Plato, Parmenides, Philebus, Symposium, Phaedrus, Φαῖδρος

(플라톤, Parmenides, Philebus, Symposium, Phaedrus, Φαῖδρος)

ὦ φίλε Φαῖδρε, ποῖ δὴ καὶ πόθεν; παρὰ Λυσίου, ὦ Σώκρατεσ, τοῦ Κεφάλου, πορεύομαι δὲ πρὸσ περίπατον ἔξω τείχουσ· συχνὸν γὰρ ἐκεῖ διέτριψα χρόνον καθήμενοσ ἐξ ἑωθινοῦ. τῷ δὲ σῷ καὶ ἐμῷ ἑταίρῳ πειθόμενοσ Ἀκουμενῷ κατὰ τὰσ ὁδοὺσ ποιοῦμαι τοὺσ περιπάτουσ· φησὶ γὰρ ἀκοπωτέρουσ εἶναι τῶν ἐν τοῖσ δρόμοισ. καλῶσ γάρ, ὦ ἑταῖρε, λέγει.

ἀτὰρ Λυσίασ ἦν, ὡσ ἐοίκεν, ἐν ἄστει. ναί, παρ’ Ἐπικράτει, ἐν τῇδε τῇ πλησίον τοῦ Ὀλυμπίου οἰκίᾳ τῇ Μορυχίᾳ. τίσ οὖν δὴ ἦν ἡ διατριβή; ἢ δῆλον ὅτι τῶν λόγων ὑμᾶσ Λυσίασ εἱστία; πεύσῃ, εἴ σοι σχολὴ προϊόντι ἀκούειν. τί δέ; οὐκ ἂν οἰεί με κατὰ Πίνδαρον "καὶ ἀσχολίασ ὑπέρτερον" πρᾶγμα ποιήσασθαι τὸ τεήν τε καὶ Λυσίου διατριβὴν ἀκοῦσαι; πρόαγε δή.

λέγοισ ἄν. καὶ μήν, ὦ Σώκρατεσ, προσήκουσα γέ σοι ἡ ἀκοή· ὁ γάρ τοι λόγοσ ἦν, περὶ ὃν διετρίβομεν, οὐκ οἶδ’ ὅντινα τρόπον ἐρωτικόσ. γέγραφε γὰρ δὴ ὁ Λυσίασ πειρώμενόν τινα τῶν καλῶν, οὐχ ὑπ’ ἐραστοῦ δέ, ἀλλ’ αὐτὸ δὴ τοῦτο καὶ κεκόμψευται· λέγει γὰρ ὡσ χαριστέον μὴ ἐρῶντι μᾶλλον ἢ ἐρῶντι. ὢ γενναῖοσ. εἴθε γράψειεν ὡσ χρὴ πένητι μᾶλλον ἢ πλουσίῳ, καὶ πρεσβυτέρῳ ἢ νεωτέρῳ, καὶ ὅσα ἄλλα ἐμοί τε πρόσεστι καὶ τοῖσ πολλοῖσ ἡμῶν· ἦ γὰρ ἂν ἀστεῖοι καὶ δημωφελεῖσ εἰε͂ν οἱ λόγοι.

ἔγωγ’ οὖν οὕτωσ ἐπιτεθύμηκα ἀκοῦσαι, ὥστ’ ἐὰν βαδίζων ποιῇ τὸν περίπατον Μέγαράδε καὶ κατὰ Ἡρόδικον προσβὰσ τῷ τείχει πάλιν ἀπίῃσ, οὐ μή σου ἀπολειφθῶ. πῶσ λέγεισ, ὦ βέλτιστε Σώκρατεσ; οἰεί με, ἃ Λυσίασ ἐν πολλῷ χρόνῳ κατὰ σχολὴν συνέθηκε, δεινότατοσ ὢν τῶν νῦν γράφειν, ταῦτα ἰδιώτην ὄντα ἀπομνημονεύσειν ἀξίωσ ἐκείνου; πολλοῦ γε δέω·

καίτοι ἐβουλόμην γ’ ἂν μᾶλλον ἤ μοι πολὺ χρυσίον γενέσθαι. ὦ Φαῖδρε, εἰ ἐγὼ Φαῖδρον ἀγνοῶ, καὶ ἐμαυτοῦ ἐπιλέλησμαι. ἀλλὰ γὰρ οὐδέτερά ἐστι τούτων· εὖ οἶδα ὅτι Λυσίου λόγον ἀκούων ἐκεῖνοσ οὐ μόνον ἅπαξ ἤκουσεν, ἀλλὰ πολλάκισ ἐπαναλαμβάνων ἐκέλευέν οἱ λέγειν, ὁ δὲ ἐπείθετο προθύμωσ. τῷ δὲ οὐδὲ ταῦτα ἦν ἱκανά, ἀλλὰ τελευτῶν παραλαβὼν τὸ βιβλίον ἃ μάλιστα ἐπεθύμει ἐπεσκόπει, καὶ τοῦτο δρῶν ἐξ ἑωθινοῦ καθήμενοσ ἀπειπὼν εἰσ περίπατον ᾔει, ὡσ μὲν ἐγὼ οἶμαι, νὴ τὸν κύνα, ἐξεπιστάμενοσ τὸν λόγον, εἰ μὴ πάνυ τι ἦν μακρόσ.

ἐπορεύετο δ’ ἐκτὸσ τείχουσ ἵνα μελετῴη. ἀπαντήσασ δὲ τῷ νοσοῦντι περὶ λόγων ἀκοήν, ἰδὼν μέν, ἰδών, ἥσθη ὅτι ἕξοι τὸν συγκορυβαντιῶντα, καὶ προάγειν ἐκέλευε. δεομένου δὲ λέγειν τοῦ τῶν λόγων ἐραστοῦ, ἐθρύπτετο ὡσ δὴ οὐκ ἐπιθυμῶν λέγειν·

τελευτῶν δὲ ἔμελλε καὶ εἰ μή τισ ἑκὼν ἀκούοι βίᾳ ἐρεῖν. σὺ οὖν, ὦ Φαῖδρε, αὐτοῦ δεήθητι ὅπερ τάχα πάντωσ ποιήσει νῦν ἤδη ποιεῖν. ἐμοὶ ὡσ ἀληθῶσ πολὺ κράτιστόν ἐστιν οὕτωσ ὅπωσ δύναμαι λέγειν, ὥσ μοι δοκεῖσ σὺ οὐδαμῶσ με ἀφήσειν πρὶν ἂν εἴπω ἁμῶσ γέ πωσ. πάνυ γάρ σοι ἀληθῆ δοκῶ. οὑτωσὶ τοίνυν ποιήσω.

τῷ ὄντι γάρ, ὦ Σώκρατεσ, παντὸσ μᾶλλον τά γε ῥήματα οὐκ ἐξέμαθον· τὴν μέντοι διάνοιαν σχεδὸν ἁπάντων, οἷσ ἔφη διαφέρειν τὰ τοῦ ἐρῶντοσ ἢ τὰ τοῦ μή, ἐν κεφαλαίοισ ἕκαστον ἐφεξῆσ δίειμι, ἀρξάμενοσ ἀπὸ τοῦ πρώτου. δείξασ γε πρῶτον, ὦ φιλότησ, τί ἄρα ἐν τῇ ἀριστερᾷ ἔχεισ ὑπὸ τῷ ἱματίῳ· τοπάζω γάρ σε ἔχειν τὸν λόγον αὐτόν. εἰ δὲ τοῦτό ἐστιν, οὑτωσὶ διανοοῦ περὶ ἐμοῦ, ὡσ ἐγώ σε πάνυ μὲν φιλῶ, παρόντοσ δὲ καὶ Λυσίου, ἐμαυτόν σοι ἐμμελετᾶν παρέχειν οὐ πάνυ δέδοκται. ἀλλ’ ἴθι, δείκνυε.

παῦε. ἐκκέκρουκάσ με ἐλπίδοσ, ὦ Σώκρατεσ, ἣν εἶχον ἐν σοὶ ὡσ ἐγγυμνασόμενοσ. ἀλλὰ ποῦ δὴ βούλει καθιζόμενοι ἀναγνῶμεν; δεῦρ’ ἐκτραπόμενοι κατὰ τὸν Ἰλισὸν ἰώμεν, εἶτα ὅπου ἂν δόξῃ ἐν ἡσυχίᾳ καθιζησόμεθα.

εἰσ καιρόν, ὡσ ἐοίκεν, ἀνυπόδητοσ ὢν ἔτυχον· σὺ μὲν γὰρ δὴ ἀεί. ῥᾷστον οὖν ἡμῖν κατὰ τὸ ὑδάτιον βρέχουσι τοὺσ πόδασ ἰέναι, καὶ οὐκ ἀηδέσ, ἄλλωσ τε καὶ τήνδε τὴν ὡρ́αν τοῦ ἔτουσ τε καὶ τῆσ ἡμέρασ. πρόαγε δή, καὶ σκόπει ἅμα ὅπου καθιζησόμεθα. ὁρᾷσ οὖν ἐκείνην τὴν ὑψηλοτάτην πλάτανον; τί μήν; ἐκεῖ σκιά τ’ ἐστὶν καὶ πνεῦμα μέτριον, καὶ πόα καθίζεσθαι ἢ ἂν βουλώμεθα κατακλινῆναι.

προάγοισ ἄν. εἰπέ μοι, ὦ Σώκρατεσ, οὐκ ἐνθένδε μέντοι ποθὲν ἀπὸ τοῦ Ἰλισοῦ λέγεται ὁ Βορέασ τὴν Ὠρείθυιαν ἁρπάσαι; λέγεται γάρ. ἆρ’ οὖν ἐνθένδε; χαρίεντα γοῦν καὶ καθαρὰ καὶ διαφανῆ τὰ ὑδάτια φαίνεται, καὶ ἐπιτήδεια κόραισ παίζειν παρ’ αὐτά. οὔκ, ἀλλὰ κάτωθεν ὅσον δύ’ ἢ τρία στάδια, ᾗ πρὸσ τὸ ἐν Ἄγρασ διαβαίνομεν·

καὶ πού τίσ ἐστι βωμὸσ αὐτόθι Βορέου. οὐ πάνυ νενόηκα· ἀλλ’ εἰπὲ πρὸσ Διόσ, ὦ Σώκρατεσ, σὺ τοῦτο τὸ μυθολόγημα πείθῃ ἀληθὲσ εἶναι; ἀλλ’ εἰ ἀπιστοίην, ὥσπερ οἱ σοφοί, οὐκ ἂν ἄτοποσ εἰήν, εἶτα σοφιζόμενοσ φαίην αὐτὴν πνεῦμα Βορέου κατὰ τῶν πλησίον πετρῶν σὺν Φαρμακείᾳ παίζουσαν ὦσαι, καὶ οὕτω δὴ τελευτήσασαν λεχθῆναι ὑπὸ τοῦ Βορέου ἀνάρπαστον γεγονέναι ‐ ἢ ἐξ Ἀρείου πάγου· λέγεται γὰρ αὖ καὶ οὗτοσ ὁ λόγοσ, ὡσ ἐκεῖθεν ἀλλ’ οὐκ ἐνθένδε ἡρπάσθη.

ἐγὼ δέ, ὦ Φαῖδρε, ἄλλωσ μὲν τὰ τοιαῦτα χαρίεντα ἡγοῦμαι, λίαν δὲ δεινοῦ καὶ ἐπιπόνου καὶ οὐ πάνυ εὐτυχοῦσ ἀνδρόσ, κατ’ ἄλλο μὲν οὐδέν, ὅτι δ’ αὐτῷ ἀνάγκη μετὰ τοῦτο τὸ τῶν Ἱπποκενταύρων εἶδοσ ἐπανορθοῦσθαι, καὶ αὖθισ τὸ τῆσ Χιμαίρασ, καὶ ἐπιρρεῖ δὲ ὄχλοσ τοιούτων Γοργόνων καὶ Πηγάσων καὶ ἄλλων ἀμηχάνων πλήθη τε καὶ ἀτοπίαι τερατολόγων τινῶν φύσεων· αἷσ εἴ τισ ἀπιστῶν προσβιβᾷ κατὰ τὸ εἰκὸσ ἕκαστον, ἅτε ἀγροίκῳ τινὶ σοφίᾳ χρώμενοσ, πολλῆσ αὐτῷ σχολῆσ δεήσει.

ἐμοὶ δὲ πρὸσ αὐτὰ οὐδαμῶσ ἐστι σχολή· τὸ δὲ αἴτιον, ὦ φίλε, τούτου τόδε. οὐ δύναμαί πω κατὰ τὸ Δελφικὸν γράμμα γνῶναι ἐμαυτόν· γελοῖον δή μοι φαίνεται τοῦτο ἔτι ἀγνοοῦντα τὰ ἀλλότρια σκοπεῖν. ὅθεν δὴ χαίρειν ἐάσασ ταῦτα, πειθόμενοσ δὲ τῷ νομιζομένῳ περὶ αὐτῶν, ὃ νυνδὴ ἔλεγον, σκοπῶ οὐ ταῦτα ἀλλ’ ἐμαυτόν, εἴτε τι θηρίον ὂν τυγχάνω Τυφῶνοσ πολυπλοκώτερον καὶ μᾶλλον ἐπιτεθυμμένον, εἴτε ἡμερώτερόν τε καὶ ἁπλούστερον ζῷον, θείασ τινὸσ καὶ ἀτύφου μοίρασ φύσει μετέχον. ἀτάρ, ὦ ἑταῖρε, μεταξὺ τῶν λόγων, ἆρ’ οὐ τόδε ἦν τὸ δένδρον ἐφ’ ὅπερ ἦγεσ ἡμᾶσ;

τοῦτο μὲν οὖν αὐτό.

νὴ τὴν Ἥραν, καλή γε ἡ καταγωγή. ἥ τε γὰρ πλάτανοσ αὕτη μάλ’ ἀμφιλαφήσ τε καὶ ὑψηλή, τοῦ τε ἄγνου τὸ ὕψοσ καὶ τὸ σύσκιον πάγκαλον, καὶ ὡσ ἀκμὴν ἔχει τῆσ ἄνθησ, ὡσ ἂν εὐωδέστατον παρέχοι τὸν τόπον· ἥ τε αὖ πηγὴ χαριεστάτη ὑπὸ τῆσ πλατάνου ῥεῖ μάλα ψυχροῦ ὕδατοσ, ὥστε γε τῷ ποδὶ τεκμήρασθαι. Νυμφῶν τέ τινων καὶ Ἀχελῴου ἱερὸν ἀπὸ τῶν κορῶν τε καὶ ἀγαλμάτων ἐοίκεν εἶναι. εἰ δ’ αὖ βούλει, τὸ εὔπνουν τοῦ τόπου ὡσ ἀγαπητὸν καὶ σφόδρα ἡδύ·

θερινόν τε καὶ λιγυρὸν ὑπηχεῖ τῷ τῶν τεττίγων χορῷ. πάντων δὲ κομψότατον τὸ τῆσ πόασ, ὅτι ἐν ἠρέμα προσάντει ἱκανὴ πέφυκε κατακλινέντι τὴν κεφαλὴν παγκάλωσ ἔχειν. ὥστε ἄριστά σοι ἐξενάγηται, ὦ φίλε Φαῖδρε. σὺ δέ γε, ὦ θαυμάσιε, ἀτοπώτατόσ τισ φαίνῃ. ἀτεχνῶσ γάρ, ὃ λέγεισ, ξεναγουμένῳ τινὶ καὶ οὐκ ἐπιχωρίῳ ἐοίκασ· οὕτωσ ἐκ τοῦ ἄστεοσ οὔτ’ εἰσ τὴν ὑπερορίαν ἀποδημεῖσ, οὔτ’ ἔξω τείχουσ ἔμοιγε δοκεῖσ τὸ παράπαν ἐξιέναι.

συγγίγνωσκέ μοι, ὦ ἄριστε. φιλομαθὴσ γάρ εἰμι· τὰ μὲν οὖν χωρία καὶ τὰ δένδρα οὐδέν μ’ ἐθέλει διδάσκειν, οἱ δ’ ἐν τῷ ἄστει ἄνθρωποι. σὺ μέντοι δοκεῖσ μοι τῆσ ἐμῆσ ἐξόδου τὸ φάρμακον ηὑρηκέναι. ὥσπερ γὰρ οἱ τὰ πεινῶντα θρέμματα θαλλὸν ἤ τινα καρπὸν προσείοντεσ ἄγουσιν, σὺ ἐμοὶ λόγουσ οὕτω προτείνων ἐν βιβλίοισ τήν τε Ἀττικὴν φαίνῃ περιάξειν ἅπασαν καὶ ὅποι ἂν ἄλλοσε βούλῃ. νῦν δ’ οὖν ἐν τῷ παρόντι δεῦρ’ ἀφικόμενοσ ἐγὼ μέν μοι δοκῶ κατακείσεσθαι, σὺ δ’ ἐν ὁποίῳ σχήματι οἰεί ῥᾷστα ἀναγνώσεσθαι, τοῦθ’ ἑλόμενοσ ἀναγίγνωσκε. ἄκουε δή.

περὶ μὲν τῶν ἐμῶν πραγμάτων ἐπίστασαι, καὶ ὡσ νομίζω συμφέρειν ἡμῖν γενομένων τούτων ἀκήκοασ·

ἀξιῶ δὲ μὴ διὰ τοῦτο ἀτυχῆσαι ὧν δέομαι, ὅτι οὐκ ἐραστὴσ ὤν σου τυγχάνω. ὡσ ἐκείνοισ μὲν τότε μεταμέλει ὧν ἂν εὖ ποιήσωσιν, ἐπειδὰν τῆσ ἐπιθυμίασ παύσωνται·

τοῖσ δὲ οὐκ ἔστι χρόνοσ ἐν ᾧ μεταγνῶναι προσήκει. οὐ γὰρ ὑπ’ ἀνάγκησ ἀλλ’ ἑκόντεσ, ὡσ ἂν ἄριστα περὶ τῶν οἰκείων βουλεύσαιντο, πρὸσ τὴν δύναμιν τὴν αὑτῶν εὖ ποιοῦσιν. ἔτι δὲ οἱ μὲν ἐρῶντεσ σκοποῦσιν ἅ τε κακῶσ διέθεντο τῶν αὑτῶν διὰ τὸν ἔρωτα καὶ ἃ πεποιήκασιν εὖ, καὶ ὃν εἶχον πόνον προστιθέντεσ ἡγοῦνται πάλαι τὴν ἀξίαν ἀποδεδωκέναι χάριν τοῖσ ἐρωμένοισ· τοῖσ δὲ μὴ ἐρῶσιν οὔτε τὴν τῶν οἰκείων ἀμέλειαν διὰ τοῦτο ἔστιν προφασίζεσθαι, οὔτε τοὺσ παρεληλυθότασ πόνουσ ὑπολογίζεσθαι, οὔτε τὰσ πρὸσ τοὺσ προσήκοντασ διαφορὰσ αἰτιάσασθαι·

ὥστε περιῃρημένων τοσούτων κακῶν οὐδὲν ὑπολείπεται ἀλλ’ ἢ ποιεῖν προθύμωσ ὅτι ἂν αὐτοῖσ οἰώνται πράξαντεσ χαριεῖσθαι. ἔτι δὲ εἰ διὰ τοῦτο ἄξιον τοὺσ ἐρῶντασ περὶ πολλοῦ ποιεῖσθαι, ὅτι τούτουσ μάλιστά φασιν φιλεῖν ὧν ἂν ἐρῶσιν, καὶ ἕτοιμοί εἰσι καὶ ἐκ τῶν λόγων καὶ ἐκ τῶν ἔργων τοῖσ ἄλλοισ ἀπεχθανόμενοι τοῖσ ἐρωμένοισ χαρίζεσθαι, ῥᾴδιον γνῶναι, εἰ ἀληθῆ λέγουσιν, ὅτι ὅσων ἂν ὕστερον ἐρασθῶσιν, ἐκείνουσ αὐτῶν περὶ πλείονοσ ποιήσονται, καὶ δῆλον ὅτι, ἐὰν ἐκείνοισ δοκῇ, καὶ τούτουσ κακῶσ ποιήσουσιν. καίτοι πῶσ εἰκόσ ἐστι τοιοῦτον πρᾶγμα προέσθαι τοιαύτην ἔχοντι συμφοράν, ἣν οὐδ’ ἂν ἐπιχειρήσειεν οὐδεὶσ ἔμπειροσ ὢν ἀποτρέπειν;

καὶ γὰρ αὐτοὶ ὁμολογοῦσι νοσεῖν μᾶλλον ἢ σωφρονεῖν, καὶ εἰδέναι ὅτι κακῶσ φρονοῦσιν, ἀλλ’ οὐ δύνασθαι αὑτῶν κρατεῖν·

ὥστε πῶσ ἂν εὖ φρονήσαντεσ ταῦτα καλῶσ ἔχειν ἡγήσαιντο περὶ ὧν οὕτω διακείμενοι βουλεύονται; καὶ μὲν δὴ εἰ μὲν ἐκ τῶν ἐρώντων τὸν βέλτιστον αἱροῖο, ἐξ ὀλίγων ἄν σοι ἡ ἔκλεξισ εἰή· εἰ δ’ ἐκ τῶν ἄλλων τὸν σαυτῷ ἐπιτηδειότατον, ἐκ πολλῶν· πλείων ἐλπὶσ ἐν τοῖσ πολλοῖσ ὄντα τυχεῖν τὸν ἄξιον τῆσ σῆσ φιλίασ.

εἰ τοίνυν τὸν νόμον τὸν καθεστηκότα δέδοικασ, μὴ πυθομένων τῶν ἀνθρώπων ὄνειδόσ σοι γένηται, εἰκόσ ἐστι τοὺσ μὲν ἐρῶντασ, οὕτωσ ἂν οἰομένουσ καὶ ὑπὸ τῶν ἄλλων ζηλοῦσθαι ὥσπερ αὐτοὺσ ὑφ’ αὑτῶν, ἐπαρθῆναι τῷ λέγειν καὶ φιλοτιμουμένουσ ἐπιδείκνυσθαι πρὸσ ἅπαντασ ὅτι οὐκ ἄλλωσ αὐτοῖσ πεπόνηται·

τοὺσ δὲ μὴ ἐρῶντασ, κρείττουσ αὑτῶν ὄντασ, τὸ βέλτιστον ἀντὶ τῆσ δόξησ τῆσ παρὰ τῶν ἀνθρώπων αἱρεῖσθαι.

ἔτι δὲ τοὺσ μὲν ἐρῶντασ πολλοὺσ ἀνάγκη πυθέσθαι καὶ ἰδεῖν ἀκολουθοῦντασ τοῖσ ἐρωμένοισ καὶ ἔργον τοῦτο ποιουμένουσ, ὥστε ὅταν ὀφθῶσι διαλεγόμενοι ἀλλήλοισ, τότε αὐτοὺσ οἰόνται ἢ γεγενημένησ ἢ μελλούσησ ἔσεσθαι τῆσ ἐπιθυμίασ συνεῖναι· τοὺσ δὲ μὴ ἐρῶντασ οὐδ’ αἰτιᾶσθαι διὰ τὴν συνουσίαν ἐπιχειροῦσιν, εἰδότεσ ὅτι ἀναγκαῖόν ἐστιν ἢ διὰ φιλίαν τῳ διαλέγεσθαι ἢ δι’ ἄλλην τινὰ ἡδονήν.

καὶ μὲν δὴ εἴ σοι δέοσ παρέστηκεν ἡγουμένῳ χαλεπὸν εἶναι φιλίαν συμμένειν, καὶ ἄλλῳ μὲν τρόπῳ διαφορᾶσ γενομένησ κοινὴν <ἂν> ἀμφοτέροισ καταστῆναι τὴν συμφοράν, προεμένου δέ σου ἃ περὶ πλείστου ποιῇ μεγάλην ἄν σοι βλάβην ἂν γενέσθαι, εἰκότωσ ἂν τοὺσ ἐρῶντασ μᾶλλον ἂν φοβοῖο· πολλὰ γὰρ αὐτούσ ἐστι τὰ λυποῦντα, καὶ πάντ’ ἐπὶ τῇ αὑτῶν βλάβῃ νομίζουσι γίγνεσθαι.

διόπερ καὶ τὰσ πρὸσ τοὺσ ἄλλουσ τῶν ἐρωμένων συνουσίασ ἀποτρέπουσιν, φοβούμενοι τοὺσ μὲν οὐσίαν κεκτημένουσ μὴ χρήμασιν αὐτοὺσ ὑπερβάλωνται, τοὺσ δὲ πεπαιδευμένουσ μὴ συνέσει κρείττουσ γένωνται· τῶν δὲ ἄλλο τι κεκτημένων ἀγαθὸν τὴν δύναμιν ἑκάστου φυλάττονται. πείσαντεσ μὲν οὖν ἀπεχθέσθαι σε τούτοισ εἰσ ἐρημίαν φίλων καθιστᾶσιν, ἐὰν δὲ τὸ σεαυτοῦ σκοπῶν ἄμεινον ἐκείνων φρονῇσ, ἥξεισ αὐτοῖσ εἰσ διαφοράν·

πλείων ἐλπὶσ φιλίαν αὐτοῖσ ἐκ τοῦ πράγματοσ ἢ ἔχθραν γενέσθαι.

καὶ μὲν δὴ τῶν μὲν ἐρώντων πολλοὶ πρότερον τοῦ σώματοσ ἐπεθύμησαν ἢ τὸν τρόπον ἔγνωσαν καὶ τῶν ἄλλων οἰκείων ἔμπειροι ἐγένοντο, ὥστε ἄδηλον αὐτοῖσ εἰ ἔτι τότε βουλήσονται φίλοι εἶναι, ἐπειδὰν τῆσ ἐπιθυμίασ παύσωνται·

τοῖσ δὲ μὴ ἐρῶσιν, οἳ καὶ πρότερον ἀλλήλοισ φίλοι ὄντεσ ταῦτα ἔπραξαν, οὐκ ἐξ ὧν ἂν εὖ πάθωσι ταῦτα εἰκὸσ ἐλάττω τὴν φιλίαν αὐτοῖσ ποιῆσαι, ἀλλὰ ταῦτα μνημεῖα καταλειφθῆναι τῶν μελλόντων ἔσεσθαι.

καὶ μὲν δὴ βελτίονί σοι προσήκει γενέσθαι ἐμοὶ πειθομένῳ ἢ ἐραστῇ. ἐκεῖνοι μὲν γὰρ καὶ παρὰ τὸ βέλτιστον τά τε λεγόμενα καὶ τὰ πραττόμενα ἐπαινοῦσιν, τὰ μὲν δεδιότεσ μὴ ἀπέχθωνται, τὰ δὲ καὶ αὐτοὶ χεῖρον διὰ τὴν ἐπιθυμίαν γιγνώσκοντεσ. τοιαῦτα γὰρ ὁ ἔρωσ ἐπιδείκνυται·

δυστυχοῦντασ μέν, ἃ μὴ λύπην τοῖσ ἄλλοισ παρέχει, ἀνιαρὰ ποιεῖ νομίζειν· εὐτυχοῦντασ δὲ καὶ τὰ μὴ ἡδονῆσ ἄξια παρ’ ἐκείνων ἐπαίνου ἀναγκάζει τυγχάνειν· ὥστε πολὺ μᾶλλον ἐλεεῖν τοῖσ ἐρωμένοισ ἢ ζηλοῦν αὐτοὺσ προσήκει. ἐὰν δέ μοι πείθῃ, πρῶτον μὲν οὐ τὴν παροῦσαν ἡδονὴν θεραπεύων συνέσομαί σοι, ἀλλὰ καὶ τὴν μέλλουσαν ὠφελίαν ἔσεσθαι, οὐχ ὑπ’ ἔρωτοσ ἡττώμενοσ ἀλλ’ ἐμαυτοῦ κρατῶν, οὐδὲ διὰ σμικρὰ ἰσχυρὰν ἔχθραν ἀναιρούμενοσ ἀλλὰ διὰ μεγάλα βραδέωσ ὀλίγην ὀργὴν ποιούμενοσ, τῶν μὲν ἀκουσίων συγγνώμην ἔχων, τὰ δὲ ἑκούσια πειρώμενοσ ἀποτρέπειν· ταῦτα γάρ ἐστι φιλίασ πολὺν χρόνον ἐσομένησ τεκμήρια.

ἐνθυμεῖσθαι χρὴ ὅτι οὔτ’ ἂν τοὺσ ὑεῖσ περὶ πολλοῦ ἐποιούμεθα οὔτ’ ἂν τοὺσ πατέρασ καὶ τὰσ μητέρασ, οὔτ’ ἂν πιστοὺσ φίλουσ ἐκεκτήμεθα, οἳ οὐκ ἐξ ἐπιθυμίασ τοιαύτησ γεγόνασιν ἀλλ’ ἐξ ἑτέρων ἐπιτηδευμάτων.

