Diogenes Laertius, Lives of Eminent Philosophers, B, Kef. e'. SWKRATHS

(디오게네스 라에르티오스, Lives of Eminent Philosophers, B, Kef. e'. SWKRATHS)

Σωκράτησ Σωφρονίσκου μὲν ἦν υἱὸσ λιθουργοῦ καὶ Φαιναρέτησ μαίασ, ὡσ καὶ Πλάτων ἐν Θεαιτήτῳ φησίν, Ἀθηναῖοσ, τῶν δήμων Ἀλωπεκῆθεν. ἐδόκει δὲ συμποιεῖν Εὐριπίδῃ· ὅθεν Μνησίμαχοσ οὕτω φησί, Φρύγεσ ἐστὶ καινὸν δρᾶμα τοῦτ’ Εὐριπίδου, . . . ᾧ καὶ Σωκράτησ τὰ φρύγαν’ ὑποτίθησι. καὶ πάλιν, "Εὐριπίδασ σωκρατογόμφουσ. " καὶ Καλλίασ Πεδήταισ· α. Τί δὴ σὺ σεμνὴ καὶ φρονεῖσ οὕτω μέγα; β. Ἔξεστι γάρ μοι· Σωκράτησ γὰρ αἴτιοσ. Ἀριστοφάνησ Νεφέλαισ· Εὐριπίδῃ δ’ ὁ τὰσ τραγῳδίασ ποιῶν τὰσ περιλαλούσασ οὗτόσ ἐστι, τὰσ σοφάσ. Ἀκούσασ δὲ Ἀναξαγόρου κατά τινασ, ἀλλὰ καὶ Δάμωνοσ, ὡσ Ἀλέξανδροσ ἐν Διαδοχαῖσ, μετὰ τὴν ἐκείνου καταδίκην διήκουσεν Ἀρχελάου τοῦ φυσικοῦ·

οὗ καὶ παιδικὰ γενέσθαι φησὶν Ἀριστόξενοσ. Δοῦρισ δὲ καὶ δουλεῦσαι αὐτὸν καὶ ἐργάσασθαι λίθουσ· εἶναί τε αὐτοῦ καὶ τὰσ ἐν ἀκροπόλει Χάριτασ ἔνιοί φασιν, ἐνδεδυμένασ οὔσασ. ὅθεν καὶ Τίμωνα ἐν τοῖσ Σίλλοισ εἰπεῖν· ἐκ δ’ ἄρα τῶν ἀπέκλινεν ὁ λαξόοσ, ἐννομολέσχησ, Ἑλλήνων ἐπαοιδόσ, ἀκριβολόγουσ ἀποφήνασ, μυκτὴρ ῥητορόμυκτοσ, ὑπαττικὸσ εἰρωνευτήσ. ἦν γὰρ καὶ ἐν τοῖσ ῥητορικοῖσ δεινόσ, ὥσ φησι καὶ Ἰδομενεύσ· ἀλλὰ καὶ οἱ τριάκοντα αὐτὸν ἐκώ‐ λυσαν τέχνασ διδάσκειν λόγων, ὥσ φησι Ξενοφῶν. καὶ Ἀριστοφάνησ αὐτὸν κωμῳδεῖ ὡσ τὸν ἥττω λόγον κρείττω ποιοῦντα. καὶ γὰρ πρῶτοσ, ὥσ φησι Φαβωρῖνοσ ἐν Παντοδαπῇ ἱστορίᾳ, μετὰ τοῦ μαθητοῦ Αἰσχίνου ῥητορεύειν ἐδίδαξε·

λέγει δὲ τοῦτο καὶ Ἰδομενεὺσ ἐν τῷ περὶ τῶν Σωκρατικῶν. καὶ πρῶτοσ περὶ βίου διελέχθη καὶ πρῶτοσ φιλοσόφων καταδικασθεὶσ ἐτελεύτα. φησὶ δ’ αὐτὸν Ἀριστόξενοσ ὁ Σπινθάρου καὶ χρηματίσασθαι· τιθέντα γοῦν τὸ βαλλόμενον κέρμα ἀθροίζειν· εἶτ’ ἀναλώσαντα πάλιν τιθέναι. Κρίτωνα δ’ ἀναστῆσαι αὐτὸν ἀπὸ τοῦ ἐργαστηρίου καὶ παιδεῦσαι τῆσ κατὰ ψυχὴν χάριτοσ ἐρασθέντα Δημήτριόσ φησιν ὁ Βυζάντιοσ. γνόντα δὲ τὴν φυσικὴν θεωρίαν μηδὲν εἶναι πρὸσ ἡμᾶσ, τὰ ἠθικὰ φιλοσοφεῖν ἐπί τε τῶν ἐργαστηρίων καὶ ἐν τῇ ἀγορᾷ·

κἀκεῖνα δὲ φάσκειν ζητεῖν, ὅττι τοι ἐν μεγάροισι κακόν τ’ ἀγαθόν τε τέτυκται. πολλάκισ δὲ βιαιότερον ἐν ταῖσ ζητήσεσι διαλεγόμενον κονδυλίζεσθαι καὶ παρατίλλεσθαι, τὸ πλέον τε γελᾶσθαι καταφρονούμενον· καὶ πάντα ταῦτα φέρειν ἀνεξικάκωσ. ὅθεν καὶ λακτισθέντα, ἐπειδὴ ἠνέσχετο, τινὸσ θαυμάσαντοσ, εἰπεῖν, "εἰ δέ με ὄνοσ ἐλάκτισε, δίκην ἂν αὐτῷ ἐλάγχανον; καὶ ταῦτα μὲν ὁ Δημήτριοσ. Ἀποδημίασ δὲ οὐκ ἐδεήθη, καθάπερ οἱ πλείουσ, πλὴν εἰ μὴ στρατεύεσθαι ἔδει.

