὸν τοῖσ πανουργεύμασιν. " πρὸσ ταῦτα μηδὲν ὑπ’ ἐκπλήξεωσ ἀποκρίνασθαι δυνηθεὶσ αὐτὸσ ὑπέστρεψεν, παραγενόμεναι δὲ πρὸσ αὐτὸν ἐκδιηγήσαντο πάντασ τοὺσ ἐλέγχουσ ἥ τε μήτηρ καὶ ἡ γυνή.

καὶ τότε μὲν ἀνανήψασ ἐν σκέψει τῆσ ἀπολογίασ ἦν. Τῇ δ’ ἐπιούσῃ συνέδριον μὲν ὁ βασιλεὺσ ἀθροίζει τῶν συγγενῶν καὶ φίλων, εἰσκαλεῖ δὲ καὶ τοὺσ Ἀντιπάτρου φίλουσ.

προκαθέζεται δὲ αὐτὸσ ἅμα Οὐάρῳ καὶ τοὺσ μηνυτὰσ πάντασ ἐκέλευσεν εἰσαγαγεῖν, ἐν οἷσ εἰσήχθησαν καὶ τῆσ Ἀντιπάτρου μητρὸσ οἰκέται τινὲσ οὐ πρὸ πολλοῦ συνειλημμένοι, κομίζοντεσ γράμματα παρ’ αὐτῆσ πρὸσ τὸν υἱὸν τοιάδε· "ἐπεὶ πεφώραται πάντα ἐκεῖνα τῷ πατρί σου, μὴ παραγίνου πρὸσ αὐτόν, ἂν μή τινα πορίσῃ παρὰ τοῦ Καίσαροσ δύναμιν. " τούτων σὺν τοῖσ ἄλλοισ εἰσηγμένων Ἀντίπατροσ εἰσέρχεται καὶ πεσὼν πρηνὴσ πρὸ τῶν ποδῶν τοῦ πατρόσ, "ἱκετεύω, πάτερ, ἔφη, μηδέν μου προκατεγνωκέναι, παρασχεῖν δέ μοι τὰσ ἀκοὰσ ἀκεραίουσ εἰσ τὴν ἀπολογίαν·

ἀποδείξω γὰρ ἐμαυτὸν καθαρόν, ἂν σὺ θέλῃσ. Ὁ δ’ αὐτῷ σιγᾶν ἐγκραγὼν πρὸσ τὸν Οὐάρον εἶπεν·

"ἀλλ’ ὅτι μὲν καὶ σύ, Οὐάρε, καὶ πᾶσ δικαστὴσ ὅσιοσ Ἀντίπατρον ἐξώλη κρινεῖ, πέπεισμαι. δέδοικα δέ, μὴ κἀμοῦ μισήσῃσ τὴν τύχην κἀμὲ κρίνῃσ πάσησ ἄξιον συμφορᾶσ τοιούτουσ υἱοὺσ γεγεννηκότα. χρὴ δέ με διὰ τοῦτο ἐλεεῖσθαι πλέον, ὅτι πρὸσ οὕτω μιαροὺσ καὶ φιλοστοργότατοσ πατὴρ ἐγενόμην. τοὺσ μὲν γὰρ προτέρουσ βασιλείασ τε ἔτι νέουσ ἀξιώσασ καὶ πρὸσ τοῖσ ἐν Ῥώμῃ τροφείοισ φίλουσ Καίσαροσ, ζηλωτοὺσ δὲ ποιήσασ βασιλεῦσιν ἑτέροισ, εὑρ͂ον ἐπιβούλουσ, οἳ τεθνήκασι τὸ πλέον Ἀντιπάτρῳ·

νέῳ γὰρ ὄντι καὶ διαδόχῳ τούτῳ μάλιστα τὴν ἀσφάλειαν ἐποριζόμην. τὸ δὲ μιαρὸν τοῦτο θηρίον τῆσ ἐμῆσ ὑπερεμπλησθὲν ἀνεξικακίασ ἤνεγκεν κατ’ ἐμοῦ τὸν κόρον·

ἔδοξα γὰρ αὐτῷ πολὺν ζῆν χρόνον, καὶ τὸ ἐμὸν γῆρασ ἐβαρύνθη βασιλεύσ τε οὐχ ὑπέμεινεν εἰ μὴ διὰ πατροκτονίασ γενέσθαι, δίκαια γοῦν βουλευσάμενοσ, ὅτι καταγαγὼν αὐτὸν ἀπὸ τῆσ χώρασ ἀπερριμμένον καὶ παρωσάμενοσ τοὺσ ἐκ βασιλίδοσ μοι γεγενημένουσ ἀπέδειξα τῆσ ἀρχῆσ διάδοχον. ἐξομολογοῦμαί σοι, Οὐάρε, τὴν ἐμαυτοῦ φρενοβλάβειαν·

