Diogenes Laertius, Lives of Eminent Philosophers, B, Kef. g'. ANACAGORAS

(디오게네스 라에르티오스, Lives of Eminent Philosophers, B, Kef. g'. ANACAGORAS)

Ἀναξαγόρασ Ἡγησιβούλου ἢ Εὐβούλου Κλαζομένιοσ. οὗτοσ ἤκουσεν Ἀναξιμένουσ, καὶ πρῶτοσ τῇ ὕλῃ νοῦν ἐπέστησεν, ἀρξάμενοσ οὕτω τοῦ συγ‐ γράμματοσ, ὅ ἐστιν ἡδέωσ καὶ μεγαλοφρόνωσ ἡρμηνευμένον· "πάντα χρήματα ἦν ὁμοῦ· εἶτα νοῦσ ἐλθὼν αὐτὰ διεκόσμησε. " παρὸ καὶ Νοῦσ ἐπεκλήθη, καί φησι περὶ αὐτοῦ Τίμων ἐν τοῖσ Σίλλοισ οὕτω· καί που Ἀναξαγόρην φάσ’ ἔμμεναι, ἄλκιμον ἡρ́ω Νοῦν, ὅτι δὴ νόοσ αὐτῷ, ὃσ ἐξαπίνησ ἐπεγείρασ πάντα συνεσφήκωσεν ὁμοῦ τεταραγμένα πρόσθεν. Οὗτοσ εὐγενείᾳ καὶ πλούτῳ διαφέρων ἦν, ἀλλὰ καὶ μεγαλοφροσύνῃ, ὅσ γε τὰ πατρῷα παρεχώρησε τοῖσ οἰκείοισ. αἰτιαθεὶσ γὰρ ὑπ’ αὐτῶν ὡσ ἀμελῶν, "τί οὖν," ἔφη, "οὐχ ὑμεῖσ ἐπιμελεῖσθε;

καὶ τέλοσ ἀπέστη καὶ περὶ τὴν τῶν φυσικῶν θεωρίαν ἦν οὐ φροντίζων τῶν πολιτικῶν. ὅτε καὶ πρὸσ τὸν εἰπόντα, "οὐδέν σοι μέλει τῆσ πατρίδοσ; "εὐφήμει," ἔφη, "ἐμοὶ γὰρ καὶ σφόδρα μέλει τῆσ πατρίδοσ," δείξασ τὸν οὐρανόν. Λέγεται δὲ κατὰ τὴν Ξέρξου διάβασιν εἴκοσιν ἐτῶν εἶναι, βεβιωκέναι δὲ ἑβδομήκοντα δύο. φησὶ δ’ Ἀπολλόδωροσ ἐν τοῖσ Χρονικοῖσ γεγενῆσθαι αὐτὸν τῇ ἑβδομηκοστῇ Ὀλυμπιάδι, τεθνηκέναι δὲ τῷ πρώτῳ ἔτει τῆσ ὀγδοηκοστῆσ ὀγδόησ. ἤρξατο δὲ φιλοσοφεῖν Ἀθήνησιν ἐπὶ Καλλίου, ἐτῶν εἴκοσιν ὤν, ὥσ φησι Δημήτριοσ ὁ Φαληρεὺσ ἐν τῇ τῶν Ἀρχόντων ἀναγραφῇ, ἔνθα καί φασιν αὐτὸν ἐτῶν διατρῖψαι τριάκοντα. Οὗτοσ ἔλεγε τὸν ἥλιον μύδρον εἶναι διάπυρον καὶ μείζω τῆσ Πελοποννήσου·

οἱ δέ φασι Τάνταλον· τὴν δὲ σελήνην οἰκήσεισ ἔχειν, ἀλλὰ καὶ λόφουσ καὶ φάραγγασ. ἀρχὰσ δὲ τὰσ ὁμοιομερείασ· καθάπερ γὰρ ἐκ τῶν ψηγμάτων λεγομένων τὸν χρυσὸν συνεστάναι, οὕτωσ ἐκ τῶν ὁμοιομερῶν μικρῶν σωμάτων τὸ πᾶν συγκεκρίσθαι. καὶ νοῦν μὲν ἀρχὴν κινήσεωσ· τῶν δὲ σωμάτων τὰ μὲν βαρέα τὸν κάτω τόπον, <ὡσ τὴν γῆν>, τὰ δὲ κοῦφα τὸν ἄνω ἐπισχεῖν, ὡσ τὸ πῦρ· ὕδωρ δὲ καὶ ἀέρα τὸν μέσον. οὕτω γὰρ ἐπὶ τῆσ γῆσ πλατείασ οὔσησ τὴν θάλασσαν ὑποστῆναι, διατμισθέντων ὑπὸ τοῦ ἡλίου τῶν ὑγρῶν. τὰ δ’ ἄστρα κατ’ ἀρχὰσ μὲν θολοειδῶσ ἐνεχθῆναι, ὥστε κατὰ κορυφὴν τῆσ γῆσ τὸν ἀεὶ φαινόμενον εἶναι πόλον, ὕστερον δὲ τὴν ἔγκλισιν λαβεῖν.