ἔτι δὲ εἰ χρὴ τοῖσ δεομένοισ μάλιστα χαρίζεσθαι, προσήκει καὶ τοῖσ ἄλλοισ μὴ τοὺσ βελτίστουσ ἀλλὰ τοὺσ ἀπορωτάτουσ εὖ ποιεῖν·

μεγίστων γὰρ ἀπαλλαγέντεσ κακῶν πλείστην χάριν αὐτοῖσ εἴσονται. καὶ μὲν δὴ καὶ ἐν ταῖσ ἰδίαισ δαπάναισ οὐ τοὺσ φίλουσ ἄξιον παρακαλεῖν, ἀλλὰ τοὺσ προσαιτοῦντασ καὶ τοὺσ δεομένουσ πλησμονῆσ· ἐκεῖνοι γὰρ καὶ ἀγαπήσουσιν καὶ ἀκολουθήσουσιν καὶ ἐπὶ τὰσ θύρασ ἥξουσι καὶ μάλιστα ἡσθήσονται καὶ οὐκ ἐλαχίστην χάριν εἴσονται καὶ πολλὰ ἀγαθὰ αὐτοῖσ εὔξονται.

ἀλλ’ ἴσωσ προσήκει οὐ τοῖσ σφόδρα δεομένοισ χαρίζεσθαι, ἀλλὰ τοῖσ μάλιστα ἀποδοῦναι χάριν δυναμένοισ· οὐδὲ τοῖσ προσαιτοῦσι μόνον, ἀλλὰ τοῖσ τοῦ πράγματοσ ἀξίοισ· οὐδὲ ὅσοι τῆσ σῆσ ὡρ́ασ ἀπολαύσονται, ἀλλ’ οἵτινεσ πρεσβυτέρῳ γενομένῳ τῶν σφετέρων ἀγαθῶν μεταδώσουσιν·

οὐδὲ οἳ διαπραξάμενοι πρὸσ τοὺσ ἄλλουσ φιλοτιμήσονται, ἀλλ’ οἵτινεσ αἰσχυνόμενοι πρὸσ ἅπαντασ σιωπήσονται· οὐδὲ τοῖσ ὀλίγον χρόνον σπουδάζουσιν, ἀλλὰ τοῖσ ὁμοίωσ διὰ παντὸσ τοῦ βίου φίλοισ ἐσομένοισ· οὐδὲ οἵτινεσ παυόμενοι τῆσ ἐπιθυμίασ ἔχθρασ πρόφασιν ζητήσουσιν, ἀλλ’ οἳ παυσαμένου τῆσ ὡρ́ασ τότε τὴν αὑτῶν ἀρετὴν ἐπιδείξονται. σὺ οὖν τῶν τε εἰρημένων μέμνησο καὶ ἐκεῖνο ἐνθυμοῦ, ὅτι τοὺσ μὲν ἐρῶντασ οἱ φίλοι νουθετοῦσιν ὡσ ὄντοσ κακοῦ τοῦ ἐπιτηδεύματοσ, τοῖσ δὲ μὴ ἐρῶσιν οὐδεὶσ πώποτε τῶν οἰκείων ἐμέμψατο ὡσ διὰ τοῦτο κακῶσ βουλευομένοισ περὶ ἑαυτῶν.

ἴσωσ ἂν οὖν ἔροιό με εἰ ἅπασίν σοι παραινῶ τοῖσ μὴ ἐρῶσι χαρίζεσθαι.

ἐγὼ μὲν οἶμαι οὐδ’ ἂν τὸν ἐρῶντα πρὸσ ἅπαντάσ σε κελεύειν τοὺσ ἐρῶντασ ταύτην ἔχειν τὴν διάνοιαν. οὔτε γὰρ τῷ λαμβάνοντι χάριτοσ ἴσησ ἄξιον, οὔτε σοὶ βουλομένῳ τοὺσ ἄλλουσ λανθάνειν ὁμοίωσ δυνατόν·

δεῖ δὲ βλάβην μὲν ἀπ’ αὐτοῦ μηδεμίαν, ὠφελίαν δὲ ἀμφοῖν γίγνεσθαι. ἐγὼ μὲν οὖν ἱκανά μοι νομίζω τὰ εἰρημένα· εἰ δ’ ἔτι <τι> σὺ ποθεῖσ, ἡγούμενοσ παραλελεῖφθαι, ἐρώτα. τί σοι φαίνεται, ὦ Σώκρατεσ, ὁ λόγοσ; οὐχ ὑπερφυῶσ τά τε ἄλλα καὶ τοῖσ ὀνόμασιν εἰρῆσθαι; δαιμονίωσ μὲν οὖν, ὦ ἑταῖρε, ὥστε με ἐκπλαγῆναι.

καὶ τοῦτο ἐγὼ ἔπαθον διὰ σέ, ὦ Φαῖδρε, πρὸσ σὲ ἀποβλέπων, ὅτι ἐμοὶ ἐδόκεισ γάνυσθαι ὑπὸ τοῦ λόγου μεταξὺ ἀναγιγνώσκων· ἡγούμενοσ γὰρ σὲ μᾶλλον ἢ ἐμὲ ἐπαί̈ειν περὶ τῶν τοιούτων σοὶ εἱπόμην, καὶ ἑπόμενοσ συνεβάκχευσα μετὰ σοῦ τῆσ θείασ κεφαλῆσ. εἰε͂ν· οὕτω δὴ δοκεῖ παίζειν; δοκῶ γάρ σοι παίζειν καὶ οὐχὶ ἐσπουδακέναι; μηδαμῶσ, ὦ Σώκρατεσ, ἀλλ’ ὡσ ἀληθῶσ εἰπὲ πρὸσ Διὸσ φιλίου, οἰεί ἄν τινα ἔχειν εἰπεῖν ἄλλον τῶν Ἑλλήνων ἕτερα τούτων μείζω καὶ πλείω περὶ τοῦ αὐτοῦ πράγματοσ;

τί δέ; καὶ ταύτῃ δεῖ ὑπ’ ἐμοῦ τε καὶ σοῦ τὸν λόγον ἐπαινεθῆναι, ὡσ τὰ δέοντα εἰρηκότοσ τοῦ ποιητοῦ, ἀλλ’ οὐκ ἐκείνῃ μόνον, ὅτι σαφῆ καὶ στρογγύλα, καὶ ἀκριβῶσ ἕκαστα τῶν ὀνομάτων ἀποτετόρνευται; εἰ γὰρ δεῖ, συγχωρητέον χάριν σήν, ἐπεὶ ἐμέ γε ἔλαθεν ὑπὸ τῆσ ἐμῆσ οὐδενίασ· τῷ γὰρ ῥητορικῷ αὐτοῦ μόνῳ τὸν νοῦν προσεῖχον, τοῦτο δὲ οὐδ’ <ἂν> αὐτὸν ᾤμην Λυσίαν οἰέσθαι ἱκανὸν εἶναι.

καὶ οὖν μοι ἔδοξεν, ὦ Φαῖδρε, εἰ μή τι σὺ ἄλλο λέγεισ, δὶσ καὶ τρὶσ τὰ αὐτὰ εἰρηκέναι, ὡσ οὐ πάνυ εὐπορῶν τοῦ πολλὰ λέγειν περὶ τοῦ αὐτοῦ, ἢ ἴσωσ οὐδὲν αὐτῷ μέλον τοῦ τοιούτου· καὶ ἐφαίνετο δή μοι νεανιεύεσθαι ἐπιδεικνύμενοσ ὡσ οἱο͂́σ τε ὢν ταὐτὰ ἑτέρωσ τε καὶ ἑτέρωσ λέγων ἀμφοτέρωσ εἰπεῖν ἄριστα. οὐδὲν λέγεισ, ὦ Σώκρατεσ·

αὐτὸ γὰρ τοῦτο καὶ μάλιστα ὁ λόγοσ ἔχει. τῶν γὰρ ἐνόντων ἀξίωσ ῥηθῆναι ἐν τῷ πράγματι οὐδὲν παραλέλοιπεν, ὥστε παρὰ τὰ ἐκείνῳ εἰρημένα μηδέν’ <ἄν> ποτε δύνασθαι εἰπεῖν ἄλλα πλείω καὶ πλείονοσ ἄξια. τοῦτο ἐγώ σοι οὐκέτι οἱο͂́σ τ’ ἔσομαι πιθέσθαι· παλαιοὶ γὰρ καὶ σοφοὶ ἄνδρεσ τε καὶ γυναῖκεσ περὶ αὐτῶν εἰρηκότεσ καὶ γεγραφότεσ ἐξελέγξουσί με, ἐάν σοι χαριζόμενοσ συγχωρῶ. τίνεσ οὗτοι;

καὶ ποῦ σὺ βελτίω τούτων ἀκήκοασ; νῦν μὲν οὕτωσ οὐκ ἔχω εἰπεῖν· δῆλον δὲ ὅτι τινῶν ἀκήκοα, ἤ που Σαπφοῦσ τῆσ καλῆσ ἢ Ἀνακρέοντοσ τοῦ σοφοῦ ἢ καὶ συγγραφέων τινῶν. πόθεν δὴ τεκμαιρόμενοσ λέγω; πλῆρέσ πωσ, ὦ δαιμόνιε, τὸ στῆθοσ ἔχων αἰσθάνομαι παρὰ ταῦτα ἂν ἔχειν εἰπεῖν ἕτερα μὴ χείρω. ὅτι μὲν οὖν παρά γε ἐμαυτοῦ οὐδὲν αὐτῶν ἐννενόηκα, εὖ οἶδα, συνειδὼσ ἐμαυτῷ ἀμαθίαν· λείπεται δὴ οἶμαι ἐξ ἀλλοτρίων ποθὲν ναμάτων διὰ τῆσ ἀκοῆσ πεπληρῶσθαί με δίκην ἀγγείου. ὑπὸ δὲ νωθείασ αὖ καὶ αὐτὸ τοῦτο ἐπιλέλησμαι, ὅπωσ τε καὶ ὧντινων ἤκουσα.

ἀλλ’, ὦ γενναιότατε, κάλλιστα εἴρηκασ. σὺ γὰρ ἐμοὶ ὧντινων μὲν καὶ ὅπωσ ἤκουσασ μηδ’ ἂν κελεύω εἴπῃσ, τοῦτο δὲ αὐτὸ ὃ λέγεισ ποίησον· τῶν ἐν τῷ βιβλίῳ βελτίω τε καὶ μὴ ἐλάττω ἕτερα ὑπέσχησαι εἰπεῖν τούτων ἀπεχόμενοσ, καί σοι ἐγώ, ὥσπερ οἱ ἐννέα ἄρχοντεσ, ὑπισχνοῦμαι χρυσῆν εἰκόνα ἰσομέτρητον εἰσ Δελφοὺσ ἀναθήσειν, οὐ μόνον ἐμαυτοῦ ἀλλὰ καὶ σήν. φίλτατοσ εἶ καὶ ὡσ ἀληθῶσ χρυσοῦσ, ὦ Φαῖδρε, εἴ με οἰεί λέγειν ὡσ Λυσίασ τοῦ παντὸσ ἡμάρτηκεν, καὶ οἱο͂́ν τε δὴ παρὰ πάντα ταῦτα ἄλλα εἰπεῖν· τοῦτο δὲ οἶμαι οὐδ’ ἂν τὸν φαυλότατον παθεῖν συγγραφέα.

αὐτίκα περὶ οὗ ὁ λόγοσ, τίνα οἰεί λέγοντα ὡσ χρὴ μὴ ἐρῶντι μᾶλλον ἢ ἐρῶντι χαρίζεσθαι, παρέντα τοῦ μὲν τὸ φρόνιμον ἐγκωμιάζειν, τοῦ δὲ τὸ ἄφρον ψέγειν, ἀναγκαῖα γοῦν ὄντα, εἶτ’ ἄλλ’ ἄττα ἕξειν λέγειν; ἀλλ’ οἶμαι τὰ μὲν τοιαῦτα ἐατέα καὶ συγγνωστέα λέγοντι·

καὶ τῶν μὲν τοιούτων οὐ τὴν εὑρ́εσιν ἀλλὰ τὴν διάθεσιν ἐπαινετέον, τῶν δὲ μὴ ἀναγκαίων τε καὶ χαλεπῶν εὑρεῖν πρὸσ τῇ διαθέσει καὶ τὴν εὑρ́εσιν. συγχωρῶ ὃ λέγεισ· μετρίωσ γάρ μοι δοκεῖσ εἰρηκέναι. ποιήσω οὖν καὶ ἐγὼ οὕτωσ· τὸ μὲν τὸν ἐρῶντα τοῦ μὴ ἐρῶντοσ μᾶλλον νοσεῖν δώσω σοι ὑποτίθεσθαι, τῶν δὲ λοιπῶν ἕτερα πλείω καὶ πλείονοσ ἄξια εἰπὼν τῶνδε Λυσίου παρὰ τὸ Κυψελιδῶν ἀνάθημα σφυρήλατοσ ἐν Ὀλυμπίᾳ στάθητι. ἐσπούδακασ, ὦ Φαῖδρε, ὅτι σου τῶν παιδικῶν ἐπελαβόμην ἐρεσχηλῶν σε, καὶ οἰεί δή με ὡσ ἀληθῶσ ἐπιχειρήσειν εἰπεῖν παρὰ τὴν ἐκείνου σοφίαν ἕτερόν τι ποικιλώτερον;

περὶ μὲν τούτου, ὦ φίλε, εἰσ τὰσ ὁμοίασ λαβὰσ ἐλήλυθασ. ῥητέον μὲν γάρ σοι παντὸσ μᾶλλον οὕτωσ ὅπωσ οἱο͂́σ τε εἶ, ἵνα μὴ τὸ τῶν κωμῳδῶν φορτικὸν πρᾶγμα ἀναγκαζώμεθα ποιεῖν ἀνταποδιδόντεσ ἀλλήλοισ εὐλαβήθητι, καὶ μὴ βούλου με ἀναγκάσαι λέγειν ἐκεῖνο τὸ "εἰ ἐγώ, ὦ Σώκρατεσ, Σωκράτην ἀγνοῶ, καὶ ἐμαυτοῦ ἐπιλέλησμαι," καὶ ὅτι "ἐπεθύμει μὲν λέγειν, ἐθρύπτετο δέ·

ἀλλὰ διανοήθητι ὅτι ἐντεῦθεν οὐκ ἄπιμεν πρὶν ἂν σὺ εἴπῃσ ἃ ἔφησθα ἐν τῷ στήθει ἔχειν. ἐσμὲν δὲ μόνω ἐν ἐρημίᾳ, ἰσχυρότεροσ δ’ ἐγὼ καὶ νεώτεροσ, ἐκ δὲ ἁπάντων τούτων "σύνεσ ὅ τοι λέγω," καὶ μηδαμῶσ πρὸσ βίαν βουληθῇσ μᾶλλον ἢ ἑκὼν λέγειν. ἀλλ’, ὦ μακάριε Φαῖδρε, γελοῖοσ ἔσομαι παρ’ ἀγαθὸν ποιητὴν ἰδιώτησ αὐτοσχεδιάζων περὶ τῶν αὐτῶν.

οἶσθ’ ὡσ ἔχει; παῦσαι πρόσ με καλλωπιζόμενοσ· σχεδὸν γὰρ ἔχω ὃ εἰπὼν ἀναγκάσω σε λέγειν. μηδαμῶσ τοίνυν εἴπῃσ. οὔκ, ἀλλὰ καὶ δὴ λέγω· ὁ δέ μοι λόγοσ ὁρ́κοσ ἔσται. ὄμνυμι γάρ σοι ‐ τίνα μέντοι, τίνα θεῶν; ἢ βούλει τὴν πλάτανον ταυτηνί; ‐ ἦ μήν, ἐάν μοι μὴ εἴπῃσ τὸν λόγον ἐναντίον αὐτῆσ ταύτησ, μηδέποτέ σοι ἕτερον λόγον μηδένα μηδενὸσ μήτε ἐπιδείξειν μήτε ἐξαγγελεῖν.

βαβαῖ, ὦ μιαρέ, ὡσ εὖ ἀνηῦρεσ τὴν ἀνάγκην ἀνδρὶ φιλολόγῳ ποιεῖν ὃ ἂν κελεύῃσ. τί δῆτα ἔχων στρέφῃ; οὐδὲν ἔτι, ἐπειδὴ σύ γε ταῦτα ὀμώμοκασ. πῶσ γὰρ ἂν οἱο͂́σ τ’ εἰήν τοιαύτησ θοίνησ ἀπέχεσθαι; λέγε δή.

οἶσθ’ οὖν ὡσ ποιήσω; τοῦ πέρι; ἐγκαλυψάμενοσ ἐρῶ, ἵν’ ὅτι τάχιστα διαδράμω τὸν λόγον καὶ μὴ βλέπων πρὸσ σὲ ὑπ’ αἰσχύνησ διαπορῶμαι. λέγε μόνον, τὰ δ’ ἄλλα ὅπωσ βούλει ποίει. δοκῶν τούτῳ σοφὸσ εἶναι, νῦν ἔτι μᾶλλον δόξῃ.

ἦν οὕτω δὴ παῖσ, μᾶλλον δὲ μειρακίσκοσ, μάλα καλόσ·

τούτῳ δὲ ἦσαν ἐρασταὶ πάνυ πολλοί. εἷσ δέ τισ αὐτῶν αἱμύλοσ ἦν, ὃσ οὐδενὸσ ἧττον ἐρῶν ἐπεπείκει τὸν παῖδα ὡσ οὐκ ἐρῴη. περὶ παντόσ, ὦ παῖ, μία ἀρχὴ τοῖσ μέλλουσι καλῶσ βουλεύσεσθαι·

εἰδέναι δεῖ περὶ οὗ ἂν ᾖ ἡ βουλή, ἢ παντὸσ ἁμαρτάνειν ἀνάγκη.

τοὺσ δὲ πολλοὺσ λέληθεν ὅτι οὐκ ἴσασι τὴν οὐσίαν ἑκάστου. ὡσ οὖν εἰδότεσ οὐ διομολογοῦνται ἐν ἀρχῇ τῆσ σκέψεωσ, προελθόντεσ δὲ τὸ εἰκὸσ ἀποδιδόασιν· οὔτε γὰρ ἑαυτοῖσ οὔτε ἀλλήλοισ ὁμολογοῦσιν. ἐγὼ οὖν καὶ σὺ μὴ πάθωμεν ὃ ἄλλοισ ἐπιτιμῶμεν, ἀλλ’ ἐπειδὴ σοὶ καὶ ἐμοὶ ὁ λόγοσ πρόκειται πότερα ἐρῶντι ἢ μὴ μᾶλλον εἰσ φιλίαν ἰτέον, περὶ ἔρωτοσ οἱο͂́ν τ’ ἔστι καὶ ἣν ἔχει δύναμιν, ὁμολογίᾳ θέμενοι ὁρ́ον, εἰσ τοῦτο ἀποβλέποντεσ καὶ ἀναφέροντεσ τὴν σκέψιν ποιώμεθα εἴτε ὠφελίαν εἴτε βλάβην παρέχει. ὅτι μὲν οὖν δὴ ἐπιθυμία τισ ὁ ἔρωσ, ἅπαντι δῆλον·

ὅτι δ’ αὖ καὶ μὴ ἐρῶντεσ ἐπιθυμοῦσι τῶν καλῶν, ἴσμεν. τῷ δὴ τὸν ἐρῶντά τε καὶ μὴ κρινοῦμεν; δεῖ αὖ νοῆσαι ὅτι ἡμῶν ἐν ἑκάστῳ δύο τινέ ἐστον ἰδέα ἄρχοντε καὶ ἄγοντε, οἷν ἑπόμεθα ᾗ ἂν ἄγητον, ἡ μὲν ἔμφυτοσ οὖσα ἐπιθυμία ἡδονῶν, ἄλλη δὲ ἐπίκτητοσ δόξα, ἐφιεμένη τοῦ ἀρίστου. τούτω δὲ ἐν ἡμῖν τοτὲ μὲν ὁμονοεῖτον, ἔστι δὲ ὅτε στασιάζετον· καὶ τοτὲ μὲν ἡ ἑτέρα, ἄλλοτε δὲ ἡ ἑτέρα κρατεῖ.

δόξησ μὲν οὖν ἐπὶ τὸ ἄριστον λόγῳ ἀγούσησ καὶ κρατούσησ τῷ κράτει σωφροσύνη ὄνομα· ἐπιθυμίασ δὲ ἀλόγωσ ἑλκούσησ ἐπὶ ἡδονὰσ καὶ ἀρξάσησ ἐν ἡμῖν τῇ ἀρχῇ ὕβρισ ἐπωνομάσθη.

ὕβρισ δὲ δὴ πολυώνυμον ‐ πολυμελὲσ γὰρ καὶ πολυμερέσ ‐ καὶ τούτων τῶν ἰδεῶν ἐκπρεπὴσ ἣ ἂν τύχῃ γενομένη, τὴν αὑτῆσ ἐπωνυμίαν ὀνομαζόμενον τὸν ἔχοντα παρέχεται, οὔτε τινὰ καλὴν οὔτ’ ἐπαξίαν κεκτῆσθαι. περὶ μὲν γὰρ ἐδωδὴν κρατοῦσα τοῦ λόγου τε τοῦ ἀρίστου καὶ τῶν ἄλλων ἐπιθυμιῶν ἐπιθυμία γαστριμαργία τε καὶ τὸν ἔχοντα ταὐτὸν τοῦτο κεκλημένον παρέξεται· περὶ δ’ αὖ μέθασ τυραννεύσασα, τὸν κεκτημένον ταύτῃ ἄγουσα, δῆλον οὗ τεύξεται προσρήματοσ·

καὶ τἆλλα δὴ τὰ τούτων ἀδελφὰ καὶ ἀδελφῶν ἐπιθυμιῶν ὀνόματα τῆσ ἀεὶ δυναστευούσησ ᾗ προσήκει καλεῖσθαι πρόδηλον. ἧσ δ’ ἕνεκα πάντα τὰ πρόσθεν εἴρηται, σχεδὸν μὲν ἤδη φανερόν, λεχθὲν δὲ ἢ μὴ λεχθὲν πάντωσ σαφέστερον· πρὸσ ἡδονὴν ἀχθεῖσα κάλλουσ, καὶ ὑπὸ αὖ τῶν ἑαυτῆσ συγγενῶν ἐπιθυμιῶν ἐπὶ σωμάτων κάλλοσ ἐρρωμένωσ ῥωσθεῖσα νικήσασα ἀγωγῇ, ἀπ’ αὐτῆσ τῆσ ῥώμησ ἐπωνυμίαν λαβοῦσα, ἔρωσ ἐκλήθη.

ἀτάρ, ὦ φίλε Φαῖδρε, δοκῶ τι σοί, ὥσπερ ἐμαυτῷ, θεῖον πάθοσ πεπονθέναι;

πάνυ μὲν οὖν, ὦ Σώκρατεσ, παρὰ τὸ εἰωθὸσ εὔροιά τίσ σε εἴληφεν. σιγῇ τοίνυν μου ἄκουε. τῷ ὄντι γὰρ θεῖοσ ἐοίκεν ὁ τόποσ εἶναι, ὥστε ἐὰν ἄρα πολλάκισ νυμφόληπτοσ προϊόντοσ τοῦ λόγου γένωμαι, μὴ θαυμάσῃσ· τὰ νῦν γὰρ οὐκέτι πόρρω διθυράμβων φθέγγομαι.

ἀληθέστατα λέγεισ. τούτων μέντοι σὺ αἴτιοσ. ἀλλὰ τὰ λοιπὰ ἄκουε· ἴσωσ γὰρ κἂν ἀποτράποιτο τὸ ἐπιόν. ταῦτα μὲν οὖν θεῷ μελήσει, ἡμῖν δὲ πρὸσ τὸν παῖδα πάλιν τῷ λόγῳ ἰτέον. εἰε͂ν, ὦ φέριστε·

ὃ μὲν δὴ τυγχάνει ὂν περὶ οὗ βουλευτέον, εἴρηταί τε καὶ ὡρ́ισται, βλέποντεσ δὲ δὴ πρὸσ αὐτὸ τὰ λοιπὰ λέγωμεν τίσ ὠφελία ἢ βλάβη ἀπό τε ἐρῶντοσ καὶ μὴ τῷ χαριζομένῳ ἐξ εἰκότοσ συμβήσεται. τῷ δὴ ὑπὸ ἐπιθυμίασ ἀρχομένῳ δουλεύοντί τε ἡδονῇ ἀνάγκη που τὸν ἐρώμενον ὡσ ἥδιστον ἑαυτῷ παρασκευάζειν·

νοσοῦντι δὲ πᾶν ἡδὺ τὸ μὴ ἀντιτεῖνον, κρεῖττον δὲ καὶ ἴσον ἐχθρόν. οὔτε δὴ κρείττω οὔτε ἰσούμενον ἑκὼν ἐραστὴσ παιδικὰ ἀνέξεται, ἥττω δὲ καὶ ὑποδεέστερον ἀεὶ ἀπεργάζεται·

ἥττων δὲ ἀμαθὴσ σοφοῦ, δειλὸσ ἀνδρείου, ἀδύνατοσ εἰπεῖν ῥητορικοῦ, βραδὺσ ἀγχίνου. τοσούτων κακῶν καὶ ἔτι πλειόνων κατὰ τὴν διάνοιαν ἐραστὴν ἐρωμένῳ ἀνάγκη γιγνομένων τε καὶ φύσει ἐνόντων τῶν μὲν ἥδεσθαι, τὰ δὲ παρασκευάζειν, ἢ στέρεσθαι τοῦ παραυτίκα ἡδέοσ. φθονερὸν δὴ ἀνάγκη εἶναι, καὶ πολλῶν μὲν ἄλλων συνουσιῶν ἀπείργοντα καὶ ὠφελίμων ὅθεν ἂν μάλιστ’ ἀνὴρ γίγνοιτο, μεγάλησ αἴτιον εἶναι βλάβησ, μεγίστησ δὲ τῆσ ὅθεν ἂν φρονιμώτατοσ εἰή. τοῦτο δὲ ἡ θεία φιλοσοφία τυγχάνει ὄν, ἧσ ἐραστὴν παιδικὰ ἀνάγκη πόρρωθεν εἴργειν, περίφοβον ὄντα τοῦ καταφρονηθῆναι· τά τε ἄλλα μηχανᾶσθαι ὅπωσ ἂν ᾖ πάντα ἀγνοῶν καὶ πάντα ἀποβλέπων εἰσ τὸν ἐραστήν, οἱο͂σ ὢν τῷ μὲν ἥδιστοσ, ἑαυτῷ δὲ βλαβερώτατοσ ἂν εἰή.

διάνοιαν ἐπίτροπόσ τε καὶ κοινωνὸσ οὐδαμῇ λυσιτελὴσ ἀνὴρ ἔχων ἔρωτα.

τὴν δὲ τοῦ σώματοσ ἕξιν τε καὶ θεραπείαν οἱάν τε καὶ ὡσ θεραπεύσει οὗ ἂν γένηται κύριοσ, ὃσ ἡδὺ πρὸ ἀγαθοῦ ἠνάγκασται διώκειν, δεῖ μετὰ ταῦτα ἰδεῖν.

ὀφθήσεται δὴ μαλθακόν τινα καὶ οὐ στερεὸν διώκων, οὐδ’ ἐν ἡλίῳ καθαρῷ τεθραμμένον ἀλλὰ ὑπὸ συμμιγεῖ σκιᾷ, πόνων μὲν ἀνδρείων καὶ ἱδρώτων ξηρῶν ἄπειρον, ἔμπειρον δὲ ἁπαλῆσ καὶ ἀνάνδρου διαίτησ, ἀλλοτρίοισ χρώμασι καὶ κόσμοισ χήτει οἰκείων κοσμούμενον, ὅσα τε ἄλλα τούτοισ ἕπεται πάντα ἐπιτηδεύοντα, ἃ δῆλα καὶ οὐκ ἄξιον περαιτέρω προβαίνειν, ἀλλὰ ἓν κεφάλαιον ὁρισαμένουσ ἐπ’ ἄλλο ἰέναι· τὸ γὰρ τοιοῦτον σῶμα ἐν πολέμῳ τε καὶ ἄλλαισ χρείαισ ὅσαι μεγάλαι οἱ μὲν ἐχθροὶ θαρροῦσιν, οἱ δὲ φίλοι καὶ αὐτοὶ οἱ ἐρασταὶ φοβοῦνται.

τοῦτο μὲν οὖν ὡσ δῆλον ἐατέον, τὸ δ’ ἐφεξῆσ ῥητέον, τίνα ἡμῖν ὠφελίαν ἢ τίνα βλάβην περὶ τὴν κτῆσιν ἡ τοῦ ἐρῶντοσ ὁμιλία τε καὶ ἐπιτροπεία παρέξεται.