ἐγὼ τοὺσ υἱοὺσ ἐκείνουσ κατ’ ἐμαυτοῦ παρώξυνα δικαίασ αὐτῶν ἀποκόψασ ἐλπίδασ δι’ Ἀντίπατρον. καὶ τί μὲν ἐκείνουσ εὐεργέτησα τηλικοῦτον, ἡλίκον τοῦτον; ᾧ γε ζῶν μὲν ὀλίγου δεῖν παρεχώρησα τῆσ ἐξουσίασ, φανερῶσ δὲ ταῖσ διαθήκαισ ἐνέγραψα τῆσ ἀρχῆσ διάδοχον καὶ πρόσοδον μὲν ἰδίᾳ πεντήκοντα ταλάντων ἔνειμα, τῶν δ’ ἐμῶν ἐχορήγησα χρημάτων ἀνέδην, πλέοντι δὲ νῦν εἰσ Ῥώμην ἔδωκα τριακόσια τάλαντα, Καίσαρι δ’ ἐξ ὅλησ τῆσ γενεᾶσ μόνον ὡσ σωτῆρα τοῦ πατρὸσ παρεθέμην. τί δ’ ἐκεῖνοι τοιοῦτον ἠσέβησαν, οἱο͂ν Ἀντίπατροσ;

ἢ τίσ ἔλεγχοσ ἠνέχθη κατ’ αὐτῶν, ἡλίκοσ ἀποδείκνυσιν τοῦτον ἐπίβουλον; ἀλλὰ φθέγγεσθαί τι τετόλμηκεν ὁ πατροκτόνοσ καὶ πάλιν δόλοισ τὴν ἀλήθειαν ἐπικαλύψειν ἐλπίζει.

Οὐάρε, σοὶ φυλακτέον· ἐγὼ γὰρ οἶδα τὸ θηρίον καὶ προορῶμαι τὴν μέλλουσαν ἀξιοπιστίαν καὶ τὸν ἐπίπλαστον ὀλοφυρμόν· οὗτόσ ἐστιν ὁ παραινῶν ἐμοί ποτε φυλάττεσθαι ζῶντα Ἀλέξανδρον καὶ μὴ πᾶσιν πιστεύειν τὸ σῶμα· οὗτοσ ὁ μέχρι τῆσ κοίτησ εἰσάγων καὶ μή μέ τισ ἐνεδρεύοι περιβλέπων· οὗτοσ ὁ ταμίασ τῶν ὕπνων καὶ χορηγὸσ τῆσ ἀμεριμνίασ, ὁ παραμυθούμενοσ τὴν ἐπὶ τοῖσ ἀνῃρημένοισ λύπην καὶ διακρίνων τὴν τῶν ζώντων εὔνοιαν ἀδελφῶν, ὁ ὑπερασπιστὴσ ὁ ἐμόσ, ὁ σωματοφύλαξ. ὅταν ἀναμνησθῶ, Οὐάρε, τὸ πανοῦργον ἐν ἑκάστῳ καὶ τὴν ὑπόκρισιν, ἀπιστία με τοῦ ζῆν εἰσέρχεται καὶ θαυμάζω, πῶσ βαρὺν οὕτωσ ἐπίβουλον διέφυγον.

ἀλλ’ ἐπεὶ δαίμων τισ ἐξερημοῖ τὸν ἐμὸν οἶκον καί μοι τοὺσ φιλτάτουσ ἐπανίστησιν ἀεί, κλαύσομαι μὲν ἐγὼ τὴν ἄδικον εἱμαρμένην καὶ κατ’ ἐμαυτὸν στενάξω τὴν ἐρημίαν, διαφεύξεται δ’ οὐδεὶσ διψήσασ τοὐμὸν αἷμα, κἂν διὰ πάντων μου τῶν τέκνων ὁ ἔλεγχοσ ἔλθῃ. Τοιαῦτα λέγων αὐτὸσ μὲν ὑπὸ συγχύσεωσ ἐνεκόπη, Νικολάῳ δ’ ἑνὶ τῶν φίλων λέγειν τὰσ ἀποδείξεισ ἔνευσεν.

μεταξὺ δ’ ὁ Ἀντίπατροσ ἐπάρασ τὴν κεφαλήν, ἔμενεν γὰρ δὴ βεβλημένοσ πρὸ τῶν ποδῶν τοῦ πατρόσ, ἐκβοᾷ· "σύ, πάτερ, ὑπὲρ ἐμοῦ πεποίηκασ τὴν ἀπολογίαν·

πῶσ γὰρ ἐγὼ πατροκτόνοσ, ὃν ὁμολογεῖσ φύλακα διὰ παντὸσ ἐσχηκέναι; τερατείαν δέ μου καὶ ὑπόκρισιν λέγεισ τὴν εὐσέβειαν. πῶσ ὁ πανοῦργοσ ἐν τοῖσ ἄλλοισ οὕτωσ ἄφρων ἐγενόμην, ὡσ μὴ νοεῖν, ὅτι λαθεῖν οὐδ’ ἀνθρώπουσ ῥᾴδιον τηλικοῦτον μύσοσ ἐνσκευαζόμενον, τὸν δ’ ἀπ’ οὐρανοῦ δικαστὴν ἀμήχανον, ὃσ ἐφορᾷ πάντα καὶ πανταχοῦ πάρεστιν; ἢ τὸ τῶν ἀδελφῶν τέλοσ ἠγνόουν, οὓσ ὁ θεὸσ οὕτωσ μετῆλθε τῆσ εἰσ σὲ κακοβουλίασ;