καὶ ἄρρενα μὲν ἀπὸ τῶν δεξιῶν, θήλεα δὲ ἀπὸ τῶν ἀριστερῶν. καὶ τὸν γαλαξίαν ἀνάκλασιν εἶναι φωτὸσ <τῶν ὑπὸ> ἡλίου μὴ καταλαμπομένων <τῶν> ἄστρων. τοὺσ δὲ κομήτασ σύνοδον πλανητῶν φλόγασ ἀφιέντων· τούσ τε διᾴττοντασ οἱο͂ν σπινθῆρασ ἀπὸ τοῦ ἀέροσ ἀποπάλλεσθαι. ἀνέμουσ γίγνεσθαι λεπτυνομένου τοῦ ἀέροσ ὑπὸ τοῦ ἡλίου. βροντὰσ σύγκρουσιν νεφῶν· ἀστραπὰσ ἔκτριψιν νεφῶν· σεισμὸν ὑπονόστησιν ἀέροσ εἰσ γῆν. Ζῷα γίγνεσθαι ἐξ ὑγροῦ καὶ θερμοῦ καὶ γεώδουσ, ὕστερον δὲ ἐξ ἀλλήλων· Φασὶ δ’ αὐτὸν προειπεῖν τὴν περὶ Αἰγὸσ ποταμοὺσ γενομένην τοῦ λίθου πτῶσιν, ὃν εἶπεν ἐκ τοῦ ἡλίου πεσεῖσθαι.

ὅθεν καὶ Εὐριπίδην, μαθητὴν ὄντα αὐτοῦ, χρυσέαν βῶλον εἰπεῖν τὸν ἥλιον ἐν τῷ Φαέθοντι. ἀλλὰ καὶ εἰσ Ὀλυμπίαν ἐλθόντα ἐν δερμα‐ τίνῳ καθίσαι, ὡσ μέλλοντοσ ὕσειν· καὶ γενέσθαι. πρόσ τε τὸν εἰπόντα, εἰ τὰ ἐν Λαμψάκῳ ὄρη ἔσται ποτὲ θάλαττα, φασὶν εἰπεῖν, "ἐάν γε ὁ χρόνοσ μὴ ἐπιλίπῃ. " ἐρωτηθείσ ποτε εἰσ τί γεγέννηται, "εἰσ θεωρίαν," ἔφη, "ἡλίου καὶ σελήνησ καὶ οὐρανοῦ. " πρὸσ τὸν εἰπόντα, "ἐστερήθησ Ἀθηναίων," "οὐ μὲν οὖν," ἔφη, "ἀλλ’ ἐκεῖνοι ἐμοῦ. " ἰδὼν τὸν Μαυσώλου τάφον ἔφη, "τάφοσ πολυτελὴσ λελιθωμένησ ἐστὶν οὐσίασ εἴδωλον. πρὸσ τὸν δυσφοροῦντα ὅτι ἐπὶ ξένησ τελευτᾷ, "πανταχόθεν," ἔφη, "ὁμοία ἐστὶν ἡ εἰσ ᾅδου κατάβασισ.

" Δοκεῖ δὲ πρῶτοσ, καθά φησι Φαβωρῖνοσ ἐν Παντοδαπῇ ἱστορίᾳ, τὴν Ὁμήρου ποίησιν ἀποφήνασθαι εἶναι περὶ ἀρετῆσ καὶ δικαιοσύνησ· ἐπὶ πλεῖον δὲ προστῆναι τοῦ λόγου Μητρόδωρον τὸν Λαμψακηνόν, γνώριμον ὄντα αὐτοῦ, ὃν καὶ πρῶτον σπουδάσαι τοῦ ποιητοῦ περὶ τὴν φυσικὴν πραγματείαν. πρῶτοσ δὲ Ἀναξαγόρασ καὶ βιβλίον ἐξέδωκε συγγραφῆσ. φησὶ δὲ Σιληνὸσ ἐν τῇ πρώτῃ τῶν Ἱστοριῶν ἐπὶ ἄρχοντοσ Δημύλου λίθον ἐξ οὐρανοῦ πεσεῖν· τὸν δὲ Ἀναξαγόραν εἰπεῖν ὡσ ὅλοσ ὁ οὐρανὸσ ἐκ λίθων συγκέοιτο·

