Xenophon, Minor Works, Ἱππαρχικός, chapter 1

(크세노폰, Minor Works, Ἱππαρχικός, chapter 1)

πρῶτον μὲν θύοντα χρὴ αἰτεῖσθαι θεοὺσ ταῦτα διδόναι καὶ νοεῖν καὶ λέγειν καὶ πράττειν, ἀφ’ ὧν θεοῖσ μὲν κεχαρισμενώτατα ἄρξαισ ἄν, σαυτῷ δὲ καὶ φίλοισ καὶ τῇ πόλει προσφιλέστατα καὶ εὐκλεέστατα καὶ πολυωφελέστατα. θεῶν δὲ ἵλεων ὄντων ἀναβιβαστέον μέν σοι ἱππέασ, καὶ ὅπωσ ἀναπληρῶται ὁ κατὰ τὸν νόμον ἀριθμὸσ καὶ ὅπωσ τὸ ὂν ἱππικὸν μὴ μειῶται.

εἰ δὲ μὴ προσαναβήσονται ἱππεῖσ, μείονεσ ἀεὶ ἔσονται. ἀνάγκη γὰρ τοὺσ μὲν γήρᾳ ἀπαγορεύειν, τοὺσ δὲ καὶ ἄλλωσ ἐκλείπειν. πληρουμένου γε μὴν τοῦ ἱππικοῦ ἐπιμελητέον μὲν ὅπωσ τρέφωνται οἱ ἵπποι ὡσ ἂν δύνωνται πόνουσ ὑποφέρειν·

οἱ γὰρ ἥττουσ τῶν πόνων οὔτε αἱρεῖν οὔτε ἀποφεύγειν δύναιντ’ ἄν. ἐπιμελητέον δὲ ὅπωσ εὔχρηστοι ὦσιν· οἱ γὰρ αὖ ἀπειθεῖσ τοῖσ πολεμίοισ μᾶλλον ἢ τοῖσ φίλοισ συμμαχοῦσι. καὶ οἱ λακτίζοντεσ δὲ ἀναβεβαμένοι ἵπποι ἐκποδὼν ποιητέοι·

οἱ γὰρ τοιοῦτοι πολλάκισ πλείω κακὰ ἢ οἱ πολέμιοι ποιοῦσι. δεῖ δὲ καὶ τῶν ποδῶν ἐπιμελεῖσθαι, ὅπωσ δύνωνται καὶ ἐν τραχείᾳ χώρᾳ ἱππεύειν, εἰδότα ὅτι ὅπου ἂν ἀλγῶσιν ἐλαυνόμενοι, ἐνταῦθα οὐ χρήσιμοί εἰσι. τῶν γε μὴν ἵππων ὑπαρχόντων οἱών δεῖ τοὺσ ἱππέασ αὖ ἀσκητέον, πρῶτον μὲν ὅπωσ ἐπὶ τοὺσ ἵππουσ ἀναπηδᾶν δύνωνται·

πολλοῖσ γὰρ ἤδη ἡ σωτηρία παρὰ τοῦτο ἐγένετο· δεύτερον δὲ ὅπωσ ἐν παντοίοισ χωρίοισ ἱππάζεσθαι δυνήσονται· καὶ γὰρ οἱ πόλεμοι ἄλλοτε ἐν ἀλλοίοισ τόποισ γίγνονται. ὅταν δὲ ἤδη ἔποχοι ὦσι, δεῖ αὖ σκοπεῖσθαι ὅπωσ ἀκοντιοῦσί τε ὡσ πλεῖστοι ἀπὸ τῶν ἵππων καὶ τἆλλα δυνήσονται ποιεῖν ἃ δεῖ τοὺσ ἱππικούσ.

μετὰ ταῦτα ὁπλιστέον καὶ ἵππουσ καὶ ἱππέασ ὡσ αὐτοὶ μὲν ἥκιστα τιτρώσκοιντ’ ἄν, βλάπτειν δὲ τοὺσ πολεμίουσ μάλιστα δύναιντ’ ἄν. ἐκ τούτων παρασκευαστέον ὅπωσ εὐπειθεῖσ οἱ ἄνδρεσ ὦσιν·