τί δέ με καὶ παρώξυνεν κατὰ σοῦ; βασιλείασ ἐλπίσ; ἀλλ’ ἐβασίλευον. ὑπόνοια μίσουσ; οὐ γὰρ ἐστεργόμην; φόβοσ ἐκ σοῦ τισ ἄλλοσ· ἀλλὰ μὴν σὲ τηρῶν ἑτέροισ φοβερὸσ ἤμην. ἔνδεια χρημάτων; καὶ τίνι μᾶλλον ἐξῆν ἀναλίσκειν;

εἰ γὰρ ἐξωλέστατοσ πάντων ἀνθρώπων ἐγενόμην καὶ θηρίου ψυχὴν εἶχον ἀνημέρου, πάτερ, οὐκ ἂν ταῖσ σαῖσ εὐεργεσίαισ ἐνικήθην, ὃν κατήγαγεσ μέν, ὡσ ἔφησ αὐτόσ, προέκρινασ δὲ τοσούτων τέκνων, ἀπέδειξασ δὲ ζῶν βασιλέα, δι’ ὑπερβολὴν δὲ τῶν ἄλλων ἀγαθῶν ἐποίησασ ἐπίφθονον; ὢ τάλασ ἐγὼ τῆσ πικρᾶσ ἀποδημίασ, ὡσ πολὺν ἔδωκα καιρὸν τῷ φθόνῳ καὶ μακρὰν τοῖσ ἐπιβουλεύουσι διωρίαν.

σοὶ δέ, πάτερ, καὶ τοῖσ σοῖσ ἀγῶσιν ἀπεδήμουν, ἵνα μὴ Συλλαῖοσ τοῦ σοῦ γήρωσ καταφρονήσῃ. Ῥώμη μοι μάρτυσ τῆσ εὐσεβείασ καὶ ὁ τῆσ οἰκουμένησ προστάτησ Καῖσαρ, ὁ φιλοπάτορα πολλάκισ με εἰπών. λάβε, πάτερ, τὰ παρ’ αὐτοῦ γράμματα. ταῦτα τῶν ἐνθάδε διαβολῶν πιστότερα, ταῦτα ἀπολογία μοι μόνη, τούτοισ τῆσ εἰσ σὲ φιλοστοργίασ τεκμηρίοισ χρῶμαι. μέμνησο δὲ ὡσ οὐχ ἑκὼν ἔπλεον ἐπιστάμενοσ τὴν ἐμφωλεύουσαν τῇ βασιλείᾳ κατ’ ἐμοῦ δυσμένειαν.

σὺ δέ με, πάτερ, ἄκων ἀπώλεσασ, ἀναγκάσασ καιρὸν διαβολῆσ δοῦναι τῷ φθόνῳ. πάρειμι δὲ ἐπὶ τοὺσ ἐλέγχουσ, πάρειμι διὰ γῆσ καὶ θαλάσσησ οὐδὲν οὐδαμοῦ παθὼν ὁ πατροκτόνοσ. ἀλλὰ μήπω με τούτῳ φίλει τῷ τεκμηρίῳ·

κατέγνωσμαι γὰρ καὶ παρὰ θεῷ καὶ παρὰ σοί, πάτερ. κατεγνωσμένοσ δὲ δέομαι μὴ ταῖσ ἄλλων βασάνοισ πιστεύειν, ἀλλὰ κατ’ ἐμοῦ φερέσθω τὸ πῦρ, ὁδευέτω διὰ τῶν ἐμῶν σπλάγχνων τὰ ὄργανα, μὴ φειδέσθω ὀλοφυρμὸσ τοῦ μιαροῦ σώματοσ· εἰ γὰρ εἰμὶ πατροκτόνοσ, οὐκ ὀφείλω θνήσκειν ἀβασάνιστοσ. " τοιαῦτα μετ’ ὀλοφυρμοῦ καὶ δακρύων ἐκβοῶν τούσ τε ἄλλουσ ἅπαντασ καὶ τὸν Οὐάρον εἰσ οἶκτον προυκαλέσατο, μόνον δὲ ὁ θυμὸσ Ἡρώδην ἄδακρυν διεκράτει τοὺσ ἐλέγχουσ ἀληθεῖσ ἐπιστάμενον.

Ἐν τούτῳ Νικόλαοσ τοῦ βασιλέωσ κελεύσαντοσ πολλὰ πρὸσ τὸ πανοῦργον τὸ Ἀντιπάτρου προειπὼν καὶ τὸν ἐπ’ αὐτῷ διαχέασ ἔλεον, ἔπειτα πικρὰν κατηγορίαν κατετείνατο, πάντα μὲν τὰ κατὰ τὴν βασιλείαν κακουργήματα περιτιθεὶσ αὐτῷ, μάλιστα δὲ τὴν ἀναίρεσιν τῶν ἀδελφῶν, ἀποδεικνὺσ ταῖσ ἐκείνου διαβολαῖσ ἀπολωλότασ.