τὸ δὲ λοιπὸν αὐτόθι μένων φιλονεικότερον συνεζήτει τοῖσ προσδιαλεγομένοισ, οὐχ ὥστε ἀφελέσθαι τὴν δόξαν αὐτούσ, ἀλλ’ ὥστε τὸ ἀληθὲσ ἐκμαθεῖν πειρᾶσθαι. φασὶ δ’ Εὐριπίδην αὐτῷ δόντα τὸ Ἡρακλείτου σύγγραμμα ἐρέσθαι, "τί δοκεῖ; τὸν δὲ φάναι, "ἃ μὲν συνῆκα, γενναῖα· οἶμαι δὲ καὶ ἃ μὴ συνῆκα· πλὴν Δηλίου γέ τινοσ δεῖται κολυμβητοῦ. " Ἐπεμελεῖτο δὲ καὶ σωμασκίασ, καὶ ἦν εὐέκτησ. ἐστρατεύσατο γοῦν εἰσ Ἀμφίπολιν καὶ Ξενοφῶντα ἀφ’ ἵππου πεσόντα ἐν τῇ κατὰ Δήλιον μάχῃ διέσωσεν ὑπολαβών· ὅτε καὶ πάντων φευγόντων Ἀθηναίων αὐτὸσ ἠρέμα ἀνεχώρει, παρεπιστρεφόμενοσ ἡσυχῆ καὶ τηρῶν ἀμύνασθαι εἴ τίσ οἱ ἐπέλθοι.

ἐστρατεύσατο δὲ καὶ εἰσ Ποτίδαιαν διὰ θαλάττησ· πεζῇ γὰρ οὐκ ἐνῆν τοῦ πολέμου κωλύοντοσ. ὅτε καὶ μεῖναι διὰ νυκτὸσ ὅλησ ἐφ’ ἑνὸσ σχήματοσ αὐτόν φασι, καὶ ἀριστεύσαντα αὐτόθι παραχωρῆσαι Ἀλκιβιάδῃ τοῦ ἀριστείου· οὗ καὶ ἐρασθῆναί φησιν αὐτὸν Ἀρίστιπποσ ἐν τετάρτῳ Περὶ παλαιᾶσ τρυφῆσ. Ιὤν δὲ ὁ Χῖοσ καὶ νέον ὄντα εἰσ Σάμον σὺν Ἀρχελάῳ ἀποδημῆσαι· καὶ Πυθώδε ἐλθεῖν Ἀριστοτέλησ φησίν· ἀλλὰ καὶ εἰσ Ἰσθμόν, ὡσ Φαβωρῖνοσ ἐν τῷ πρώτῳ τῶν Ἀπομνημονευμάτων. Ἦν δὲ καὶ ἰσχυρογνώμων καὶ δημοκρατικόσ, ὡσ δῆλον ἔκ τε τοῦ μὴ εἶξαι τοῖσ περὶ Κριτίαν, κελεύουσι Λέοντα τὸν Σαλαμίνιον, ἄνδρα πλούσιον, ἀγαγεῖν πρὸσ αὐτούσ, ὥστε ἀπολέσθαι·

ἀλλὰ καὶ μόνοσ ἀποψηφίσασθαι τῶν δέκα στρατηγῶν. καὶ ἐνὸν αὐτῷ ἀποδρᾶναι τῆσ εἱρκτῆσ μὴ ἐθελῆσαι· τοῖσ τε κλαίουσιν αὐτὸν ἐπιπλῆξαι καὶ τοὺσ καλλίστουσ λόγουσ ἐκείνουσ δεδεμένον διαθέσθαι. Αὐτάρκησ τε ἦν καὶ σεμνόσ. καί ποτε Ἀλκιβιάδου, καθά φησι Παμφίλη ἐν τῷ ἑβδόμῳ τῶν Ὑπομνημάτων, διδόντοσ αὐτῷ χώραν μεγάλην, ἵνα ἐνοικοδομήσηται οἰκίαν, φάναι, "καὶ εἰ ὑποδημάτων ἔδει, καὶ βύρσαν μοι ἐδίδουσ, ἵν’ ἐμαυτῷ ὑποδήματα ποιησαίμην, καταγέλαστοσ ἂν ἦν λαβών. πολλάκισ δ’ ἀφορῶν εἰσ τὰ πλήθη τῶν πιπρασκομένων ἔλεγε πρὸσ αὑτόν, "πόσων ἐγὼ χρείαν οὐκ ἔχω.