ἄνευ γὰρ τούτου οὔθ’ ἵππων ἀγαθῶν οὔθ’ ἱππέων ἐπόχων οὔθ’ ὅπλων καλῶν ὄφελοσ οὐδέν. προστατεύειν μὲν οὖν τούτων πάντων ὅπωσ καλῶσ γίγνηται τὸν ἵππαρχον εἰκόσ ἐστιν. ἐπεὶ δὲ καὶ ἡ πόλισ χαλεπὸν ἡγησαμένη πάντα ταῦτα τὸν ἵππαρχον μόνον ὄντα ἀπεργάζεσθαι προσαιρεῖται μὲν αὐτῷ συνεργοὺσ φυλάρχουσ, προσέταξε δὲ τῇ βουλῇ συνεπιμελεῖσθαι τοῦ ἱππικοῦ, ἀγαθόν μοι δοκεῖ εἶναι τοὺσ μὲν φυλάρχουσ παρασκευάζειν συνεπιθυμεῖν σοι τῶν καλῶν τῷ ἱππικῷ, ἐν δὲ τῇ βουλῇ ἔχειν ῥήτορασ ἐπιτηδείουσ, ὅπωσ λέγοντεσ φοβῶσί τε τοὺσ ἱππέασ βελτίονεσ γὰρ ἂν εἰε͂ν φοβούμενοι, καταπραύ̈νωσί τε τὴν βουλήν, ἤν τι παρὰ καιρὸν χαλεπαίνῃ.

ταῦτα μὲν οὖν ὑπομνήματα ὧν δεῖ σε ἐπιμελεῖσθαι·

ὡσ δ’ ἂν ἕκαστα τούτων βέλτιστα περαίνοιτο, τοῦτο δὴ πειράσομαι λέγειν. τοὺσ μὲν τοίνυν ἱππέασ δῆλον ὅτι καθιστάναι δεῖ κατὰ τὸν νόμον τοὺσ δυνατωτάτουσ καὶ χρήμασι καὶ σώμασιν ἢ εἰσάγοντα εἰσ δικαστήριον ἢ πείθοντα.

ἐγὼ δὲ οἶμαι εἰσ μὲν τὸ δικαστήριον τούτουσ εἰσακτέον εἶναι οὓσ μὴ εἰσάγων διὰ κέρδοσ ἄν τισ δοκοίη τοῦτο ποιεῖν·

καὶ γὰρ τοῖσ ἧττον δυναμένοισ εὐθὺσ ἂν εἰή ἀποστροφή, εἰ μὴ τοὺσ δυνατωτάτουσ πρώτουσ ἀναγκάζοισ. ἔστι δὲ καὶ οὓσ ἄν μοι δοκεῖ τισ νέουσ μὲν τὰ ἐν ἱππικῇ λαμπρὰ λέγων εἰσ ἐπιθυμίαν καθιστάναι τοῦ ἱππεύειν, τοὺσ δὲ κυρίουσ αὐτῶν ἧττον ἀντιτείνοντασ ἔχειν, τάδε διδάσκων ὡσ ἀναγκασθήσονται μὲν ἱπποτροφεῖν, ἢν μὴ ὑπὸ σοῦ, ὑπ’ ἄλλου <γε> διὰ τὰ χρήματα·

ἢν δ’ ἐπὶ σοῦ ἀναβῶσιν, ὡσ ἀποτρέψεισ μὲν τοὺσ παῖδασ αὐτῶν τῶν πολυτελῶν τε καὶ μανικῶν ἱππωνιῶν, ἐπιμελήσῃ δὲ ὡσ ἂν ταχὺ ἱππικοὶ γίγνοιντο·

λέγοντα δὲ οὕτω καὶ ποιεῖν ταῦτα πειρατέον. τούσ γε μὴν ὄντασ ἱππέασ ἡ βουλὴ ἄν μοι δοκεῖ προειποῦσα ὡσ τὸ λοιπὸν δεήσει διπλάσια ἱππάζεσθαι <καὶ> ὡσ τὸν μὴ δυνάμενον ἵππον ἀκολουθεῖν ἀποδοκιμάσει ἐπιτεῖναι ἂν τρέφειν τε ἄμεινον καὶ ἐπιμελεῖσθαι μᾶλλον τῶν ἵππων.

καὶ τοὺσ βιαίουσ δὲ ἵππουσ ἀγαθόν μοι δοκεῖ εἶναι προρρηθῆναι ὅτι ἀποδοκιμασθήσονται.