σαφὲσ δὴ τοῦτό γε παντὶ μέν, μάλιστα δὲ τῷ ἐραστῇ, ὅτι τῶν φιλτάτων τε καὶ εὐνουστάτων καὶ θειοτάτων κτημάτων ὀρφανὸν πρὸ παντὸσ εὔξαιτ’ ἂν εἶναι τὸν ἐρώμενον·

πατρὸσ γὰρ καὶ μητρὸσ καὶ συγγενῶν καὶ φίλων στέρεσθαι ἂν αὐτὸν δέξαιτο, διακωλυτὰσ καὶ ἐπιτιμητὰσ ἡγούμενοσ τῆσ ἡδίστησ πρὸσ αὐτὸν ὁμιλίασ. ἀλλὰ μὴν οὐσίαν γ’ ἔχοντα χρυσοῦ ἤ τινοσ ἄλλησ κτήσεωσ οὔτε εὐάλωτον ὁμοίωσ οὔτε ἁλόντα εὐμεταχείριστον ἡγήσεται·

ἐξ ὧν πᾶσα ἀνάγκη ἐραστὴν παιδικοῖσ φθονεῖν μὲν οὐσίαν κεκτημένοισ, ἀπολλυμένησ δὲ χαίρειν. ἔτι τοίνυν ἄγαμον, ἄπαιδα, ἀοίκον ὅτι πλεῖστον χρόνον παιδικὰ ἐραστὴσ εὔξαιτ’ ἂν γενέσθαι, τὸ αὑτοῦ γλυκὺ ὡσ πλεῖστον χρόνον καρποῦσθαι ἐπιθυμῶν. ἔστι μὲν δὴ καὶ ἄλλα κακά, ἀλλά τισ δαίμων ἔμειξε τοῖσ πλείστοισ ἐν τῷ παραυτίκα ἡδονήν, οἱο͂ν κόλακι, δεινῷ θηρίῳ καὶ βλάβῃ μεγάλῃ, ὅμωσ ἐπέμειξεν ἡ φύσισ ἡδονήν τινα οὐκ ἄμουσον, καί τισ ἑταίραν ὡσ βλαβερὸν ψέξειεν ἄν, καὶ ἄλλα πολλὰ τῶν τοιουτοτρόπων θρεμμάτων τε καὶ ἐπιτηδευμάτων, οἷσ τό γε καθ’ ἡμέραν ἡδίστοισιν εἶναι ὑπάρχει·

παιδικοῖσ δὲ ἐραστὴσ πρὸσ τῷ βλαβερῷ καὶ εἰσ τὸ συνημερεύειν πάντων ἀηδέστατον.

ἥλικα γὰρ δὴ καὶ ὁ παλαιὸσ λόγοσ τέρπειν τὸν ἥλικα ‐ ἡ γὰρ οἶμαι χρόνου ἰσότησ ἐπ’ ἴσασ ἡδονὰσ ἄγουσα δι’ ὁμοιότητα φιλίαν παρέχεται ‐ ἀλλ’ ὅμωσ κόρον γε καὶ ἡ τούτων συνουσία ἔχει.

καὶ μὴν τό γε ἀναγκαῖον αὖ βαρὺ παντὶ περὶ πᾶν λέγεται· ὃ δὴ πρὸσ τῇ ἀνομοιότητι μάλιστα ἐραστὴσ πρὸσ παιδικὰ ἔχει. νεωτέρῳ γὰρ πρεσβύτεροσ συνὼν οὔθ’ ἡμέρασ οὔτε νυκτὸσ ἑκὼν ἀπολείπεται, ἀλλ’ ὑπ’ ἀνάγκησ τε καὶ οἴστρου ἐλαύνεται, ὃσ ἐκείνῳ μὲν ἡδονὰσ ἀεὶ διδοὺσ ἄγει, ὁρῶντι, ἀκούοντι, ἁπτομένῳ, καὶ πᾶσαν αἴσθησιν αἰσθανομένῳ τοῦ ἐρωμένου, ὥστε μεθ’ ἡδονῆσ ἀραρότωσ αὐτῷ ὑπηρετεῖν· ἐστὶν ἀκούειν οὐκ ἐπιτερπέσ, μὴ ὅτι δὴ ἔργῳ ἀνάγκησ ἀεὶ προσκειμένησ μεταχειρίζεσθαι, φυλακάσ τε δὴ καχυποτόπουσ φυλαττομένῳ διὰ παντὸσ καὶ πρὸσ ἅπαντασ, ἀκαίρουσ τε ἐπαίνουσ καὶ ὑπερβάλλοντασ ἀκούοντι, ὡσ δ’ αὕτωσ ψόγουσ νήφοντοσ μὲν οὐκ ἀνεκτούσ, εἰσ δὲ μέθην ἰόντοσ πρὸσ τῷ μὴ ἀνεκτῷ ἐπαισχεῖσ, παρρησίᾳ κατακορεῖ καὶ ἀναπεπταμένῃ χρωμένου;

καὶ ἐρῶν μὲν βλαβερόσ τε καὶ ἀηδήσ, λήξασ δὲ τοῦ ἔρωτοσ εἰσ τὸν ἔπειτα χρόνον ἄπιστοσ, εἰσ ὃν πολλὰ καὶ μετὰ πολλῶν ὁρ́κων τε καὶ δεήσεων ὑπισχνούμενοσ μόγισ κατεῖχε τήν γ’ ἐν τῷ τότε συνουσίαν ἐπίπονον οὖσαν φέρειν δι’ ἐλπίδα ἀγαθῶν.

τότε δὴ δέον ἐκτίνειν, μεταβαλὼν ἄλλον ἄρχοντα ἐν αὑτῷ καὶ προστάτην, νοῦν καὶ σωφροσύνην ἀντ’ ἔρωτοσ καὶ μανίασ, ἄλλοσ γεγονὼσ λέληθεν τὰ παιδικά. καὶ ὁ μὲν αὐτὸν χάριν ἀπαιτεῖ τῶν τότε, ὑπομιμνῄσκων τὰ πραχθέντα καὶ λεχθέντα, ὡσ τῷ αὐτῷ διαλεγόμενοσ· ὁ δὲ ὑπ’ αἰσχύνησ οὔτε εἰπεῖν τολμᾷ ὅτι ἄλλοσ γέγονεν, οὔθ’ ὅπωσ τὰ τῆσ προτέρασ ἀνοήτου ἀρχῆσ ὁρκωμόσιά τε καὶ ὑποσχέσεισ ἐμπεδώσῃ ἔχει, νοῦν ἤδη ἐσχηκὼσ καὶ σεσωφρονηκώσ, ἵνα μὴ πράττων ταὐτὰ τῷ πρόσθεν ὅμοιόσ τε ἐκείνῳ καὶ ὁ αὐτὸσ πάλιν γένηται.

φυγὰσ δὴ γίγνεται ἐκ τούτων, καὶ ἀπεστερηκὼσ ὑπ’ ἀνάγκησ ὁ πρὶν ἐραστήσ, ὀστράκου μεταπεσόντοσ, ἱέται φυγῇ μεταβαλών·

ὁ δὲ ἀναγκάζεται διώκειν ἀγανακτῶν καὶ ἐπιθεάζων, ἠγνοηκὼσ τὸ ἅπαν ἐξ ἀρχῆσ, ὅτι οὐκ ἄρα ἔδει ποτὲ ἐρῶντι καὶ ὑπ’ ἀνάγκησ ἀνοήτῳ χαρίζεσθαι, ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον μὴ ἐρῶντι καὶ νοῦν ἔχοντι· εἰ δὲ μή, ἀναγκαῖον εἰή ἐνδοῦναι αὑτὸν ἀπίστῳ, δυσκόλῳ, φθονερῷ, ἀηδεῖ, βλαβερῷ μὲν πρὸσ οὐσίαν, βλαβερῷ δὲ πρὸσ τὴν τοῦ σώματοσ ἕξιν, πολὺ δὲ βλαβερωτάτῳ πρὸσ τὴν τῆσ ψυχῆσ παίδευσιν, ἧσ οὔτε ἀνθρώποισ οὔτε θεοῖσ τῇ ἀληθείᾳ τιμιώτερον οὔτε ἔστιν οὔτε ποτὲ ἔσται.

ὡσ λύκοι ἄρνασ ἀγαπῶσιν, ὣσ παῖδα φιλοῦσιν ἐρασταί.

τοῦτ’ ἐκεῖνο, ὦ Φαῖδρε.

οὐκέτ’ ἂν τὸ πέρα ἀκούσαισ ἐμοῦ λέγοντοσ, ἀλλ’ ἤδη σοι τέλοσ ἐχέτω ὁ λόγοσ. καίτοι ᾤμην γε μεσοῦν αὐτόν, καὶ ἐρεῖν τὰ ἴσα περὶ τοῦ μὴ ἐρῶντοσ, ὡσ δεῖ ἐκείνῳ χαρίζεσθαι μᾶλλον, λέγων ὅσα αὖ ἔχει ἀγαθά· νῦν δὲ δή, ὦ Σώκρατεσ, τί ἀποπαύῃ; οὐκ ᾔσθου, ὦ μακάριε, ὅτι ἤδη ἔπη φθέγγομαι ἀλλ’ οὐκέτι διθυράμβουσ, καὶ ταῦτα ψέγων;

ἐὰν δ’ ἐπαινεῖν τὸν ἕτερον ἄρξωμαι, τί με οἰεί ποιήσειν; ἆρ’ οἶσθ’ ὅτι ὑπὸ τῶν Νυμφῶν, αἷσ με σὺ προύβαλεσ ἐκ προνοίασ, σαφῶσ ἐνθουσιάσω; λέγω οὖν ἑνὶ λόγῳ ὅτι ὅσα τὸν ἕτερον λελοιδορήκαμεν, τῷ ἑτέρῳ τἀναντία τούτων ἀγαθὰ πρόσεστιν. καὶ τί δεῖ μακροῦ λόγου; περὶ γὰρ ἀμφοῖν ἱκανῶσ εἴρηται. καὶ οὕτω δὴ ὁ μῦθοσ ὅτι πάσχειν προσήκει αὐτῷ, τοῦτο πείσεται· κἀγὼ τὸν ποταμὸν τοῦτον διαβὰσ ἀπέρχομαι πρὶν ὑπὸ σοῦ τι μεῖζον ἀναγκασθῆναι.

μήπω γε, ὦ Σώκρατεσ, πρὶν ἂν τὸ καῦμα παρέλθῃ. ἢ οὐχ ὁρᾷσ ὡσ σχεδὸν ἤδη μεσημβρία ἵσταται ἡ δὴ καλουμένη σταθερά; ἀλλὰ περιμείναντεσ καὶ ἅμα περὶ τῶν εἰρημένων διαλεχθέντεσ, τάχα ἐπειδὰν ἀποψυχῇ ἴμεν. θεῖόσ γ’ εἶ περὶ τοὺσ λόγουσ, ὦ Φαῖδρε, καὶ ἀτεχνῶσ θαυμάσιοσ. οἶμαι γὰρ ἐγὼ τῶν ἐπὶ τοῦ σοῦ βίου γεγονότων λόγων μηδένα πλείουσ ἢ σὲ πεποιηκέναι γεγενῆσθαι ἤτοι αὐτὸν λέγοντα ἢ ἄλλουσ ἑνί γέ τῳ τρόπῳ προσαναγκάζοντα ‐ Σιμμίαν Θηβαῖον ἐξαιρῶ λόγου· τῶν δὲ ἄλλων πάμπολυ κρατεῖσ ‐ καὶ νῦν αὖ δοκεῖσ αἴτιόσ μοι γεγενῆσθαι λόγῳ τινὶ ῥηθῆναι.

οὐ πόλεμόν γε ἀγγέλλεισ. ἀλλὰ πῶσ δὴ καὶ τίνι τούτῳ; ἡνίκ’ ἔμελλον, ὠγαθέ, τὸν ποταμὸν διαβαίνειν, τὸ δαιμόνιόν τε καὶ τὸ εἰωθὸσ σημεῖόν μοι γίγνεσθαι ἐγένετο ‐ ἀεὶ δέ με ἐπίσχει ὃ ἂν μέλλω πράττειν ‐ καί τινα φωνὴν ἔδοξα αὐτόθεν ἀκοῦσαι, ἥ με οὐκ ἐᾷ ἀπιέναι πρὶν ἂν ἀφοσιώσωμαι, ὡσ δή τι ἡμαρτηκότα εἰσ τὸ θεῖον. εἰμὶ δὴ οὖν μάντισ μέν, οὐ πάνυ δὲ σπουδαῖοσ, ἀλλ’ ὥσπερ οἱ τὰ γράμματα φαῦλοι, ὅσον μὲν ἐμαυτῷ μόνον ἱκανόσ·

σαφῶσ οὖν ἤδη μανθάνω τὸ ἁμάρτημα. ὡσ δή τοι, ὦ ἑταῖρε, μαντικόν γέ τι καὶ ἡ ψυχή· ἐμὲ γὰρ ἔθραξε μέν τι καὶ πάλαι λέγοντα τὸν λόγον, καί πωσ ἐδυσωπούμην κατ’ Ἴβυκον, μή τι παρὰ θεοῖσ ἀμβλακὼν τιμὰν πρὸσ ἀνθρώπων ἀμείψω· νῦν δ’ ᾔσθημαι τὸ ἁμάρτημα.

λέγεισ δὲ δὴ τί; δεινόν, ὦ Φαῖδρε, δεινὸν λόγον αὐτόσ τε ἐκόμισασ ἐμέ τε ἠνάγκασασ εἰπεῖν. πῶσ δή; εὐήθη καὶ ὑπό τι ἀσεβῆ· οὗ τίσ ἂν εἰή δεινότεροσ; οὐδείσ, εἴ γε σὺ ἀληθῆ λέγεισ. τί οὖν; τὸν ἔρωτα οὐκ Ἀφροδίτησ καὶ θεόν τινα ἡγῇ; λέγεταί γε δή. οὔ τι ὑπό γε Λυσίου, οὐδὲ ὑπὸ τοῦ σοῦ λόγου, ὃσ διὰ τοῦ ἐμοῦ στόματοσ καταφαρμακευθέντοσ ὑπὸ σοῦ ἐλέχθη. εἰ δ’ ἔστιν, ὥσπερ οὖν ἔστι, θεὸσ ἤ τι θεῖον ὁ Ἔρωσ, οὐδὲν ἂν κακὸν εἰή, τὼ δὲ λόγω τὼ νυνδὴ περὶ αὐτοῦ εἰπέτην ὡσ τοιούτου ὄντοσ·

ταύτῃ τε οὖν ἡμαρτανέτην περὶ τὸν ἔρωτα, ἔτι τε ἡ εὐήθεια αὐτοῖν πάνυ ἀστεία, τὸ μηδὲν ὑγιὲσ λέγοντε μηδὲ ἀληθὲσ σεμνύνεσθαι ὡσ τὶ ὄντε, εἰ ἄρα ἀνθρωπίσκουσ τινὰσ ἐξαπατήσαντε εὐδοκιμήσετον ἐν αὐτοῖσ. ἐμοὶ μὲν οὖν, ὦ φίλε, καθήρασθαι ἀνάγκη· ἔστιν δὲ τοῖσ ἁμαρτάνουσι περὶ μυθολογίαν καθαρμὸσ ἀρχαῖοσ, ὃν Ὅμηροσ μὲν οὐκ ᾔσθετο, Στησίχοροσ δέ.

τῶν γὰρ ὀμμάτων στερηθεὶσ διὰ τὴν Ἑλένησ κακηγορίαν οὐκ ἠγνόησεν ὥσπερ Ὅμηροσ, ἀλλ’ ἅτε μουσικὸσ ὢν ἔγνω τὴν αἰτίαν, καὶ ποιεῖ εὐθὺσ ‐ οὐκ ἔστ’ ἔτυμοσ λόγοσ οὗτοσ,οὐδ’ ἔβασ ἐν νηυσὶν εὐσέλμοισ, οὐδ’ ἵκεο Πέργαμα Τροίασ· καὶ ποιήσασ δὴ πᾶσαν τὴν καλουμένην Παλινῳδίαν παραχρῆμα ἀνέβλεψεν.

ἐγὼ οὖν σοφώτεροσ ἐκείνων γενήσομαι κατ’ αὐτό γε τοῦτο· πρὶν γάρ τι παθεῖν διὰ τὴν τοῦ Ἔρωτοσ κακηγορίαν πειράσομαι αὐτῷ ἀποδοῦναι τὴν παλινῳδίαν, γυμνῇ τῇ κεφαλῇ καὶ οὐχ ὥσπερ τότε ὑπ’ αἰσχύνησ ἐγκεκαλυμμένοσ. τουτωνί, ὦ Σώκρατεσ, οὐκ ἔστιν ἅττ’ ἂν ἐμοὶ εἶπεσ ἡδίω. καὶ γάρ, ὠγαθὲ Φαῖδρε, ἐννοεῖσ ὡσ ἀναιδῶσ εἴρησθον τὼ λόγω, οὗτόσ τε καὶ ὁ ἐκ τοῦ βιβλίου ῥηθείσ.

εἰ γὰρ ἀκούων τισ τύχοι ἡμῶν γεννάδασ καὶ πρᾷοσ τὸ ἦθοσ, ἑτέρου δὲ τοιούτου ἐρῶν ἢ καὶ πρότερόν ποτε ἐρασθείσ, λεγόντων ὡσ διὰ σμικρὰ μεγάλασ ἔχθρασ οἱ ἐρασταὶ ἀναιροῦνται καὶ ἔχουσι πρὸσ τὰ παιδικὰ φθονερῶσ τε καὶ βλαβερῶσ, πῶσ οὐκ ἂν οἰεί αὐτὸν ἡγεῖσθαι ἀκούειν ἐν ναύταισ που τεθραμμένων καὶ οὐδένα ἐλεύθερον ἔρωτα ἑωρακότων, πολλοῦ δ’ ἂν δεῖν ἡμῖν ὁμολογεῖν ἃ ψέγομεν τὸν ἔρωτα; ἴσωσ νὴ Δί’, ὦ Σώκρατεσ.

τοῦτόν γε τοίνυν ἔγωγε αἰσχυνόμενοσ, καὶ αὐτὸν τὸν ἔρωτα δεδιώσ, ἐπιθυμῶ ποτίμῳ λόγῳ οἱο͂ν ἁλμυρὰν ἀκοὴν ἀποκλύσασθαι· συμβουλεύω δὲ καὶ Λυσίᾳ ὅτι τάχιστα γράψαι ὡσ χρὴ ἐραστῇ μᾶλλον ἢ μὴ ἐρῶντι ἐκ τῶν ὁμοίων χαρίζεσθαι. ἀλλ’ εὖ ἴσθι ὅτι ἕξει τοῦθ’ οὕτω· σοῦ γὰρ εἰπόντοσ τὸν τοῦ ἐραστοῦ ἔπαινον, πᾶσα ἀνάγκη Λυσίαν ὑπ’ ἐμοῦ ἀναγκασθῆναι γράψαι αὖ περὶ τοῦ αὐτοῦ λόγον. τοῦτο μὲν πιστεύω, ἑώσπερ ἂν ᾖσ ὃσ εἶ.

λέγε τοίνυν θαρρῶν. ποῦ δή μοι ὁ παῖσ πρὸσ ὃν ἔλεγον; ἵνα καὶ τοῦτο ἀκούσῃ, καὶ μὴ ἀνήκοοσ ὢν φθάσῃ χαρισάμενοσ τῷ μὴ ἐρῶντι. οὗτοσ παρά σοι μάλα πλησίον ἀεὶ πάρεστιν, ὅταν σὺ βούλῃ. οὑτωσὶ τοίνυν, ὦ παῖ καλέ, ἐννόησον, ὡσ ὁ μὲν πρότεροσ ἦν λόγοσ Φαίδρου τοῦ Πυθοκλέουσ, Μυρρινουσίου ἀνδρόσ· ὃν δὲ μέλλω λέγειν, Στησιχόρου τοῦ Εὐφήμου, Ἱμεραίου.

λεκτέοσ δὲ ὧδε, ὅτι οὐκ ἔστ’ ἔτυμοσ λόγοσ ὃσ ἂν παρόντοσ ἐραστοῦ τῷ μὴ ἐρῶντι μᾶλλον φῇ δεῖν χαρίζεσθαι, διότι δὴ ὁ μὲν μαίνεται, ὁ δὲ σωφρονεῖ. εἰ μὲν γὰρ ἦν ἁπλοῦν τὸ μανίαν κακὸν εἶναι, καλῶσ ἂν ἐλέγετο· νῦν δὲ τὰ μέγιστα τῶν ἀγαθῶν ἡμῖν γίγνεται διὰ μανίασ, θείᾳ μέντοι δόσει διδομένησ. ἥ τε γὰρ δὴ ἐν Δελφοῖσ προφῆτισ αἵ τ’ ἐν Δωδώνῃ ἱέρειαι μανεῖσαι μὲν πολλὰ δὴ καὶ καλὰ ἰδίᾳ τε καὶ δημοσίᾳ τὴν Ἑλλάδα ἠργάσαντο, σωφρονοῦσαι δὲ βραχέα ἢ οὐδέν· καὶ ἐὰν δὴ λέγωμεν Σίβυλλάν τε καὶ ἄλλουσ, ὅσοι μαντικῇ χρώμενοι ἐνθέῳ πολλὰ δὴ πολλοῖσ προλέγοντεσ εἰσ τὸ μέλλον ὤρθωσαν, μηκύνοιμεν ἂν δῆλα παντὶ λέγοντεσ.

τόδε μὴν ἄξιον ἐπιμαρτύρασθαι, ὅτι καὶ τῶν παλαιῶν οἱ τὰ ὀνόματα τιθέμενοι οὐκ αἰσχρὸν ἡγοῦντο οὐδὲ ὄνειδοσ μανίαν· οὐ γὰρ ἂν τῇ καλλίστῃ τέχνῃ, ᾗ τὸ μέλλον κρίνεται, αὐτὸ τοῦτο τοὔνομα ἐμπλέκοντεσ μανικὴν ἐκάλεσαν.

ἀλλ’ ὡσ καλοῦ ὄντοσ, ὅταν θείᾳ μοίρᾳ γίγνηται, οὕτω νομίσαντεσ ἔθεντο, οἱ δὲ νῦν ἀπειροκάλωσ τὸ ταῦ ἐπεμβάλλοντεσ μαντικὴν ἐκάλεσαν. ἐπεὶ καὶ τήν γε τῶν ἐμφρόνων, ζήτησιν τοῦ μέλλοντοσ διά τε ὀρνίθων ποιουμένων καὶ τῶν ἄλλων σημείων, ἅτ’ ἐκ διανοίασ ποριζομένων ἀνθρωπίνῃ οἰήσει νοῦν τε καὶ ἱστορίαν, οἰονοϊστικὴν ἐπωνόμασαν, ἣν νῦν οἰωνιστικὴν τῷ ω σεμνύνοντεσ οἱ νέοι καλοῦσιν· ὅσῳ δὴ οὖν τελεώτερον καὶ ἐντιμότερον μαντικὴ οἰωνιστικῆσ, τό τε ὄνομα τοῦ ὀνόματοσ ἔργον τ’ ἔργου, τόσῳ κάλλιον μαρτυροῦσιν οἱ παλαιοὶ μανίαν σωφροσύνησ τὴν ἐκ θεοῦ τῆσ παρ’ ἀνθρώπων γιγνομένησ.

ἀπαλλαγὴν ηὑρ́ετο, καταφυγοῦσα πρὸσ θεῶν εὐχάσ τε καὶ λατρείασ, ὅθεν δὴ καθαρμῶν τε καὶ τελετῶν τυχοῦσα ἐξάντη ἐποίησε τὸν ἑαυτῆσ ἔχοντα πρόσ τε τὸν παρόντα καὶ τὸν ἔπειτα χρόνον, λύσιν τῷ ὀρθῶσ μανέντι τε καὶ κατασχομένῳ τῶν παρόντων κακῶν εὑρομένη.

τρίτη δὲ ἀπὸ Μουσῶν κατοκωχή τε καὶ μανία, λαβοῦσα ἁπαλὴν καὶ ἄβατον ψυχήν, ἐγείρουσα καὶ ἐκβακχεύουσα κατά τε ᾠδὰσ καὶ κατὰ τὴν ἄλλην ποίησιν, μυρία τῶν παλαιῶν ἔργα κοσμοῦσα τοὺσ ἐπιγιγνομένουσ παιδεύει·

ὃσ δ’ ἂν ἄνευ μανίασ Μουσῶν ἐπὶ ποιητικὰσ θύρασ ἀφίκηται, πεισθεὶσ ὡσ ἄρα ἐκ τέχνησ ἱκανὸσ ποιητὴσ ἐσόμενοσ, ἀτελὴσ αὐτόσ τε καὶ ἡ ποίησισ ὑπὸ τῆσ τῶν μαινομένων ἡ τοῦ σωφρονοῦντοσ ἠφανίσθη. τοσαῦτα μέν σοι καὶ ἔτι πλείω ἔχω μανίασ γιγνομένησ ἀπὸ θεῶν λέγειν καλὰ ἔργα.

ὥστε τοῦτό γε αὐτὸ μὴ φοβώμεθα, μηδέ τισ ἡμᾶσ λόγοσ θορυβείτω δεδιττόμενοσ ὡσ πρὸ τοῦ κεκινημένου τὸν σώφρονα δεῖ προαιρεῖσθαι φίλον· ἀλλὰ τόδε πρὸσ ἐκείνῳ δείξασ φερέσθω τὰ νικητήρια, ὡσ οὐκ ἐπ’ ὠφελίᾳ ὁ ἔρωσ τῷ ἐρῶντι καὶ τῷ ἐρωμένῳ ἐκ θεῶν ἐπιπέμπεται. ἡμῖν δὲ ἀποδεικτέον αὖ τοὐναντίον, ὡσ ἐπ’ εὐτυχίᾳ τῇ μεγίστῃ παρὰ θεῶν ἡ τοιαύτη μανία δίδοται· ἡ δὲ δὴ ἀπόδειξισ ἔσται δεινοῖσ μὲν ἄπιστοσ, σοφοῖσ δὲ πιστή.

δεῖ οὖν πρῶτον ψυχῆσ φύσεωσ πέρι θείασ τε καὶ ἀνθρωπίνησ ἰδόντα πάθη τε καὶ ἔργα τἀληθὲσ νοῆσαι· ἀρχὴ δὲ ἀποδείξεωσ ἥδε. ψυχὴ πᾶσα ἀθάνατοσ.

τὸ γὰρ ἀεικίνητον ἀθάνατον· τὸ δ’ ἄλλο κινοῦν καὶ ὑπ’ ἄλλου κινούμενον, παῦλαν ἔχον κινήσεωσ, παῦλαν ἔχει ζωῆσ. μόνον δὴ τὸ αὑτὸ κινοῦν, ἅτε οὐκ ἀπολεῖπον ἑαυτό, οὔποτε λήγει κινούμενον, ἀλλὰ καὶ τοῖσ ἄλλοισ ὅσα κινεῖται τοῦτο πηγὴ καὶ ἀρχὴ κινήσεωσ. ἀρχὴ δὲ ἀγένητον.

ἐξ ἀρχῆσ γὰρ ἀνάγκη πᾶν τὸ γιγνόμενον γίγνεσθαι, αὐτὴν δὲ μηδ’ ἐξ ἑνόσ· εἰ γὰρ ἔκ του ἀρχὴ γίγνοιτο, οὐκ ἂν ἔτι ἀρχὴ γίγνοιτο. ἐπειδὴ δὲ ἀγένητόν ἐστιν, καὶ ἀδιάφθορον αὐτὸ ἀνάγκη εἶναι. ἀρχῆσ γὰρ δὴ ἀπολομένησ οὔτε αὐτή ποτε ἔκ του οὔτε ἄλλο ἐξ ἐκείνησ γενήσεται, εἴπερ ἐξ ἀρχῆσ δεῖ τὰ πάντα γίγνεσθαι. οὕτω δὴ κινήσεωσ μὲν ἀρχὴ τὸ αὐτὸ αὑτὸ κινοῦν. τοῦτο δὲ οὔτ’ ἀπόλλυσθαι οὔτε γίγνεσθαι δυνατόν, ἢ πάντα τε οὐρανὸν πᾶσάν τε γῆν εἰσ ἓν συμπεσοῦσαν στῆναι καὶ μήποτε αὖθισ ἔχειν ὅθεν κινηθέντα γενήσεται. ἀθανάτου δὲ πεφασμένου τοῦ ὑφ’ ἑαυτοῦ κινουμένου, ψυχῆσ οὐσίαν τε καὶ λόγον τοῦτον αὐτόν τισ λέγων οὐκ αἰσχυνεῖται.

πᾶν γὰρ σῶμα, ᾧ μὲν ἔξωθεν τὸ κινεῖσθαι, ἄψυχον, ᾧ δὲ ἔνδοθεν αὐτῷ ἐξ αὑτοῦ, ἔμψυχον, ὡσ ταύτησ οὔσησ φύσεωσ ψυχῆσ· κινοῦν ἢ ψυχήν, ἐξ ἀνάγκησ ἀγένητόν τε καὶ ἀθάνατον ψυχὴ ἂν εἰή.