" καὶ συνεχὲσ ἐκεῖνα ἀνεφθέγγετο τὰ ἰαμβεῖα· τὰ δ’ ἀργυρώματ’ ἐστὶν ἥ τε πορφύρα εἰσ τοὺσ τραγῳδοὺσ χρήσιμ’, οὐκ εἰσ τὸν βίον. ὑπερεφρόνησε δὲ καὶ Ἀρχελάου τοῦ Μακεδόνοσ καὶ Σκόπα τοῦ Κρανωνίου καὶ Εὐρυλόχου τοῦ Λαρισσαίου, μήτε χρήματα προσέμενοσ παρ’ αὐτῶν, μήτε παρ’ αὐτοὺσ ἀπελθών. εὔτακτόσ τε ἦν τὴν δίαιταν οὕτωσ, ὥστε πολλάκισ Ἀθήνησι λοιμῶν γενομένων μόνοσ οὐκ ἐνόσησε. Φησὶ δ’ Ἀριστοτέλησ δύο γυναῖκασ αὐτὸν ἀγαγέσθαι·

προτέραν μὲν Ξανθίππην, ἐξ ἧσ αὐτῷ γενέσθαι Λαμπροκλέα· δευτέραν δὲ Μυρτώ, τὴν Ἀριστείδου τοῦ δικαίου θυγατέρα, ἣν καὶ ἄπροικον λαβεῖν, ἐξ ἧσ γενέσθαι Σωφρονίσκον καὶ Μενέξενον. οἱ δὲ προτέραν γῆμαι τὴν Μυρτώ φασιν· ἔνιοι δὲ καὶ ἀμφοτέρασ σχεῖν ὁμοῦ, ὧν ἐστι Σάτυρόσ τε καὶ Ιἑρώνυμοσ ὁ Ῥόδιοσ. φασὶ γὰρ βουληθέντασ Ἀθηναίουσ διὰ τὸ λειπανδρεῖν συναυξῆσαι τὸ πλῆθοσ, ψηφίσασθαι γαμεῖν μὲν ἀστὴν μίαν, παιδοποιεῖσθαι δὲ καὶ ἐξ ἑτέρασ· ὅθεν τοῦτο ποιῆσαι καὶ Σωκράτην. Ἦν δ’ ἱκανὸσ καὶ τῶν σκωπτόντων [αὐτὸν] ὑπερορᾶν.

καὶ ἐσεμνύνετο ἐπὶ τῇ εὐτελείᾳ, μισθόν τε οὐδένα εἰσεπράξατο. καὶ ἔλεγεν ἥδιστα ἐσθίων ἥκιστα ὄψου προσδεῖσθαι· καὶ ἥδιστα πίνων ἥκιστα τὸ μὴ παρὸν ποτὸν ἀναμένειν· καὶ ἐλαχίστων δεόμενοσ ἔγγιστα εἶναι θεῶν. τοῦτο δ’ ἐνέσται καὶ παρὰ τῶν κωμῳδοποιῶν λαβεῖν, οἳ λανθάνουσιν ἑαυτοὺσ δι’ ὧν σκώπτουσιν ἐπαινοῦντεσ αὐτόν. Ἀριστοφάνησ μὲν οὕτωσ· ὦ τῆσ μεγάλησ ἐπιθυμήσασ σοφίασ ἄνθρωπε δικαίωσ, ὡσ εὐδαίμων παρ’ Ἀθηναίοισ καὶ τοῖσ Ἕλλησι διάξεισ. εἶ γὰρ μνήμων καὶ φροντιστήσ, καὶ τὸ ταλαίπωρον ἔνεστιν ἐν τῇ γνώμῃ, κοὔτε τι κάμνεισ οὔθ’ ἑστὼσ οὔτε βαδίζων, οὔτε ῥιγῶν ἄχθει λίαν, οὔτ’ ἀρίστων ἐπιθυμεῖσ, οἴνου τ’ ἀπέχει κἀδηφαγίασ καὶ τῶν ἄλλων ἀνοήτων. Ἀμειψίασ δ’ ἐν τρίβωνι παράγων αὐτὸν φησὶν οὕτωσ·

Σώκρατεσ ἀνδρῶν βέλτιστ’ ὀλίγων, πολλῷ δὲ ματαιόταθ’, ἥκεισ καὶ σὺ πρὸσ ἡμᾶσ. καρτερικόσ γ’ εἶ. πόθεν ἄν σοι χλαῖνα γένοιτο; β. τουτὶ τὸ κακὸν κατ’ ἐπήρειαν τῶν σκυτοτόμων γεγένηται. α. οὗτοσ μέντοι πεινῶν οὕτωσ οὐπώποτ’ ἔτλη κολακεῦσαι. τοῦτο δ’ αὐτοῦ τὸ ὑπεροπτικὸν καὶ μεγαλόφρον ἐμφαίνει καὶ Ἀριστοφάνησ λέγων οὕτωσ, ὅτι βρενθύει τ’ ἐν ταῖσιν ὁδοῖσ, καὶ τὠφθαλμὼ παραβάλλεισ, κἀνυπόδητοσ κακὰ πόλλ’ ἀνέχει, κἀν ἡμῖν σεμνοπροσωπεῖσ. καίτοι ἐνίοτε πρὸσ τοὺσ καιροὺσ ἁρμοττόμενοσ καὶ λαμπρὰ ἠμπίσχετο· καθάπερ ἐν τῷ Πλάτωνοσ συμποσίῳ παρ’ Ἀγάθωνα βαδίζων. Ἱκανὸσ δ’ ἀμφότερα ἦν, καὶ προτρέψαι καὶ ἀποτρέψαι.