ἐπιβουλεύειν δὲ αὐτὸν ἔλεγεν καὶ τοῖσ περιοῦσιν ὡσ ἐφέδροισ τῆσ διαδοχῆσ· τὸν γὰρ παρασκευάσαντα πατρὶ φάρμακον ἦ πού γ’ ἂν ἀδελφῶν ἀποσχέσθαι. προελθὼν δ’ ἐπὶ τὸν ἔλεγχον τῆσ φαρμακείασ τάσ τε μηνύσεισ [ἑξῆσ] ἐπεδείκνυεν καὶ περὶ Φερώρα κατεσχετλίαζεν, ὅτι κἀκεῖνον Ἀντίπατροσ ποιήσειεν ἀδελφοκτόνον καὶ τοὺσ φιλτάτουσ τῷ βασιλεῖ διαφθείρασ ὅλον τοῦ μύσουσ ἀναπλήσειεν τὸν οἶκον, ἄλλα τε πολλὰ πρὸσ τούτοισ εἰπὼν καὶ ἀποδείξασ καταπαύει τὸν λόγον.

Οὐάροσ δὲ ἀπολογεῖσθαι κελεύσασ τὸν Ἀντίπατρον, ὡσ οὐδὲν πλέον εἰπὼν ἢ "θεόσ ἐστίν μοι τοῦ μηδὲν ἀδικεῖν μάρτυσ" ἔκειτο σιγῶν, αἰτήσασ τὸ φάρμακον δίδωσί τινι τῶν ἐπὶ θανάτῳ κατακρίτων δεσμώτῃ πιεῖν.

τοῦ δὲ παραχρῆμα τελευτήσαντοσ ὁ μὲν ἀπορρήτουσ ποιήσασ τὰσ πρὸσ Ἡρώδην ὁμιλίασ καὶ τὰ περὶ τὸ συνέδριον Καίσαρι γράψασ μετὰ μίαν ἡμέραν χωρίζεται.

δεσμεῖ δὲ ὁ βασιλεὺσ Ἀντίπατρον καὶ πρὸσ Καίσαρα τοὺσ δηλώσοντασ τὴν συμφορὰν ἐξέπεμψεν. Μετὰ δὲ ταῦτα καὶ κατὰ Σαλώμησ ἐπίβουλοσ Ἀντίπατροσ εὑρίσκεται·

τῶν γὰρ Ἀντιφίλου τισ οἰκετῶν ἧκεν ἐπιστολὰσ κομίζων ἀπὸ Ῥώμησ παρὰ Λιουίασ θεραπαινίδοσ Ἀκμῆσ τοὔνομα. καὶ παρὰ μὲν ταύτησ ἐπέσταλτο βασιλεῖ τὰσ παρὰ Σαλώμησ ἐπιστολὰσ ἐν τοῖσ Λιουίασ εὑρηκέναι γράμμασιν, πεπομφέναι δὲ αὐτῷ λάθρα δι’ εὔνοιαν. αἱ δὲ τῆσ Σαλώμησ λοιδορίασ τε τοῦ βασιλέωσ περιεῖχον πικροτάτασ καὶ κατηγορίαν μεγίστην.

ταύτασ δὲ πλάσασ Ἀντίπατροσ καὶ τὴν Ἀκμὴν διαφθείρασ ἔπεισεν Ἡρώδῃ πέμψαι. διηλέγχθη δὲ ἐκ τῆσ πρὸσ αὐτὸν ἐπιστολῆσ·

καὶ γὰρ ἐκείνῳ τὸ γύναιον ἔγραψεν· "ὡσ ἐβουλήθησ, ἔγραψά σου τῷ πατρὶ καὶ τὰσ ἐπιστολὰσ ἐκείνασ ἔπεμψα πεπεισμένη τὸν βασιλέα μὴ φείσεσθαι τῆσ ἀδελφῆσ, ὅταν ἀναγνῷ. καλῶσ δὲ ποιήσεισ, ἐπειδὰν ἀπαρτισθῇ πάντα, μνημονεύσασ ὧν ὑπέσχου. Ταύτησ φωραθείσησ τῆσ ἐπιστολῆσ καὶ τῶν κατὰ Σαλώμησ ἐνσκευασθεισῶν ἔννοια μὲν ἐμπίπτει τῷ βασιλεῖ τάχα καὶ κατ’ Ἀλεξάνδρου πλασθῆναι γράμματα, περιαλγὴσ δ’ ἦν ὑπὸ τοῦ πάθουσ ὡσ παρ’ ὀλίγον καὶ τὴν ἀδελφὴν ἀποκτείνασ δι’ Ἀντίπατρον·

οὐκέτι οὖν ἀνεβάλλετο λαβεῖν τιμωρίαν ὑπὲρ ἁπάντων.

