Aristotle, Eudemian Ethics, Book 1

(아리스토텔레스, 에우데모스 윤리학, Book 1)

ὁ μὲν ἐν Δήλῳ παρὰ τῷ θεῷ τὴν αὑτοῦ γνώμην ἀποφηνάμενοσ συνέγραψεν ἐπὶ τὸ προπύλαιον τοῦ Λητῴου, διελὼν οὐχ ὑπάρχοντα πάντα τῷ αὐτῷ, τό τε ἀγαθὸν καὶ τὸ καλὸν καὶ τὸ ἡδύ, ποιήσασ κάλλιστον τὸ δικαιότατον, λῷστον δ’ ὑγιαίνειν· ,πάντων ἥδιστον δ’ οὗ τισ ἐρᾷ τὸ τυχεῖν·

ἡμεῖσ δ’ αὐτῷ μὴ συγχωρῶμεν. ἡ γὰρ εὐδαιμονία κάλλιστον καὶ ἄριστον ἁπάντων οὖσα ἥδιστον ἐστίν. πολλῶν δ’ ὄντων θεωρημάτων ἃ περὶ ἕκαστον πρᾶγμα καὶ περὶ ἑκάστην φύσιν ἀπορίαν ἔχει καὶ δεῖται σκέψεωσ, τὰ μὲν αὐτῶν συντείνει πρὸσ τὸ γνῶναι μόνον, τὰ δὲ καὶ περὶ τὰσ κτήσεισ καὶ περὶ τὰσ πράξεισ τοῦ πράγματοσ.

ὅσα μὲν οὖν ἔχει φιλοσοφίαν μόνον θεωρητικήν, λεκτέον κατὰ τὸν ἐπιβάλλοντα καιρόν, ὅ τι περ οἰκεῖον ἦν τῇ μεθόδῳ·

πολλοὶ γὰρ ταὐτόν φασιν εἶναι τὴν εὐδαιμονίαν καὶ τὴν εὐτυχίαν.

ὅτι μὲν οὖν ἡ παρουσία διὰ τούτων ἁπάντων ἢ τινῶν ἢ τινὸσ ὑπάρχει τοῖσ ἀνθρώποισ, οὐκ ἄδηλον ἅπασαι γὰρ αἱ γενέσεισ σχεδὸν πίπτουσιν εἰσ ταύτασ τὰσ ἀρχάσ·

καὶ γὰρ <τὰσ> ἀπὸ τῆσ διανοίασ ἁπάσασ πρὸσ τὰσ ἀπὸ ἐπιστήμησ ἄν τισ συναγάγοι πράξεισ· τὸ δ’ εὐδαιμονεῖν καὶ τὸ ζῆν μακαρίωσ καὶ καλῶσ εἰή ἂν ἐν τρισὶ μάλιστα, τοῖσ εἶναι δοκοῦσιν αἰρετωτάτοισ.

οἳ μὲν γὰρ τὴν φρόνησιν μέγιστον εἶναί φασιν ἀγαθόν, οἳ δὲ τὴν ἀρετήν, οἳ δὲ τὴν ἡδονήν. συμβάλλεσθαι φάσκοντεσ θάτερον θατέρου μᾶλλον εἰσ αὐτήν, οἳ μὲν ὡσ οὖσαν μεῖζον ἀγαθὸν τὴν φρόνησιν τῆσ ἀρετῆσ, οἳ δὲ ταύτησ τὴν ἀρετήν, οἳ δ’ ἀμφοτέρων τούτων τὴν ἡδονήν.

ἐκ δυοῖν, τοῖσ δ’ ἐν ἑνί τινι τούτων εἶναι τὸ ζῆν εὐδαιμόνωσ.

περὶ δὴ τούτων ἐπιστήσαντασ, ἅπαντα τὸν δυνάμενον ζῆν κατὰ τὴν αὑτοῦ προαίρεσιν θέσθαι τινὰ σκοπὸν τοῦ καλῶσ ζῆν, ἤτοι τιμὴν ἢ δόξαν ἢ πλοῦτον ἢ παιδείαν, πρὸσ ὃν ἀποβλέπων ποιήσεται πάσασ τὰσ πράξεισ ὡσ τό γε μὴ συντετάχθαι τὸν βίον πρόσ τι τέλοσ ἀφροσύνησ πολλῆσ σημεῖον ἐστίν, μάλιστα δὴ δεῖ πρῶτον ἐν αὑτῷ διορίσασθαι μήτε προπετῶσ μήτε ῥαθύμωσ, ἐν τίνι τῶν ἡμετέρων τὸ ζῆν εὖ, καὶ τίνων ἄνευ τοῖσ ἀνθρώποισ οὐκ ἐνδέχεται τοῦθ’ ὑπάρχειν.