ὥσπερ τὸν Θεαίτητον περὶ ἐπιστήμησ διαλεχθεὶσ ἔνθεον ἀπέπεμψε, καθὰ καὶ Πλάτων φησίν. Εὐθύφρονα δὲ τῷ πατρὶ γραψάμενον ξενοκτονίασ δίκην περὶ ὁσίου τινὰ διαλεχθεὶσ ἀπήγαγε. καὶ τὸν Λύσιν δὲ ἠθικώτατον ἐποίησε προτρέψασ. ἦν γὰρ ἱκανὸσ ἀπὸ τῶν πραγμάτων τοὺσ λόγουσ εὑρίσκειν. ἐνέτρεψε δὲ καὶ Λαμπρο‐ κλέα τὸν υἱὸν τῇ μητρὶ ἀγριαινόμενον, ὥσ που καὶ Ξενοφῶν εἴρηκε. καὶ Γλαύκωνα μὲν τὸν Πλάτωνοσ ἀδελφὸν θέλοντα πολιτεύεσθαι ἀπέστησε διὰ τὸ ἀπείρωσ ἔχειν, ὥσ φησι Ξενοφῶν· Χαρμίδην δὲ τοὐναντίον ἔχοντα οἰκείωσ ἐπέστησεν. Ἐπῆρε δὲ καὶ εἰσ φρόνημα Ἰφικράτην τὸν στρατηγόν, δείξασ αὐτῷ τοῦ κουρέωσ Μειδίου ἀλεκτρυόνασ ἀντίον τῶν Καλλίου πτερυξαμένουσ.

καὶ αὐτὸν Γλαυκωνίδησ ἠξίου τῇ πόλει περιποιεῖν καθάπερ φασιανὸν ὄρνιν ἢ ταώ. Ἔλεγε δὲ ὡσ θαυμαστὸν πρόβατα μὲν ἕκαστον εἰπεῖν ἂν ῥᾳδίωσ ὅσα ἔχει, φίλουσ δ’ οὐκ ἂν ὀνομάσαι ὁπόσουσ κέκτηται· οὕτωσ ὀλιγώρωσ ἔχειν περὶ αὐτούσ. ὁρῶν δ’ Εὐκλείδην ἐσπουδακότα περὶ τοὺσ ἐριστικοὺσ λόγουσ, "ὦ Εὐκλείδη," ἔφη, "σοφισταῖσ μὲν δυνήσῃ χρῆσθαι, ἀνθρώποισ δὲ οὐδαμῶσ. " ἄχρηστον γὰρ ᾤετο εἶναι τὴν περὶ ταῦτα γλισχρολογίαν, ὡσ καὶ Πλάτων ἐν Εὐθυδήμῳ φησί. Χαρμίδου τε οἰκέτασ αὐτῷ διδόντοσ, ἵν’ ἀπ’ αὐτῶν προσοδεύοιτο, οὐχ εἵλετο·

καὶ τὸ κάλλοσ ὑπερεῖδεν Ἀλκιβιάδου κατά τινασ. καὶ ἐπῄνει σχολὴν ὡσ κάλλιστον κτημάτων, καθὰ καὶ Ξενοφῶν ἐν Συμποσίῳ φησίν. ἔλεγε δὲ καὶ ἓν μόνον ἀγαθὸν εἶναι, τὴν ἐπιστήμην, καὶ ἓν μόνον κακόν, τὴν ἀμαθίαν· πλοῦτον δὲ καὶ εὐγένειαν οὐδὲν σεμνὸν ἔχειν· πᾶν δὲ τοὐναντίον κακόν. εἰπόντοσ γοῦν τινοσ αὐτῷ ὡσ εἰή Ἀντισθένησ μητρὸσ Θρᾴττησ, "σὺ δ’ ᾤου," ἔφη, "οὕτωσ ἂν γενναῖον ἐκ δυοῖν Ἀθηναίων γενέσθαι; Φαίδωνα δὲ δι’ αἰχμαλωσίαν ἐπ’ οἰκήματοσ καθήμενον προσέταξε Κρίτωνι λυτρώσασθαι, καὶ φιλόσοφον ἀπειργάσατο. Ἀλλὰ καὶ λυρίζειν ἐμάνθανεν ἤδη γηραιόσ, μηδὲν λέγων ἄτοπον εἶναι ἅ τισ μὴ οἶδεν ἐκμανθάνειν.

ἔτι τε ὠρχεῖτο συνεχέσ, τῇ τοῦ σώματοσ εὐεξίᾳ λυσιτελεῖν ἡγούμενοσ τὴν τοιαύτην γυμνασίαν, ὡσ καὶ Ξενοφῶν ἐν Συμποσίῳ φησίν. ἔλεγε δὲ καὶ προσημαίνειν τὸ δαιμόνιον τὰ μέλλοντα αὐτῷ· τό τε εὖ [ἄρχεσθαι] μικρὸν μὲν μὴ εἶναι, παρὰ μικρὸν δέ· καὶ εἰδέναι μὲν μηδὲν πλὴν αὐτὸ τοῦτο [εἰδέναι]. τούσ τε τὰ πρώϊμα πολλοῦ ἐωνημένουσ ἀπογινώσκειν ἔλεγεν εἰσ τὰσ ὡρ́ασ ἐλθεῖν. καί ποτε ἐρωτηθείσ, τίσ ἀρετὴ νέου, "τὸ μηδὲν ἄγαν," εἶπεν. ἔφασκέ τε δεῖν γεωμετρεῖν μέχρι ἄν τισ μέτρῳ δύνηται γῆν παραλαβεῖν καὶ παραδοῦναι. Εὐριπίδου δ’ ἐν τῇ Αὔγῃ εἰπόντοσ περὶ ἀρετῆσ, κράτιστον εἰκῆ ταῦτ’ ἐᾶν ἀφειμένα, ἀναστὰσ ἐξῆλθε, φήσασ γελοῖον εἶναι ἀνδράποδον μὲν μὴ εὑρισκόμενον ἀξιοῦν ζητεῖν, ἀρετὴν δ’ οὕτωσ ἐᾶν ἀπολωλέναι.