ὡρμημένοσ δ’ ἐπὶ τὸν Ἀντίπατρον ἐπεσχέθη νόσῳ χαλεπῇ· περὶ μέντοι τῆσ Ἀκμῆσ καὶ τῶν κατὰ Σαλώμησ ἐσκευωρημένων ἐπέστειλεν Καίσαρι. τήν τε διαθήκην αἰτήσασ μετέγραφεν, καὶ βασιλέα μὲν ἀπεδείκνυεν Ἀντίπαν ἀμελῶν τῶν πρεσβυτάτων Ἀρχελάου καὶ Φιλίππου·

διαβεβλήκει γὰρ καὶ τούτουσ Ἀντίπατροσ· Καίσαρι δὲ σὺν τοῖσ διὰ χρημάτων δώροισ χίλια τάλαντα, τῇ δὲ γυναικὶ καὶ τέκνοισ αὐτοῦ καὶ φίλοισ καὶ ἀπελευθέροισ περὶ πεντακόσια, ἀπένειμεν δὲ καὶ τοῖσ ἄλλοισ ἅπασιν τῆσ τε χώρασ οὐκ ὀλίγα καὶ τῶν χρημάτων· λαμπροτάταισ δὲ δωρεαῖσ ἐτίμα Σαλώμην τὴν ἀδελφήν. ἐν μὲν οὖν ταῖσ διαθήκαισ ταῦτα διωρθώσατο. Προῄει δ’ αὐτῷ πρὸσ τὸ χαλεπώτερον ἡ νόσοσ ἅτε δὴ τῶν ἀρρωστημάτων ἐν γήρᾳ καὶ ἀθυμίᾳ ἐπιπεσόντων·

ἦν μὲν γὰρ ἤδη σχεδὸν ἐτῶν ἑβδομήκοντα, τεταπείνωτο δὲ τὴν ψυχὴν ταῖσ περὶ τῶν τέκνων συμφοραῖσ, ὡσ μηδ’ ἐν ὑγιείᾳ τι τῶν ἡδέων προσίεσθαι. τῆσ νόσου δ’ ἦν ἐπίτασισ ζῶν Ἀντίπατροσ, ὃν οὐκ ἐν παρέργῳ, ῥαί̈σασ δὲ προῄρητο ἀνελεῖν. Γίνεται δ’ ἐν ταῖσ συμφοραῖσ αὐτῷ καὶ δημοτική τισ ἐπανάστασισ.

δύο ἦσαν σοφισταὶ κατὰ τὴν πόλιν μάλιστα δοκοῦντεσ ἀκριβοῦν τὰ πάτρια καὶ διὰ τοῦτο ἐν παντὶ τῷ ἔθνει μεγίστησ ἠξιωμένοι δόξησ, Ιοὔδασ τε υἱὸσ Σεπφεραίου καὶ Ματθίασ ἕτεροσ Μαργάλου. τούτοισ οὐκ ὀλίγοι προσῄεσαν τῶν νέων ἐξηγουμένοισ τοὺσ νόμουσ, καὶ συνεῖχον ὁσημέραι τῶν ἡβώντων στρατόπεδον.

οἳ τότε τὸν βασιλέα πυνθανόμενοι ταῖσ ἀθυμίαισ ὑπορρέοντα καὶ τῇ νόσῳ λόγον καθίεσαν εἰσ τοὺσ γνωρίμουσ, ὡσ ἄρα καιρὸσ ἐπιτηδειότατοσ εἰή τιμωρεῖν ἤδη τῷ θεῷ καὶ τὰ κατασκευασθέντα παρὰ τοὺσ πατρίουσ νόμουσ ἔργα κατασπᾶν. ἀθέμιτον γὰρ εἶναι κατὰ τὸν ναὸν ἢ εἰκόνασ ἢ προτομὰσ ἢ ζῴου τινὸσ ἐπώνυμον ἔργον εἶναι·

κατεσκευάκει δ’ ὁ βασιλεὺσ ὑπὲρ τὴν μεγάλην πύλην ἀετὸν χρυσοῦν· ὃν δὴ τότε παρῄνουν ἐκκόπτειν οἱ σοφισταί, καλὸν εἶναι λέγοντεσ, εἰ καί τισ γένοιτο κίνδυνοσ, ὑπὲρ τοῦ πατρίου νόμου θνήσκειν· τοῖσ γὰρ οὕτω τελευτῶσιν ἀθάνατόν τε τὴν ψυχὴν καὶ τὴν ἐν ἀγαθοῖσ αἴσθησιν αἰώνιον παραμένειν, τοὺσ δὲ ἀγενεῖσ καὶ τῆσ ἑαυτῶν σοφίασ ἀπείρουσ ἀγνοοῦντασ φιλοψυχεῖν καὶ πρὸ τοῦ δι’ ἀρετῆσ τὸν ἐκ νόσου θάνατον αἱρεῖσθαι. Ἅμα δὲ τοῖσ ἐκείνων λόγοισ διεφημίσθη καὶ θνήσκειν ὁ βασιλεύσ, ὥστε θαρραλεώτερον ἥπτοντο τῆσ ἐπιχειρήσεωσ οἱ νέοι.

μέσησ γοῦν ἡμέρασ καὶ πολλῶν κατὰ τὸ ἱερὸν ἀναστρεφομένων σχοίνοισ παχείαισ καθιμήσαντεσ σφᾶσ αὐτοὺσ ἀπὸ τοῦ τέγουσ τὸν χρυσοῦν ἀετὸν ἐξέκοπτον πελέκεσιν. ἠγγέλθη δ’ εὐθέωσ τῷ βασιλέωσ στρατηγῷ, κἀκεῖνοσ μετὰ χειρὸσ οὐκ ὀλίγησ ἀναδραμὼν περὶ τεσσαράκοντα νεανίασ συλλαμβάνει καὶ κατήγαγεν πρὸσ βασιλέα.