οὐ γὰρ ταὐτόν, ὧν τ’ ἄνευ οὐχ οἱο͂́ν τε ὑγιαίνειν, καὶ τὸ ὑγιαίνειν·

ἀναπνεῖν ἢ ἐγρηγορέναι ἢ κινήσεωσ μετέχειν οὐθὲν ἂν ὑπάρξειεν ἡμῖν οὔτ’ ἀγαθὸν οὔτε κακόν, τὰ δ’ ἴδια μᾶλλον περὶ ἑκάστην φύσιν·

ἃ δεῖ μὴ λανθάνειν·

οὐ γὰρ ὁμοίωσ οἰκεῖον πρὸσ εὐεξίαν τοῖσ εἰρημένοισ κρεωφαγία καὶ τῶν περιπάτων οἱ μετὰ δεῖπνον. ἔστι γὰρ ταῦτ’ αἴτια τῆσ ἀμφισβητήσεωσ περὶ τοῦ εὐδαιμονεῖν, τί ἐστι καὶ γίνεται διὰ τίνων· ὧν ἄνευ γὰρ οὐχ οἱο͂́ν τε εὐδαιμονεῖν, ἔνιοι μέρη τῆσ εὐδαιμονίασ εἶναι νομίζουσι.

πάσασ μὲν οὖν τὰσ δόξασ ἐπισκοπεῖν, ὅσασ ἔχουσί τινεσ περὶ αὐτῆσ, περίεργον πολλὰ γὰρ φαίνεται καὶ τοῖσ παιδαρίοισ καὶ τοῖσ κάμνουσι καὶ παραφρονοῦσι, περὶ ὧν ἂν οὐθεὶσ νοῦν ἔχων διαπορήσειεν·

δέονται γὰρ οὐ λόγων, ἀλλ’ οἳ μὲν ἡλικίασ ἐν ᾗ μεταβαλοῦσιν, οἳ δὲ κολάσεωσ ἰατρικῆσ ἢ πολιτικῆσ·

κόλασισ γὰρ ἡ φαρμακεία τῶν πληγῶν οὐκ ἐλάττων ἐστίν, ὁμοίωσ δὲ ταύταισ οὐδὲ τὰσ τῶν πολλῶν <ἐπισκεπτέον> εἰκῇ γὰρ λέγουσι σχεδὸν περὶ ἁπάντων, καὶ μάλιστα περὶ ἐπισκεπτέον <εὐδαι>μονίασ· ἄτοπον γὰρ προσφέρειν λόγον τοῖσ λόγου μηθὲν δεομένοισ, ἀλλὰ πάθουσ·

ἐπεὶ δ’ εἰσὶν ἀπορίαι περὶ ἑκάστην πραγματείαν οἰκεῖαι, δῆλον ὅτι καὶ περὶ βίου τοῦ κρατίστου καὶ ζωῆσ τῆσ ἀρίστησ εἰσίν. ταύτασ οὖν καλῶσ ἔχει τὰσ δόξασ ἐξετάζειν· οἱ γὰρ τῶν ἀμφισβητούντων ἔλεγχοι τῶν ἐναντιουμένων αὐτοῖσ λόγων ἀποδείξεισ εἰσίν.

μετασχεῖν τοῦ εὖ καὶ καλῶσ ζῆν, εἴ τῳ μακαρίωσ ἐπιφθονώτερον εἰπεῖν, καὶ πρὸσ τὴν ἐλπίδα τὴν περὶ ἕκαστα γενομένην ἂν τῶν ἐπιεικῶν.

εἰ μὲν γὰρ ἐν τοῖσ διὰ τύχην γινομένοισ ἢ τοῖσ διὰ φύσιν τὸ καλῶσ ζῆν ἐστίν, ἀνέλπιστον ἂν εἰή πολλοῖσ οὐ γάρ ἐστι δι’ ἐπιμελείασ ἡ κτῆσισ οὐδὲ ἐπ’ αὐτοῖσ οὐδὲ τῆσ αὐτῶν πραγματείασ· εἰ δ’ ἐν τῷ αὐτὸν ποιόν τινα εἶναι καὶ τὰσ κατ’ αὐτὸν πράξεισ, κοινότερον ἂν εἰή τὸ ἀγαθὸν καὶ θειότερον, κοινότερον μὲν τῷ πλείοσιν ἐνδέχεσθαι μετασχεῖν, θειότερον δὲ τῷ κεῖσθαι τὴν εὐδαιμονίαν τοῖσ αὑτοὺσ παρασκευάζουσι ποιούσ τινασ καὶ τὰσ πράξεισ.

δὲ δεῖ τὰσ πράξεισ εἶναι ποιὰσ τινάσ.

ἡδονῆσ, τρεῖσ ὁρῶμεν καὶ βίουσ ὄντασ, οὓσ οἱ ἐπ’ ἐξουσίασ τυγχάνοντεσ προαιροῦνται ζῆν ἅπαντεσ, πολιτικὸν φιλόσοφον ἀπολαυστικόν.

τούτων γὰρ ὁ μὲν φιλόσοφοσ βούλεται περὶ φρόνησιν εἶναι καὶ τὴν θεωρίαν τὴν περὶ τὴν ἀλήθειαν, ὁ δὲ πολιτικὸσ περὶ τὰσ πράξεισ τὰσ καλάσ αὗται δ’ εἰσὶν αἱ ἀπὸ τῆσ ἀρετῆσ, ὁ δ’ ἀπολαυστικὸσ περὶ τὰσ ἡδονὰσ τὰσ σωματικάσ.