περὶ μὲν οὖν ἀθανασίασ αὐτῆσ ἱκανῶσ·

περὶ δὲ τῆσ ἰδέασ αὐτῆσ ὧδε λεκτέον. οἱο͂ν μέν ἐστι, πάντῃ πάντωσ θείασ εἶναι καὶ μακρᾶσ διηγήσεωσ, ᾧ δὲ ἐοίκεν, ἀνθρωπίνησ τε καὶ ἐλάττονοσ· ταύτῃ οὖν λέγωμεν. ἐοικέτω δὴ συμφύτῳ δυνάμει ὑποπτέρου ζεύγουσ τε καὶ ἡνιόχου. θεῶν μὲν οὖν ἵπποι τε καὶ ἡνίοχοι πάντεσ αὐτοί τε ἀγαθοὶ καὶ ἐξ ἀγαθῶν, τὸ δὲ τῶν ἄλλων μέμεικται. καὶ πρῶτον μὲν ἡμῶν ὁ ἄρχων συνωρίδοσ ἡνιοχεῖ, εἶτα τῶν ἵππων ὁ μὲν αὐτῷ καλόσ τε καὶ ἀγαθὸσ καὶ ἐκ τοιούτων, ὁ δ’ ἐξ ἐναντίων τε καὶ ἐναντίοσ·

χαλεπὴ δὴ καὶ δύσκολοσ ἐξ ἀνάγκησ ἡ περὶ ἡμᾶσ ἡνιόχησισ. πῇ δὴ οὖν θνητόν τε καὶ ἀθάνατον ζῷον ἐκλήθη πειρατέον εἰπεῖν. ψυχὴ πᾶσα παντὸσ ἐπιμελεῖται τοῦ ἀψύχου, πάντα δὲ οὐρανὸν περιπολεῖ, ἄλλοτ’ ἐν ἄλλοισ εἴδεσι γιγνομένη. τελέα μὲν οὖν οὖσα καὶ ἐπτερωμένη μετεωροπορεῖ τε καὶ πάντα τὸν κόσμον διοικεῖ, ἡ δὲ πτερορρυήσασα φέρεται ἑώσ ἂν στερεοῦ τινοσ ἀντιλάβηται, οὗ κατοικισθεῖσα, σῶμα γήϊνον λαβοῦσα, αὐτὸ αὑτὸ δοκοῦν κινεῖν διὰ τὴν ἐκείνησ δύναμιν, ζῷον τὸ σύμπαν ἐκλήθη, ψυχὴ καὶ σῶμα παγέν, θνητόν τ’ ἔσχεν ἐπωνυμίαν· ἀθάνατον δὲ οὐδ’ ἐξ ἑνὸσ λόγου λελογισμένου, ἀλλὰ πλάττομεν οὔτε ἰδόντεσ οὔτε ἱκανῶσ νοήσαντεσ θεόν, ἀθάνατόν τι ζῷον, ἔχον μὲν ψυχήν, ἔχον δὲ σῶμα, τὸν ἀεὶ δὲ χρόνον ταῦτα συμπεφυκότα.

ἀλλὰ ταῦτα μὲν δή, ὅπῃ τῷ θεῷ φίλον, ταύτῃ ἐχέτω τε καὶ λεγέσθω·

τὴν δὲ αἰτίαν τῆσ τῶν πτερῶν ἀποβολῆσ, δι’ ἣν ψυχῆσ ἀπορρεῖ, λάβωμεν. ἔστι δέ τισ τοιάδε. πέφυκεν ἡ πτεροῦ δύναμισ τὸ ἐμβριθὲσ ἄγειν ἄνω μετεωρίζουσα ᾗ τὸ τῶν θεῶν γένοσ οἰκεῖ, κεκοινώνηκε δέ πῃ μάλιστα τῶν περὶ τὸ σῶμα τοῦ θείου ψυχή, τὸ δὲ θεῖον καλόν, σοφόν, ἀγαθόν, καὶ πᾶν ὅτι τοιοῦτον·

τούτοισ δὴ τρέφεταί τε καὶ αὔξεται μάλιστά γε τὸ τῆσ ψυχῆσ πτέρωμα, αἰσχρῷ δὲ καὶ κακῷ καὶ τοῖσ ἐναντίοισ φθίνει τε καὶ διόλλυται.

ὁ μὲν δὴ μέγασ ἡγεμὼν ἐν οὐρανῷ Ζεύσ, ἐλαύνων πτηνὸν ἁρ́μα, πρῶτοσ πορεύεται, διακοσμῶν πάντα καὶ ἐπιμελούμενοσ· τῷ δ’ ἕπεται στρατιὰ θεῶν τε καὶ δαιμόνων, κατὰ ἕνδεκα μέρη κεκοσμημένη. μένει γὰρ Ἑστία ἐν θεῶν οἴκῳ μόνη·

τῶν δὲ ἄλλων ὅσοι ἐν τῷ τῶν δώδεκα ἀριθμῷ τεταγμένοι θεοὶ ἄρχοντεσ ἡγοῦνται κατὰ τάξιν ἣν ἕκαστοσ ἐτάχθη. πολλαὶ μὲν οὖν καὶ μακάριαι θέαι τε καὶ διέξοδοι ἐντὸσ οὐρανοῦ, ἃσ θεῶν γένοσ εὐδαιμόνων ἐπιστρέφεται πράττων ἕκαστοσ αὐτῶν τὸ αὑτοῦ, ἕπεται δὲ ὁ ἀεὶ ἐθέλων τε καὶ δυνάμενοσ· φθόνοσ γὰρ ἔξω θείου χοροῦ ἵσταται. ὅταν δὲ δὴ πρὸσ δαῖτα καὶ ἐπὶ θοίνην ἰώσιν, ἄκραν ἐπὶ τὴν ὑπουράνιον ἁψῖδα πορεύονται πρὸσ ἄναντεσ, ᾗ δὴ τὰ μὲν θεῶν ὀχήματα ἰσορρόπωσ εὐήνια ὄντα ῥᾳδίωσ πορεύεται, τὰ δὲ ἄλλα μόγισ· βρίθει γὰρ ὁ τῆσ κάκησ ἵπποσ μετέχων, ἐπὶ τὴν γῆν ῥέπων τε καὶ βαρύνων ᾧ μὴ καλῶσ ἦν τεθραμμένοσ τῶν ἡνιόχων.

ἔνθα δὴ πόνοσ τε καὶ ἀγὼν ἔσχατοσ ψυχῇ πρόκειται. νώτῳ, στάσασ δὲ αὐτὰσ περιάγει ἡ περιφορά, αἱ δὲ θεωροῦσι τὰ ἔξω τοῦ οὐρανοῦ.

τὸν δὲ ὑπερουράνιον τόπον οὔτε τισ ὕμνησέ πω τῶν τῇδε ποιητὴσ οὔτε ποτὲ ὑμνήσει κατ’ ἀξίαν.

ἔχει δὲ ὧδε ‐ τολμητέον γὰρ οὖν τό γε ἀληθὲσ εἰπεῖν, ἄλλωσ τε καὶ περὶ ἀληθείασ λέγοντα ‐ ἡ γὰρ ἀχρώματόσ τε καὶ ἀσχημάτιστοσ καὶ ἀναφὴσ οὐσία ὄντωσ οὖσα, ψυχῆσ κυβερνήτῃ μόνῳ θεατὴ νῷ, περὶ ἣν τὸ τῆσ ἀληθοῦσ ἐπιστήμησ γένοσ, τοῦτον ἔχει τὸν τόπον. ἅτ’ οὖν θεοῦ διάνοια νῷ τε καὶ ἐπιστήμῃ ἀκηράτῳ τρεφομένη, καὶ ἁπάσησ ψυχῆσ ὅσῃ ἂν μέλῃ τὸ προσῆκον δέξασθαι, ἰδοῦσα διὰ χρόνου τὸ ὂν ἀγαπᾷ τε καὶ θεωροῦσα τἀληθῆ τρέφεται καὶ εὐπαθεῖ, ἑώσ ἂν κύκλῳ ἡ περιφορὰ εἰσ ταὐτὸν περιενέγκῃ.

ἐν δὲ τῇ περιόδῳ καθορᾷ μὲν αὐτὴν δικαιοσύνην, καθορᾷ δὲ σωφροσύνην, καθορᾷ δὲ ἐπιστήμην, οὐχ ᾗ γένεσισ πρόσεστιν, οὐδ’ ἥ ἐστίν που ἑτέρα ἐν ἑτέρῳ οὖσα ὧν ἡμεῖσ νῦν ὄντων καλοῦμεν, ἀλλὰ τὴν ἐν τῷ ὅ ἐστιν ὂν ὄντωσ ἐπιστήμην οὖσαν· καὶ τἆλλα ὡσαύτωσ τὰ ὄντα ὄντωσ θεασαμένη καὶ ἑστιαθεῖσα, δῦσα πάλιν εἰσ τὸ εἴσω τοῦ οὐρανοῦ, οἴκαδε ἦλθεν.

ἐλθούσησ δὲ αὐτῆσ ὁ ἡνίοχοσ πρὸσ τὴν φάτνην τοὺσ ἵππουσ στήσασ παρέβαλεν ἀμβροσίαν τε καὶ ἐπ’ αὐτῇ νέκταρ ἐπότισεν. καὶ οὗτοσ μὲν θεῶν βίοσ·

αἱ δὲ ἄλλαι ψυχαί, ἡ μὲν ἄριστα θεῷ ἑπομένη καὶ εἰκασμένη ὑπερῆρεν εἰσ τὸν ἔξω τόπον τὴν τοῦ ἡνιόχου κεφαλήν, καὶ συμπεριηνέχθη τὴν περιφοράν, θορυβουμένη ὑπὸ τῶν ἵππων καὶ μόγισ καθορῶσα τὰ ὄντα· ἡ δὲ τοτὲ μὲν ἦρεν, τοτὲ δ’ ἔδυ, βιαζομένων δὲ τῶν ἵππων τὰ μὲν εἶδεν, τὰ δ’ οὔ. αἱ δὲ δὴ ἄλλαι γλιχόμεναι μὲν ἅπασαι τοῦ ἄνω ἕπονται, ἀδυνατοῦσαι δέ, ὑποβρύχιαι συμπεριφέρονται, πατοῦσαι ἀλλήλασ καὶ ἐπιβάλλουσαι, ἑτέρα πρὸ τῆσ ἑτέρασ πειρωμένη γενέσθαι. θόρυβοσ οὖν καὶ ἅμιλλα καὶ ἱδρὼσ ἔσχατοσ γίγνεται, οὗ δὴ κακίᾳ ἡνιόχων πολλαὶ μὲν χωλεύονται, πολλαὶ δὲ πολλὰ πτερὰ θραύονται·

πᾶσαι δὲ πολὺν ἔχουσαι πόνον ἀτελεῖσ τῆσ τοῦ ὄντοσ θέασ ἀπέρχονται, καὶ ἀπελθοῦσαι τροφῇ δοξαστῇ χρῶνται. οὗ δ’ ἕνεχ’ ἡ πολλὴ σπουδὴ τὸ ἀληθείασ ἰδεῖν πεδίον οὗ ἐστιν, ἥ τε δὴ προσήκουσα ψυχῆσ τῷ ἀρίστῳ νομὴ ἐκ τοῦ ἐκεῖ λειμῶνοσ τυγχάνει οὖσα, ἥ τε τοῦ πτεροῦ φύσισ, ᾧ ψυχὴ κουφίζεται, τούτῳ τρέφεται. θεσμόσ τε Ἀδραστείασ ὅδε.

ἥτισ ἂν ψυχὴ θεῷ συνοπαδὸσ γενομένη κατίδῃ τι τῶν ἀληθῶν, μέχρι τε τῆσ ἑτέρασ περιόδου εἶναι ἀπήμονα, κἂν ἀεὶ τοῦτο δύνηται ποιεῖν, ἀεὶ ἀβλαβῆ εἶναι· μὴ φυτεῦσαι εἰσ μηδεμίαν θήρειον φύσιν ἐν τῇ πρώτῃ γενέσει, ἀλλὰ τὴν μὲν πλεῖστα ἰδοῦσαν εἰσ γονὴν ἀνδρὸσ γενησομένου φιλοσόφου ἢ φιλοκάλου ἢ μουσικοῦ τινοσ καὶ ἐρωτικοῦ, τὴν δὲ δευτέραν εἰσ βασιλέωσ ἐννόμου ἢ πολεμικοῦ καὶ ἀρχικοῦ, τρίτην εἰσ πολιτικοῦ ἤ τινοσ οἰκονομικοῦ ἢ χρηματιστικοῦ, τετάρτην εἰσ φιλοπόνου <ἢ> γυμναστικοῦ ἢ περὶ σώματοσ ἰάσίν τινοσ ἐσομένου, πέμπτην μαντικὸν βίον ἤ τινα τελεστικὸν ἕξουσαν·

ἕκτῃ ποιητικὸσ ἢ τῶν περὶ μίμησίν τισ ἄλλοσ ἁρμόσει, ἑβδόμῃ δημιουργικὸσ ἢ γεωργικόσ, ὀγδόῃ σοφιστικὸσ ἢ δημοκοπικόσ, ἐνάτῃ τυραννικόσ.

ἐν δὴ τούτοισ ἅπασιν ὃσ μὲν ἂν δικαίωσ διαγάγῃ ἀμείνονοσ μοίρασ μεταλαμβάνει, ὃσ δ’ ἂν ἀδίκωσ, χείρονοσ· εἰσ μὲν γὰρ τὸ αὐτὸ ὅθεν ἥκει ἡ ψυχὴ ἑκάστη οὐκ ἀφικνεῖται ἐτῶν μυρίων ‐ οὐ γὰρ πτεροῦται πρὸ τοσούτου χρόνου ‐ πλὴν ἡ τοῦ φιλοσοφήσαντοσ ἀδόλωσ ἢ παιδεραστήσαντοσ μετὰ φιλοσοφίασ, αὗται δὲ τρίτῃ περιόδῳ τῇ χιλιετεῖ, ἐὰν ἕλωνται τρὶσ ἐφεξῆσ τὸν βίον τοῦτον, οὕτω πτερωθεῖσαι τρισχιλιοστῷ ἔτει ἀπέρχονται. αἱ δὲ ἄλλαι, ὅταν τὸν πρῶτον βίον τελευτήσωσιν, κρίσεωσ ἔτυχον, κριθεῖσαι δὲ αἱ μὲν εἰσ τὰ ὑπὸ γῆσ δικαιωτήρια ἐλθοῦσαι δίκην ἐκτίνουσιν, αἱ δ’ εἰσ τοὐρανοῦ τινα τόπον ὑπὸ τῆσ Δίκησ κουφισθεῖσαι διάγουσιν ἀξίωσ οὗ ἐν ἀνθρώπου εἴδει ἐβίωσαν βίου.

τῷ δὲ χιλιοστῷ ἀμφότεραι ἀφικνούμεναι ἐπὶ κλήρωσίν τε καὶ αἱρ́εσιν τοῦ δευτέρου βίου αἱροῦνται ὃν ἂν θέλῃ ἑκάστη·

ἔνθα καὶ εἰσ θηρίου βίον ἀνθρωπίνη ψυχὴ ἀφικνεῖται, καὶ ἐκ θηρίου ὅσ ποτε ἄνθρωποσ ἦν πάλιν εἰσ ἄνθρωπον. οὐ γὰρ ἥ γε μήποτε ἰδοῦσα τὴν ἀλήθειαν εἰσ τόδε ἥξει τὸ σχῆμα. δεῖ γὰρ ἄνθρωπον συνιέναι κατ’ εἶδοσ λεγόμενον, ἐκ πολλῶν ἰὸν αἰσθήσεων εἰσ ἓν λογισμῷ συναιρούμενον· τοῦτο δ’ ἐστὶν ἀνάμνησισ ἐκείνων ἅ ποτ’ εἶδεν ἡμῶν ἡ ψυχὴ συμπορευθεῖσα θεῷ καὶ ὑπεριδοῦσα ἃ νῦν εἶναί φαμεν, καὶ ἀνακύψασα εἰσ τὸ ὂν ὄντωσ.

διὸ δὴ δικαίωσ μόνη πτεροῦται ἡ τοῦ φιλοσόφου διάνοια· πρὸσ γὰρ ἐκείνοισ ἀεί ἐστιν μνήμῃ κατὰ δύναμιν, πρὸσ οἷσπερ θεὸσ ὢν θεῖόσ ἐστιν. τοῖσ δὲ δὴ τοιούτοισ ἀνὴρ ὑπομνήμασιν ὀρθῶσ χρώμενοσ, τελέουσ ἀεὶ τελετὰσ τελούμενοσ, τέλεοσ ὄντωσ μόνοσ γίγνεται· ἀνθρωπίνων σπουδασμάτων καὶ πρὸσ τῷ θείῳ γιγνόμενοσ, νουθετεῖται μὲν ὑπὸ τῶν πολλῶν ὡσ παρακινῶν, ἐνθουσιάζων δὲ λέληθεν τοὺσ πολλούσ.

ἔστι δὴ οὖν δεῦρο ὁ πᾶσ ἥκων λόγοσ περὶ τῆσ τετάρτησ μανίασ ‐ ἣν ὅταν τὸ τῇδέ τισ ὁρῶν κάλλοσ, τοῦ ἀληθοῦσ ἀναμιμνῃσκόμενοσ, πτερῶταί τε καὶ ἀναπτερούμενοσ προθυμούμενοσ ἀναπτέσθαι, ἀδυνατῶν δέ, ὄρνιθοσ δίκην βλέπων ἄνω, τῶν κάτω δὲ ἀμελῶν, αἰτίαν ἔχει ὡσ μανικῶσ διακείμενοσ ‐ ὡσ ἄρα αὕτη πασῶν τῶν ἐνθουσιάσεων ἀρίστη τε καὶ ἐξ ἀρίστων τῷ τε ἔχοντι καὶ τῷ κοινωνοῦντι αὐτῆσ γίγνεται, καὶ ὅτι ταύτησ μετέχων τῆσ μανίασ ὁ ἐρῶν τῶν καλῶν ἐραστὴσ καλεῖται.

καθάπερ γὰρ εἴρηται, πᾶσα μὲν ἀνθρώπου ψυχὴ φύσει τεθέαται τὰ ὄντα, ἢ οὐκ ἂν ἦλθεν εἰσ τόδε τὸ ζῷον·

ἀναμιμνῄσκεσθαι δὲ ἐκ τῶνδε ἐκεῖνα οὐ ῥᾴδιον ἁπάσῃ, οὔτε ὅσαι βραχέωσ εἶδον τότε τἀκεῖ, οὔθ’ αἳ δεῦρο πεσοῦσαι ἐδυστύχησαν, ὥστε ὑπό τινων ὁμιλιῶν ἐπὶ τὸ ἄδικον τραπόμεναι λήθην ὧν τότε εἶδον ἱερῶν ἔχειν.

ὀλίγαι δὴ λείπονται αἷσ τὸ τῆσ μνήμησ ἱκανῶσ πάρεστιν· αὗται δέ, ὅταν τι τῶν ἐκεῖ ὁμοίωμα ἴδωσιν, ἐκπλήττονται καὶ οὐκέτ’ <ἐν> αὑτῶν γίγνονται, ὃ δ’ ἔστι τὸ πάθοσ ἀγνοοῦσι διὰ τὸ μὴ ἱκανῶσ διαισθάνεσθαι. δικαιοσύνησ μὲν οὖν καὶ σωφροσύνησ καὶ ὅσα ἄλλα τίμια ψυχαῖσ οὐκ ἔνεστι φέγγοσ οὐδὲν ἐν τοῖσ τῇδε ὁμοιώμασιν, ἀλλὰ δι’ ἀμυδρῶν ὀργάνων μόγισ αὐτῶν καὶ ὀλίγοι ἐπὶ τὰσ εἰκόνασ ἰόντεσ θεῶνται τὸ τοῦ εἰκασθέντοσ γένοσ·

μακαριωτάτην, ἣν ὠργιάζομεν ὁλόκληροι μὲν αὐτοὶ ὄντεσ καὶ ἀπαθεῖσ κακῶν ὅσα ἡμᾶσ ἐν ὑστέρῳ χρόνῳ ὑπέμενεν, ὁλόκληρα δὲ καὶ ἁπλᾶ καὶ ἀτρεμῆ καὶ εὐδαίμονα φάσματα μυούμενοί τε καὶ ἐποπτεύοντεσ ἐν αὐγῇ καθαρᾷ, καθαροὶ ὄντεσ καὶ ἀσήμαντοι τούτου ὃ νῦν δὴ σῶμα περιφέροντεσ ὀνομάζομεν, ὀστρέου τρόπον δεδεσμευμένοι.

ταῦτα μὲν οὖν μνήμῃ κεχαρίσθω, δι’ ἣν πόθῳ τῶν τότε νῦν μακρότερα εἴρηται·

περὶ δὲ κάλλουσ, ὥσπερ εἴπομεν, μετ’ ἐκείνων τε ἔλαμπεν ὄν, δεῦρό τ’ ἐλθόντεσ κατειλήφαμεν αὐτὸ διὰ τῆσ ἐναργεστάτησ αἰσθήσεωσ τῶν ἡμετέρων στίλβον ἐναργέστατα. ὄψισ γὰρ ἡμῖν ὀξυτάτη τῶν διὰ τοῦ σώματοσ ἔρχεται αἰσθήσεων, ᾗ φρόνησισ οὐχ ὁρᾶται ‐ δεινοὺσ γὰρ ἂν παρεῖχεν ἔρωτασ, εἴ τι τοιοῦτον ἑαυτῆσ ἐναργὲσ εἴδωλον παρείχετο εἰσ ὄψιν ἰόν ‐ καὶ τἆλλα ὅσα ἐραστά·

νῦν δὲ κάλλοσ μόνον ταύτην ἔσχε μοῖραν, ὥστ’ ἐκφανέστατον εἶναι καὶ ἐρασμιώτατον. ὁ μὲν οὖν μὴ νεοτελὴσ ἢ διεφθαρμένοσ οὐκ ὀξέωσ ἐνθένδε ἐκεῖσε φέρεται πρὸσ αὐτὸ τὸ κάλλοσ, θεώμενοσ αὐτοῦ τὴν τῇδε ἐπωνυμίαν, ὥστ’ οὐ σέβεται προσορῶν, ἀλλ’ ἡδονῇ παραδοὺσ τετράποδοσ νόμον βαίνειν ἐπιχειρεῖ καὶ παιδοσπορεῖν, καὶ ὕβρει προσομιλῶν οὐ δέδοικεν οὐδ’ αἰσχύνεται παρὰ φύσιν ἡδονὴν διώκων·

ὁ δὲ ἀρτιτελήσ, ὁ τῶν τότε πολυθεάμων, ὅταν θεοειδὲσ πρόσωπον ἴδῃ κάλλοσ εὖ μεμιμημένον ἤ τινα σώματοσ ἰδέαν, πρῶτον μὲν ἔφριξε καί τι τῶν τότε ὑπῆλθεν αὐτὸν δειμάτων, εἶτα προσορῶν ὡσ θεὸν σέβεται, καὶ εἰ μὴ ἐδεδίει τὴν τῆσ σφόδρα μανίασ δόξαν, θύοι ἂν ὡσ ἀγάλματι καὶ θεῷ τοῖσ παιδικοῖσ.

ἰδόντα δ’ αὐτὸν οἱο͂ν ἐκ τῆσ φρίκησ μεταβολή τε καὶ ἱδρὼσ καὶ θερμότησ ἀήθησ λαμβάνει· δεξάμενοσ γὰρ τοῦ κάλλουσ τὴν ἀπορροὴν διὰ τῶν ὀμμάτων ἐθερμάνθη ᾗ ἡ τοῦ πτεροῦ φύσισ ἄρδεται, θερμανθέντοσ δὲ ἐτάκη τὰ περὶ τὴν ἔκφυσιν, ἃ πάλαι ὑπὸ σκληρότητοσ συμμεμυκότα εἶργε μὴ βλαστάνειν, ἐπιρρυείσησ δὲ τῆσ τροφῆσ ᾤδησέ τε καὶ ὡρ́μησε φύεσθαι ἀπὸ τῆσ ῥίζησ ὁ τοῦ πτεροῦ καυλὸσ ὑπὸ πᾶν τὸ τῆσ ψυχῆσ εἶδοσ·

πᾶσα γὰρ ἦν τὸ πάλαι πτερωτή. ζεῖ οὖν ἐν τούτῳ ὅλη καὶ ἀνακηκίει, καὶ ὅπερ τὸ τῶν ὀδοντοφυούντων πάθοσ περὶ τοὺσ ὀδόντασ γίγνεται ὅταν ἄρτι φύωσιν, κνῆσίσ τε καὶ ἀγανάκτησισ περὶ τὰ οὖλα, ταὐτὸν δὴ πέπονθεν ἡ τοῦ πτεροφυεῖν ἀρχομένου ψυχή·

ζεῖ τε καὶ ἀγανακτεῖ καὶ γαργαλίζεται φύουσα τὰ πτερά. ὅταν μὲν οὖν βλέπουσα πρὸσ τὸ τοῦ παιδὸσ κάλλοσ, ἐκεῖθεν μέρη ἐπιόντα καὶ ῥέοντ’ ‐ ἃ δὴ διὰ ταῦτα ἵμεροσ καλεῖται ‐ δεχομένη τὸν ἵμερον ἄρδηταί τε καὶ θερμαίνηται, λωφᾷ τε τῆσ ὀδύνησ καὶ γέγηθεν· ὅταν δὲ χωρὶσ γένηται καὶ αὐχμήσῃ, τὰ τῶν διεξόδων στόματα ᾗ τὸ πτερὸν ὁρμᾷ, συναυαινόμενα μύσαντα ἀποκλῄει τὴν βλάστην τοῦ πτεροῦ, ἡ δ’ ἐντὸσ μετὰ τοῦ ἱμέρου ἀποκεκλῃμένη, πηδῶσα οἱο͂ν τὰ σφύζοντα, τῇ διεξόδῳ ἐγχρίει ἑκάστη τῇ καθ’ αὑτήν, ὥστε πᾶσα κεντουμένη κύκλῳ ἡ ψυχὴ οἰστρᾷ καὶ ὀδυνᾶται, μνήμην δ’ αὖ ἔχουσα τοῦ καλοῦ γέγηθεν.

ἐκ δὲ ἀμφοτέρων μεμειγμένων ἀδημονεῖ τε τῇ ἀτοπίᾳ τοῦ πάθουσ καὶ ἀποροῦσα λυττᾷ, καὶ ἐμμανὴσ οὖσα οὔτε νυκτὸσ δύναται καθεύδειν οὔτε μεθ’ ἡμέραν οὗ ἂν ᾖ μένειν, θεῖ δὲ ποθοῦσα ὅπου ἂν οἰήται ὄψεσθαι τὸν ἔχοντα τὸ κάλλοσ· ἰδοῦσα δὲ καὶ ἐποχετευσαμένη ἵμερον ἔλυσε μὲν τὰ τότε συμπεφραγμένα, ἀναπνοὴν δὲ λαβοῦσα κέντρων τε καὶ ὠδίνων ἔληξεν, ἡδονὴν δ’ αὖ ταύτην γλυκυτάτην ἐν τῷ παρόντι καρποῦται.

ὅθεν δὴ ἑκοῦσα εἶναι οὐκ ἀπολείπεται, οὐδέ τινα τοῦ καλοῦ περὶ πλείονοσ ποιεῖται, ἀλλὰ μητέρων τε καὶ ἀδελφῶν καὶ ἑταίρων πάντων λέλησται, καὶ οὐσίασ δι’ ἀμέλειαν ἀπολλυμένησ παρ’ οὐδὲν τίθεται, νομίμων δὲ καὶ εὐσχημόνων, οἷσ πρὸ τοῦ ἐκαλλωπίζετο, πάντων καταφρονήσασα δουλεύειν ἑτοίμη καὶ κοιμᾶσθαι ὅπου ἂν ἐᾷ τισ ἐγγυτάτω τοῦ πόθου·

πρὸσ γὰρ τῷ σέβεσθαι τὸν τὸ κάλλοσ ἔχοντα ἰατρὸν ηὑρ́ηκε μόνον τῶν μεγίστων πόνων. τοῦτο δὲ τὸ πάθοσ, ὦ παῖ καλέ, πρὸσ ὃν δή μοι ὁ λόγοσ, ἄνθρωποι μὲν ἔρωτα ὀνομάζουσιν, θεοὶ δὲ ὃ καλοῦσιν ἀκούσασ εἰκότωσ διὰ νεότητα γελάσῃ.

λέγουσι δὲ οἶμαί τινεσ Ὁμηριδῶν ἐκ τῶν ἀποθέτων ἐπῶν δύο ἔπη εἰσ τὸν ἔρωτα, ὧν τὸ ἕτερον ὑβριστικὸν πάνυ καὶ οὐ σφόδρα τι ἔμμετρον· ὑμνοῦσι δὲ ὧδε ‐ τὸν δ’ ἤτοι θνητοὶ μὲν ἔρωτα καλοῦσι ποτηνόν,ἀθάνατοι δὲ Πτέρωτα, διὰ πτεροφύτορ’ ἀνάγκην. τούτοισ δὴ ἔξεστι μὲν πείθεσθαι, ἔξεστιν δὲ μή·

ὅμωσ δὲ ἥ γε αἰτία καὶ τὸ πάθοσ τῶν ἐρώντων τοῦτο ἐκεῖνο τυγχάνει ὄν. τῶν μὲν οὖν Διὸσ ὀπαδῶν ὁ ληφθεὶσ ἐμβριθέστερον δύναται φέρειν τὸ τοῦ πτερωνύμου ἄχθοσ·

ὅσοι δὲ Ἄρεώσ τε θεραπευταὶ καὶ μετ’ ἐκείνου περιεπόλουν, ὅταν ὑπ’ Ἔρωτοσ ἁλῶσι καί τι οἰηθῶσιν ἀδικεῖσθαι ὑπὸ τοῦ ἐρωμένου, φονικοὶ καὶ ἕτοιμοι καθιερεύειν αὑτούσ τε καὶ τὰ παιδικά. καὶ οὕτω καθ’ ἕκαστον θεόν, οὗ ἕκαστοσ ἦν χορευτήσ, ἐκεῖνον τιμῶν τε καὶ μιμούμενοσ εἰσ τὸ δυνατὸν ζῇ, ἑώσ ἂν ᾖ ἀδιάφθοροσ καὶ τὴν τῇδε πρώτην γένεσιν βιοτεύῃ, καὶ τούτῳ τῷ τρόπῳ πρόσ τε τοὺσ ἐρωμένουσ καὶ τοὺσ ἄλλουσ ὁμιλεῖ τε καὶ προσφέρεται.