πυνθανομένῳ δ’ αὐτῷ πρῶτον, εἰ τολμήσειαν τὸν χρυσοῦν ἀετὸν ἐκκόπτειν, ὡμολόγουν.

ἔπειτα, τίνοσ κελεύσαντοσ, ἀπεκρίναντο τοῦ πατρίου νόμου. τί δ’ οὕτωσ γεγήθασιν διερωτήσαντοσ, ἀναιρεῖσθαι μέλλοντεσ ἔλεγον, ὅτι πλειόνων ἀγαθῶν ἀπολαύσουσιν μετὰ τὴν τελευτήν. Ἐπὶ τούτοισ ὁ βασιλεὺσ δι’ ὑπερβολὴν ὀργῆσ κρείττων τῆσ νόσου γενόμενοσ πρόεισιν εἰσ ἐκκλησίαν, καὶ πολλὰ τῶν ἀνδρῶν κατηγορήσασ ὡσ ἱεροσύλων καὶ προφάσει τοῦ νόμου πειραζόντων τι μεῖζον ἠξίου κολάζειν ὡσ ἀσεβεῖσ.

ὁ δὲ δῆμοσ δείσασ μὴ διὰ πολλῶν ὁ ἔλεγχοσ ἔλθῃ, παρεκάλει πρῶτον μὲν τοὺσ ὑποθεμένουσ τὴν πρᾶξιν, ἔπειτα τοὺσ ἐν αὐτῇ συλληφθέντασ κολάσαντα τοῖσ λοιποῖσ τὴν ὀργὴν ἀφιέναι.

πείθεται μόλισ ὁ βασιλεύσ, καὶ τοὺσ μὲν καθιμήσαντασ ἑαυτοὺσ ἅμα τοῖσ σοφισταῖσ κατέκαυσε ζῶντασ, τοὺσ λοιποὺσ δὲ τῶν συλληφθέντων παρέδωκεν τοῖσ ὑπηρέταισ ἀνελεῖν. Ἔνθεν αὐτοῦ τὸ σῶμα πᾶν ἡ νόσοσ διαλαβοῦσα ποικίλοισ πάθεσιν ἐμερίζετο·

πυρετὸσ μὲν γὰρ ἦν οὐ λάβροσ, κνησμὸσ δὲ ἀφόρητοσ τῆσ ἐπιφανείασ ὅλησ καὶ κόλου συνεχεῖσ ἀλγηδόνεσ περί τε τοὺσ πόδασ ὥσπερ ὑδρωπιῶντοσ οἰδήματα τοῦ τε ἤτρου φλεγμονὴ καὶ δὴ αἰδοίου σηπεδὼν σκώληκασ γεννῶσα, πρὸσ τούτοισ ὀρθόπνοια καὶ δύσπνοια καὶ σπασμοὶ πάντων τῶν μελῶν, ὥστε τοὺσ ἐπιθειάζοντασ ποινὴν εἶναι τῶν σοφιστῶν τὰ νοσήματα λέγειν. ὁ δὲ παλαίων τοσούτοισ πάθεσιν ὅμωσ τοῦ ζῆν ἀντείχετο σωτηρίαν τε ἤλπιζεν καὶ θεραπείασ ἐπενόει·

διαβὰσ γοῦν τὸν Ιὀρδάνην τοῖσ κατὰ Καλλιρρόην ἐχρῆτο θερμοῖσ· ταῦτα δ’ ἔξεισι μὲν εἰσ τὴν Ἀσφαλτῖτιν λίμνην, ὑπὸ γλυκύτητοσ δ’ ἐστὶ καὶ πότιμα. δόξαν δὲ ἐνταῦθα τοῖσ ἰατροῖσ ἐλαίῳ θερμῷ πᾶν ἀναθάλψαι τὸ σῶμα χαλασθὲν εἰσ πλήρη πύελον ἐκλύει καὶ τοὺσ ὀφθαλμοὺσ ὡσ τεθνεὼσ ἀνέστρεψεν. θορύβου δὲ τῶν θεραπευόντων γενομένου πρὸσ μὲν τὴν φωνὴν ἀνήνεγκεν, εἰσ δὲ τὸ λοιπὸν ἀπογνοὺσ τὴν σωτηρίαν τοῖσ τε στρατιώταισ ἀνὰ πεντήκοντα δραχμὰσ ἐκέλευσεν διανεῖμαι καὶ πολλὰ χρήματα τοῖσ ἡγεμόσι καὶ τοῖσ φίλοισ.