αὕτη γὰρ ἡ ἀπειλὴ πωλεύειν ἂν τοὺσ τοιούτουσ μᾶλλον παρορμήσειε καὶ ἱππωνεῖν σωφρονέστερον. ἀγαθὸν δὲ καὶ τοὺσ ἐν ταῖσ ἱππασίαισ λακτίζοντασ ἵππουσ προρρηθῆναι ὅτι ἀποδοκιμασθήσονται·

οὐδὲ γὰρ συντάττειν τοὺσ τοιούτουσ δυνατόν, ἀλλ’ ἀνάγκη, ἄν ποι ἐπὶ πολεμίουσ δέῃ ἐλαύνειν, ὑστάτουσ ἂν αὐτοὺσ ἕπεσθαι, ὥστε διὰ τὴν τοῦ ἵππου κακουργίαν ἄχρηστοσ καὶ ὁ ἱππεὺσ καθίσταται. ὡσ δ’ ἂν καὶ οἱ πόδεσ εἰε͂ν τῷ ἵππῳ κράτιστοι, εἰ μέν τισ ἄλλην ἔχει ῥᾴω καὶ εὐτελεστέραν ἄσκησιν, ἐκείνη ἔστω·

εἰ δὲ μή, ἐγώ φημι χρῆναι πεῖραν ἔχων χύδην καταβαλόντα λίθουσ τῶν ἐκ τῆσ ὁδοῦ ὅσον μνααίουσ καὶ πλέον καὶ μεῖον ἐν τούτοισ τὸν ἵππον καὶ ψήχειν καὶ ἐνιστάναι ὅταν ἀπὸ τῆσ φάτνησ ἀποβῇ· βαδίζων γὰρ ἐν τοῖσ λίθοισ οὔποτε ὁ ἵπποσ παύσεται οὔθ’ ὅταν ψήχηται οὔθ’ ὅταν μυωπίζηται. ὁ δὲ πειραθεὶσ τά τε ἄλλα ἃ λέγω πιστεύσει καὶ στρογγύλουσ τοὺσ πόδασ τοῦ ἵππου ὄψεται. ὁπότε γε μὴν οἱ ἵπποι εἰσὶν οἱούσ δεῖ, ὡσ ἂν αὐτοὶ οἱ ἱππεῖσ ἄριστοι γίγνοιντο, τοῦτο διηγήσομαι.

τὸ μὲν τοίνυν τοὺσ νέουσ αὐτῶν ἀναπηδᾶν ἐπὶ τοὺσ ἵππουσ πείθοιμεν ἂν αὐτοὺσ μανθάνειν· τὸν διδάξοντα δὲ παρασχὼν ἐπαίνου δικαίωσ ἂν τυγχάνοισ. τούσ γε μὴν πρεσβυτέρουσ τὸν Περσικὸν τρόπον ἀναβάλλεσθαι ὑπ’ ἄλλων προσεθίσασ καὶ τούτουσ ὠφελήσαισ ἄν. ὅπωσ γε μὴν ἐν παντοδαποῖσ χωρίοισ ἔποχοι οἱ ἱππεῖσ δυνήσονται εἶναι, τὸ μὲν πυκνὰ ἐξάγειν μὴ πολέμου ὄντοσ ἴσωσ ὀχληρόν·

συγκαλέσαντα δὲ χρὴ τοὺσ ἱππέασ συμβουλεῦσαι αὐτοῖσ μελετᾶν, καὶ ὅταν εἰσ χώραν ἐλαύνωσι καὶ ὅταν ἄλλοσέ ποι, ἐκβιβάζοντασ τῶν ὁδῶν καὶ ταχὺ ἐλαύνοντασ ἐν τόποισ παντοδαποῖσ. τοῦτο γὰρ ὠφελεῖ μὲν παραπλησίωσ τῷ ἐξάγειν, ὄχλον δ’ οὐχ ὁμοίωσ παρέχει. ἐπιτήδειον δὲ ὑπομιμνῄσκειν ὅτι καὶ ἡ πόλισ ἀνέχεται δαπανῶσα εἰσ τὸ ἱππικὸν ἐγγὺσ τετταράκοντα τάλαντα τοῦ ἐνιαυτοῦ, ὡσ ἢν πόλεμοσ γίγνηται, μὴ ζητεῖν δέῃ ἱππικόν, ἀλλ’ ἐξ ἑτοίμου ἔχῃ παρεσκευασμένῳ χρῆσθαι.

ταῦτα γὰρ ἐνθυμουμένουσ εἰκὸσ καὶ τοὺσ ἱππέασ μᾶλλον <ἂν> ἀσκεῖν τὴν ἱππικήν, ὅπωσ, ἢν πόλεμοσ ἐγείρηται, μὴ ἀμελετήτουσ ὄντασ ἀγωνίζεσθαι δέῃ περί τε τῆσ πόλεωσ καὶ περὶ εὐκλείασ καὶ περὶ τῆσ ψυχῆσ. ἀγαθὸν δὲ καὶ τοῦτο προειπεῖν τοῖσ ἱππεῦσιν, ὅτι ἐξάξεισ ποτὲ καὶ σὺ αὐτοὺσ καὶ διὰ παντοίων χωρίων ἡγήσῃ.