τόν τε οὖν ἔρωτα τῶν καλῶν πρὸσ τρόπου ἐκλέγεται ἕκαστοσ, καὶ ὡσ θεὸν αὐτὸν ἐκεῖνον ὄντα ἑαυτῷ οἱο͂ν ἄγαλμα τεκταίνεταί τε καὶ κατακοσμεῖ, ὡσ τιμήσων τε καὶ ὀργιάσων. οἱ μὲν δὴ οὖν Διὸσ δῖόν τινα εἶναι ζητοῦσι τὴν ψυχὴν τὸν ὑφ’ αὑτῶν ἐρώμενον·

σκοποῦσιν οὖν εἰ φιλόσοφόσ τε καὶ ἡγεμονικὸσ τὴν φύσιν, καὶ ὅταν αὐτὸν εὑρόντεσ ἐρασθῶσι, πᾶν ποιοῦσιν ὅπωσ τοιοῦτοσ ἔσται. ἐὰν οὖν μὴ πρότερον ἐμβεβῶσι τῷ ἐπιτηδεύματι, τότε ἐπιχειρήσαντεσ μανθάνουσί τε ὅθεν ἄν τι δύνωνται καὶ αὐτοὶ μετέρχονται, ἰχνεύοντεσ δὲ παρ’ ἑαυτῶν ἀνευρίσκειν τὴν τοῦ σφετέρου θεοῦ φύσιν εὐποροῦσι διὰ τὸ συντόνωσ ἠναγκάσθαι πρὸσ τὸν θεὸν βλέπειν, καὶ ἐφαπτόμενοι αὐτοῦ τῇ μνήμῃ ἐνθουσιῶντεσ ἐξ ἐκείνου λαμβάνουσι τὰ ἔθη καὶ τὰ ἐπιτηδεύματα, καθ’ ὅσον δυνατὸν θεοῦ ἀνθρώπῳ μετασχεῖν· ὁμοιότατον τῷ σφετέρῳ θεῷ.

ὅσοι δ’ αὖ μεθ’ Ἥρασ εἵποντο, βασιλικὸν ζητοῦσι, καὶ εὑρόντεσ περὶ τοῦτον πάντα δρῶσιν τὰ αὐτά. οἱ δὲ Ἀπόλλωνόσ τε καὶ ἑκάστου τῶν θεῶν οὕτω κατὰ τὸν θεὸν ἰόντεσ ζητοῦσι τὸν σφέτερον παῖδα πεφυκέναι, καὶ ὅταν κτήσωνται, μιμούμενοι αὐτοί τε καὶ τὰ παιδικὰ πείθοντεσ καὶ ῥυθμίζοντεσ εἰσ τὸ ἐκείνου ἐπιτήδευμα καὶ ἰδέαν ἄγουσιν, ὅση ἑκάστῳ δύναμισ, οὐ φθόνῳ οὐδ’ ἀνελευθέρῳ δυσμενείᾳ χρώμενοι πρὸσ τὰ παιδικά, ἀλλ’ εἰσ ὁμοιότητα αὑτοῖσ καὶ τῷ θεῷ ὃν ἂν τιμῶσι πᾶσαν πάντωσ ὅτι μάλιστα πειρώμενοι ἄγειν οὕτω ποιοῦσι. προθυμία μὲν οὖν τῶν ὡσ ἀληθῶσ ἐρώντων καὶ τελετή, ἐάν γε διαπράξωνται ὃ προθυμοῦνται ᾗ λέγω, οὕτω καλή τε καὶ εὐδαιμονικὴ ὑπὸ τοῦ δι’ ἔρωτα μανέντοσ φίλου τῷ φιληθέντι γίγνεται, ἐὰν αἱρεθῇ·

ἁλίσκεται δὲ δὴ ὁ αἱρεθεὶσ τοιῷδε τρόπῳ. καθάπερ ἐν ἀρχῇ τοῦδε τοῦ μύθου τριχῇ διείλομεν ψυχὴν ἑκάστην, ἱππομόρφω μὲν δύο τινὲ εἴδη, ἡνιοχικὸν δὲ εἶδοσ τρίτον, καὶ νῦν ἔτι ἡμῖν ταῦτα μενέτω.

τῶν δὲ δὴ ἵππων ὁ μέν, φαμέν, ἀγαθόσ, ὁ δ’ οὔ·

ἀρετὴ δὲ τίσ τοῦ ἀγαθοῦ ἢ κακοῦ κακία, οὐ διείπομεν, νῦν δὲ λεκτέον. ὁ μὲν τοίνυν αὐτοῖν ἐν τῇ καλλίονι στάσει ὢν τό τε εἶδοσ ὀρθὸσ καὶ διηρθρωμένοσ, ὑψαύχην, ἐπίγρυποσ, λευκὸσ ἰδεῖν, μελανόμματοσ, τιμῆσ ἐραστὴσ μετὰ σωφροσύνησ τε καὶ αἰδοῦσ, καὶ ἀληθινῆσ δόξησ ἑταῖροσ, ἄπληκτοσ, κελεύσματι μόνον καὶ λόγῳ ἡνιοχεῖται· ὁ δ’ αὖ σκολιόσ, πολύσ, εἰκῇ συμπεφορημένοσ, κρατεραύχην, βραχυτράχηλοσ, σιμοπρόσωποσ, μελάγχρωσ, γλαυκόμματοσ, ὕφαιμοσ, ὕβρεωσ καὶ ἀλαζονείασ ἑταῖροσ, περὶ ὦτα λάσιοσ, κωφόσ, μάστιγι μετὰ κέντρων μόγισ ὑπείκων.

ὅταν δ’ οὖν ὁ ἡνίοχοσ ἰδὼν τὸ ἐρωτικὸν ὄμμα, πᾶσαν αἰσθήσει διαθερμήνασ τὴν ψυχήν, γαργαλισμοῦ τε καὶ πόθου κέντρων ὑποπλησθῇ, ὁ μὲν εὐπειθὴσ τῷ ἡνιόχῳ τῶν ἵππων, ἀεί τε καὶ τότε αἰδοῖ βιαζόμενοσ, ἑαυτὸν κατέχει μὴ ἐπιπηδᾶν τῷ ἐρωμένῳ· ὁ δὲ οὔτε κέντρων ἡνιοχικῶν οὔτε μάστιγοσ ἔτι ἐντρέπεται, σκιρτῶν δὲ βίᾳ φέρεται, καὶ πάντα πράγματα παρέχων τῷ σύζυγί τε καὶ ἡνιόχῳ ἀναγκάζει ἰέναι τε πρὸσ τὰ παιδικὰ καὶ μνείαν ποιεῖσθαι τῆσ τῶν ἀφροδισίων χάριτοσ.

τὼ δὲ κατ’ ἀρχὰσ μὲν ἀντιτείνετον ἀγανακτοῦντε, ὡσ δεινὰ καὶ παράνομα ἀναγκαζομένω· τελευτῶντε δέ, ὅταν μηδὲν ᾖ πέρασ κακοῦ, πορεύεσθον ἀγομένω, εἴξαντε καὶ ὁμολογήσαντε ποιήσειν τὸ κελευόμενον.

καὶ πρὸσ αὐτῷ τ’ ἐγένοντο καὶ εἶδον τὴν ὄψιν τὴν τῶν παιδικῶν ἀστράπτουσαν. ἰδόντοσ δὲ τοῦ ἡνιόχου ἡ μνήμη πρὸσ τὴν τοῦ κάλλουσ φύσιν ἠνέχθη, καὶ πάλιν εἶδεν αὐτὴν μετὰ σωφροσύνησ ἐν ἁγνῷ βάθρῳ βεβῶσαν· ἰδοῦσα δὲ ἔδεισέ τε καὶ σεφθεῖσα ἀνέπεσεν ὑπτία, καὶ ἅμα ἠναγκάσθη εἰσ τοὐπίσω ἑλκύσαι τὰσ ἡνίασ οὕτω σφόδρα, ὥστ’ ἐπὶ τὰ ἰσχία ἄμφω καθίσαι τὼ ἵππω, τὸν μὲν ἑκόντα διὰ τὸ μὴ ἀντιτείνειν, τὸν δὲ ὑβριστὴν μάλ’ ἄκοντα. ἀπελθόντε δὲ ἀπωτέρω, ὁ μὲν ὑπ’ αἰσχύνησ τε καὶ θάμβουσ ἱδρῶτι πᾶσαν ἔβρεξε τὴν ψυχήν, ὁ δὲ λήξασ τῆσ ὀδύνησ, ἣν ὑπὸ τοῦ χαλινοῦ τε ἔσχεν καὶ τοῦ πτώματοσ, μόγισ ἐξαναπνεύσασ ἐλοιδόρησεν ὀργῇ, πολλὰ κακίζων τόν τε ἡνίοχον καὶ τὸν ὁμόζυγα ὡσ δειλίᾳ τε καὶ ἀνανδρίᾳ λιπόντε τὴν τάξιν καὶ ὁμολογίαν·

καὶ πάλιν οὐκ ἐθέλοντασ προσιέναι ἀναγκάζων μόγισ συνεχώρησεν δεομένων εἰσ αὖθισ ὑπερβαλέσθαι.

ἐλθόντοσ δὲ τοῦ συντεθέντοσ χρόνου οὗ ἀμνημονεῖν προσποιουμένω ἀναμιμνῄσκων, βιαζόμενοσ, χρεμετίζων, ἕλκων ἠνάγκασεν αὖ προσελθεῖν τοῖσ παιδικοῖσ ἐπὶ τοὺσ αὐτοὺσ λόγουσ, καὶ ἐπειδὴ ἐγγὺσ ἦσαν, ἐγκύψασ καὶ ἐκτείνασ τὴν κέρκον, ἐνδακὼν τὸν χαλινόν, μετ’ ἀναιδείασ ἕλκει· ὁ δ’ ἡνίοχοσ ἔτι μᾶλλον ταὐτὸν πάθοσ παθών, ὥσπερ ἀπὸ ὕσπληγοσ ἀναπεσών, ἔτι μᾶλλον τοῦ ὑβριστοῦ ἵππου ἐκ τῶν ὀδόντων βίᾳ ὀπίσω σπάσασ τὸν χαλινόν, τήν τε κακηγόρον γλῶτταν καὶ τὰσ γνάθουσ καθῄμαξεν καὶ τὰ σκέλη τε καὶ τὰ ἰσχία πρὸσ τὴν γῆν ἐρείσασ ὀδύναισ ἔδωκεν. ὅταν δὲ ταὐτὸν πολλάκισ πάσχων ὁ πονηρὸσ τῆσ ὕβρεωσ λήξῃ, ταπεινωθεὶσ ἕπεται ἤδη τῇ τοῦ ἡνιόχου προνοίᾳ, καὶ ὅταν ἴδῃ τὸν καλόν, φόβῳ διόλλυται·

ὥστε συμβαίνει τότ’ ἤδη τὴν τοῦ ἐραστοῦ ψυχὴν τοῖσ παιδικοῖσ αἰδουμένην τε καὶ δεδιυῖαν ἕπεσθαι. ἅτε οὖν πᾶσαν θεραπείαν ὡσ ἰσόθεοσ θεραπευόμενοσ οὐχ ὑπὸ σχηματιζομένου τοῦ ἐρῶντοσ ἀλλ’ ἀληθῶσ τοῦτο πεπονθότοσ, καὶ αὐτὸσ ὢν φύσει φίλοσ τῷ θεραπεύοντι, ἐὰν ἄρα καὶ ἐν τῷ πρόσθεν ὑπὸ συμφοιτητῶν ἤ τινων ἄλλων διαβεβλημένοσ ᾖ, λεγόντων ὡσ αἰσχρὸν ἐρῶντι πλησιάζειν, καὶ διὰ τοῦτο ἀπωθῇ τὸν ἐρῶντα, προϊόντοσ δὲ ἤδη τοῦ χρόνου ἥ τε ἡλικία καὶ τὸ χρεὼν ἤγαγεν εἰσ τὸ προσέσθαι αὐτὸν εἰσ ὁμιλίαν·

οὐ γὰρ δήποτε εἵμαρται κακὸν κακῷ φίλον οὐδ’ ἀγαθὸν μὴ φίλον ἀγαθῷ εἶναι.

προσεμένου δὲ καὶ λόγον καὶ ὁμιλίαν δεξαμένου, ἐγγύθεν ἡ εὔνοια γιγνομένη τοῦ ἐρῶντοσ ἐκπλήττει τὸν ἐρώμενον διαισθανόμενον ὅτι οὐδ’ οἱ σύμπαντεσ ἄλλοι φίλοι τε καὶ οἰκεῖοι μοῖραν φιλίασ οὐδεμίαν παρέχονται πρὸσ τὸν ἔνθεον φίλον. ὅταν δὲ χρονίζῃ τοῦτο δρῶν καὶ πλησιάζῃ μετὰ τοῦ ἅπτεσθαι ἔν τε γυμνασίοισ καὶ ἐν ταῖσ ἄλλαισ ὁμιλίαισ, τότ’ ἤδη ἡ τοῦ ῥεύματοσ ἐκείνου πηγή, ὃν ἵμερον Ζεὺσ Γανυμήδουσ ἐρῶν ὠνόμασε, πολλὴ φερομένη πρὸσ τὸν ἐραστήν, ἡ μὲν εἰσ αὐτὸν ἔδυ, ἡ δ’ ἀπομεστουμένου ἔξω ἀπορρεῖ· καὶ οἱο͂ν πνεῦμα ἤ τισ ἠχὼ ἀπὸ λείων τε καὶ στερεῶν ἁλλομένη πάλιν ὅθεν ὡρμήθη φέρεται, οὕτω τὸ τοῦ κάλλουσ ῥεῦμα πάλιν εἰσ τὸν καλὸν διὰ τῶν ὀμμάτων ἰόν, ᾗ πέφυκεν ἐπὶ τὴν ψυχὴν ἰέναι ἀφικόμενον καὶ ἀναπτερῶσαν, τὰσ διόδουσ τῶν πτερῶν ἄρδει τε καὶ ὡρ́μησε πτεροφυεῖν τε καὶ τὴν τοῦ ἐρωμένου αὖ ψυχὴν ἔρωτοσ ἐνέπλησεν.

ἐρᾷ μὲν οὖν, ὅτου δὲ ἀπορεῖ·

καὶ οὔθ’ ὅτι πέπονθεν οἶδεν οὐδ’ ἔχει φράσαι, ἀλλ’ οἱο͂ν ἀπ’ ἄλλου ὀφθαλμίασ ἀπολελαυκὼσ πρόφασιν εἰπεῖν οὐκ ἔχει, ὥσπερ δὲ ἐν κατόπτρῳ ἐν τῷ ἐρῶντι ἑαυτὸν ὁρῶν λέληθεν. καὶ ὅταν μὲν ἐκεῖνοσ παρῇ, λήγει κατὰ ταὐτὰ ἐκείνῳ τῆσ ὀδύνησ, ὅταν δὲ ἀπῇ, κατὰ ταὐτὰ αὖ ποθεῖ καὶ ποθεῖται, εἴδωλον ἔρωτοσ ἀντέρωτα ἔχων· καλεῖ δὲ αὐτὸν καὶ οἰέται οὐκ ἔρωτα ἀλλὰ φιλίαν εἶναι.

ἐπιθυμεῖ δὲ ἐκείνῳ παραπλησίωσ μέν, ἀσθενεστέρωσ δέ, ὁρᾶν, ἅπτεσθαι, φιλεῖν, συγκατακεῖσθαι· καὶ δή, οἱο͂ν εἰκόσ, ποιεῖ τὸ μετὰ τοῦτο ταχὺ ταῦτα. ἐν οὖν τῇ συγκοιμήσει τοῦ μὲν ἐραστοῦ ὁ ἀκόλαστοσ ἵπποσ ἔχει ὅτι λέγῃ πρὸσ τὸν ἡνίοχον, καὶ ἀξιοῖ ἀντὶ πολλῶν πόνων σμικρὰ ἀπολαῦσαι· ὁ δὲ τῶν παιδικῶν ἔχει μὲν οὐδὲν εἰπεῖν, σπαργῶν δὲ καὶ ἀπορῶν περιβάλλει τὸν ἐραστὴν καὶ φιλεῖ, ὡσ σφόδρ’ εὔνουν ἀσπαζόμενοσ, ὅταν τε συγκατακέωνται, οἱο͂́σ ἐστι μὴ ἂν ἀπαρνηθῆναι τὸ αὑτοῦ μέροσ χαρίσασθαι τῷ ἐρῶντι, εἰ δεηθείη τυχεῖν·

ὁ δὲ ὁμόζυξ αὖ μετὰ τοῦ ἡνιόχου πρὸσ ταῦτα μετ’ αἰδοῦσ καὶ λόγου ἀντιτείνει. ἐὰν μὲν δὴ οὖν εἰσ τεταγμένην τε δίαιταν καὶ φιλοσοφίαν νικήσῃ τὰ βελτίω τῆσ διανοίασ ἀγαγόντα, μακάριον μὲν καὶ ὁμονοητικὸν τὸν ἐνθάδε βίον διάγουσιν, ἐγκρατεῖσ αὑτῶν καὶ κόσμιοι ὄντεσ, δουλωσάμενοι μὲν ᾧ κακία ψυχῆσ ἐνεγίγνετο, ἐλευθερώσαντεσ δὲ ᾧ ἀρετή· τελευτήσαντεσ δὲ δὴ ὑπόπτεροι καὶ ἐλαφροὶ γεγονότεσ τῶν τριῶν παλαισμάτων τῶν ὡσ ἀληθῶσ Ὀλυμπιακῶν ἓν νενικήκασιν, οὗ μεῖζον ἀγαθὸν οὔτε σωφροσύνη ἀνθρωπίνη οὔτε θεία μανία δυνατὴ πορίσαι ἀνθρώπῳ.

ἐὰν δὲ δὴ διαίτῃ φορτικωτέρᾳ τε καὶ ἀφιλοσόφῳ, φιλοτίμῳ δὲ χρήσωνται, τάχ’ ἄν που ἐν μέθαισ ἤ τινι ἄλλῃ ἀμελείᾳ τὼ ἀκολάστω αὐτοῖν ὑποζυγίω λαβόντε τὰσ ψυχὰσ ἀφρούρουσ, συναγαγόντε εἰσ ταὐτόν, τὴν ὑπὸ τῶν πολλῶν μακαριστὴν αἱρ́εσιν εἱλέσθην τε καὶ διεπραξάσθην· καὶ διαπραξαμένω τὸ λοιπὸν ἤδη χρῶνται μὲν αὐτῇ, σπανίᾳ δέ, ἅτε οὐ πάσῃ δεδογμένα τῇ διανοίᾳ πράττοντεσ.

φίλω μὲν οὖν καὶ τούτω, ἧττον δὲ ἐκείνων, ἀλλήλοιν διά τε τοῦ ἔρωτοσ καὶ ἔξω γενομένω διάγουσι, πίστεισ τὰσ μεγίστασ ἡγουμένω ἀλλήλοιν δεδωκέναι τε καὶ δεδέχθαι, ἃσ οὐ θεμιτὸν εἶναι λύσαντασ εἰσ ἔχθραν ποτὲ ἐλθεῖν. ἐν δὲ τῇ τελευτῇ ἄπτεροι μέν, ὡρμηκότεσ δὲ πτεροῦσθαι ἐκβαίνουσι τοῦ σώματοσ, ὥστε οὐ σμικρὸν ἆθλον τῆσ ἐρωτικῆσ μανίασ φέρονται· μετ’ ἀλλήλων πορευομένουσ, καὶ ὁμοπτέρουσ ἔρωτοσ χάριν, ὅταν γένωνται, γενέσθαι.

ταῦτα τοσαῦτα, ὦ παῖ, καὶ θεῖα οὕτω σοι δωρήσεται ἡ παρ’ ἐραστοῦ φιλία·

τῇ φίλῃ ψυχῇ ἐντεκοῦσα, ἐννέα χιλιάδασ ἐτῶν περὶ γῆν κυλινδουμένην αὐτὴν καὶ ὑπὸ γῆσ ἄνουν παρέξει.

αὕτη σοι, ὦ φίλε Ἔρωσ, εἰσ ἡμετέραν δύναμιν ὅτι καλλίστη καὶ ἀρίστη δέδοταί τε καὶ ἐκτέτεισται παλινῳδία, τά τε ἄλλα καὶ τοῖσ ὀνόμασιν ἠναγκασμένη ποιητικοῖσ τισιν διὰ Φαῖδρον εἰρῆσθαι.

ἀλλὰ τῶν προτέρων τε συγγνώμην καὶ τῶνδε χάριν ἔχων, εὐμενὴσ καὶ ἵλεωσ τὴν ἐρωτικήν μοι τέχνην ἣν ἔδωκασ μήτε ἀφέλῃ μήτε πηρώσῃσ δι’ ὀργήν, δίδου τ’ ἔτι μᾶλλον ἢ νῦν παρὰ τοῖσ καλοῖσ τίμιον εἶναι. ἐν τῷ πρόσθεν δ’ εἴ τι λόγῳ σοι ἀπηχὲσ εἴπομεν Φαῖδρόσ τε καὶ ἐγώ, Λυσίαν τὸν τοῦ λόγου πατέρα αἰτιώμενοσ παῦε τῶν τοιούτων λόγων, ἐπὶ φιλοσοφίαν δέ, ὥσπερ ἁδελφὸσ αὐτοῦ Πολέμαρχοσ τέτραπται, τρέψον, ἵνα καὶ ὁ ἐραστὴσ ὅδε αὐτοῦ μηκέτι ἐπαμφοτερίζῃ καθάπερ νῦν, ἀλλ’ ἁπλῶσ πρὸσ ἔρωτα μετὰ φιλοσόφων λόγων τὸν βίον ποιῆται.

συνεύχομαί σοι, ὦ Σώκρατεσ, εἴπερ ἄμεινον ταῦθ’ ἡμῖν εἶναι, ταῦτα γίγνεσθαι. τὸν λόγον δέ σου πάλαι θαυμάσασ ἔχω, ὅσῳ καλλίω τοῦ προτέρου ἀπηργάσω·

ὥστε ὀκνῶ μή μοι ὁ Λυσίασ ταπεινὸσ φανῇ, ἐὰν ἄρα καὶ ἐθελήσῃ πρὸσ αὐτὸν ἄλλον ἀντιπαρατεῖναι. καὶ γάρ τισ αὐτόν, ὦ θαυμάσιε, ἔναγχοσ τῶν πολιτικῶν τοῦτ’ αὐτὸ λοιδορῶν ὠνείδιζε, καὶ διὰ πάσησ τῆσ λοιδορίασ ἐκάλει λογογράφον· τάχ’ οὖν ἂν ὑπὸ φιλοτιμίασ ἐπίσχοι ἡμῖν ἂν τοῦ γράφειν. γελοῖόν γ’, ὦ νεανία, τὸ δόγμα λέγεισ, καὶ τοῦ ἑταίρου συχνὸν διαμαρτάνεισ, εἰ αὐτὸν οὕτωσ ἡγῇ τινα ψοφοδεᾶ. ἴσωσ δὲ καὶ τὸν λοιδορούμενον αὐτῷ οἰεί ὀνειδίζοντα λέγειν ἃ ἔλεγεν. ἐφαίνετο γάρ, ὦ Σώκρατεσ·

καὶ σύνοισθά που καὶ αὐτὸσ ὅτι οἱ μέγιστον δυνάμενοί τε καὶ σεμνότατοι ἐν ταῖσ πόλεσιν αἰσχύνονται λόγουσ τε γράφειν καὶ καταλείπειν συγγράμματα ἑαυτῶν, δόξαν φοβούμενοι τοῦ ἔπειτα χρόνου, μὴ σοφισταὶ καλῶνται. γλυκὺσ ἀγκών, ὦ Φαῖδρε, λέληθέν σε ὅτι ἀπὸ τοῦ μακροῦ ἀγκῶνοσ τοῦ κατὰ Νεῖλον ἐκλήθη· καὶ πρὸσ τῷ ἀγκῶνι λανθάνει σε ὅτι οἱ μέγιστον φρονοῦντεσ τῶν πολιτικῶν μάλιστα ἐρῶσι λογογραφίασ τε καὶ καταλείψεωσ συγγραμμάτων, οἵ γε καὶ ἐπειδάν τινα γράφωσι λόγον, οὕτωσ ἀγαπῶσι τοὺσ ἐπαινέτασ, ὥστε προσπαραγράφουσι πρώτουσ οἳ ἂν ἑκασταχοῦ ἐπαινῶσιν αὐτούσ.

πῶσ λέγεισ τοῦτο; οὐ γὰρ μανθάνω. οὐ μανθάνεισ ὅτι ἐν ἀρχῇ ἀνδρὸσ πολιτικοῦ συγγράμματι πρῶτοσ ὁ ἐπαινέτησ γέγραπται.

πῶσ; "ἔδοξέ" πού φησιν "τῇ βουλῇ" ἢ "τῷ δήμῳ" ἢ ἀμφοτέροισ, καὶ "ὃσ <καὶ ὃσ> εἶπεν" ‐ τὸν αὑτὸν δὴ λέγων μάλα σεμνῶσ καὶ ἐγκωμιάζων ὁ συγγραφεύσ ‐ ἔπειτα λέγει δὴ μετὰ τοῦτο, ἐπιδεικνύμενοσ τοῖσ ἐπαινέταισ τὴν ἑαυτοῦ σοφίαν, ἐνίοτε πάνυ μακρὸν ποιησάμενοσ σύγγραμμα· ἤ σοι ἄλλο τι φαίνεται τὸ τοιοῦτον ἢ λόγοσ συγγεγραμμένοσ; οὐκ ἔμοιγε.

οὐκοῦν ἐὰν μὲν οὗτοσ ἐμμένῃ, γεγηθὼσ ἀπέρχεται ἐκ τοῦ θεάτρου ὁ ποιητήσ· ἐὰν δὲ ἐξαλειφθῇ καὶ ἄμοιροσ γένηται λογογραφίασ τε καὶ τοῦ ἄξιοσ εἶναι συγγράφειν, πενθεῖ αὐτόσ τε καὶ οἱ ἑταῖροι. καὶ μάλα. δῆλόν γε ὅτι οὐχ ὡσ ὑπερφρονοῦντεσ τοῦ ἐπιτηδεύματοσ, ἀλλ’ ὡσ τεθαυμακότεσ. πάνυ μὲν οὖν. τί δέ; ὅταν ἱκανὸσ γένηται ῥήτωρ ἢ βασιλεύσ, ὥστε λαβὼν τὴν Λυκούργου ἢ Σόλωνοσ ἢ Δαρείου δύναμιν ἀθάνατοσ γενέσθαι λογογράφοσ ἐν πόλει, ἆρ’ οὐκ ἰσόθεον ἡγεῖται αὐτόσ τε αὑτὸν ἔτι ζῶν, καὶ οἱ ἔπειτα γιγνόμενοι ταὐτὰ ταῦτα περὶ αὐτοῦ νομίζουσι, θεώμενοι αὐτοῦ τὰ συγγράμματα; καὶ μάλα.

οἰεί τινὰ οὖν τῶν τοιούτων, ὅστισ καὶ ὁπωστιοῦν δύσνουσ Λυσίᾳ, ὀνειδίζειν αὐτὸ τοῦτο ὅτι συγγράφει; οὔκουν εἰκόσ γε ἐξ ὧν σὺ λέγεισ· καὶ γὰρ ἂν τῇ ἑαυτοῦ ἐπιθυμίᾳ, ὡσ ἐοίκεν, ὀνειδίζοι. τοῦτο μὲν ἄρα παντὶ δῆλον, ὅτι οὐκ αἰσχρὸν αὐτό γε τὸ γράφειν λόγουσ.