Αὐτὸσ δὲ ὑποστρέφων εἰσ Ιἑριχοῦντα παραγίνεται μελαγχολῶν ἤδη, καὶ μόνον οὐκ ἀπειλῶν αὐτῷ τῷ θανάτῳ προέκοπτεν εἰσ ἐπιβολὴν ἀθεμίτου πράξεωσ·

τοὺσ γὰρ ἀφ’ ἑκάστησ κώμησ ἐπισήμουσ ἄνδρασ ἐξ ὅλησ Ιοὐδαίασ συναγαγὼν εἰσ τὸν καλούμενον ἱππόδρομον ἐκέλευσεν συγκλεῖσαι. προσκαλεσάμενοσ δὲ Σαλώμην τὴν ἀδελφὴν καὶ τὸν ἄνδρα ταύτησ Ἀλεξᾶν "οἶδα, ἔφη, Ιοὐδαίουσ τὸν ἐμὸν ἑορτάσοντασ θάνατον, δύναμαι δὲ πενθεῖσθαι δι’ ἑτέρων καὶ λαμπρὸν ἐπιτάφιον ἔχειν, ἂν ὑμεῖσ θελήσητε ταῖσ ἐμαῖσ ἐντολαῖσ ὑπουργῆσαι.

τούσδε τοὺσ φρουρουμένουσ ἄνδρασ ἐπειδὰν ἐκπνεύσω τάχιστα κτείνατε περιστήσαντεσ τοὺσ στρατιώτασ, ἵνα πᾶσα Ιοὐδαία καὶ πᾶσ οἶκοσ ἄκων ἐπ’ ἐμοὶ δακρύσῃ. Ταῦτα ἐνετέλλετο, καὶ παρὰ τῶν ἐν Ῥώμῃ πρέσβεων ἧκον ἐπιστολαί, δι’ ὧν Ἀκμὴ μὲν ἀνῃρημένη κελεύσαντοσ Καίσαροσ ἐδηλοῦτο, θανάτῳ δ’ Ἀντίπατροσ κατάκριτοσ·

ἔγραφόν γε μὴν ὡσ, εἰ καὶ φυγαδεύειν αὐτὸν ἐθελήσειεν ὁ πατήρ, ἐπιτρέποι Καῖσαρ. ὁ δὲ βραχὺ μὲν πρὸσ τὴν εὐθυμίαν ἀνήνεγκεν, αὖθισ δέ, καὶ γὰρ ἐνδείᾳ τροφῆσ καὶ βηχὶ σπασμώδει διετείνετο, τῶν ἀλγηδόνων ἡσσηθεὶσ φθάσαι τὴν εἱμαρμένην ἐπεβάλλετο.

λαβὼν δὲ μῆλον ᾔτησεν καὶ μαχαίριον, εἰώθει γὰρ ἀποτέμνων ἐσθίειν, ἔπειτα περιαθρήσασ μή τισ ὁ κωλύων εἰή, ἐπῆρεν τὴν δεξιὰν ὡσ πλήξων ἑαυτόν. προσδραμὼν δὲ ἐκώλυσεν Ἀχίαβοσ ὁ ἀνεψιὸσ αὐτοῦ τὴν χεῖρα κατασχών. οἰμωγὴ δ’ εὐθέωσ ἤρθη μεγίστη κατὰ τὸ βασίλειον ὡσ οἰχομένου βασιλέωσ, καὶ ταχέωσ ἀκούσασ Ἀντίπατροσ ἀναθαρρεῖ τε καὶ γεγηθὼσ τοὺσ φύλακασ ἱκέτευεν ἐπὶ χρήμασιν ἐξαφεῖναι λύσαντασ αὐτόν.

ὁ δὲ ἡγεμὼν οὐ μόνον ἐκώλυσεν, ἀλλὰ καὶ βασιλεῖ δραμὼν ἀνήγγειλεν τὴν ἐπιβουλήν. ἀνέκραγεν δ’ ἐκεῖνοσ ἰσχυρότερον τῆσ νόσου καὶ παραχρῆμα πέμψασ τοὺσ δορυφόρουσ ἀποκτείνει τὸν Ἀντίπατρον.

θάψαι δὲ τὸν νεκρὸν αὐτοῦ προστάξασ ἐν Ὑρκανίᾳ πάλιν τὰσ διαθήκασ ἐπανορθοῦται, καὶ διάδοχον μὲν Ἀρχέλαον τὸν πρεσβύτατον υἱὸν ἀδελφὸν δὲ Ἀντιπάτρου γράφει, τετράρχην δὲ Ἀντίπαν. Μετὰ δὲ τὴν ἀναίρεσιν τοῦ παιδὸσ ἐπιβιοὺσ πέντε ἡμέρασ τελευτᾷ, βασιλεύσασ ἀφ’ οὗ μὲν ἀποκτείνασ Ἀντίγονον ἐκράτησεν τῶν πραγμάτων ἔτη τέσσαρα καὶ τριάκοντα, ἀφ’ οὗ δὲ ὑπὸ Ῥωμαίων ἀπεδείχθη βασιλεὺσ ἑπτὰ καὶ τριάκοντα, καὶ κατὰ μὲν τὰ ἄλλα πάντα τύχῃ δεξιᾷ χρησάμενοσ, εἰ καί τισ ἄλλοσ, ὅστισ κατεκτήσατο βασιλείαν ἰδιώτησ ὢν καὶ τοσούτῳ χρόνῳ φυλάξασ ἰδίοισ τέκνοισ κατέλιπεν, ἐν δὲ τοῖσ κατ’ οἶκον ἀτυχέστατοσ.