ἐρωτηθεὶσ πότερον γῆμαι ἢ μή, ἔφη, "ὃ ἂν αὐτῶν ποιήσῃσ, μεταγνώσῃ. " ἐλεγέ τε θαυμάζειν τῶν τὰσ λιθίνασ εἰκόνασ κατα‐ σκευαζομένων τοῦ μὲν λίθου προνοεῖν ὅπωσ ὁμοιότατοσ ἔσται, αὑτῶν δ’ ἀμελεῖν, ὡσ μὴ ὁμοίουσ τῷ λίθῳ φαίνεσθαι. ἠξίου δὲ καὶ τοὺσ νέουσ συνεχὲσ κατοπτρίζεσθαι, ἵν’ εἰ μὲν καλοὶ εἰε͂ν, ἄξιοι γίγνοιντο· εἰ δ’ αἰσχροί, παιδείᾳ τὴν δυσείδειαν ἐπικαλύπτοιεν. Καλέσασ ἐπὶ δεῖπνον πλουσίουσ, καὶ τῆσ Ξανθίππησ αἰδουμένησ ἔφη, "θάρρει·

εἰ μὲν γὰρ εἰε͂ν μέτριοι, συμπεριενεχθεῖεν ἄν· εἰ δὲ φαῦλοι, ἡμῖν αὐτῶν οὐδὲν μελήσει. " ἔλεγέ τε τοὺσ μὲν ἄλλουσ ἀνθρώπουσ ζῆν ἵν’ ἐσθίοιεν· αὐτὸσ δὲ ἐσθίειν ἵνα ζῴη. πρὸσ τὸ οὐκ ἀξιόλογον πλῆθοσ ἔφασκεν ὅμοιον εἴ τισ τετράδραχμον ἓν ἀποδοκιμάζων τὸν ἐκ τῶν τοιούτων σωρὸν ὡσ δόκιμον ἀποδέχοιτο. Αἰσχίνου δὲ εἰπόντοσ, "πένησ εἰμὶ καὶ ἄλλο μὲν οὐδὲν ἔχω, δίδωμι δέ σοι ἐμαυτόν," "ἆρ’ οὖν," εἶπεν, "οὐκ αἰσθάνῃ τὰ μέγιστά μοι διδούσ; τὸν ἀποδυσπετοῦντα ἐπὶ τῷ παρορᾶσθαι, ὁπότε ἐπανέστησαν οἱ τριάκοντα, "ἆρα," ἔφη, "μήτι σοι μεταμέλει; πρὸσ τὸν εἰπόντα, "θάνατόν σου κατέγνωσαν Ἀθηναῖοι," "κἀκείνων," εἶπεν, "ἡ φύσισ.

" οἱ δὲ τοῦτ’ Ἀναξαγόρου φασί. τῆσ γυναικὸσ εἰπούσησ, "ἀδίκωσ ἀποθνήσκεισ," "σὺ δέ," ἔφη, "δικαίωσ ἐβούλου; ὄναρ δόξασ τινὰ αὐτῷ λέγειν, ἤματί κεν τριτάτῳ Φθίην ἐρίβωλον ἵκοιο, πρὸσ Αἰσχίνην ἔφη, "εἰσ τρίτην ἀποθανοῦμαι. " μέλλοντί τε αὐτῷ τὸ κώνειον πίεσθαι Ἀπολλόδωροσ ἱμάτιον ἐδίδου καλόν, ἵν’ ἐκείνῳ ἐναποθάνοι· καὶ ὅσ, "τί δέ," ἔφη, "τὸ ἐμὸν ἱμάτιον ἐμβιῶναι μὲν ἐπιτήδειον, ἐναποθανεῖν δὲ οὐχί; πρὸσ τὸν εἰπόντα, "κακῶσ ὁ δεῖνά σε λέγει," "καλῶσ γάρ," ἔφη, "λέγειν οὐκ ἔμαθε. στρέψαντοσ δὲ Ἀντισθένουσ τὸ διερρωγὸσ τοῦ τρίβωνοσ εἰσ τοὐμφανέσ, "ὁρῶ σου," ἔφη, "διὰ τοῦ τρίβωνοσ τὴν κενοδοξίαν.

" πρὸσ τὸν εἰπόντα, "οὐ σοὶ λοιδορεῖται ὁ δεῖνα; "οὐχί," ἔφη· "ἐμοὶ γὰρ οὐ πρόσεστι ταῦτα. " ἔλεγε δὲ τοῖσ κωμικοῖσ δεῖν ἐπίτηδεσ ἑαυτὸν διδόναι· εἰ μὲν γάρ τι τῶν προσόντων λέξειαν, διορθώσονται· εἰ δ’ οὔ, οὐδὲν πρὸσ ἡμᾶσ. πρὸσ Ξανθίππην πρότερον μὲν λοιδοροῦσαν, ὕστερον δὲ καὶ περιχέασαν αὐτῷ, "οὐκ ἔλεγον," εἶπεν, "ὅτι Ξανθίππη βροντῶσα καὶ ὕδωρ ποιήσει; πρὸσ Ἀλκιβιάδην εἰπόντα ὡσ οὐκ ἀνεκτὴ ἡ Ξανθίππη λοιδοροῦσα, "ἀλλ’ ἔγωγ’," ἔφη, "συνείθισμαι, καθαπερεὶ καὶ τροχιλίασ ἀκούων συνεχέσ. καὶ σὺ μέν," εἶπε, "χηνῶν βοώντων ἀνέχῃ.