τί γάρ; ἀλλ’ ἐκεῖνο οἶμαι αἰσχρὸν ἤδη, τὸ μὴ καλῶσ λέγειν τε καὶ γράφειν ἀλλ’ αἰσχρῶσ τε καὶ κακῶσ. δῆλον δή. τίσ οὖν ὁ τρόποσ τοῦ καλῶσ τε καὶ μὴ γράφειν; δεόμεθά τι, ὦ Φαῖδρε, Λυσίαν τε περὶ τούτων ἐξετάσαι καὶ ἄλλον ὅστισ πώποτέ τι γέγραφεν ἢ γράψει, εἴτε πολιτικὸν σύγγραμμα εἴτε ἰδιωτικόν, ἐν μέτρῳ ὡσ ποιητὴσ ἢ ἄνευ μέτρου ὡσ ἰδιώτησ; ἐρωτᾷσ εἰ δεόμεθα;

τίνοσ μὲν οὖν ἕνεκα κἄν τισ ὡσ εἰπεῖν ζῴη, ἀλλ’ ἢ τῶν τοιούτων ἡδονῶν ἕνεκα; οὐ γάρ που ἐκείνων γε ὧν προλυπηθῆναι δεῖ ἢ μηδὲ ἡσθῆναι, ὃ δὴ ὀλίγου πᾶσαι αἱ περὶ τὸ σῶμα ἡδοναὶ ἔχουσι· διὸ καὶ δικαίωσ ἀνδραποδώδεισ κέκληνται. σχολὴ μὲν δή, ὡσ ἐοίκε· καὶ ἅμα μοι δοκοῦσιν ὡσ ἐν τῷ πνίγει ὑπὲρ κεφαλῆσ ἡμῶν οἱ τέττιγεσ ᾄδοντεσ καὶ ἀλλήλοισ διαλεγόμενοι καθορᾶν καὶ ἡμᾶσ. εἰ οὖν ἴδοιεν καὶ νὼ καθάπερ τοὺσ πολλοὺσ ἐν μεσημβρίᾳ μὴ διαλεγομένουσ ἀλλὰ νυστάζοντασ καὶ κηλουμένουσ ὑφ’ αὑτῶν δι’ ἀργίαν τῆσ διανοίασ, δικαίωσ ἂν καταγελῷεν, ἡγούμενοι ἀνδράποδ’ ἄττα σφίσιν ἐλθόντα εἰσ τὸ καταγώγιον ὥσπερ προβάτια μεσημβριάζοντα περὶ τὴν κρήνην εὕδειν· ἐὰν δὲ ὁρῶσι διαλεγομένουσ καὶ παραπλέοντάσ σφασ ὥσπερ Σειρῆνασ ἀκηλήτουσ, ὃ γέρασ παρὰ θεῶν ἔχουσιν ἀνθρώποισ διδόναι, τάχ’ ἂν δοῖεν ἀγασθέντεσ.

ἔχουσι δὲ δὴ τί τοῦτο;

ἀνήκοοσ γάρ, ὡσ ἐοίκε, τυγχάνω ὤν. οὐ μὲν δὴ πρέπει γε φιλόμουσον ἄνδρα τῶν τοιούτων ἀνήκοον εἶναι. λέγεται δ’ ὥσ ποτ’ ἦσαν οὗτοι ἄνθρωποι τῶν πρὶν μούσασ γεγονέναι, γενομένων δὲ Μουσῶν καὶ φανείσησ ᾠδῆσ οὕτωσ ἄρα τινὲσ τῶν τότε ἐξεπλάγησαν ὑφ’ ἡδονῆσ, ὥστε ᾄδοντεσ ἠμέλησαν σίτων τε καὶ ποτῶν, καὶ ἔλαθον τελευτήσαντεσ αὑτούσ· ἐξ ὧν τὸ τεττίγων γένοσ μετ’ ἐκεῖνο φύεται, γέρασ τοῦτο παρὰ Μουσῶν λαβόν, μηδὲν τροφῆσ δεῖσθαι γενόμενον, ἀλλ’ ἄσιτόν τε καὶ ἄποτον εὐθὺσ ᾄδειν, ἑώσ ἂν τελευτήσῃ, καὶ μετὰ ταῦτα ἐλθὸν παρὰ μούσασ ἀπαγγέλλειν τίσ τίνα αὐτῶν τιμᾷ τῶν ἐνθάδε.

Τερψιχόρᾳ μὲν οὖν τοὺσ ἐν τοῖσ χοροῖσ τετιμηκότασ αὐτὴν ἀπαγγέλλοντεσ ποιοῦσι προσφιλεστέρουσ, τῇ δὲ Ἐρατοῖ τοὺσ ἐν τοῖσ ἐρωτικοῖσ, καὶ ταῖσ ἄλλαισ οὕτωσ, κατὰ τὸ εἶδοσ ἑκάστησ τιμῆσ· τῇ δὲ πρεσβυτάτῃ Καλλιόπῃ καὶ τῇ μετ’ αὐτὴν Οὐρανίᾳ τοὺσ ἐν φιλοσοφίᾳ διάγοντάσ τε καὶ τιμῶντασ τὴν ἐκείνων μουσικὴν ἀγγέλλουσιν, αἳ δὴ μάλιστα τῶν Μουσῶν περί τε οὐρανὸν καὶ λόγουσ οὖσαι θείουσ τε καὶ ἀνθρωπίνουσ ἱᾶσιν καλλίστην φωνήν.

πολλῶν δὴ οὖν ἕνεκα λεκτέον τι καὶ οὐ καθευδητέον ἐν τῇ μεσημβρίᾳ. λεκτέον γὰρ οὖν. οὐκοῦν, ὅπερ νῦν προυθέμεθα σκέψασθαι, τὸν λόγον ὅπῃ καλῶσ ἔχει λέγειν τε καὶ γράφειν καὶ ὅπῃ μή, σκεπτέον.

δῆλον. ἆρ’ οὖν οὐχ ὑπάρχειν δεῖ τοῖσ εὖ γε καὶ καλῶσ ῥηθησομένοισ τὴν τοῦ λέγοντοσ διάνοιαν εἰδυῖαν τὸ ἀληθὲσ ὧν ἂν ἐρεῖν πέρι μέλλῃ; οὑτωσὶ περὶ τούτου ἀκήκοα, ὦ φίλε Σώκρατεσ, οὐκ εἶναι ἀνάγκην τῷ μέλλοντι ῥήτορι ἔσεσθαι τὰ τῷ ὄντι δίκαια μανθάνειν ἀλλὰ τὰ δόξαντ’ ἂν πλήθει οἵπερ δικάσουσιν, οὐδὲ τὰ ὄντωσ ἀγαθὰ ἢ καλὰ ἀλλ’ ὅσα δόξει· ἐκ γὰρ τούτων εἶναι τὸ πείθειν ἀλλ’ οὐκ ἐκ τῆσ ἀληθείασ.

"οὔτοι ἀπόβλητον ἔποσ" εἶναι δεῖ, ὦ Φαῖδρε, ὃ ἂν εἴπωσι σοφοί, ἀλλὰ σκοπεῖν μή τι λέγωσι· καὶ δὴ καὶ τὸ νῦν λεχθὲν οὐκ ἀφετέον. ὀρθῶσ λέγεισ. ὧδε δὴ σκοπῶμεν αὐτό. πῶσ; εἴ σε πείθοιμι ἐγὼ πολεμίουσ ἀμύνειν κτησάμενον ἵππον, ἄμφω δὲ ἵππον ἀγνοοῖμεν, τοσόνδε μέντοι τυγχάνοιμι εἰδὼσ περὶ σοῦ, ὅτι Φαῖδροσ ἵππον ἡγεῖται τὸ τῶν ἡμέρων ζῴων μέγιστα ἔχον ὦτα ‐ γελοῖόν γ’ ἄν, ὦ Σώκρατεσ, εἰή.

οὔπω γε· ἀλλ’ ὅτε δὴ σπουδῇ σε πείθοιμι, συντιθεὶσ λόγον ἔπαινον κατὰ τοῦ ὄνου, ἵππον ἐπονομάζων καὶ λέγων ὡσ παντὸσ ἄξιον τὸ θρέμμα οἴκοι τε κεκτῆσθαι καὶ ἐπὶ στρατιᾶσ, ἀποπολεμεῖν τε χρήσιμον καὶ πρόσ γ’ ἐνεγκεῖν δυνατὸν σκεύη καὶ ἄλλα πολλὰ ὠφέλιμον. παγγέλοιόν γ’ ἂν ἤδη εἰή.

ἆρ’ οὖν οὐ κρεῖττον γελοῖον καὶ φίλον ἢ δεινόν τε καὶ ἐχθρὸν εἶναι ἢ φίλον; φαίνεται. ὅταν οὖν ὁ ῥητορικὸσ ἀγνοῶν ἀγαθὸν καὶ κακόν, λαβὼν πόλιν ὡσαύτωσ ἔχουσαν πείθῃ, μὴ περὶ ὄνου σκιᾶσ ὡσ ἵππου τὸν ἔπαινον ποιούμενοσ, ἀλλὰ περὶ κακοῦ ὡσ ἀγαθοῦ, δόξασ δὲ πλήθουσ μεμελετηκὼσ πείσῃ κακὰ πράττειν ἀντ’ ἀγαθῶν, ποῖόν τιν’ ἂ<ν> οἰεί μετὰ ταῦτα τὴν ῥητορικὴν καρπὸν ὧν ἔσπειρε θερίζειν; οὐ πάνυ γε ἐπιεικῆ.

ἆρ’ οὖν, ὦ ἀγαθέ, ἀγροικότερον τοῦ δέοντοσ λελοιδορήκαμεν τὴν τῶν λόγων τέχνην; ἡ δ’ ἴσωσ ἂν εἴποι· "τί ποτ’, ὦ θαυμάσιοι, ληρεῖτε; ἐγὼ γὰρ οὐδέν’ ἀγνοοῦντα τἀληθὲσ ἀναγκάζω μανθάνειν λέγειν, ἀλλ’, εἴ τι ἐμὴ συμβουλή, κτησάμενον ἐκεῖνο οὕτωσ ἐμὲ λαμβάνειν· τόδε δ’ οὖν μέγα λέγω, ὡσ ἄνευ ἐμοῦ τῷ τὰ ὄντα εἰδότι οὐδέν τι μᾶλλον ἔσται πείθειν τέχνῃ. οὐκοῦν δίκαια ἐρεῖ, λέγουσα ταῦτα;

φημί, ἐὰν οἵ γ’ ἐπιόντεσ αὐτῇ λόγοι μαρτυρῶσιν εἶναι τέχνῃ. ὥσπερ γὰρ ἀκούειν δοκῶ τινων προσιόντων καὶ διαμαρτυρομένων λόγων, ὅτι ψεύδεται καὶ οὐκ ἔστι τέχνη ἀλλ’ ἄτεχνοσ τριβή· τοῦ δὲ λέγειν, φησὶν ὁ Λάκων, ἔτυμοσ τέχνη ἄνευ τοῦ ἀληθείασ ἧφθαι οὔτ’ ἔστιν οὔτε μή ποτε ὕστερον γένηται. τούτων δεῖ τῶν λόγων, ὦ Σώκρατεσ·

ἀλλὰ δεῦρο αὐτοὺσ παράγων ἐξέταζε τί καὶ πῶσ λέγουσιν. πάριτε δή, θρέμματα γενναῖα, καλλίπαιδά τε Φαῖδρον πείθετε ὡσ ἐὰν μὴ ἱκανῶσ φιλοσοφήσῃ, οὐδὲ ἱκανόσ ποτε λέγειν ἔσται περὶ οὐδενόσ. ἀποκρινέσθω δὴ ὁ Φαῖδροσ. ἐρωτᾶτε. ἆρ’ οὖν οὐ τὸ μὲν ὅλον ἡ ῥητορικὴ ἂν εἰή τέχνη ψυχαγωγία τισ διὰ λόγων, οὐ μόνον ἐν δικαστηρίοισ καὶ ὅσοι ἄλλοι δημόσιοι σύλλογοι, ἀλλὰ καὶ ἐν ἰδίοισ, ἡ αὐτὴ σμικρῶν τε καὶ μεγάλων πέρι, καὶ οὐδὲν ἐντιμότερον τό γε ὀρθὸν περὶ σπουδαῖα ἢ περὶ φαῦλα γιγνόμενον; ἢ πῶσ σὺ ταῦτ’ ἀκήκοασ;

οὐ μὰ τὸν Δί’ οὐ παντάπασιν οὕτωσ, ἀλλὰ μάλιστα μέν πωσ περὶ τὰσ δίκασ λέγεταί τε καὶ γράφεται τέχνῃ, λέγεται δὲ καὶ περὶ δημηγορίασ· ἐπὶ πλέον δὲ οὐκ ἀκήκοα. ἀλλ’ ἦ τὰσ Νέστοροσ καὶ Ὀδυσσέωσ τέχνασ μόνον περὶ λόγων ἀκήκοασ, ἃσ ἐν Ἰλίῳ σχολάζοντεσ συνεγραψάτην, τῶν δὲ Παλαμήδουσ ἀνήκοοσ γέγονασ; καὶ ναὶ μὰ Δί’ ἔγωγε τῶν Νέστοροσ, εἰ μὴ Γοργίαν Νέστορά τινα κατασκευάζεισ, ἤ τινα Θρασύμαχόν τε καὶ Θεόδωρον Ὀδυσσέα.

οὐκοῦν ὁ τέχνῃ τοῦτο δρῶν ποιήσει φανῆναι τὸ αὐτὸ τοῖσ αὐτοῖσ τοτὲ μὲν δίκαιον, ὅταν δὲ βούληται, ἄδικον; ἴσωσ. ἀλλὰ γὰρ τούτουσ ἐῶμεν· σὺ δ’ εἰπέ, ἐν δικαστηρίοισ οἱ ἀντίδικοι τί δρῶσιν; οὐκ ἀντιλέγουσιν μέντοι; ἢ τί φήσομεν; τοῦτ’ αὐτό. περὶ τοῦ δικαίου τε καὶ ἀδίκου; ναί. τί μήν;

καὶ ἐν δημηγορίᾳ δὴ τῇ πόλει δοκεῖν τὰ αὐτὰ τοτὲ μὲν ἀγαθά, τοτὲ δ’ αὖ τἀναντία; οὕτωσ. τὸν οὖν Ἐλεατικὸν Παλαμήδην λέγοντα οὐκ ἴσμεν τέχνῃ, ὥστε φαίνεσθαι τοῖσ ἀκούουσι τὰ αὐτὰ ὅμοια καὶ ἀνόμοια, καὶ ἓν καὶ πολλά, μένοντά τε αὖ καὶ φερόμενα; μάλα γε. οὐκ ἄρα μόνον περὶ δικαστήριά τέ ἐστιν ἡ ἀντιλογικὴ καὶ περὶ δημηγορίαν, ἀλλ’, ὡσ ἐοίκε, περὶ πάντα τὰ λεγόμενα μία τισ τέχνη, εἴπερ ἔστιν, αὕτη ἂν εἰή, ᾗ τισ οἱο͂́σ τ’ ἔσται πᾶν παντὶ ὁμοιοῦν τῶν δυνατῶν καὶ οἷσ δυνατόν, καὶ ἄλλου ὁμοιοῦντοσ καὶ ἀποκρυπτομένου εἰσ φῶσ ἄγειν. πῶσ δὴ τὸ τοιοῦτον λέγεισ;

τῇδε δοκῶ ζητοῦσιν φανεῖσθαι. ἀπάτη πότερον ἐν πολὺ διαφέρουσι γίγνεται μᾶλλον ἢ ὀλίγον; ἐν τοῖσ ὀλίγον.

ἀλλά γε δὴ κατὰ σμικρὸν μεταβαίνων μᾶλλον λήσεισ ἐλθὼν ἐπὶ τὸ ἐναντίον ἢ κατὰ μέγα. πῶσ δ’ οὔ; δεῖ ἄρα τὸν μέλλοντα ἀπατήσειν μὲν ἄλλον, αὐτὸν δὲ μὴ ἀπατήσεσθαι, τὴν ὁμοιότητα τῶν ὄντων καὶ ἀνομοιότητα ἀκριβῶσ διειδέναι. ἀνάγκη μὲν οὖν. ἦ οὖν οἱο͂́σ τε ἔσται, ἀλήθειαν ἀγνοῶν ἑκάστου, τὴν τοῦ ἀγνοουμένου ὁμοιότητα σμικράν τε καὶ μεγάλην ἐν τοῖσ ἄλλοισ διαγιγνώσκειν; ἀδύνατον.

οὐκοῦν τοῖσ παρὰ τὰ ὄντα δοξάζουσι καὶ ἀπατωμένοισ δῆλον ὡσ τὸ πάθοσ τοῦτο δι’ ὁμοιοτήτων τινῶν εἰσερρύη. γίγνεται γοῦν οὕτωσ. ἔστιν οὖν ὅπωσ τεχνικὸσ ἔσται μεταβιβάζειν κατὰ σμικρὸν διὰ τῶν ὁμοιοτήτων ἀπὸ τοῦ ὄντοσ ἑκάστοτε ἐπὶ τοὐναντίον ἀπάγων, ἢ αὐτὸσ τοῦτο διαφεύγειν, ὁ μὴ ἐγνωρικὼσ ὃ ἔστιν ἕκαστον τῶν ὄντων; οὐ μή ποτε. λόγων ἄρα τέχνην, ὦ ἑταῖρε, ὁ τὴν ἀλήθειαν μὴ εἰδώσ, δόξασ δὲ τεθηρευκώσ, γελοίαν τινά, ὡσ ἐοίκε, καὶ ἄτεχνον παρέξεται.

κινδυνεύει. βούλει οὖν ἐν τῷ Λυσίου λόγῳ ὃν φέρεισ, καὶ ἐν οἷσ ἡμεῖσ εἴπομεν ἰδεῖν τι ὧν φαμεν ἀτέχνων τε καὶ ἐντέχνων εἶναι; πάντων γέ που μάλιστα, ὡσ νῦν γε ψιλῶσ πωσ λέγομεν, οὐκ ἔχοντεσ ἱκανὰ παραδείγματα. καὶ μὴν κατὰ τύχην γέ τινα, ὡσ ἐοίκεν, ἐρρηθήτην τὼ λόγω ἔχοντέ τι παράδειγμα, ὡσ ἂν ὁ εἰδὼσ τὸ ἀληθὲσ προσπαίζων ἐν λόγοισ παράγοι τοὺσ ἀκούοντασ. καὶ ἔγωγε, ὦ Φαῖδρε, αἰτιῶμαι τοὺσ ἐντοπίουσ θεούσ·

ἴσωσ δὲ καὶ οἱ τῶν Μουσῶν προφῆται οἱ ὑπὲρ κεφαλῆσ ᾠδοὶ ἐπιπεπνευκότεσ ἂν ἡμῖν εἰε͂ν τοῦτο τὸ γέρασ· οὐ γάρ που ἔγωγε τέχνησ τινὸσ τοῦ λέγειν μέτοχοσ. ἔστω ὡσ λέγεισ· μόνον δήλωσον ὃ φῄσ. ἴθι δή μοι ἀνάγνωθι τὴν τοῦ Λυσίου λόγου ἀρχήν. "περὶ μὲν τῶν ἐμῶν πραγμάτων ἐπίστασαι, καὶ ὡσ νομίζω συμφέρειν ἡμῖν τούτων γενομένων, ἀκήκοασ.

ἀξιῶ δὲ μὴ διὰ τοῦτο ἀτυχῆσαι ὧν δέομαι, ὅτι οὐκ ἐραστὴσ ὢν σοῦ τυγχάνω. ὡσ ἐκείνοισ μὲν τότε μεταμέλει" ‐ παῦσαι. τί δὴ οὖν οὗτοσ ἁμαρτάνει καὶ ἄτεχνον ποιεῖ λεκτέον· ἦ γάρ; ναί.

ἆρ’ οὖν οὐ παντὶ δῆλον τό γε τοιόνδε, ὡσ περὶ μὲν ἔνια τῶν τοιούτων ὁμονοητικῶσ ἔχομεν, περὶ δ’ ἔνια στασιωτικῶσ; δοκῶ μὲν ὃ λέγεισ μανθάνειν, ἔτι δ’ εἰπὲ σαφέστερον. ὅταν τισ ὄνομα εἴπῃ σιδήρου ἢ ἀργύρου, ἆρ’ οὐ τὸ αὐτὸ πάντεσ διενοήθημεν; καὶ μάλα. τί δ’ ὅταν δικαίου ἢ ἀγαθοῦ; οὐκ ἄλλοσ ἄλλῃ φέρεται, καὶ ἀμφισβητοῦμεν ἀλλήλοισ τε καὶ ἡμῖν αὐτοῖσ; πάνυ μὲν οὖν. ἐν μὲν ἄρα τοῖσ συμφωνοῦμεν, ἐν δὲ τοῖσ οὔ.

οὕτω. ποτέρωθι οὖν εὐαπατητότεροί ἐσμεν, καὶ ἡ ῥητορικὴ ἐν ποτέροισ μεῖζον δύναται; δῆλον ὅτι ἐν οἷσ πλανώμεθα. οὐκοῦν τὸν μέλλοντα τέχνην ῥητορικὴν μετιέναι πρῶτον μὲν δεῖ ταῦτα ὁδῷ διῃρῆσθαι, καὶ εἰληφέναι τινὰ χαρακτῆρα ἑκατέρου τοῦ εἴδουσ, ἐν ᾧ τε ἀνάγκη τὸ πλῆθοσ πλανᾶσθαι καὶ ἐν ᾧ μή. καλὸν γοῦν ἄν, ὦ Σώκρατεσ, εἶδοσ εἰή κατανενοηκὼσ ὁ τοῦτο λαβών.

ἔπειτά γε οἶμαι πρὸσ ἑκάστῳ γιγνόμενον μὴ λανθάνειν ἀλλ’ ὀξέωσ αἰσθάνεσθαι περὶ οὗ ἂν μέλλῃ ἐρεῖν ποτέρου ὂν τυγχάνει τοῦ γένουσ. τί μήν; τί οὖν; τὸν ἔρωτα πότερον φῶμεν εἶναι τῶν ἀμφισβητησίμων ἢ τῶν μή; τῶν ἀμφισβητησίμων δήπου· ἢ οἰεί ἄν σοι ἐγχωρῆσαι εἰπεῖν ἃ νυνδὴ εἶπεσ περὶ αὐτοῦ, ὡσ βλάβη τέ ἐστι τῷ ἐρωμένῳ καὶ ἐρῶντι, καὶ αὖθισ ὡσ μέγιστον <ὂν> τῶν ἀγαθῶν τυγχάνει; ἄριστα λέγεισ·

ἀλλ’ εἰπὲ καὶ τόδε ‐ ἐγὼ γάρ τοι διὰ τὸ ἐνθουσιαστικὸν οὐ πάνυ μέμνημαι ‐ εἰ ὡρισάμην ἔρωτα ἀρχόμενοσ τοῦ λόγου. νὴ Δία ἀμηχάνωσ γε ὡσ σφόδρα. φεῦ, ὅσῳ λέγεισ τεχνικωτέρασ Νύμφασ τὰσ Ἀχελῴου καὶ Πᾶνα τὸν Ἑρμοῦ Λυσίου τοῦ Κεφάλου πρὸσ λόγουσ εἶναι. ἢ οὐδὲν λέγω, ἀλλὰ καὶ ὁ Λυσίασ ἀρχόμενοσ τοῦ ἐρωτικοῦ ἠνάγκασεν ἡμᾶσ ὑπολαβεῖν τὸν ἔρωτα ἕν τι τῶν ὄντων ὃ αὐτὸσ ἐβουλήθη, καὶ πρὸσ τοῦτο ἤδη συνταξάμενοσ πάντα τὸν ὕστερον λόγον διεπεράνατο; βούλει πάλιν ἀναγνῶμεν τὴν ἀρχὴν αὐτοῦ;

εἰ σοί γε δοκεῖ· ὃ μέντοι ζητεῖσ οὐκ ἔστ’ αὐτόθι. λέγε, ἵνα ἀκούσω αὐτοῦ ἐκείνου. "περὶ μὲν τῶν ἐμῶν πραγμάτων ἐπίστασαι, καὶ ὡσ νομίζω συμφέρειν ἡμῖν τούτων γενομένων, ἀκήκοασ. ἀξιῶ δὲ μὴ διὰ τοῦτο ἀτυχῆσαι ὧν δέομαι, ὅτι οὐκ ἐραστὴσ ὢν σοῦ τυγχάνω. ὡσ ἐκείνοισ μὲν τότε μεταμέλει ὧν ἂν εὖ ποιήσωσιν, ἐπειδὰν τῆσ ἐπιθυμίασ παύσωνται·

‐ ἦ πολλοῦ δεῖν ἐοίκε ποιεῖν ὅδε γε ὃ ζητοῦμεν, ὃσ οὐδὲ ἀπ’ ἀρχῆσ ἀλλ’ ἀπὸ τελευτῆσ ἐξ ὑπτίασ ἀνάπαλιν διανεῖν ἐπιχειρεῖ τὸν λόγον, καὶ ἄρχεται ἀφ’ ὧν πεπαυμένοσ ἂν ἤδη ὁ ἐραστὴσ λέγοι πρὸσ τὰ παιδικά. ἢ οὐδὲν εἶπον, Φαῖδρε, φίλη κεφαλή; ἔστιν γέ τοι δή, ὦ Σώκρατεσ, τελευτή, περὶ οὗ τὸν λόγον ποιεῖται.

τί δὲ τἆλλα; οὐ χύδην δοκεῖ βεβλῆσθαι τὰ τοῦ λόγου; ἢ φαίνεται τὸ δεύτερον εἰρημένον ἔκ τινοσ ἀνάγκησ δεύτερον δεῖν τεθῆναι, ἤ τι ἄλλο τῶν ῥηθέντων; ἐμοὶ μὲν γὰρ ἔδοξεν, ὡσ μηδὲν εἰδότι, οὐκ ἀγεννῶσ τὸ ἐπιὸν εἰρῆσθαι τῷ γράφοντι· σὺ δ’ ἔχεισ τινὰ ἀνάγκην λογογραφικὴν ᾗ ταῦτα ἐκεῖνοσ οὕτωσ ἐφεξῆσ παρ’ ἄλληλα ἔθηκεν; χρηστὸσ εἶ, ὅτι με ἡγῇ ἱκανὸν εἶναι τὰ ἐκείνου οὕτωσ ἀκριβῶσ διιδεῖν. ἀλλὰ τόδε γε οἶμαί σε φάναι ἄν, δεῖν πάντα λόγον ὥσπερ ζῷον συνεστάναι σῶμά τι ἔχοντα αὐτὸν αὑτοῦ, ὥστε μήτε ἀκέφαλον εἶναι μήτε ἄπουν, ἀλλὰ μέσα τε ἔχειν καὶ ἄκρα, πρέποντα ἀλλήλοισ καὶ τῷ ὅλῳ γεγραμμένα. πῶσ γὰρ οὔ;

σκέψαι τοίνυν τὸν τοῦ ἑταίρου σου λόγον εἴτε οὕτωσ εἴτε ἄλλωσ ἔχει, καὶ εὑρήσεισ τοῦ ἐπιγράμματοσ οὐδὲν διαφέροντα, ὃ Μίδᾳ τῷ Φρυγί φασίν τινεσ ἐπιγεγράφθαι. ποῖον τοῦτο, καὶ τί πεπονθόσ;

ἔστι μὲν τοῦτο τόδε ‐ χαλκῆ παρθένοσ εἰμί, Μίδα δ’ ἐπὶ σήματι κεῖμαι. ὄφρ’ ἂν ὕδωρ τε νάῃ καὶ δένδρεα μακρὰ τεθήλῃ,αὐτοῦ τῇδε μένουσα πολυκλαύτου ἐπὶ τύμβου,ἀγγελέω παριοῦσι Μίδασ ὅτι τῇδε τέθαπται. ὅτι δ’ οὐδὲν διαφέρει αὐτοῦ πρῶτον ἢ ὕστατόν τι λέγεσθαι, ἐννοεῖσ που, ὡσ ἐγᾦμαι.

σκώπτεισ τὸν λόγον ἡμῶν, ὦ Σώκρατεσ. τοῦτον μὲν τοίνυν, ἵνα μὴ σὺ ἄχθῃ, ἐάσωμεν ‐ καίτοι συχνά γε ἔχειν μοι δοκεῖ παραδείγματα πρὸσ ἅ τισ βλέπων ὀνίναιτ’ ἄν, μιμεῖσθαι αὐτὰ ἐπιχειρῶν μὴ πάνυ τι ‐ εἰσ δὲ τοὺσ ἑτέρουσ λόγουσ ἰώμεν. ἦν γάρ τι ἐν αὐτοῖσ, ὡσ δοκῶ, προσῆκον ἰδεῖν τοῖσ βουλομένοισ περὶ λόγων σκοπεῖν. τὸ ποῖον δὴ λέγεισ;

μανίασ δέ γε εἴδη δύο, τὴν μὲν ὑπὸ νοσημάτων ἀνθρωπίνων, τὴν δὲ ὑπὸ θείασ ἐξαλλαγῆσ τῶν εἰωθότων νομίμων γιγνομένην. ἐναντίω που ἤστην· ὁ μὲν γὰρ ὡσ τῷ ἐρῶντι, ὁ δ’ ὡσ τῷ μὴ δεῖ χαρίζεσθαι, ἐλεγέτην. καὶ μάλ’ ἀνδρικῶσ. ὠίμην σε τἀληθὲσ ἐρεῖν, ὅτι μανικῶσ· ὃ μέντοι ἐζήτουν ἐστὶν αὐτὸ τοῦτο. μανίαν γάρ τινα ἐφήσαμεν εἶναι τὸν ἔρωτα. ἦ γάρ; ναί. πάνυ γε.