τῇ σφοδρᾷ δὲ περιδινήσει συνεστάναι καὶ ἀνεθέντα κατενεχθήσεσθαι. Περὶ δὲ τῆσ δίκησ αὐτοῦ διάφορα λέγεται. Σωτίων μὲν γάρ φησιν ἐν τῇ Διαδοχῇ τῶν φιλοσόφων ὑπὸ Κλέωνοσ αὐτὸν ἀσεβείασ κριθῆναι, διότι τὸν ἥλιον μύδρον ἔλεγε διάπυρον· ἀπολογησαμένου δὲ ὑπὲρ αὐτοῦ Περικλέουσ τοῦ μαθητοῦ, πέντε ταλάντοισ ζημιωθῆναι καὶ φυγαδευθῆναι. Σάτυροσ δ’ ἐν τοῖσ Βίοισ ὑπὸ Θουκυδίδου φησὶν εἰσαχθῆναι τὴν δίκην, ἀντιπολιτευομένου τῷ Περικλεῖ· καὶ οὐ μόνον ἀσεβείασ, ἀλλὰ καὶ μηδισμοῦ· καὶ ἀπόντα καταδικασθῆναι θανάτῳ. ὅτε καὶ ἀμφοτέρων αὐτῷ προσαγγελέντων, τῆσ τε καταδίκησ καὶ τῆσ τῶν παίδων τελευτῆσ, εἰπεῖν περὶ μὲν τῆσ καταδίκησ, ὅτι ἄρα "κἀκείνων κἀμοῦ πάλαι ἡ φύσισ κατεψηφίσατο," περὶ δὲ τῶν παίδων, ὅτι "ᾔδειν αὐτοὺσ θνητοὺσ γεννήσασ.

" οἱ δ’ εἰσ Σόλωνα τοῦτ’ ἀναφέρουσιν, ἄλλοι εἰσ Ξενοφῶντα. τοῦτον δὲ καὶ θάψαι ταῖσ ἰδίαισ χερσὶν αὐτοὺσ Δημήτριόσ φησιν ὁ Φαληρεὺσ ἐν τῷ Περὶ γήρωσ. Ἕρμιπποσ δ’ ἐν τοῖσ Βίοισ φησὶν ὅτι καθείρχθη ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ τεθνηξόμενοσ. Περικλῆσ δὲ παρελθὼν εἶπεν εἴ τι ἔχουσιν ἐγκαλεῖν αὑτῷ κατὰ τὸν βίον· οὐδὲν δὲ εἰπόντων, "καὶ μὴν ἐγώ," ἔφη, "τούτου μαθητήσ εἰμι· μὴ οὖν διαβολαῖσ ἐπαρθέντεσ ἀποκτείνητε τὸν ἄνθρωπον, ἀλλ’ ἐμοὶ πεισθέντεσ ἄφετε. " καὶ ἀφείθη· οὐκ ἐνεγκὼν δὲ τὴν ὕβριν ἑαυτὸν ἐξήγαγεν. Ιἑρώνυμοσ δ’ ἐν τῷ δευτέρῳ Τῶν σποράδην ὑπομνημάτων φησὶν ὅτι ὁ Περικλῆσ παρήγαγεν αὐτὸν ἐπὶ τὸ δικαστήριον, δι‐ ερρυηκότα καὶ λεπτὸν ὑπὸ νόσου, ὥστε ἐλέῳ μᾶλλον ἢ κρίσει ἀφεθῆναι.

καὶ τὰ μὲν περὶ τῆσ δίκησ αὐτοῦ τοσαῦτα. Ἔδοξε δέ πωσ καὶ Δημοκρίτῳ ἀπεχθῶσ ἐσχηκέναι ἀποτυχὼν τῆσ πρὸσ αὐτὸν κοινολογίασ. καὶ τέλοσ ἀποχωρήσασ εἰσ Λάμψακον αὐτόθι κατέστρεψεν. ὅτε καὶ τῶν ἀρχόντων τῆσ πόλεωσ ἀξιούντων τί βούλεται αὐτῷ γενέσθαι, φάναι, "τοὺσ παῖδασ ἐν ᾧ ἂν ἀποθάνῃ μηνὶ κατ’ ἔτοσ παίζειν συγχωρεῖν. " καὶ φυλάττεται τὸ ἔθοσ καὶ νῦν. τελευτήσαντα δὴ αὐτὸν ἔθαψαν ἐντίμωσ οἱ Λαμψακηνοὶ καὶ ἐπέγραψαν·

ἐνθάδε, πλεῖστον ἀληθείασ ἐπὶ τέρμα περήσασ οὐρανίου κόσμου, κεῖται Ἀναξαγόρασ. Ἔστι καὶ ἡμῶν εἰσ αὐτόν· ἠέλιον πυρόεντα μύδρον ποτὲ φάσκεν ὑπάρχειν, καὶ διὰ τοῦτο θανεῖν μέλλεν Ἀναξαγόρασ· ἀλλ’ ὁ φίλοσ Περικλῆσ μὲν ἐρύσατο τοῦτον, ὁ δ’ αὑτὸν ἐξάγαγεν βιότου μαλθακίῃ σοφίησ. Γεγόνασι δὲ καὶ ἄλλοι τρεῖσ Ἀναξαγόραι, ὧν [ἐν οὐδενὶ πάντα, ἀλλ’] ὁ μὲν ἦν ῥήτωρ Ἰσοκράτειοσ· ὁ δ’ ἀνδριαντοποιόσ, οὗ μέμνηται Ἀντίγονοσ· ἄλλοσ γραμματικὸσ Ζηνοδότειοσ.

SEARCH

MENU NAVIGATION