διόπερ <ἕτεροσ> ἕτερον τὸν εὐδαίμονα προσαγορεύει, καθάπερ ἐλέχθη καὶ πρότερον. Ἀναξαγόρασ μὲν ὁ Κλαζομένιοσ ἐρωτηθεὶσ τίσ ὁ εὐδαιμονέστατοσ, "οὐθεὶσ", εἶπεν, "ὧν σὺ νομίζεισ·

ἀλλ’ ἄτοποσ ἄν τίσ σοι φανείη"· ὑπολαμβάνοντα μὴ μέγαν ὄντα καὶ καλὸν ἢ πλούσιον ταύτησ τυγχάνειν τῆσ προσηγορίασ, αὐτὸσ δ’ ἴσωσ ᾤετο τὸν ζῶντα ἀλύπωσ καὶ καθαρῶσ πρὸσ τὸ δίκαιον ἤ τινοσ θεωρίασ κοινωνοῦντα θείασ, τοῦτον ὡσ ἄνθρωπον εἰπεῖν μακάριον εἶναι.

περὶ πολλῶν μὲν οὖν καὶ ἑτέρων οὐ ῥᾴδιον τὸ κρῖναι καλῶσ, μάλιστα δὲ περὶ οὗ πᾶσι ῥᾷστον εἶναι δοκεῖ, καὶ παντὸσ ἀνδρὸσ τὸ γνῶναι, τί τῶν ἐν τῷ ζῆν αἱρετόν, καὶ λαβὼν ἄν τισ ἔχοι πλήρη τὴν ἐπιθυμίαν.

πολλὰ γάρ ἐστι τοιαῦτα τῶν ἀποβαινόντων, <δι’ ἃ> προί̈ενται τὸ ζῆν, οἱο͂ν νόσουσ περιωδυνίασ χειμῶνασ· ὥστε δῆλον ὅτι κἂν ἐξ ἀρχῆσ αἱρετὸν ἦν, εἴ τισ αἱρ́εσιν ἐδίδου, διά γε ταῦτα τὸ μὴ γενέσθαι.

πρὸσ δὲ τούτοισ <τίσ> ὁ βίοσ, ὃν ζῶσιν ἔτι παῖδεσ ὄντεσ; καὶ γὰρ ἐπὶ τοῦτον ἀνακάμψαι πάλιν οὐδεὶσ ἂν ὑπομείνειεν εὖ φρονῶν. ἡδονὴν ἢ λύπην, καὶ τῶν ἐχόντων μὲν ἡδονὴν μὴ καλὴν δέ, τοιαῦτ’ ἐστιν ὥστε τὸ μὴ εἶναι κρεῖττον εἶναι τοῦ ζῆν.

μᾶλλον ἕνεκ’ ἄν τισ τούτων ἕλοιτο ζῆν ἢ μὴ ζῆν.

ἀλλὰ μὴν οὐδὲ διὰ τὴν τῆσ τροφῆσ μόνον ἡδονὴν ἢ τὴν τῶν ἀφροδισίων, ἀφαιρεθεισῶν τῶν ἄλλων ἡδονῶν, ἃσ τὸ γινώσκειν ἢ βλέπειν ἢ τῶν ἄλλων τισ αἰσθήσεων πορίζει τοῖσ ἀνθρώποισ, οὐδ’ ἂν εἷσ προτιμήσειε τὸ ζῆν, μὴ παντελῶσ ὢν ἀνδράποδον. δῆλον γὰρ ὅτι τῷ ταύτην ποιουμένῳ τὴν αἱρ́εσιν οὐθὲν ἂν διενέγκειε γενέσθαι θηρίον ἢ ἄνθρωπον·

ὁ γοῦν ἐν Αἰγύπτῳ βοῦσ, ὃν ὡσ Ἆπιν τιμῶσιν, ἐν πλείοσι τῶν τοιούτων ἐξουσιάζει πολλῶν μοναρχῶν. ὁμοίωσ δὲ οὐδὲ διὰ τὴν τοῦ καθεύδειν ἡδονήν· τί γὰρ διαφέρει καθεύδειν ἀνέγερτον ὕπνον ἀπὸ τῆσ πρώτησ ἡμέρασ μέχρι τῆσ τελευταίασ ἐτῶν ἀριθμὸν χιλίων ἢ ὁποσωνοῦν, ἢ ζῆν ὄντα φυτόν;

τὰ γοῦν φυτὰ τοιαύτησ τινὸσ ἐοίκε μετέχειν ζωῆσ, ὥσπερ καὶ τὰ παιδία.

καὶ γὰρ ταῦτα κατὰ τὴν πρώτην ἐν τῇ μητρὶ γένεσιν πεφυκότα μὲν διατελεῖ, καθεύδοντα δὲ τὸν πάντα χρόνον. σκοπουμένουσ, τί τὸ εὖ καὶ τί τὸ ἀγαθὸν τὸ ἐν τῷ ζῆν.

τὸν μὲν οὖν Ἀναξαγόραν φασὶν ἀποκρίνασθαι πρόσ τινα διαποροῦντα τοιαῦτ’ ἄττα καὶ διερωτῶντα τίνοσ ἕνεκ’ ἄν τισ ἕλοιτο γενέσθαι μᾶλλον ἢ μὴ γενέσθαι "τοῦ" φάναι "θεωρῆσαι τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν περὶ τὸν ὅλον κόσμον τάξιν".