τῆσ δὲ θείασ τεττάρων θεῶν τέτταρα μέρη διελόμενοι, μαντικὴν μὲν ἐπίπνοιαν Ἀπόλλωνοσ θέντεσ, Διονύσου δὲ τελεστικήν, Μουσῶν δ’ αὖ ποιητικήν, τετάρτην δὲ ἀφροδίτησ καὶ Ἔρωτοσ, ἐρωτικὴν μανίαν ἐφήσαμέν τε ἀρίστην εἶναι, καὶ οὐκ οἶδ’ ὅπῃ τὸ ἐρωτικὸν πάθοσ ἀπεικάζοντεσ, ἴσωσ μὲν ἀληθοῦσ τινοσ ἐφαπτόμενοι, τάχα δ’ ἂν καὶ ἄλλοσε παραφερόμενοι, κεράσαντεσ οὐ παντάπασιν ἀπίθανον λόγον, μυθικόν τινα ὕμνον προσεπαίσαμεν μετρίωσ τε καὶ εὐφήμωσ τὸν ἐμόν τε καὶ σὸν δεσπότην ἔρωτα, ὦ Φαῖδρε, καλῶν παίδων ἔφορον. καὶ μάλα ἔμοιγε οὐκ ἀηδῶσ ἀκοῦσαι.

τόδε τοίνυν αὐτόθεν λάβωμεν, ὡσ ἀπὸ τοῦ ψέγειν πρὸσ τὸ ἐπαινεῖν ἔσχεν ὁ λόγοσ μεταβῆναι. πῶσ δὴ οὖν αὐτὸ λέγεισ; ἐμοὶ μὲν φαίνεται τὰ μὲν ἄλλα τῷ ὄντι παιδιᾷ πεπαῖσθαι· τούτων δέ τινων ἐκ τύχησ ῥηθέντων δυοῖν εἰδοῖν, εἰ αὐτοῖν τὴν δύναμιν τέχνῃ λαβεῖν δύναιτό τισ, οὐκ ἄχαρι. τίνων δή;

εἰσ μίαν τε ἰδέαν συνορῶντα ἄγειν τὰ πολλαχῇ διεσπαρμένα, ἵνα ἕκαστον ὁριζόμενοσ δῆλον ποιῇ περὶ οὗ ἂν ἀεὶ διδάσκειν ἐθέλῃ. ὥσπερ τὰ νυνδὴ περὶ Ἔρωτοσ ‐ ὃ ἔστιν ὁρισθέν ‐ εἴτ’ εὖ εἴτε κακῶσ ἐλέχθη, τὸ γοῦν σαφὲσ καὶ τὸ αὐτὸ αὑτῷ ὁμολογούμενον διὰ ταῦτα ἔσχεν εἰπεῖν ὁ λόγοσ. τὸ δ’ ἕτερον δὴ εἶδοσ τί λέγεισ, ὦ Σώκρατεσ; τὸ πάλιν κατ’ εἴδη δύνασθαι διατέμνειν κατ’ ἄρθρα ᾗ πέφυκεν, καὶ μὴ ἐπιχειρεῖν καταγνύναι μέροσ μηδέν, κακοῦ μαγείρου τρόπῳ χρώμενον·

δὲ σώματοσ ἐξ ἑνὸσ διπλᾶ καὶ ὁμώνυμα πέφυκε, σκαιά, τὰ δὲ δεξιὰ κληθέντα, οὕτω καὶ τὸ τῆσ παρανοίασ ὡσ <ἓν> ἐν ἡμῖν πεφυκὸσ εἶδοσ ἡγησαμένω τὼ λόγω, ὁ μὲν τὸ ἐπ’ ἀριστερὰ τεμνόμενοσ μέροσ, πάλιν τοῦτο τέμνων οὐκ ἐπανῆκεν πρὶν ἐν αὐτοῖσ ἐφευρὼν ὀνομαζόμενον σκαιόν τινα ἔρωτα ἐλοιδόρησεν μάλ’ ἐν δίκῃ, ὁ δ’ εἰσ τὰ ἐν δεξιᾷ τῆσ μανίασ ἀγαγὼν ἡμᾶσ, ὁμώνυμον μὲν ἐκείνῳ, θεῖον δ’ αὖ τινα ἔρωτα ἐφευρὼν καὶ προτεινάμενοσ ἐπῄνεσεν ὡσ μεγίστων αἴτιον ἡμῖν ἀγαθῶν.

ἀληθέστατα λέγεισ. τούτων δὴ ἔγωγε αὐτόσ τε ἐραστήσ, ὦ Φαῖδρε, τῶν διαιρέσεων καὶ συναγωγῶν, ἵνα οἱο͂́σ τε ὦ λέγειν τε καὶ φρονεῖν·

ἐάν τέ τιν’ ἄλλον ἡγήσωμαι δυνατὸν εἰσ ἓν καὶ ἐπὶ πολλὰ πεφυκόθ’ ὁρᾶν, τοῦτον διώκω "κατόπισθε μετ’ ἴχνιον ὥστε θεοῖο. " καὶ μέντοι καὶ τοὺσ δυναμένουσ αὐτὸ δρᾶν εἰ μὲν ὀρθῶσ ἢ μὴ προσαγορεύω, θεὸσ οἶδε, καλῶ δὲ οὖν μέχρι τοῦδε διαλεκτικούσ. τὰ δὲ νῦν παρὰ σοῦ τε καὶ Λυσίου μαθόντασ εἰπὲ τί χρὴ καλεῖν· ἢ τοῦτο ἐκεῖνό ἐστιν ἡ λόγων τέχνη, ᾗ Θρασύμαχόσ τε καὶ οἱ ἄλλοι χρώμενοι σοφοὶ μὲν αὐτοὶ λέγειν γεγόνασιν, ἄλλουσ τε ποιοῦσιν, οἳ ἂν δωροφορεῖν αὐτοῖσ ὡσ βασιλεῦσιν ἐθέλωσιν;

βασιλικοὶ μὲν ἇνδρεσ, οὐ μὲν δὴ ἐπιστήμονέσ γε ὧν ἐρωτᾷσ. ἀλλὰ τοῦτο μὲν τὸ εἶδοσ ὀρθῶσ ἔμοιγε δοκεῖσ καλεῖν, διαλεκτικὸν καλῶν· τὸ δὲ ῥητορικὸν δοκεῖ μοι διαφεύγειν ἔθ’ ἡμᾶσ. πῶσ φῄσ;

καλόν πού τι ἂν εἰή, ὃ τούτων ἀπολειφθὲν ὅμωσ τέχνῃ λαμβάνεται; πάντωσ δ’ οὐκ ἀτιμαστέον αὐτὸ σοί τε καὶ ἐμοί, λεκτέον δὲ τί μέντοι καὶ ἔστι τὸ λειπόμενον τῆσ ῥητορικῆσ. καὶ μάλα που συχνά, ὦ Σώκρατεσ, τά γ’ ἐν τοῖσ βιβλίοισ τοῖσ περὶ λόγων τέχνησ γεγραμμένοισ. καὶ καλῶσ γε ὑπέμνησασ. προοίμιον μὲν οἶμαι πρῶτον ὡσ δεῖ τοῦ λόγου λέγεσθαι ἐν ἀρχῇ· ταῦτα λέγεισ ‐ ἦ γάρ; ‐ τὰ κομψὰ τῆσ τέχνησ; ναί.

δεύτερον δὲ δὴ διήγησίν τινα μαρτυρίασ τ’ ἐπ’ αὐτῇ, τρίτον τεκμήρια, τέταρτον εἰκότα· καὶ πίστωσιν οἶμαι καὶ ἐπιπίστωσιν λέγειν τόν γε βέλτιστον λογοδαίδαλον Βυζάντιον ἄνδρα. τὸν χρηστὸν λέγεισ Θεόδωρον; τί μήν;

καὶ ἔλεγχόν γε καὶ ἐπεξέλεγχον ὡσ ποιητέον ἐν κατηγορίᾳ τε καὶ ἀπολογίᾳ. τὸν δὲ κάλλιστον Πάριον Εὐηνὸν ἐσ μέσον οὐκ ἄγομεν, ὃσ ὑποδήλωσίν τε πρῶτοσ ηὑρ͂εν καὶ παρεπαίνουσ ‐ οἱ δ’ αὐτὸν καὶ παραψόγουσ φασὶν ἐν μέτρῳ λέγειν μνήμησ χάριν ‐ σοφὸσ γὰρ ἁνήρ. Τεισίαν δὲ Γοργίαν τε ἐάσομεν εὕδειν, οἳ πρὸ τῶν ἀληθῶν τὰ εἰκότα εἶδον ὡσ τιμητέα μᾶλλον, τά τε αὖ σμικρὰ μεγάλα καὶ τὰ μεγάλα σμικρὰ φαίνεσθαι ποιοῦσιν διὰ ῥώμην λόγου, καινά τε ἀρχαίωσ τά τ’ ἐναντία καινῶσ, συντομίαν τε λόγων καὶ ἄπειρα μήκη περὶ πάντων ἀνηῦρον; ταῦτα δὲ ἀκούων ποτέ μου Πρόδικοσ ἐγέλασεν, καὶ μόνοσ αὐτὸσ ηὑρηκέναι ἔφη ὧν δεῖ λόγων τέχνην·

δεῖν δὲ οὔτε μακρῶν οὔτε βραχέων ἀλλὰ μετρίων. σοφώτατά γε, ὦ Πρόδικε. Ἱππίαν δὲ οὐ λέγομεν; οἶμαι γὰρ ἂν σύμψηφον αὐτῷ καὶ τὸν Ἠλεῖον ξένον γενέσθαι. τί δ’ οὔ; τὰ δὲ Πώλου πῶσ φράσωμεν αὖ μουσεῖα λόγων ‐ ὡσ διπλασιολογίαν καὶ γνωμολογίαν καὶ εἰκονολογίαν ‐ ὀνομάτων τε Λικυμνίων ἃ ἐκείνῳ ἐδωρήσατο πρὸσ ποίησιν εὐεπείασ; Πρωταγόρεια δέ, ὦ Σώκρατεσ, οὐκ ἦν μέντοι τοιαῦτ’ ἄττα;

ὀρθοέπειά γέ τισ, ὦ παῖ, καὶ ἄλλα πολλὰ καὶ καλά. τῶν γε μὴν οἰκτρογόων ἐπὶ γῆρασ καὶ πενίαν ἑλκομένων λόγων κεκρατηκέναι τέχνῃ μοι φαίνεται τὸ τοῦ Χαλκηδονίου σθένοσ, ὀργίσαι τε αὖ πολλοὺσ ἅμα δεινὸσ ἁνὴρ γέγονεν, καὶ πάλιν ὠργισμένοισ ἐπᾴδων κηλεῖν, ὡσ ἔφη· διαβάλλειν τε καὶ ἀπολύσασθαι διαβολὰσ ὁθενδὴ κράτιστοσ.

τὸ δὲ δὴ τέλοσ τῶν λόγων κοινῇ πᾶσιν ἐοίκε συνδεδογμένον εἶναι, ᾧ τινεσ μὲν ἐπάνοδον, ἄλλοι δ’ ἄλλο τίθενται ὄνομα. τὸ ἐν κεφαλαίῳ ἕκαστα λέγεισ ὑπομνῆσαι ἐπὶ τελευτῆσ τοὺσ ἀκούοντασ περὶ τῶν εἰρημένων; ταῦτα λέγω, καὶ εἴ τι σὺ ἄλλο ἔχεισ εἰπεῖν λόγων τέχνησ πέρι. σμικρά γε καὶ οὐκ ἄξια λέγειν. ἐῶμεν δὴ τά γε σμικρά·

ταῦτα δὲ ὑπ’ αὐγὰσ μᾶλλον ἴδωμεν, τίνα καὶ πότ’ ἔχει τὴν τῆσ τέχνησ δύναμιν. καὶ μάλα ἐρρωμένην, ὦ Σώκρατεσ, ἔν γε δὴ πλήθουσ συνόδοισ. ἔχει γάρ. ἀλλ’, ὦ δαιμόνιε, ἰδὲ καὶ σὺ εἰ ἄρα καὶ σοὶ φαίνεται διεστηκὸσ αὐτῶν τὸ ἤτριον ὥσπερ ἐμοί. δείκνυε μόνον. εἰπὲ δή μοι· εἴ τισ προσελθὼν τῷ ἑταίρῳ σου Ἐρυξιμάχῳ ἢ τῷ πατρὶ αὐτοῦ Ἀκουμενῷ εἴποι ὅτι "ἐγὼ ἐπίσταμαι τοιαῦτ’ ἄττα σώμασι προσφέρειν, ὥστε θερμαίνειν τ’ ἐὰν βούλωμαι καὶ ψύχειν, καὶ ἐὰν μὲν δόξῃ μοι, ἐμεῖν ποιεῖν, ἐὰν δ’ αὖ, κάτω διαχωρεῖν, καὶ ἄλλα πάμπολλα τοιαῦτα· καὶ ἐπιστάμενοσ αὐτὰ ἀξιῶ ἰατρικὸσ εἶναι καὶ ἄλλον ποιεῖν ᾧ ἂν τὴν τούτων ἐπιστήμην παραδῶ," τί ἂν οἰεί ἀκούσαντασ εἰπεῖν;

τί δ’ ἄλλο γε ἢ ἐρέσθαι εἰ προσεπίσταται καὶ οὕστινασ δεῖ καὶ ὁπότε ἕκαστα τούτων ποιεῖν, καὶ μέχρι ὁπόσου; εἰ οὖν εἴποι ὅτι "οὐδαμῶσ· ἀλλ’ ἀξιῶ τὸν ταῦτα παρ’ ἐμοῦ μαθόντα αὐτὸν οἱο͂́ν τ’ εἶναι ποιεῖν ἃ ἐρωτᾷσ; εἰπεῖν ἂν οἶμαι ὅτι μαίνεται ἅνθρωποσ, καὶ ἐκ βιβλίου ποθὲν ἀκούσασ ἢ περιτυχὼν φαρμακίοισ ἰατρὸσ οἰέται γεγονέναι, οὐδὲν ἐπαί̈ων τῆσ τέχνησ.

τί δ’ εἰ Σοφοκλεῖ αὖ προσελθὼν καὶ Εὐριπίδῃ τισ λέγοι ὡσ ἐπίσταται περὶ σμικροῦ πράγματοσ ῥήσεισ παμμήκεισ ποιεῖν καὶ περὶ μεγάλου πάνυ σμικράσ, ὅταν τε βούληται οἰκτράσ, καὶ τοὐναντίον αὖ φοβερὰσ καὶ ἀπειλητικὰσ ὅσα τ’ ἄλλα τοιαῦτα, καὶ διδάσκων αὐτὰ τραγῳδίασ ποίησιν οἰέται παραδιδόναι; καὶ οὗτοι ἄν, ὦ Σώκρατεσ, οἶμαι καταγελῷεν εἴ τισ οἰέται τραγῳδίαν ἄλλο τι εἶναι ἢ τὴν τούτων σύστασιν πρέπουσαν ἀλλήλοισ τε καὶ τῷ ὅλῳ συνισταμένην.

ἀλλ’ οὐκ ἂν ἀγροίκωσ γε οἶμαι λοιδορήσειαν, ἀλλ’ ὥσπερ ἂν μουσικὸσ ἐντυχὼν ἀνδρὶ οἰομένῳ ἁρμονικῷ εἶναι, ὅτι δὴ τυγχάνει ἐπιστάμενοσ ὡσ οἱο͂́ν τε ὀξυτάτην καὶ βαρυτάτην χορδὴν ποιεῖν, οὐκ ἀγρίωσ εἴποι ἄν· "ὦ μοχθηρέ, μελαγχολᾷσ," ἀλλ’ ἅτε μουσικὸσ ὢν πρᾳότερον ὅτι "ὦ ἄριστε, ἀνάγκη μὲν καὶ ταῦτ’ ἐπίστασθαι τὸν μέλλοντα ἁρμονικὸν ἔσεσθαι, οὐδὲν μὴν κωλύει μηδὲ σμικρὸν ἁρμονίασ ἐπαί̈ειν τὸν τὴν σὴν ἕξιν ἔχοντα·

τὰ γὰρ πρὸ ἁρμονίασ ἀναγκαῖα μαθήματα ἐπίστασαι ἀλλ’ οὐ τὰ ἁρμονικά. " ὀρθότατά γε. οὐκοῦν καὶ ὁ Σοφοκλῆσ τόν σφισιν ἐπιδεικνύμενον τὰ πρὸ τραγῳδίασ ἂν φαίη ἀλλ’ οὐ τὰ τραγικά, καὶ ὁ Ἀκουμενὸσ τὰ πρὸ ἰατρικῆσ ἀλλ’ οὐ τὰ ἰατρικά.

παντάπασι μὲν οὖν. τί δὲ τὸν μελίγηρυν Ἄδραστον οἰόμεθα ἢ καὶ Περικλέα, εἰ ἀκούσειαν ὧν νυνδὴ ἡμεῖσ διῇμεν τῶν παγκάλων τεχνημάτων ‐ βραχυλογιῶν τε καὶ εἰκονολογιῶν καὶ ὅσα ἄλλα διελθόντεσ ὑπ’ αὐγὰσ ἔφαμεν εἶναι σκεπτέα ‐ πότερον χαλεπῶσ ἂν αὐτούσ, ὥσπερ ἐγώ τε καὶ σύ, ὑπ’ ἀγροικίασ ῥῆμά τι εἰπεῖν ἀπαίδευτον εἰσ τοὺσ ταῦτα γεγραφότασ τε καὶ διδάσκοντασ ὡσ ῥητορικὴν τέχνην, ἢ ἅτε ἡμῶν ὄντασ σοφωτέρουσ κἂν νῷν ἐπιπλῆξαι εἰπόντασ· "ὦ Φαῖδρέ τε καὶ Σώκρατεσ, οὐ χρὴ χαλεπαίνειν ἀλλὰ συγγιγνώσκειν, εἴ τινεσ μὴ ἐπιστάμενοι διαλέγεσθαι ἀδύνατοι ἐγένοντο ὁρίσασθαι τί ποτ’ ἔστιν ῥητορική, ἐκ δὲ τούτου τοῦ πάθουσ τὰ πρὸ τῆσ τέχνησ ἀναγκαῖα μαθήματα ἔχοντεσ ῥητορικὴν ᾠήθησαν ηὑρηκέναι, καὶ ταῦτα δὴ διδάσκοντεσ ἄλλουσ ἡγοῦνταί σφισιν τελέωσ ῥητορικὴν δεδιδάχθαι, τὸ δὲ ἕκαστα τούτων πιθανῶσ λέγειν τε καὶ τὸ ὅλον συνίστασθαι, οὐδὲν ἔργον <ὄν>, αὐτοὺσ δεῖν παρ’ ἑαυτῶν τοὺσ μαθητὰσ σφῶν πορίζεσθαι ἐν τοῖσ λόγοισ" .

ἀλλὰ μήν, ὦ Σώκρατεσ, κινδυνεύει γε τοιοῦτόν τι εἶναι τὸ τῆσ τέχνησ ἣν οὗτοι οἱ ἄνδρεσ ὡσ ῥητορικὴν διδάσκουσίν τε καὶ γράφουσιν, καὶ ἔμοιγε δοκεῖσ ἀληθῆ εἰρηκέναι· ἀλλὰ δὴ τὴν τοῦ τῷ ὄντι ῥητορικοῦ τε καὶ πιθανοῦ τέχνην πῶσ καὶ πόθεν ἄν τισ δύναιτο πορίσασθαι;

τὸ μὲν δύνασθαι, ὦ Φαῖδρε, ὥστε ἀγωνιστὴν τέλεον γενέσθαι, εἰκόσ ‐ ἴσωσ δὲ καὶ ἀναγκαῖον ‐ ἔχειν ὥσπερ τἆλλα·

εἰ μέν σοι ὑπάρχει φύσει ῥητορικῷ εἶναι, ἔσῃ ῥήτωρ ἐλλόγιμοσ, προσλαβὼν ἐπιστήμην τε καὶ μελέτην, ὅτου δ’ ἂν ἐλλείπῃσ τούτων, ταύτῃ ἀτελὴσ ἔσῃ. ὅσον δὲ αὐτοῦ τέχνη, οὐχ ᾗ Λυσίασ τε καὶ Θρασύμαχοσ πορεύεται δοκεῖ μοι φαίνεσθαι ἡ μέθοδοσ. ἀλλὰ πῇ δή; κινδυνεύει, ὦ ἄριστε, εἰκότωσ ὁ Περικλῆσ πάντων τελεώτατοσ εἰσ τὴν ῥητορικὴν γενέσθαι.

τί δή; πᾶσαι ὅσαι μεγάλαι τῶν τεχνῶν προσδέονται ἀδολεσχίασ καὶ μετεωρολογίασ φύσεωσ πέρι· τὸ γὰρ ὑψηλόνουν τοῦτο καὶ πάντῃ τελεσιουργὸν ἐοίκεν ἐντεῦθέν ποθεν εἰσιέναι.

ὃ καὶ Περικλῆσ πρὸσ τῷ εὐφυὴσ εἶναι ἐκτήσατο· προσπεσὼν γὰρ οἶμαι τοιούτῳ ὄντι Ἀναξαγόρᾳ, μετεωρολογίασ ἐμπλησθεὶσ καὶ ἐπὶ φύσιν νοῦ τε καὶ διανοίασ ἀφικόμενοσ, ὧν δὴ πέρι τὸν πολὺν λόγον ἐποιεῖτο Ἀναξαγόρασ, ἐντεῦθεν εἵλκυσεν ἐπὶ τὴν τῶν λόγων τέχνην τὸ πρόσφορον αὐτῇ. πῶσ τοῦτο λέγεισ; ὁ αὐτόσ που τρόποσ τέχνησ ἰατρικῆσ ὅσπερ καὶ ῥητορικῆσ.

πῶσ δή; ἐν ἀμφοτέραισ δεῖ διελέσθαι φύσιν, σώματοσ μὲν ἐν τῇ ἑτέρᾳ, ψυχῆσ δὲ ἐν τῇ ἑτέρᾳ, εἰ μέλλεισ, μὴ τριβῇ μόνον καὶ ἐμπειρίᾳ ἀλλὰ τέχνῃ, τῷ μὲν φάρμακα καὶ τροφὴν προσφέρων ὑγίειαν καὶ ῥώμην ἐμποιήσειν, τῇ δὲ λόγουσ τε καὶ ἐπιτηδεύσεισ νομίμουσ πειθὼ ἣν ἂν βούλῃ καὶ ἀρετὴν παραδώσειν. τὸ γοῦν εἰκόσ, ὦ Σώκρατεσ, οὕτωσ. ψυχῆσ οὖν φύσιν ἀξίωσ λόγου κατανοῆσαι οἰεί δυνατὸν εἶναι ἄνευ τῆσ τοῦ ὅλου φύσεωσ;

εἰ μὲν Ἱπποκράτει γε τῷ τῶν Ἀσκληπιαδῶν δεῖ τι πιθέσθαι, οὐδὲ περὶ σώματοσ ἄνευ τῆσ μεθόδου ταύτησ. καλῶσ γάρ, ὦ ἑταῖρε, λέγει· χρὴ μέντοι πρὸσ τῷ Ἱπποκράτει τὸν λόγον ἐξετάζοντα σκοπεῖν εἰ συμφωνεῖ. φημί. τὸ τοίνυν περὶ φύσεωσ σκόπει τί ποτε λέγει Ἱπποκράτησ τε καὶ ὁ ἀληθὴσ λόγοσ. ἆρ’ οὐχ ὧδε δεῖ διανοεῖσθαι περὶ ὁτουοῦν φύσεωσ· πρῶτον μέν, ἁπλοῦν ἢ πολυειδέσ ἐστιν οὗ πέρι βουλησόμεθα εἶναι αὐτοὶ τεχνικοὶ καὶ ἄλλον δυνατοὶ ποιεῖν, ἔπειτα δέ, ἂν μὲν ἁπλοῦν ᾖ, σκοπεῖν τὴν δύναμιν αὐτοῦ, τίνα πρὸσ τί πέφυκεν εἰσ τὸ δρᾶν ἔχον ἢ τίνα εἰσ τὸ παθεῖν ὑπὸ τοῦ, ἐὰν δὲ πλείω εἴδη ἔχῃ, ταῦτα ἀριθμησάμενον, ὅπερ ἐφ’ ἑνόσ, τοῦτ’ ἰδεῖν ἐφ’ ἑκάστου, τῷ τί ποιεῖν αὐτὸ πέφυκεν ἢ τῷ τί παθεῖν ὑπὸ τοῦ;

κινδυνεύει, ὦ Σώκρατεσ. ἡ γοῦν ἄνευ τούτων μέθοδοσ ἐοίκοι ἂν ὥσπερ τυφλοῦ πορείᾳ. ἀλλ’ οὐ μὴν ἀπεικαστέον τόν γε τέχνῃ μετιόντα ὁτιοῦν τυφλῷ οὐδὲ κωφῷ, ἀλλὰ δῆλον ὡσ, ἄν τῴ τισ τέχνῃ λόγουσ διδῷ, τὴν οὐσίαν δείξει ἀκριβῶσ τῆσ φύσεωσ τούτου πρὸσ ὃ τοὺσ λόγουσ προσοίσει· ἔσται δέ που ψυχὴ τοῦτο.

τί μήν; οὐκοῦν ἡ ἅμιλλα αὐτῷ τέταται πρὸσ τοῦτο πᾶσα·

πειθὼ γὰρ ἐν τούτῳ ποιεῖν ἐπιχειρεῖ. ἦ γάρ; ναί. δῆλον ἄρα ὅτι ὁ Θρασύμαχόσ τε καὶ ὃσ ἂν ἄλλοσ σπουδῇ τέχνην ῥητορικὴν διδῷ, πρῶτον πάσῃ ἀκριβείᾳ γράψει τε καὶ ποιήσει ψυχὴν ἰδεῖν, πότερον ἓν καὶ ὅμοιον πέφυκεν ἢ κατὰ σώματοσ μορφὴν πολυειδέσ· τοῦτο γάρ φαμεν φύσιν εἶναι δεικνύναι. παντάπασι μὲν οὖν. δεύτερον δέ γε, ὅτῳ τί ποιεῖν ἢ παθεῖν ὑπὸ τοῦ πέφυκεν. τί μήν; τρίτον δὲ δὴ διαταξάμενοσ τὰ λόγων τε καὶ ψυχῆσ γένη καὶ τὰ τούτων παθήματα δίεισι πάσασ αἰτίασ, προσαρμόττων ἕκαστον ἑκάστῳ καὶ διδάσκων οἱά οὖσα ὑφ’ οἱών λόγων δι’ ἣν αἰτίαν ἐξ ἀνάγκησ ἡ μὲν πείθεται, ἡ δὲ ἀπειθεῖ.

κάλλιστα γοῦν ἄν, ὡσ ἐοίκ’, ἔχοι οὕτωσ. οὔτοι μὲν οὖν, ὦ φίλε, ἄλλωσ ἐνδεικνύμενον ἢ λεγόμενον τέχνῃ ποτὲ λεχθήσεται ἢ γραφήσεται οὔτε τι ἄλλο οὔτε τοῦτο. ἀλλ’ οἱ νῦν γράφοντεσ, ὧν σὺ ἀκήκοασ, τέχνασ λόγων πανοῦργοί εἰσιν καὶ ἀποκρύπτονται, εἰδότεσ ψυχῆσ πέρι παγκάλωσ·

πρὶν ἂν οὖν τὸν τρόπον τοῦτον λέγωσί τε καὶ γράφωσι, μὴ πειθώμεθα αὐτοῖσ τέχνῃ γράφειν. τίνα τοῦτον; αὐτὰ μὲν τὰ ῥήματα εἰπεῖν οὐκ εὐπετέσ· ὡσ δὲ δεῖ γράφειν, εἰ μέλλει τεχνικῶσ ἔχειν καθ’ ὅσον ἐνδέχεται, λέγειν ἐθέλω. λέγε δή. ἐπειδὴ λόγου δύναμισ τυγχάνει ψυχαγωγία οὖσα, τὸν μέλλοντα ῥητορικὸν ἔσεσθαι ἀνάγκη εἰδέναι ψυχὴ ὅσα εἴδη ἔχει. ἔστιν οὖν τόσα καὶ τόσα, καὶ τοῖα καὶ τοῖα, ὅθεν οἱ μὲν τοιοίδε, οἱ δὲ τοιοίδε γίγνονται·

τούτων δὲ δὴ οὕτω διῃρημένων, λόγων αὖ τόσα καὶ τόσα ἔστιν εἴδη, τοιόνδε ἕκαστον. οἱ μὲν οὖν τοιοίδε ὑπὸ τῶν τοιῶνδε λόγων διὰ τήνδε τὴν αἰτίαν ἐσ τὰ τοιάδε εὐπειθεῖσ, οἱ δὲ τοιοίδε διὰ τάδε δυσπειθεῖσ· ὀξέωσ τῇ αἰσθήσει δύνασθαι ἐπακολουθεῖν, ἢ μηδὲν εἶναί πω πλέον αὐτῷ ὧν τότε ἤκουεν λόγων συνών.