" τοῦ δὲ εἰπόντοσ, "ἀλλά μοι ᾠὰ καὶ νεοττοὺσ τίκτουσι," "κἀμοί," φησί, "Ξανθίππη παιδία γεννᾷ. " ποτὲ αὐτῆσ ἐν ἀγορᾷ καὶ θοἰμάτιον περιελομένησ συνεβούλευον οἱ γνώριμοι χερσὶν ἀμύνασθαι, "νὴ Δί’," εἶπεν, "ἵν’ ἡμῶν πυκτευόντων ἕκαστοσ ὑμῶν λέγῃ, εὖ Σώκρατεσ, εὖ Ξανθίππη. " ἔλεγε συνεῖναι τραχείᾳ γυναικὶ καθάπερ οἱ ἱππικοὶ θυμοειδέσιν ἵπποισ. "ἀλλ’ ὡσ ἐκεῖνοι," φησί, "τούτων κρατήσαντεσ ῥᾳδίωσ τῶν ἄλλων περιγίνονται, οὕτω κἀγὼ Ξανθίππῃ χρώμενοσ τοῖσ ἄλλοισ ἀνθρώποισ συμπεριενεχθήσομαι. " Ταῦτα δὴ καὶ τοιαῦτα λέγων καὶ πράττων πρὸσ τῆσ Πυθίασ ἐμαρτυρήθη, Χαιρεφῶντι ἀνελούσησ ἐκεῖνο δὴ τὸ περιφερόμενον, ἀνδρῶν ἁπάντων Σωκράτησ σοφώτατοσ. ἀφ’ οὗ δὴ καὶ ἐφθονήθη μάλιστα·

καὶ δὴ καὶ ὅτι διήλεγχε τοὺσ μέγα φρονοῦντασ ἐφ’ ἑαυτοῖσ ὡσ ἀνοήτουσ, καθάπερ ἀμέλει καὶ τὸν Ἄνυτον, ὡσ καὶ ἐν τῷ Πλάτωνόσ ἐστι Μένωνι. οὗτοσ γὰρ οὐ φέρων τὸν ὑπὸ Σωκράτουσ χλευασμὸν πρῶτον μὲν ἐπήλειψεν αὐτῷ τοὺσ περὶ Ἀριστοφάνην, ἔπειτα καὶ Μέλητον συνέπεισεν ἀπενέγκασθαι κατ’ αὐτοῦ γραφὴν ἀσεβείασ καὶ τῶν νέων διαφθορᾶσ. Ἀπηνέγκατο μὲν οὖν τὴν γραφὴν ὁ Μέλητοσ, εἶπε δὲ τὴν δίκην Πολύευκτοσ, ὥσ φησι Φαβωρῖνοσ ἐν Παντοδαπῇ ἱστορίᾳ· συνέγραψε δὲ τὸν λόγον Πολυκράτησ ὁ σοφιστήσ, ὥσ φησιν Ἕρμιπποσ, ἢ Ἄνυτοσ, ὥσ τινεσ· προητοίμασε δὲ πάντα Λύκων ὁ δημαγωγόσ. Ἀντισθένησ δ’ ἐν ταῖσ τῶν φιλοσόφων Διαδοχαῖσ καὶ Πλάτων ἐν Ἀπολογίᾳ τρεῖσ αὐτοῦ κατηγορῆσαί φασιν, Ἄνυτον καὶ Λύκωνα καὶ Μέλητον·

τὸν μὲν Ἄνυτον ὡσ ὑπὲρ τῶν δημιουργῶν καὶ τῶν πολιτικῶν ὀργιζόμενον· τὸν δὲ Λύκωνα ὑπὲρ τῶν ῥητόρων· καὶ τὸν Μέλητον ὑπὲρ τῶν ποιητῶν, οὓσ ἅπαντασ ὁ Σωκράτησ διέσυρε. Φαβωρῖνοσ δέ φησιν ἐν τῷ πρώτῳ τῶν Ἀπομνημονευμάτων μὴ εἶναι ἀληθῆ τὸν λόγον τὸν Πολυκράτουσ κατὰ Σωκράτουσ· ἐν αὐτῷ γάρ, φησί, μνημονεύει τῶν ὑπὸ Κόνωνοσ τειχῶν ἀνασταθέντων, ἃ γέγονεν ἔτεσιν ἓξ τῆσ τοῦ Σωκράτουσ τελευτῆσ ὕστερον. καὶ ἔστιν οὕτωσ ἔχον. Ἡ δ’ ἀντωμοσία τῆσ δίκησ τοῦτον εἶχε τὸν τρόπον·

ἀνάκειται γὰρ ἔτι καὶ νῦν, φησὶ Φαβωρῖνοσ, ἐν τῷ Μητρῴῳ· "τάδε ἐγράψατο καὶ ἀντωμόσατο Μέλητοσ Μελήτου Πιτθεὺσ Σωκράτει Σωφρονίσκου Ἀλωπεκῆθεν· ἀδικεῖ Σωκράτησ, οὓσ μὲν ἡ πόλισ νομίζει θεοὺσ οὐ νομίζων, ἕτερα δὲ καινὰ δαιμόνια εἰσηγούμενοσ· ἀδικεῖ δὲ καὶ τοὺσ νέουσ διαφθείρων. τίμημα θάνατοσ. " ὁ δ’ οὖν φιλόσοφοσ, Λυσίου γράψαντοσ ἀπολογίαν αὐτῷ, διαναγνοὺσ ἔφη, "καλὸσ μὲν ὁ λόγοσ, ὦ Λυσία, οὐ μὴν ἁρμόττων γ’ ἐμοί. " δηλαδὴ γὰρ ἦν τὸ πλέον δικανικὸσ ἢ ἐμφιλόσοφοσ. εἰπόντοσ δὲ τοῦ Λυσίου, "πῶσ, εἰ καλόσ ἐστιν ὁ λόγοσ, οὐκ ἄν σοι ἁρμόττοι;