οὗτοσ μὲν οὖν ἐπιστήμησ τινὸσ ἕνεκεν τὴν αἱρ́εσιν ᾤετο τιμίαν εἶναι τοῦ ζῆν·

οἱ δὲ Σαρδανάπαλλον μακαρίζοντεσ ἢ Σμινδυρίδην τὸν Συβαρίτην ἢ τῶν ἄλλων τινὰσ τῶν ζώντων τὸν ἀπολαυστικὸν βίον, οὗτοι δὲ πάντεσ ἐν τῷ χαίρειν φαίνονται τάττειν τὴν εὐδαιμονίαν· ἕτεροι δέ τινεσ οὔτ’ ἂν φρόνησιν οὐδεμίαν οὔτε τὰσ σωματικὰσ ἡδονὰσ ἕλοιντο μᾶλλον ἢ τὰσ πράξεισ τὰσ ἀπ’ ἀρετῆσ. αἱροῦνται γοῦν οὐ μόνον ἔνιοι δόξησ χάριν αὐτάσ, ἀλλὰ καὶ μὴ μέλλοντεσ εὐδοκιμήσειν. ἀλλ’ οἱ πολλοὶ τῶν πολιτικῶν οὐκ ἀληθῶσ τυγχάνουσι τῆσ προσηγορίασ·

οὐ γάρ εἰσι πολιτικοὶ κατὰ τὴν ἀλήθειαν· μὲν γὰρ πολιτικὸσ τῶν καλῶν ἐστι πράξεων προαιρετικὸσ αὐτῶν χάριν, οἱ δὲ πολλοὶ χρημάτων καὶ πλεονεξίασ ἕνεκεν ἅπτονται τοῦ ζῆν οὕτωσ.

ἐκ μὲν οὖν τῶν εἰρημένων φανερὸν ὅτι πάντεσ ἐπὶ τρεῖσ βίουσ φέρουσι τὴν εὐδαιμονίαν, πολιτικὸν φιλόσοφον ἀπολαυστικόν·

τινὰ τρόπον ἀνάγκη κοινωνεῖν, ἕτεραι δ’ εἰσὶν ἡδοναὶ δι’ ἃσ εὐλόγωσ οἰόνται τὸν εὐδαίμονα ζῆν ἡδέωσ καὶ μὴ μόνον ἀλύπωσ.

ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων ὕστερον ἐπισκεπτέον·

ἐπειδὴ προσάπτουσιν αὐτὰ κἂν εἰ μὴ πάντεσ εἰσ τὴν εὐδαιμονίαν, ἀλλ’ οὖν οἱ λόγου ἄξιοι τῶν ἀνθρώπων πάντεσ.

Σωκράτησ μὲν οὖν ὁ πρεσβύτησ ᾤετ’ εἶναι τέλοσ τὸ γινώσκειν τὴν ἀρετήν, καὶ ἐπεζήτει τί ἐστιν ἡ δικαιοσύνη καὶ τί ἡ ἀνδρεία καὶ ἕκαστον τῶν μορίων αὐτῆσ.

ἐποίει γὰρ ταῦτ’ εὐλόγωσ. ἐπιστήμασ γὰρ ᾤετ’ εἶναι πάσασ τὰσ ἀρετάσ, ὥσθ’ ἅμα συμβαίνειν εἰδέναι τε τὴν δικαιοσύνην καὶ εἶναι δίκαιον.

ἅμα μὲν γὰρ μεμαθήκαμεν τὴν γεωμετρίαν καὶ οἰκοδομίαν καὶ ἐσμὲν οἰκοδόμοι καὶ γεωμέτραι. διόπερ ἐζήτει τί ἐστιν ἀρετή, ἀλλ’ οὐ πῶσ γίνεται καὶ ἐκ τίνων. τοῦτο δὲ ἐπὶ μὲν τῶν ἐπιστημῶν συμβαίνει τῶν θεωρητικῶν οὐθὲν γὰρ ἕτερόν ἐστι τῆσ ἀστρολογίασ οὐδὲ τῆσ περὶ φύσεωσ ἐπιστήμησ οὐδὲ γεωμετρίασ πλὴν τὸ γνωρίσαι καὶ θεωρῆσαι τὴν φύσιν τῶν πραγμάτων τῶν ὑποκειμένων ταῖσ ἐπιστήμαισ·

οὐ μὴν ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸσ οὐθὲν κωλύει πρὸσ πολλὰ τῶν ἀναγκαίων εἶναι χρησίμουσ αὐτὰσ ἡμῖν·

τῶν δὲ ποιητικῶν ἐπιστημῶν ἕτερον τὸ τέλοσ τῆσ ἐπιστήμησ καὶ γνώσεωσ, οἱο͂ν ὑγίεια μὲν ἰατρικῆσ, εὐνομία δὲ ἤ τι τοιοῦθ’ ἕτερον τῆσ πολιτικῆσ. καλὸν μὲν οὖν καὶ τὸ γνωρίζειν ἕκαστον τῶν καλῶν· οὐ μὴν ἀλλά γε περὶ ἀρετῆσ οὐ τὸ εἰδέναι τιμιώτατον τί ἐστίν, ἀλλὰ τὸ γινώσκειν ἐκ τίνων ἐστίν.