πρὶν δὲ γνῶναι τὴν τελευτὴν αὐτοῦ τὸ στρατιωτικὸν προελθοῦσα μετὰ τἀνδρὸσ ἡ Σαλώμη διαφῆκεν τοὺσ δεσμώτασ, οὓσ κτείνειν ὁ βασιλεὺσ ἐνετείλατο, μεταπεισθῆναι τὸν βασιλέα λέγουσα καὶ πάλιν ἀναπέμπειν ἕκαστον εἰσ τὰ ἴδια.

τούτων δ’ οἰχομένων ἐδήλουν ἤδη τοῖσ στρατιώταισ καὶ συνῆγον αὐτοὺσ εἰσ ἐκκλησίαν μετὰ τοῦ λοιποῦ πλήθουσ ἐν τῷ κατὰ Ιἑριχοῦντα ἀμφιθεάτρῳ. ἔνθα παρελθὼν Πτολεμαῖοσ ὁ καὶ τὸν σημαντῆρα δακτύλιον παρὰ τοῦ βασιλέωσ πεπιστευμένοσ τόν τε βασιλέα κατευδαιμονίζει καὶ τὸ πλῆθοσ παρακαλεῖ καὶ τὴν ἀπολειφθεῖσαν τοῖσ στρατιώταισ ἀνεγίνωσκεν ἐπιστολήν, ἐν ᾗ πολλὰ περὶ τῆσ εἰσ τὸν διάδοχον εὐνοίασ παρεκάλει.

μετὰ δὲ τὴν ἐπιστολὴν λύσασ τὰσ ἐπιδιαθήκασ ἀνεγίνωσκεν, ἐν αἷσ Φίλιπποσ μὲν τοῦ Τράχωνοσ καὶ τῶν γειτνιώντων χωρίων κληρονόμοσ, τετράρχησ δ’, ὡσ προείπαμεν, Ἀντίπασ, βασιλεὺσ δ’ Ἀρχέλαοσ ἀπεδείκνυτο.

τούτῳ δὲ τόν τε δακτύλιον τὸν ἑαυτοῦ Καίσαρι φέρειν ἐνετέλλετο καὶ τὰσ διοικήσεισ τῆσ βασιλείασ σεσημασμένασ·

κύριον γὰρ ἁπάντων ὧν διατάξειεν καὶ βεβαιωτὴν τῶν διαθηκῶν εἶναι Καίσαρα· τά γε μὴν λοιπὰ κατὰ τὰσ προτέρασ διαθήκασ φυλάττειν. Βοὴ δ’ εὐθὺσ ἐγένετο τῶν Ἀρχελάῳ συνηδομένων, καὶ κατὰ στῖφοσ οἱ στρατιῶται μετὰ τοῦ πλήθουσ προσιόντεσ ὑπισχνοῦντο μὲν τὴν ἑαυτῶν εὔνοιαν, συνηύχοντο δὲ καὶ τὴν παρὰ τοῦ θεοῦ, καὶ μετὰ ταῦτα πρὸσ ταφὴν ἐτρέποντο τοῦ βασιλέωσ.

παρέλιπεν δ’ οὐδὲν Ἀρχέλαοσ εἰσ πολυτέλειαν, ἀλλὰ πάντα τὸν βασιλικὸν κόσμον προήνεγκεν συμπομπεύσοντα τῷ νεκρῷ·

κλίνη μὲν γὰρ ὁλόχρυσοσ ἦν διάλιθοσ, στρωμνὴ δὲ ἁλουργὶσ ποικίλη, τὸ σῶμα δ’ ἐπ’ αὐτῆσ πορφύρᾳ κεκαλυμμένον, καὶ διάδημα μὲν ἐπέκειτο τῇ κεφαλῇ, στέφανοσ δ’ ὑπὲρ αὐτοῦ χρυσοῦσ, τὸ δὲ σκῆπτρον παρὰ τὴν δεξιάν. καὶ περὶ τὴν κλίνην οἵ τε υἱεῖσ καὶ τὸ πλῆθοσ τῶν συγγενῶν, ἐφ’ οἷσ οἱ δορυφόροι καὶ τὸ Θρᾴκιον στῖφοσ Γερμανοί τε καὶ Γαλάται διεσκευασμένοι πάντεσ ὡσ εἰσ πόλεμον.

προῆγεν δ’ ἡ λοιπὴ δύναμισ ὡπλισμένη τοῖσ ἡγεμόσιν καὶ ταξιάρχοισ ἀκολουθοῦντεσ ἐν κόσμῳ, πεντακόσιοι δὲ ἐπ’ αὐτοῖσ τῶν οἰκετῶν καὶ ἀπελευθέρων ἀρωματοφόροι.

σταδίουσ δ’ ἐκομίσθη τὸ σῶμα ἑβδομήκοντα εἰσ Ἡρώδειον, ὅπου κατὰ τὰσ ἐντολὰσ ἐτάφη. καὶ τὰ μὲν περὶ Ἡρώδην τοιοῦτον ἔσχεν πέρασ.

SEARCH

MENU NAVIGATION