ἔφη, "οὐ γὰρ καὶ ἱμάτια καλὰ καὶ ὑποδήματα εἰή ἂν ἐμοὶ ἀνάρμοστα; Κρινομένου δ’ αὐτοῦ φησιν Ιοὖστοσ ὁ Τιβεριεὺσ ἐν τῷ Στέμματι Πλάτωνα ἀναβῆναι ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ εἰπεῖν, "νεώτατοσ ὤν, ὦ ἄνδρεσ Ἀθηναῖοι, τῶν ἐπὶ τὸ βῆμα ἀναβάντων· τοὺσ δὲ δικαστὰσ ἐκβοῆσαι, Κατάβα, κατάβα [τουτέστι κατάβηθι]. ὅτ’ οὖν καὶ κατεδικάοθη διακοσίαισ ὀγδοήκοντα μιᾷ πλείοσι ψήφοισ τῶν ἀπολυουσῶν· καὶ τιμωμένων τῶν δικαστῶν τί χρὴ παθεῖν αὐτὸν ἢ ἀποτῖσαι, πέντε καὶ εἴκοσιν ἔφη δραχμὰσ ἀποτίσειν. Εὐβουλίδησ μὲν γάρ φησιν ἑκατὸν ὁμολογῆσαι· θορυβησάντων δὲ τῶν δικαστῶν, "ἕνεκα μέν," εἶπε, "τῶν ἐμοὶ διαπεπραγμένων τιμῶμαι τὴν δίκην τῆσ ἐν πρυτανείῳ σιτήσεωσ.

" Καὶ οἳ θάνατον αὐτοῦ κατέγνωσαν, προσθέντεσ ἄλλασ ψήφουσ ὀγδοήκοντα. καὶ δεθεὶσ μετ’ οὐ πολλὰσ ἡμέρασ ἔπιε τὸ κώνειον, πολλὰ καλὰ κἀγαθὰ διαλεχθείσ, ἃ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνί φησιν. ἀλλὰ καὶ παιᾶνα κατά τινασ ἐποίησεν, οὗ ἡ ἀρχή· Δήλι’ Ἄπολλον χαῖρε, καὶ Ἄρτεμι, παῖδε κλεεινώ. Διονυσόδωροσ δέ φησι μὴ εἶναι αὐτοῦ τὸν παιᾶνα. ἐποίησε δὲ καὶ μῦθον Αἰσώπειον οὐ πάνυ ἐπιτετευγμένωσ, οὗ ἡ ἀρχή· Αἴσωπόσ ποτ’ ἔλεξε Κορίνθιον ἄστυ νέμουσι, μὴ κρίνειν ἀρετὴν λαοδίκῳ σοφίῃ. Ὁ μὲν οὖν ἐξ ἀνθρώπων ἦν·

Ἀθηναῖοι δ’ εὐθὺσ μετέγνωσαν, ὥστε κλεῖσαι καὶ παλαίστρασ καὶ γυμνάσια. καὶ τοὺσ μὲν <ἄλλουσ> ἐφυγάδευσαν, Μελήτου δὲ θάνατον κατέγνωσαν· Σωκράτην δὲ χαλκῇ εἰκόνι ἐτίμησαν, ἣν ἔθεσαν ἐν τῷ πομπείῳ, Λυσίππου ταύτην ἐργασαμένου. Ἄνυτόν τε ἐπιδημήσαντα αὐθημερὸν ἐξεκήρυξαν Ἡρακλεῶται. οὐ μόνον δ’ ἐπὶ Σωκράτουσ Ἀθηναῖοι πεπόνθασι τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πλείστων ὅσων. καὶ γὰρ Ὅμηρον, καθά φησιν Ἡρακλείδησ, πεντήκοντα δραχμαῖσ ὡσ μαινόμενον ἐζημίωσαν, καὶ Τυρταῖον παρακόπτειν ἔλεγον, καὶ Ἀστυδάμαντα πρότερον τῶν περὶ Αἰσχύλον ἐτίμησαν εἰκόνι χαλκῇ. Εὐριπίδησ δὲ καὶ ὀνειδίζει αὐτοῖσ ἐν τῷ Παλαμήδει λέγων·