ἔχειν τὴν ἕξιν μᾶλλον ἢ γινώσκειν τί ἐστι τὸ εὖ ἔχειν.

πειρατέον δὲ περὶ πάντων τούτων ζητεῖν τὴν πίστιν διὰ τῶν λόγων, μαρτυρίοισ καὶ παραδείγμασι χρώμενον τοῖσ φαινομένοισ.

κράτιστον μὲν γὰρ πάντασ ἀνθρώπουσ φαίνεσθαι συνομολογοῦντασ τοῖσ ῥηθησομένοισ, εἰ δὲ μή, τρόπον γέ τινα πάντασ, ὅπερ μεταβιβαζόμενοι ποιήσουσιν· ἔχει γὰρ ἕκαστοσ οἰκεῖόν τι πρὸσ τὴν ἀλήθειαν, ἐξ ὧν ἀναγκαῖον δεικνύναι πωσ περὶ αὐτῶν·

ἐκ γὰρ τῶν ἀληθῶσ μὲν λεγομένων οὐ σαφῶσ δέ, προϊοῦσιν ἔσται καὶ τὸ σαφῶσ, μεταλαμβάνουσιν ἀεὶ τὰ γνωριμώτερα τῶν εἰωθότων λέγεσθαι συγκεχυμένωσ. διαφέρουσι δ’ οἱ λόγοι περὶ ἑκάστην μέθοδον, οἵ τε φιλοσόφωσ λεγόμενοι καὶ μὴ φιλοσόφωσ.

διόπερ καὶ τῶν πολιτικῶν οὐ χρὴ νομίζειν περίεργον εἶναι τὴν τοιαύτην θεωρίαν, δι’ ἧσ οὐ μόνον τὸ τί φανερόν, ἀλλὰ καὶ τὸ διὰ τί. φιλόσοφον γὰρ τὸ τοιοῦτον περὶ ἑκάστην μέθοδον. δεῖται μέντοι τοῦτο πολλῆσ εὐλαβείασ.

εἰσὶ γάρ τινεσ οἳ διὰ τὸ δοκεῖν φιλοσόφου εἶναι τὸ μηθὲν εἰκῇ λέγειν ἀλλὰ μετὰ λόγου, πολλάκισ λανθάνουσι λέγοντεσ ἀλλοτρίουσ λόγουσ τῆσ πραγματείασ καὶ κενούσ.

τοῦτο δὲ ποιοῦσιν ὁτὲ μὲν δι’ ἄγνοιαν, ὁτὲ δὲ δι’ ἀλαζονείαν, ὑφ’ ὧν ἁλίσκεσθαι συμβαίνει καὶ τοὺσ ἐμπείρουσ καὶ δυναμένουσ πράττειν ὑπὸ τούτων τῶν μήτ’ ἐχόντων μήτε δυναμένων διάνοιαν ἀρχιτεκτονικὴν ἢ πρακτικήν. πάσχουσι δὲ τοῦτο δι’ ἀπαιδευσίαν· ἀπαιδευσία γάρ ἐστι περὶ ἕκαστον πρᾶγμα τὸ μὴ δύνασθαι κρίνειν τούσ τ’ οἰκείουσ λόγουσ τοῦ πράγματοσ καὶ τοὺσ ἀλλοτρίουσ.

καλῶσ δ’ ἔχει καὶ τὸ χωρὶσ κρίνειν τὸν τῆσ αἰτίασ λόγον καὶ τὸ δεικνύμενον, διά τε τὸ ῥηθὲν ἀρτίωσ, ὅτι προσέχειν οὐ δεῖ πάντα τοῖσ διὰ τῶν λόγων, ἀλλὰ πολλάκισ μᾶλλον τοῖσ φαινομένοισ νῦν δ’ ὁπότ’ ἂν λύειν μὴ ἔχωσιν, ἀναγκάζονται πιστεύειν τοῖσ εἰρημένοισ, καὶ διότι πολλάκισ τὸ μὲν ὑπὸ τοῦ λόγου δεδεῖχθαι δοκοῦν ἀληθὲσ μὲν ἐστίν, οὐ μέντοι διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν δι’ ἥν φησιν ὁ λόγοσ.

ἔστι γὰρ διὰ ψεύδουσ ἀληθὲσ δεῖξαι·

δῆλον δ’ ἐκ τῶν ἀναλυτικῶν. πεπροοιμιασμένων δὲ καὶ τούτων, λέγωμεν ἀρξάμενοι πρῶτον ἀπὸ τῶν πρώτων, ὥσπερ εἴρηται, οὐ σαφῶσ λεγομένων, ζητοῦντεσ ἐπὶ τὸ σαφῶσ εὑρεῖν τί ἐστιν ἡ εὐδαιμονία.

ὁμολογεῖται δὴ μέγιστον εἶναι καὶ ἄριστον τοῦτο τῶν ἀγαθῶν τῶν ἀνθρωπίνων. ἀνθρώπινον δὲ λέγομεν, ὅτι τάχ’ ἂν εἰή καὶ βελτίονόσ τινοσ ἄλλου τῶν ὄντων εὐδαιμονία, οἱο͂ν θεοῦ.