καὶ ἐν ταῖσ μελέταισ δὲ ταῖσ πρὸ τῆσ ἀνθιππασίασ καλὸν ἐξάγειν ἄλλοτ’ εἰσ ἀλλοῖον τόπον· καὶ γὰρ τοῖσ ἱππεῦσι καὶ τοῖσ ἵπποισ βέλτιον. ἀκοντίζειν γε μὴν ἀπὸ τῶν ἵππων ὧδ’ ἂν πλεῖστοι μοι δοκοῦσι μελετᾶν, εἰ τοῦτ’ αὖ προείποισ τοῖσ φυλάρχοισ, ὅτι αὐτοὺσ δεήσει ἡγουμένουσ τοῖσ τῆσ φυλῆσ ἀκοντισταῖσ ἐλαύνειν ἐπὶ τὸ ἀκόντιον.

φιλοτιμοῖντο γὰρ ἄν, ᾗ τὸ εἰκόσ, ὡσ πλείστουσ ἕκαστοσ ἀποδεῖξαι ἀκοντιστὰσ τῇ πόλει. ἀλλὰ μὴν <καὶ> τοῦ καλῶσ γε ὁπλισθῆναι τοὺσ ἱππέασ οἱ φύλαρχοι ἄν μοι δοκοῦσι μέγιστον συλλαμβάνειν, εἰ πεισθείησαν ὅτι πολύ ἐστι πρὸσ τῆσ πόλεωσ εὐδοξότερον τῇ τῆσ φυλῆσ λαμπρότητι κεκοσμῆσθαι ἢ μόνον τῇ ἑαυτῶν στολῇ.

εἰκὸσ δὲ μὴ δυσπείστουσ εἶναι αὐτοὺσ τὰ τοιαῦτα, οἵ γε φυλαρχεῖν ἐπεθύμησαν δόξησ καὶ τιμῆσ ὀρεγόμενοι, δυνατοὶ δ’ εἰσὶ καὶ τὰ ἐν τῷ νόμῳ πορίσαι καὶ ἄνευ τοῦ αὐτοὶ δαπανᾶν τῷ μισθῷ ἐπαναγκάζοντεσ κατὰ τὸν νόμον ὁπλίζεσθαι.

εἴσ γε μὴν τὸ εὐπειθεῖσ εἶναι τοὺσ ἀρχομένουσ μέγα μὲν τὸ καὶ λόγῳ διδάσκειν ὅσα ἀγαθὰ ἔνι ἐν τῷ πειθαρχεῖν, μέγα δὲ καὶ τὸ ἔργῳ κατὰ τὸν νόμον πλεονεκτεῖν μὲν ποιεῖν τοὺσ εὐτάκτουσ, μειονεκτεῖν δὲ ἐν πᾶσι τοὺσ ἀτακτοῦντασ.

ἰσχυροτάτη δέ μοι δοκεῖ εἶναι παρόρμησισ τῶν φυλάρχων εἰσ τὸ φιλοτιμεῖσθαι αὐτοὺσ καλῶσ παρεσκευασμένησ ἕκαστον τῆσ φυλῆσ ἡγεῖσθαι, <εἰ> τοὺσ ἀμφὶ σὲ προδρόμουσ κοσμήσαισ μὲν ὅπλοισ ὡσ κάλλιστα, ἀκοντίζειν δὲ μελετᾶν ἐξαναγκάσαισ ὡσ μάλιστα, ἡγοῖο δὲ αὐτοῖσ ἐπὶ τὸ ἀκόντιον αὐτὸσ εὖ μάλα μεμελετηκώσ.

εἰ δὲ καὶ ἆθλά τισ δύναιτο προτιθέναι ταῖσ φυλαῖσ πάντων ὁπόσα ἀγαθὰ νομίζουσιν ἀσκεῖσθαι ἐν ταῖσ θέαισ ὑπὸ τοῦ ἱππικοῦ, τοῦτο πάντασ οἶμαι Ἀθηναίουσ γε μάλιστ’ ἂν προτρέπειν εἰσ φιλονικίαν.

δῆλον δὲ τοῦτο καὶ ἐν τοῖσ χοροῖσ, ὡσ μικρῶν ἄθλων ἕνεκεν πολλοὶ μὲν πόνοι, μεγάλαι δὲ δαπάναι τελοῦνται. τοὺσ μέντοι κριτὰσ τοιούτουσ δεῖ εὑρίσκειν παρ’ οἷσ νικῶντεσ μάλιστ’ ἂν ἀγάλλοιντο.

SEARCH

MENU NAVIGATION