"ἐκάνετ’ ἐκάνετε τὰν πάνσοφον τὰν οὐδὲν ἀλγύνουσαν ἀηδόνα μουσᾶν. " καὶ τάδε μὲν ὧδε. Φιλόχοροσ δέ φησι προτελευτῆσαι τὸν Εὐριπίδην τοῦ Σωκράτουσ. Ἐγεννήθη δέ, καθά φησιν Ἀπολλόδωροσ ἐν τοῖσ Χρονικοῖσ, ἐπὶ Ἀψεφίωνοσ ἐν τῷ τετάρτῳ ἔτει τῆσ ἑβδομηκοστῆσ ἑβδόμησ Ὀλυμπιάδοσ, Θαργηλιῶνοσ ἕκτῃ, ὅτε καθαίρουσιν Ἀθηναῖοι τὴν πόλιν καὶ τὴν Ἄρτεμιν Δήλιοι γενέσθαι φασίν. ἐτελεύτησε δὲ τῷ πρώτῳ ἔτει τῆσ ἐνενηκοστῆσ πέμπτησ Ὀλυμπιάδοσ, γεγονὼσ ἐτῶν ἑβδομήκοντα. ταὐτά φησι καὶ Δημήτριοσ ὁ Φαληρεύσ. ἔνιοι δὲ ἑξήκοντα ἐτῶν τελευτῆσαι αὐτόν φασιν. Ἀμφότεροι δ’ ἤκουσαν Ἀναξαγόρου, καὶ οὗτοσ καὶ Εὐριπίδησ, ὃσ καὶ τῷ πρώτῳ ἔτει τῆσ ἑβδομηκοστῆσ πέμπτησ Ὀλυμπιάδοσ ἐγεννήθη ἐπὶ Καλλιάδου.

Δοκεῖ δέ μοι καὶ περὶ τῶν φυσικῶν ὁ Σωκράτησ διειλέχθαι· ὅπου γε καὶ περὶ προνοίασ τινὰ διαλέγεται, καθά φησι καὶ Ξενοφῶν, καίτοι περὶ μόνων τῶν ἠθικῶν ποιεῖσθαι τοὺσ λόγουσ αὐτὸν εἰπών. ἀλλὰ καὶ Πλάτων ἐν τῇ Ἀπολογίᾳ μνησθεὶσ Ἀναξαγόρου καὶ ἄλλων τινῶν φυσικῶν, ἃ Σωκράτησ ἀρνεῖται, περὶ τούτων αὐτὸσ λέγει, καίπερ ἀνατιθεὶσ πάντα Σωκράτει. Φησὶ δ’ Ἀριστοτέλησ μάγον τινὰ ἐλθόντα ἐκ Συρίασ εἰσ Ἀθήνασ τά τε ἄλλα καταγνῶναι τοῦ Σωκράτουσ, καὶ δὴ καὶ βίαιον ἔσεσθαι τὴν τελευτὴν αὐτῷ. Ἔστι δὲ καὶ ἡμῶν εἰσ αὐτὸν οὕτω·

πῖνέ νυν ἐν Διὸσ ὤν, ὦ Σώκρατεσ· ἦ σε γὰρ ὄντωσ καὶ σοφὸν εἶπε θεόσ, καὶ θεὸσ ἡ σοφίη. πρὸσ γὰρ Ἀθηναίων κώνειον ἁπλῶσ σὺ ἐδέξω· αὐτοὶ δ’ ἐξέπιον τοῦτο τεῷ στόματι. Τούτῳ τισ, καθά φησιν Ἀριστοτέλησ ἐν τρίτῳ Περὶ ποιητικῆσ, ἐφιλονείκει Ἀντίλοχοσ Λήμνιοσ καὶ Ἀντιφῶν ὁ τερατοσκόποσ, ὡσ Πυθαγόρᾳ Κύλων Κροτωνιάτησ· καὶ Σύαγροσ Ὁμήρῳ ζῶντι, ἀποθανόντι δὲ Ξενοφάνησ ὁ Κολοφώνιοσ· καὶ Κέρκωψ Ἡσιόδῳ ζῶντι, τελευτήσαντι δὲ ὁ προειρημένοσ Ξενοφάνησ· καὶ Πινδάρῳ Ἀμφιμένησ ὁ Κῷοσ· Θάλητι δὲ Φερεκύδησ καὶ Βίαντι Σάλαροσ Πριηνεύσ· Πιττακῷ Ἀντιμενίδασ καὶ Ἀλκαῖοσ, Ἀναξαγόρᾳ Σωσίβιοσ, καὶ Σιμωνίδῃ Τιμοκρέων. Τῶν δὲ διαδεξαμένων αὐτὸν τῶν λεγομένων Σωκρατικῶν οἱ κορυφαιότατοι μὲν Πλάτων, Ξενοφῶν, Ἀντισθένησ·

τῶν δὲ φερομένων δέκα οἱ διασημότατοι τέσσαρεσ, Αἰσχίνησ, Φαίδων, Εὐκλείδησ, Ἀρίστιπποσ. λεκτέον δὲ πρῶτον περὶ Ξενοφῶντοσ, εἶτα περὶ Ἀντισθένουσ ἐν τοῖσ κυνικοῖσ, ἔπειτα περὶ τῶν Σωκρατικῶν, εἶθ’ οὕτω περὶ Πλάτωνοσ, ἐπεὶ κατάρχει τῶν δέκα αἱρέσεων καὶ τὴν πρώτην Ἀκαδημείαν αὐτὸσ συνεστήσατο. ἡ μὲν οὖν ἀκολουθία τοῦτον ἐχέτω τὸν τρόπον. Γέγονε δὲ καὶ ἕτεροσ Σωκράτησ, ἱστορικόσ, περιήγησιν Ἄργουσ γεγραφώσ· καὶ ἄλλοσ περιπατητικόσ, Βιθυνόσ· καὶ ἕτεροσ ἐπιγραμμάτων ποιητήσ· καὶ ὁ Κῷοσ, ἐπικλήσεισ θεῶν γεγραφώσ.

SEARCH

MENU NAVIGATION