τῶν μὲν γὰρ ἄλλων ζῴων, ὅσα χείρω τὴν φύσιν τῶν ἀνθρώπων ἐστίν, οὐθὲν κοινωνεῖ ταύτησ τῆσ προσηγορίασ· οὐ γάρ ἐστιν εὐδαίμων ἵπποσ οὐδ’ ὄρνισ οὐδ’ ἰχθὺσ οὐδ’ ἄλλο τῶν ὄντων οὐθέν, ὃ μὴ κατὰ τὴν ἐπωνυμίαν ἐν τῇ φύσει μετέχει θείου τινόσ, ἀλλὰ κατ’ ἄλλην τινὰ τῶν ἀγαθῶν μετοχὴν τὸ μὲν βέλτιον ζῇ τὸ δὲ χεῖρον αὐτῶν.

ἀλλ’ ὅτι τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον, ὕστερον ἐπισκεπτέον·

νῦν δὲ λέγομεν ὅτι τῶν ἀγαθῶν τὰ μέν ἐστιν ἀνθρώπῳ πρακτὰ τὰ δ’ οὐ πρακτά. τοῦτο δὲ λέγομεν οὕτωσ, διότι ἔνια τῶν ὄντων οὐθὲν μετέχει κινήσεωσ, ὥστ’ οὐδὲ τῶν ἀγαθῶν· καὶ ταῦτ’ ἴσωσ ἄριστα τὴν φύσιν ἐστίν. πρακτὰ κρείττοσιν ἡμῶν.

εὐδαιμονίαν τῶν ἀνθρώπῳ πρακτῶν ἄριστον θετέον.

σκεπτέον τοίνυν τί τὸ ἄριστον, καὶ λέγεται ποσαχῶσ.

ἐν τρισὶ δὴ μάλιστα φαίνεται δόξαισ εἶναι τοῦτο. φασὶ γὰρ ἄριστον μὲν εἶναι πάντων αὐτὸ τὸ ἀγαθόν, αὐτὸ δ’ εἶναι τὸ ἀγαθὸν ᾧ ὑπάρχει τό τε πρώτῳ εἶναι τῶν ἀγαθῶν καὶ τὸ αἰτίῳ τῇ παρουσίᾳ τοῖσ ἄλλοισ τοῦ ἀγαθὰ εἶναι. ταῦτα δ’ ὑπάρχειν ἀμφότερα τῇ ἰδέᾳ τοῦ ἀγαθοῦ.

λέγω δὲ ἀμφότερα τό τε πρῶτον τῶν ἀγαθῶν καὶ τὸ τοῖσ ἄλλοισ αἴτιον ἀγαθοῖσ τῇ παρουσίᾳ τοῦ ἀγαθοῖσ εἶναι. μάλιστά τε γὰρ τἀγαθὸν λέγεσθαι κατ’ ἐκείνησ ἀληθῶσ κατὰ μετοχὴν γὰρ καὶ ὁμοιότητα τἆλλα ἀγαθὰ ἐκείνησ εἶναι, καὶ πρῶτον τῶν ἀγαθῶν· ἀναιρουμένου γὰρ τοῦ μετεχομένου ἀναιρεῖσθαι καὶ τὰ μετέχοντα τῆσ ἰδέασ, ἃ λέγεται τῷ μετέχειν ἐκείνησ, τὸ δὲ πρῶτον τοῦτον ἔχειν τὸν τρόπον πρὸσ τὸ ὕστερον.

ὥστ’ εἶναι αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν τὴν ἰδέαν τοῦ ἀγαθοῦ· χωριστὴν εἶναι τῶν μετεχόντων, ὥσπερ καὶ τὰσ ἄλλασ ἰδέασ.

ἔστι μὲν οὖν τὸ διασκοπεῖν περὶ ταύτησ τῆσ δόξησ ἑτέρασ τε διατριβῆσ καὶ τὰ πολλὰ λογικωτέρασ ἐξ ἀνάγκησ οἱ γὰρ ἅμα ἀναιρετικοί τε καὶ κοινοὶ λόγοι κατ’ οὐδεμίαν εἰσὶν ἄλλην ἐπιστήμην·

εἰ δὲ δεῖ συντόμωσ εἰπεῖν περὶ αὐτῶν, λέγομεν ὅτι πρῶτον μὲν τὸ εἶναι ἰδέαν μὴ μόνον ἀγαθοῦ ἀλλὰ καὶ ἄλλου ὁτουοῦν λέγεται λογικῶσ καὶ κενῶσ. ἐπέσκεπται δὲ πολλοῖσ περὶ αὐτοῦ τρόποισ καὶ ἐν τοῖσ ἐξωτερικοῖσ λόγοισ καὶ ἐν τοῖσ κατὰ φιλοσοφίαν. χρήσιμοσ πρὸσ ζωὴν ἀγαθὴν οὐδὲ πρὸσ τὰσ πράξεισ.

πολλαχῶσ γὰρ λέγεται καὶ ἰσαχῶσ τῷ ὄντι τὸ ἀγαθόν.

τό τε γὰρ ὄν, ὥσπερ ἐν ἄλλοισ διῄρηται, σημαίνει τὸ μὲν τί ἐστί, τὸ δὲ ποιόν, τὸ δὲ ποσόν, τὸ δὲ πότε, καὶ πρὸσ τούτοισ τὸ μὲν ἐν τῷ κινεῖσθαι τὸ δὲ ἐν τῷ κινεῖν, καὶ τὸ ἀγαθὸν ἐν ἑκάστῃ τῶν πτώσεών ἐστι τούτων, ἐν οὐσίᾳ μὲν ὁ νοῦσ καὶ ὁ θεόσ, ἐν δὲ τῷ ποιῷ τὸ δίκαιον, ἐν δὲ τῷ ποσῷ τὸ μέτριον, ἐν δὲ τῷ πότε ὁ καιρόσ, τὸ δὲ διδάσκον καὶ τὸ διδασκόμενον περὶ κίνησιν. ἐστὶ μία οὔτε τοῦ ὄντοσ οὔτε τοῦ ἀγαθοῦ.

πράξεισ στρατηγία, καὶ οὕτωσ ἑτέρα περὶ ἑτέραν πρᾶξιν, ὥστε σχολῇ αὐτό γε τὸ ἀγαθὸν θεωρῆσαι μιᾶσ.

ἔτι ἐν ὅσοισ ὑπάρχει τὸ πρότερον καὶ ὕστερον, οὐκ ἔστι κοινόν τι παρὰ ταῦτα, καὶ τοῦτο χωριστόν.

εἰή γὰρ ἄν τι τοῦ πρώτου πρότερον· πρότερον γὰρ τὸ κοινὸν καὶ χωριστὸν διὰ τὸ ἀναιρουμένου τοῦ κοινοῦ ἀναιρεῖσθαι τὸ πρῶτον. οἱο͂ν εἰ τὸ διπλάσιον πρῶτον τῶν πολλαπλασίων, οὐκ ἐνδέχεται τὸ πολλαπλάσιον τὸ κοινῇ κατηγορούμενον εἶναι χωριστόν·

ἔσται γὰρ τοῦ διπλασίου πρότερον. εἰ συμβαίνει τὸ κοινὸν εἶναι τὴν ἰδέαν, οἱο͂ν εἰ χωριστὸν ποιήσειέ τισ τὸ κοινόν. εἰ γάρ ἐστι δικαιοσύνη ἀγαθόν, καὶ ἀνδρεία. ἔστι τοίνυν, φασίν, αὐτό τι ἀγαθόν. τὸ οὖν αὐτὸ πρόσκειται πρὸσ τὸν λόγον τὸν κοινόν. τοῦτο δὲ τί ἂν εἰή πλὴν ὅτι ἀίδιον καὶ χωριστόν; ἀλλ’ οὐθὲν μᾶλλον λευκὸν τὸ πολλὰσ ἡμέρασ λευκὸν τοῦ μίαν ἡμέραν·

ὥστ’ οὐδὲ <τὸ ἀγαθὸν μᾶλλον ἀγαθὸν τῷ ἀίδιον εἶναι· οὐδὲ> δὴ τὸ κοινὸν ἀγαθὸν ταὐτὸ τῇ ἰδέᾳ· πᾶσι γὰρ ὑπάρχει <τὸ> κοινόν.

ἀνάπαλιν δὲ καὶ δεικτέον ἢ ὡσ νῦν δεικνύουσι τὸ ἀγαθὸν αὐτό.

νῦν μὲν γὰρ ἐκ τῶν ἀνομολογουμένων ἔχειν τὸ ἀγαθόν, ἐξ ἐκείνων τὰ ὁμολογούμενα εἶναι ἀγαθὰ δεικνύουσιν, ἐξ ἀριθμῶν, ὅτι ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ ὑγίεια ἀγαθόν· τάξεισ γὰρ καὶ ἀριθμοί, ὡσ τοῖσ ἀριθμοῖσ καὶ ταῖσ μονάσιν ἀγαθὸν ὑπάρχον διὰ τὸ εἶναι τὸ ἓν αὐτὸ ἀγαθόν. δεῖ δ’ ἐκ τῶν ὁμολογουμένων, οἱο͂ν ὑγιείασ ἰσχύοσ σωφροσύνησ, ὅτι καὶ ἐν τοῖσ ἀκινήτοισ μᾶλλον τὸ καλόν. πάντα γὰρ τάδε τάξισ καὶ ἠρεμία· εἰ ἄρα, ἐκεῖνα μᾶλλον·

ἐκείνοισ γὰρ ὑπάρχει ταῦτα μᾶλλον. ‐ παράβολοσ δὲ καὶ ἡ ἀπόδειξισ ὅτι τὸ ἓν αὐτὸ τὸ ἀγαθόν, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ ἐφίενται· οὔτε γὰρ ὡσ ἐφίενται λέγονται φανερῶσ, ἀλλὰ λίαν ἁπλῶσ τοῦτο φασί, καὶ ὄρεξιν εἶναι πῶσ ἄν τισ ὑπολάβοι ἐν οἷσ ζωὴ μὴ ὑπάρχει;

δεῖ δὲ περὶ τούτου πραγματευθῆται, καὶ μὴ ἀξιοῦν μηθὲν ἀλόγωσ, ἃ καὶ μετὰ λόγου πιστεῦσαι οὐ ῥᾴδιον. ‐ τό τε φάναι πάντα τὰ ὄντα ἐφίεσθαι ἑνόσ τινοσ ἀγαθοῦ οὐκ ἀληθέσ·

ἕκαστον γὰρ ἰδίου ἀγαθοῦ ὀρέγεται, ὀφθαλμὸσ ὄψεωσ, σῶμα ὑγιείασ, οὕτωσ ἄλλο ἄλλου. ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἔστιν αὐτό τι ἀγαθόν, ἔχει ἀπορίασ τοιαύτασ, καὶ ὅτι οὐ χρήσιμον τῇ πολιτικῇ, ἀλλ’ ἴδιόν τι ἀγαθόν, ὥσπερ καὶ ταῖσ ἄλλαισ, οἱο͂ν γυμναστικῇ εὐεξία ἔτι καὶ τὸ ἐν τῷ λόγῳ γεγραμμένον·

ἢ γὰρ οὐδεμιᾷ χρήσιμον αὐτὸ τὸ τοῦ ἀγαθοῦ εἶδοσ ἢ πάσαισ ὁμοίωσ·

ἔτι οὐ πρακτόν· ὁμοίωσ δ’ οὐδὲ τὸ κοινὸν ἀγαθὸν οὔτε αὐτὸ ἀγαθόν ἐστι καὶ γὰρ ἂν μικρῷ ὑπάρξαι ἀγαθῷ οὔτε πρακτόν. οὐ γὰρ ὅπωσ ὑπάρξει τὸ ὁτῳοῦν ὑπάρχον ἡ ἰατρικὴ πραγματεύεται, ἀλλ’ ὅπωσ ὑγίεια. ὁμοίωσ δὲ καὶ τῶν ἄλλων τεχνῶν ἑκάστη.

ἀλλὰ πολλαχῶσ τὸ ἀγαθόν, καὶ ἔστι τι αὐτοῦ καλόν, καὶ τὸ μὲν πρακτὸν τὸ δ’ οὐ πρακτόν. πρακτὸν δὲ τὸ τοιοῦτον ἀγαθόν, τὸ οὗ ἕνεκα. οὐκ ἔστι δὲ τὸ ἐν τοῖσ ἀκινήτοισ.

φανερὸν ὅτι οὔτε ἡ ἰδέα τἀγαθοῦ τὸ ζητούμενον αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν ἐστίν, οὔτε τὸ κοινόν τὸ μὲν γὰρ ἀκίνητον καὶ οὐ πρακτόν, τὸ δὲ κινητὸν μὲν ἀλλ’ οὐ πρακτόν·

τὸ δ’ οὗ ἕνεκα ὡσ τέλοσ ἄριστον καὶ αἴτιον τῶν ὑφ’ αὑτὸ καὶ πρῶτον πάντων. ὥστε τοῦτ’ ἂν εἰή αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν τὸ τέλοσ τῶν ἀνθρώπῳ πρακτῶν.

τοῦτο δ’ ἐστὶ τὸ ὑπὸ τὴν κυρίαν πασῶν. αὕτη δ’ ἐστὶ πολιτικὴ καὶ οἰκονομικὴ καὶ φρόνησισ. διαφέρουσι γὰρ αὗται αἱ ἕξεισ πρὸσ τὰσ ἄλλασ τῷ τοιαῦται εἶναι· πρὸσ δ’ ἀλλήλασ εἴ τι διαφέρουσιν, ὕστερον λεκτέον.

ὅτι δ’ αἴτιον τὸ τέλοσ τοῖσ ὑφ’ αὑτό, δηλοῖ ἡ διδασκαλία. ὁρισάμενοι γὰρ τὸ τέλοσ τἆλλα δεικνύουσιν, ὅτι ἕκαστον αὐτῶν ἀγαθόν· αἴτιον γὰρ τὸ οὗ ἕνεκα. οἱο͂ν ἐπειδὴ τὸ ὑγιαίνειν τοδί, ἀνάγκη τόδε εἶναι τὸ συμφέρον πρὸσ αὐτήν· τὸ δ’ ὑγιεινὸν τῆσ ὑγιείασ αἴτιον ὡσ κινῆσαν, καὶ τότε τοῦ εἶναι ἀλλ’ οὐ τοῦ ἀγαθὸν εἶναι τὴν ὑγίειαν.

ἔτι οὐδὲ δείκνυσιν οὐθεὶσ ὅτι ἀγαθὸν ἡ ὑγίεια, ἂν μὴ σοφιστὴσ ᾖ καὶ μὴ ἰατρόσ οὗτοι γὰρ τοῖσ ἀλλοτρίοισ λόγοισ σοφίζονται, ὥσπερ οὐδ’ ἄλλην ἀρχὴν οὐδεμίαν. τὸ δ’ ὡσ τέλοσ ἀγαθὸν ἀνθρώπῳ καὶ τὸ ἄριστον τῶν πρακτῶν, σκεπτέον ποσαχῶσ τὸ ἄριστον πάντων, ἐπειδὴ τοῦτο ἄριστον, μετὰ ταῦτα ἄλλην λαβοῦσιν ἀρχήν.

상위

Aristotle (아리스토텔레스)

목록

SEARCH

MENU NAVIGATION