ὅταν δὲ εἰπεῖν τε ἱκανῶσ ἔχῃ οἱο͂σ ὑφ’ οἱών πείθεται, παραγιγνόμενόν τε δυνατὸσ ᾖ διαισθανόμενοσ ἑαυτῷ ἐνδείκνυσθαι ὅτι οὗτόσ ἐστι καὶ αὕτη ἡ φύσισ περὶ ἧσ τότε ἦσαν οἱ λόγοι, νῦν ἔργῳ παροῦσά οἱ, ᾗ προσοιστέον τούσδε ὧδε τοὺσ λόγουσ ἐπὶ τὴν τῶνδε πειθώ, ταῦτα δ’ ἤδη πάντα ἔχοντι, προσλαβόντι καιροὺσ τοῦ πότε λεκτέον καὶ ἐπισχετέον, βραχυλογίασ τε αὖ καὶ ἐλεινολογίασ καὶ δεινώσεωσ ἑκάστων τε ὅσα ἂν εἴδη μάθῃ λόγων, τούτων τὴν εὐκαιρίαν τε καὶ ἀκαιρίαν διαγνόντι, καλῶσ τε καὶ τελέωσ ἐστὶν ἡ τέχνη ἀπειργασμένη, πρότερον δ’ οὔ· ἀλλ’ ὅτι ἂν αὐτῶν τισ ἐλλείπῃ λέγων ἢ διδάσκων ἢ γράφων, φῇ δὲ τέχνῃ λέγειν, ὁ μὴ πειθόμενοσ κρατεῖ.

"τί δὴ οὖν; φήσει ἴσωσ ὁ συγγραφεύσ, ὦ Φαῖδρέ τε καὶ Σώκρατεσ, δοκεῖ οὕτωσ;

μὴ ἄλλωσ πωσ ἀποδεκτέον λεγομένησ λόγων τέχνησ; ἀδύνατόν που, ὦ Σώκρατεσ, ἄλλωσ· καίτοι οὐ σμικρόν γε φαίνεται ἔργον. ἀληθῆ λέγεισ. τούτου τοι ἕνεκα χρὴ πάντασ τοὺσ λόγουσ ἄνω καὶ κάτω μεταστρέφοντα ἐπισκοπεῖν εἴ τίσ πῃ ῥᾴων καὶ βραχυτέρα φαίνεται ἐπ’ αὐτὴν ὁδόσ, ἵνα μὴ μάτην πολλὴν ἀπίῃ καὶ τραχεῖαν, ἐξὸν ὀλίγην τε καὶ λείαν. ἀλλ’ εἴ τινά πῃ βοήθειαν ἔχεισ ἐπακηκοὼσ Λυσίου ἤ τινοσ ἄλλου, πειρῶ λέγειν ἀναμιμνῃσκόμενοσ.

ἕνεκα μὲν πείρασ ἔχοιμ’ ἄν, ἀλλ’ οὔτι νῦν γ’ οὕτωσ ἔχω. βούλει οὖν ἐγώ τιν’ εἴπω λόγον ὃν τῶν περὶ ταῦτά τινων ἀκήκοα; τί μήν; λέγεται γοῦν, ὦ Φαῖδρε, δίκαιον εἶναι καὶ τὸ τοῦ λύκου εἰπεῖν. καὶ σύ γε οὕτω ποίει.

φασὶ τοίνυν οὐδὲν οὕτω ταῦτα δεῖν σεμνύνειν οὐδ’ ἀνάγειν ἄνω μακρὰν περιβαλλομένουσ· παντάπασι γάρ, ὃ καὶ κατ’ ἀρχὰσ εἴπομεν τοῦδε τοῦ λόγου, ὅτι οὐδὲν ἀληθείασ μετέχειν δέοι δικαίων ἢ ἀγαθῶν πέρι πραγμάτων, ἢ καὶ ἀνθρώπων γε τοιούτων φύσει ὄντων ἢ τροφῇ, τὸν μέλλοντα ἱκανῶσ ῥητορικὸν ἔσεσθαι. τὸ παράπαν γὰρ οὐδὲν ἐν τοῖσ δικαστηρίοισ τούτων ἀληθείασ μέλειν οὐδενί, ἀλλὰ τοῦ πιθανοῦ· τοῦτο δ’ εἶναι τὸ εἰκόσ, ᾧ δεῖν προσέχειν τὸν μέλλοντα τέχνῃ ἐρεῖν.

οὐδὲ γὰρ αὐτὰ <τὰ> πραχθέντα δεῖν λέγειν ἐνίοτε, ἐὰν μὴ εἰκότωσ ᾖ πεπραγμένα, ἀλλὰ τὰ εἰκότα, ἔν τε κατηγορίᾳ καὶ ἀπολογίᾳ, καὶ πάντωσ λέγοντα τὸ δὴ εἰκὸσ διωκτέον εἶναι, πολλὰ εἰπόντα χαίρειν τῷ ἀληθεῖ· τοῦτο γὰρ διὰ παντὸσ τοῦ λόγου γιγνόμενον τὴν ἅπασαν τέχνην πορίζειν. αὐτά γε, ὦ Σώκρατεσ, διελήλυθασ ἃ λέγουσιν οἱ περὶ τοὺσ λόγουσ τεχνικοὶ προσποιούμενοι εἶναι·

ἀνεμνήσθην γὰρ ὅτι ἐν τῷ πρόσθεν βραχέωσ τοῦ τοιούτου ἐφηψάμεθα, δοκεῖ δὲ τοῦτο πάμμεγα εἶναι τοῖσ περὶ ταῦτα. ἀλλὰ μὴν τόν γε Τεισίαν αὐτὸν πεπάτηκασ ἀκριβῶσ· εἰπέτω τοίνυν καὶ τόδε ἡμῖν ὁ Τεισίασ, μή τι ἄλλο λέγει τὸ εἰκὸσ ἢ τὸ τῷ πλήθει δοκοῦν. τί γὰρ ἄλλο; τοῦτο δή, ὡσ ἐοίκε, σοφὸν εὑρὼν ἅμα καὶ τεχνικὸν ἔγραψεν ὡσ ἐάν τισ ἀσθενὴσ καὶ ἀνδρικὸσ ἰσχυρὸν καὶ δειλὸν συγκόψασ, ἱμάτιον ἤ τι ἄλλο ἀφελόμενοσ, εἰσ δικαστήριον ἄγηται, δεῖ δὴ τἀληθὲσ μηδέτερον λέγειν, ἀλλὰ τὸν μὲν δειλὸν μὴ ὑπὸ μόνου φάναι τοῦ ἀνδρικοῦ συγκεκόφθαι, τὸν δὲ τοῦτο μὲν ἐλέγχειν ὡσ μόνω ἤστην, ἐκείνῳ δὲ καταχρήσασθαι τῷ πῶσ δ’ ἂν ἐγὼ τοιόσδε τοιῷδε ἐπεχείρησα;

ὁ δ’ οὐκ ἐρεῖ δὴ τὴν ἑαυτοῦ κάκην, ἀλλά τι ἄλλο ψεύδεσθαι ἐπιχειρῶν τάχ’ ἂν ἔλεγχόν πῃ παραδοίη τῷ ἀντιδίκῳ.

καὶ περὶ τἆλλα δὴ τοιαῦτ’ ἄττα ἐστὶ τὰ τέχνῃ λεγόμενα. οὐ γάρ, ὦ Φαῖδρε; τί μήν; φεῦ, δεινῶσ γ’ ἐοίκεν ἀποκεκρυμμένην τέχνην ἀνευρεῖν ὁ Τεισίασ ἢ ἄλλοσ ὅστισ δή ποτ’ ὢν τυγχάνει καὶ ὁπόθεν χαίρει ὀνομαζόμενοσ. ἀτάρ, ὦ ἑταῖρε, τούτῳ ἡμεῖσ πότερον λέγωμεν ἢ μὴ ‐ τὸ ποῖον; ὅτι, ὦ Τεισία, πάλαι ἡμεῖσ, πρὶν καὶ σὲ παρελθεῖν, τυγχάνομεν λέγοντεσ ὡσ ἄρα τοῦτο τὸ εἰκὸσ τοῖσ πολλοῖσ δι’ ὁμοιότητα τοῦ ἀληθοῦσ τυγχάνει ἐγγιγνόμενον·

τὰσ δὲ ὁμοιότητασ ἄρτι διήλθομεν ὅτι πανταχοῦ ὁ τὴν ἀλήθειαν εἰδὼσ κάλλιστα ἐπίσταται εὑρίσκειν. ὥστ’ εἰ μὲν ἄλλο τι περὶ τέχνησ λόγων λέγεισ, ἀκούοιμεν ἄν· εἰ δὲ μή, οἷσ νυνδὴ διήλθομεν πεισόμεθα, ὡσ ἐὰν μή τισ τῶν τε ἀκουσομένων τὰσ φύσεισ διαριθμήσηται, καὶ κατ’ εἴδη τε διαιρεῖσθαι τὰ ὄντα καὶ μιᾷ ἰδέᾳ δυνατὸσ ᾖ καθ’ ἓν ἕκαστον περιλαμβάνειν, οὔ ποτ’ ἔσται τεχνικὸσ λόγων πέρι καθ’ ὅσον δυνατὸν ἀνθρώπῳ. ταῦτα δὲ οὐ μή ποτε κτήσηται ἄνευ πολλῆσ πραγματείασ· ἣν οὐχ ἕνεκα τοῦ λέγειν καὶ πράττειν πρὸσ ἀνθρώπουσ δεῖ διαπονεῖσθαι τὸν σώφρονα, ἀλλὰ τοῦ θεοῖσ κεχαρισμένα μὲν λέγειν δύνασθαι, κεχαρισμένωσ δὲ πράττειν τὸ πᾶν εἰσ δύναμιν.

οὐ γὰρ δὴ ἄρα, ὦ Τεισία, φασὶν οἱ σοφώτεροι ἡμῶν, ὁμοδούλοισ δεῖ χαρίζεσθαι μελετᾶν τὸν νοῦν ἔχοντα, ὅτι μὴ πάρεργον, ἀλλὰ δεσπόταισ ἀγαθοῖσ τε καὶ ἐξ ἀγαθῶν. ὥστ’ εἰ μακρὰ ἡ περίοδοσ, μὴ θαυμάσῃσ· μεγάλων γὰρ ἕνεκα περιιτέον, οὐχ ὡσ σὺ δοκεῖσ.

ἔσται μήν, ὡσ ὁ λόγοσ φησίν, ἐάν τισ ἐθέλῃ, καὶ ταῦτα κάλλιστα ἐξ ἐκείνων γιγνόμενα. παγκάλωσ ἔμοιγε δοκεῖ λέγεσθαι, ὦ Σώκρατεσ, εἴπερ οἱο͂́σ τέ τισ εἰή. ἀλλὰ καὶ ἐπιχειροῦντί τοι τοῖσ καλοῖσ καλὸν καὶ πάσχειν ὅτι ἄν τῳ συμβῇ παθεῖν. καὶ μάλα. οὐκοῦν τὸ μὲν τέχνησ τε καὶ ἀτεχνίασ λόγων πέρι ἱκανῶσ ἐχέτω.

τί μήν; τὸ δ’ εὐπρεπείασ δὴ γραφῆσ πέρι καὶ ἀπρεπείασ, πῇ γιγνόμενον καλῶσ ἂν ἔχοι καὶ ὅπῃ ἀπρεπῶσ, λοιπόν. ἦ γάρ; ναί. οἶσθ’ οὖν ὅπῃ μάλιστα θεῷ χαριῇ λόγων πέρι πράττων ἢ λέγων; οὐδαμῶσ· σὺ δέ; ἀκοήν γ’ ἔχω λέγειν τῶν προτέρων, τὸ δ’ ἀληθὲσ αὐτοὶ ἴσασιν.

εἰ δὲ τοῦτο εὑρ́οιμεν αὐτοί, ἆρά γ’ ἂν ἔθ’ ἡμῖν μέλοι τι τῶν ἀνθρωπίνων δοξασμάτων; γελοῖον ἤρου· ἀλλ’ ἃ φῂσ ἀκηκοέναι λέγε. ἤκουσα τοίνυν περὶ Ναύκρατιν τῆσ Αἰγύπτου γενέσθαι τῶν ἐκεῖ παλαιῶν τινα θεῶν, οὗ καὶ τὸ ὄρνεον ἱερὸν ὃ δὴ καλοῦσιν Ἶβιν· αὐτῷ δὲ ὄνομα τῷ δαίμονι εἶναι Θεύθ. τοῦτον δὴ πρῶτον ἀριθμόν τε καὶ λογισμὸν εὑρεῖν καὶ γεωμετρίαν καὶ ἀστρονομίαν, ἔτι δὲ πεττείασ τε καὶ κυβείασ, καὶ δὴ καὶ γράμματα. βασιλέωσ δ’ αὖ τότε ὄντοσ Αἰγύπτου ὅλησ Θαμοῦ περὶ τὴν μεγάλην πόλιν τοῦ ἄνω τόπου ἣν οἱ Ἕλληνεσ Αἰγυπτίασ Θήβασ καλοῦσι, καὶ τὸν θεὸν Ἄμμωνα, παρὰ τοῦτον ἐλθὼν ὁ Θεὺθ τὰσ τέχνασ ἐπέδειξεν, καὶ ἔφη δεῖν διαδοθῆναι τοῖσ ἄλλοισ Αἰγυπτίοισ·

ὁ δὲ ἤρετο ἥντινα ἑκάστη ἔχοι ὠφελίαν, διεξιόντοσ δέ, ὅτι καλῶσ ἢ μὴ καλῶσ δοκοῖ λέγειν, τὸ μὲν ἔψεγεν, τὸ δ’ ἐπῄνει. πολλὰ μὲν δὴ περὶ ἑκάστησ τῆσ τέχνησ ἐπ’ ἀμφότερα Θαμοῦν τῷ Θεὺθ λέγεται ἀποφήνασθαι, ἃ λόγοσ πολὺσ ἂν εἰή διελθεῖν·

ἐπειδὴ δὲ ἐπὶ τοῖσ γράμμασιν ἦν, "τοῦτο δέ, ὦ βασιλεῦ, τὸ μάθημα," ἔφη ὁ Θεύθ, "σοφωτέρουσ Αἰγυπτίουσ καὶ μνημονικωτέρουσ παρέξει· μνήμησ τε γὰρ καὶ σοφίασ φάρμακον ηὑρέθη. " ὁ δ’ εἶπεν· "ὦ τεχνικώτατε Θεύθ, ἄλλοσ μὲν τεκεῖν δυνατὸσ τὰ τέχνησ, ἄλλοσ δὲ κρῖναι τίν’ ἔχει μοῖραν βλάβησ τε καὶ ὠφελίασ τοῖσ μέλλουσι χρῆσθαι· καὶ νῦν σύ, πατὴρ ὢν γραμμάτων, δι’ εὔνοιαν τοὐναντίον εἶπεσ ἢ δύναται. τοῦτο γὰρ τῶν μαθόντων λήθην μὲν ἐν ψυχαῖσ παρέξει μνήμησ ἀμελετησίᾳ, ἅτε διὰ πίστιν γραφῆσ ἔξωθεν ὑπ’ ἀλλοτρίων τύπων, οὐκ ἔνδοθεν αὐτοὺσ ὑφ’ αὑτῶν ἀναμιμνῃσκομένουσ·

οὔκουν μνήμησ ἀλλὰ ὑπομνήσεωσ φάρμακον ηὑρ͂εσ. σοφίασ δὲ τοῖσ μαθηταῖσ δόξαν, οὐκ ἀλήθειαν πορίζεισ· πολυήκοοι γάρ σοι γενόμενοι ἄνευ διδαχῆσ πολυγνώμονεσ εἶναι δόξουσιν, ἀγνώμονεσ ὡσ ἐπὶ τὸ πλῆθοσ ὄντεσ, καὶ χαλεποὶ συνεῖναι, δοξόσοφοι γεγονότεσ ἀντὶ σοφῶν. " ὦ Σώκρατεσ, ῥᾳδίωσ σὺ Αἰγυπτίουσ καὶ ὁποδαποὺσ ἂν ἐθέλῃσ λόγουσ ποιεῖσ. οἱ δέ γ’, ὦ φίλε, ἐν τῷ τοῦ Διὸσ τοῦ Δωδωναίου ἱερῷ δρυὸσ λόγουσ ἔφησαν μαντικοὺσ πρώτουσ γενέσθαι. τοῖσ μὲν οὖν τότε, ἅτε οὐκ οὖσι σοφοῖσ ὥσπερ ὑμεῖσ οἱ νέοι, ἀπέχρη δρυὸσ καὶ πέτρασ ἀκούειν ὑπ’ εὐηθείασ, εἰ μόνον ἀληθῆ λέγοιεν·

σοὶ δ’ ἴσωσ διαφέρει τίσ ὁ λέγων καὶ ποδαπόσ.

οὐ γὰρ ἐκεῖνο μόνον σκοπεῖσ, εἴτε οὕτωσ εἴτε ἄλλωσ ἔχει; ὀρθῶσ ἐπέπληξασ, καί μοι δοκεῖ περὶ γραμμάτων ἔχειν ᾗπερ ὁ Θηβαῖοσ λέγει. οὐκοῦν ὁ τέχνην οἰόμενοσ ἐν γράμμασι καταλιπεῖν, καὶ αὖ ὁ παραδεχόμενοσ ὥσ τι σαφὲσ καὶ βέβαιον ἐκ γραμμάτων ἐσόμενον, πολλῆσ ἂν εὐηθείασ γέμοι καὶ τῷ ὄντι τὴν Ἄμμωνοσ μαντείαν ἀγνοοῖ, πλέον τι οἰόμενοσ εἶναι λόγουσ γεγραμμένουσ τοῦ τὸν εἰδότα ὑπομνῆσαι περὶ ὧν ἂν ᾖ τὰ γεγραμμένα. ὀρθότατα.

δεινὸν γάρ που, ὦ Φαῖδρε, τοῦτ’ ἔχει γραφή, καὶ ὡσ ἀληθῶσ ὅμοιον ζωγραφίᾳ. καὶ γὰρ τὰ ἐκείνησ ἔκγονα ἕστηκε μὲν ὡσ ζῶντα, ἐὰν δ’ ἀνέρῃ τι, σεμνῶσ πάνυ σιγᾷ. ταὐτὸν δὲ καὶ οἱ λόγοι· δόξαισ μὲν ἂν ὥσ τι φρονοῦντασ αὐτοὺσ λέγειν, ἐὰν δέ τι ἔρῃ τῶν λεγομένων βουλόμενοσ μαθεῖν, ἕν τι σημαίνει μόνον ταὐτὸν ἀεί. ὅταν δὲ ἅπαξ γραφῇ, κυλινδεῖται μὲν πανταχοῦ πᾶσ λόγοσ ὁμοίωσ παρὰ τοῖσ ἐπαί̈ουσιν, ὡσ δ’ αὕτωσ παρ’ οἷσ οὐδὲν προσήκει, καὶ οὐκ ἐπίσταται λέγειν οἷσ δεῖ γε καὶ μή. πλημμελούμενοσ δὲ καὶ οὐκ ἐν δίκῃ λοιδορηθεὶσ τοῦ πατρὸσ ἀεὶ δεῖται βοηθοῦ· αὐτὸσ γὰρ οὔτ’ ἀμύνασθαι οὔτε βοηθῆσαι δυνατὸσ αὑτῷ.

καὶ ταῦτά σοι ὀρθότατα εἴρηται. τί δ’;

ἄλλον ὁρῶμεν λόγον τούτου ἀδελφὸν γνήσιον, τῷ τρόπῳ τε γίγνεται, καὶ ὅσῳ ἀμείνων καὶ δυνατώτεροσ τούτου φύεται; τίνα τοῦτον καὶ πῶσ λέγεισ γιγνόμενον; ὃσ μετ’ ἐπιστήμησ γράφεται ἐν τῇ τοῦ μανθάνοντοσ ψυχῇ, δυνατὸσ μὲν ἀμῦναι ἑαυτῷ, ἐπιστήμων δὲ λέγειν τε καὶ σιγᾶν πρὸσ οὓσ δεῖ. τὸν τοῦ εἰδότοσ λόγον λέγεισ ζῶντα καὶ ἔμψυχον, οὗ ὁ γεγραμμένοσ εἴδωλον ἄν τι λέγοιτο δικαίωσ. παντάπασι μὲν οὖν.

τόδε δή μοι εἰπέ· ὁ νοῦν ἔχων γεωργόσ, ὧν σπερμάτων κήδοιτο καὶ ἔγκαρπα βούλοιτο γενέσθαι, πότερα σπουδῇ ἂν θέρουσ εἰσ Ἀδώνιδοσ κήπουσ ἀρῶν χαίροι θεωρῶν καλοὺσ ἐν ἡμέραισιν ὀκτὼ γιγνομένουσ, ἢ ταῦτα μὲν δὴ παιδιᾶσ τε καὶ ἑορτῆσ χάριν δρῴη ἄν, ὅτε καὶ ποιοῖ· ἐφ’ οἷσ δὲ ἐσπούδακεν, τῇ γεωργικῇ χρώμενοσ ἂν τέχνῃ, σπείρασ εἰσ τὸ προσῆκον, ἀγαπῴη ἂν ἐν ὀγδόῳ μηνὶ ὅσα ἔσπειρεν τέλοσ λαβόντα; οὕτω που, ὦ Σώκρατεσ, τὰ μὲν σπουδῇ, τὰ δὲ ὡσ ἑτέρωσ ἂν ᾗ λέγεισ ποιοῖ.

τὸν δὲ δικαίων τε καὶ καλῶν καὶ ἀγαθῶν ἐπιστήμασ ἔχοντα τοῦ γεωργοῦ φῶμεν ἧττον νοῦν ἔχειν εἰσ τὰ ἑαυτοῦ σπέρματα; ἥκιστά γε. οὐκ ἄρα σπουδῇ αὐτὰ ἐν ὕδατι γράψει μέλανι σπείρων διὰ καλάμου μετὰ λόγων ἀδυνάτων μὲν αὑτοῖσ λόγῳ βοηθεῖν, ἀδυνάτων δὲ ἱκανῶσ τἀληθῆ διδάξαι. οὔκουν δὴ τό γ’ εἰκόσ. οὐ γάρ·

ἀλλὰ τοὺσ μὲν ἐν γράμμασι κήπουσ, ὡσ ἐοίκε, παιδιᾶσ χάριν σπερεῖ τε καὶ γράψει, ὅταν δὲ γράφῃ, ἑαυτῷ τε ὑπομνήματα θησαυριζόμενοσ, εἰσ τὸ λήθησ γῆρασ ἐὰν ἵκηται, καὶ παντὶ τῷ ταὐτὸν ἴχνοσ μετιόντι, ἡσθήσεταί τε αὐτοὺσ θεωρῶν φυομένουσ ἁπαλούσ· ὅταν <δὲ> ἄλλοι παιδιαῖσ ἄλλαισ χρῶνται, συμποσίοισ τε ἄρδοντεσ αὑτοὺσ ἑτέροισ τε ὅσα τούτων ἀδελφά, τότ’ ἐκεῖνοσ, ὡσ ἐοίκεν, ἀντὶ τούτων οἷσ λέγω παίζων διάξει. παγκάλην λέγεισ παρὰ φαύλην παιδιάν, ὦ Σώκρατεσ, τοῦ ἐν λόγοισ δυναμένου παίζειν, δικαιοσύνησ τε καὶ ἄλλων ὧν λέγεισ πέρι μυθολογοῦντα.

ἔστι γάρ, ὦ φίλε Φαῖδρε, οὕτω· πολὺ δ’ οἶμαι καλλίων σπουδὴ περὶ αὐτὰ γίγνεται, ὅταν τισ τῇ διαλεκτικῇ τέχνῃ χρώμενοσ, λαβὼν ψυχὴν προσήκουσαν, φυτεύῃ τε καὶ σπείρῃ μετ’ ἐπιστήμησ λόγουσ, οἳ ἑαυτοῖσ τῷ τε φυτεύσαντι βοηθεῖν ἱκανοὶ καὶ οὐχὶ ἄκαρποι ἀλλὰ ἔχοντεσ σπέρμα, ὅθεν ἄλλοι ἐν ἄλλοισ ἤθεσι φυόμενοι τοῦτ’ ἀεὶ ἀθάνατον παρέχειν ἱκανοί, καὶ τὸν ἔχοντα εὐδαιμονεῖν ποιοῦντεσ εἰσ ὅσον ἀνθρώπῳ δυνατὸν μάλιστα. πολὺ γὰρ τοῦτ’ ἔτι κάλλιον λέγεισ.

νῦν δὴ ἐκεῖνα ἤδη, ὦ Φαῖδρε, δυνάμεθα κρίνειν, τούτων ὡμολογημένων. τὰ ποῖα; ὧν δὴ πέρι βουληθέντεσ ἰδεῖν ἀφικόμεθα εἰσ τόδε, ὅπωσ τὸ Λυσίου τε ὄνειδοσ ἐξετάσαιμεν τῆσ τῶν λόγων γραφῆσ πέρι, καὶ αὐτοὺσ τοὺσ λόγουσ οἳ τέχνῃ καὶ ἄνευ τέχνησ γράφοιντο. τὸ μὲν οὖν ἔντεχνον καὶ μὴ δοκεῖ μοι δεδηλῶσθαι μετρίωσ.

ἔδοξέ γε δή· πάλιν δὲ ὑπόμνησόν με πῶσ. πρὶν ἄν τισ τό τε ἀληθὲσ ἑκάστων εἰδῇ πέρι ὧν λέγει ἢ γράφει, κατ’ αὐτό τε πᾶν ὁρίζεσθαι δυνατὸσ γένηται, ὁρισάμενόσ τε πάλιν κατ’ εἴδη μέχρι τοῦ ἀτμήτου τέμνειν ἐπιστηθῇ, περί τε ψυχῆσ φύσεωσ διιδὼν κατὰ ταὐτά, τὸ προσαρμόττον ἑκάστῃ φύσει εἶδοσ ἀνευρίσκων, οὕτω τιθῇ καὶ διακοσμῇ τὸν λόγον, ποικίλῃ μὲν ποικίλουσ ψυχῇ καὶ παναρμονίουσ διδοὺσ λόγουσ, ἁπλοῦσ δὲ ἁπλῇ, οὐ πρότερον δυνατὸν τέχνῃ ἔσεσθαι καθ’ ὅσον πέφυκε μεταχειρισθῆναι τὸ λόγων γένοσ, οὔτε τι πρὸσ τὸ διδάξαι οὔτε τι πρὸσ τὸ πεῖσαι, ὡσ ὁ ἔμπροσθεν πᾶσ μεμήνυκεν ἡμῖν λόγοσ. παντάπασι μὲν οὖν τοῦτό γε οὕτω πωσ ἐφάνη.

τί δ’ αὖ περὶ τοῦ καλὸν ἢ αἰσχρὸν εἶναι τὸ λόγουσ λέγειν τε καὶ γράφειν, καὶ ὅπῃ γιγνόμενον ἐν δίκῃ λέγοιτ’ ἂν ὄνειδοσ ἢ μή, ἆρα οὐ δεδήλωκεν τὰ λεχθέντα ὀλίγον ἔμπροσθεν ‐ τὰ ποῖα;

ὡσ εἴτε Λυσίασ ἤ τισ ἄλλοσ πώποτε ἔγραψεν ἢ γράψει ἰδίᾳ ἢ δημοσίᾳ νόμουσ τιθείσ, σύγγραμμα πολιτικὸν γράφων καὶ μεγάλην τινὰ ἐν αὐτῷ βεβαιότητα ἡγούμενοσ καὶ σαφήνειαν, οὕτω μὲν ὄνειδοσ τῷ γράφοντι, εἴτε τίσ φησιν εἴτε μή· καὶ ἀδίκων πέρι καὶ κακῶν καὶ ἀγαθῶν οὐκ ἐκφεύγει τῇ ἀληθείᾳ μὴ οὐκ ἐπονείδιστον εἶναι, οὐδὲ ἂν ὁ πᾶσ ὄχλοσ αὐτὸ ἐπαινέσῃ.

οὐ γὰρ οὖν. ὁ δέ γε ἐν μὲν τῷ γεγραμμένῳ λόγῳ περὶ ἑκάστου παιδιάν τε ἡγούμενοσ πολλὴν ἀναγκαῖον εἶναι, καὶ οὐδένα πώποτε λόγον ἐν μέτρῳ οὐδ’ ἄνευ μέτρου μεγάλησ ἄξιον σπουδῆσ γραφῆναι, οὐδὲ λεχθῆναι ὡσ οἱ ῥαψῳδούμενοι ἄνευ ἀνακρίσεωσ καὶ διδαχῆσ πειθοῦσ ἕνεκα ἐλέχθησαν, ἀλλὰ τῷ ὄντι αὐτῶν τοὺσ βελτίστουσ εἰδότων ὑπόμνησιν γεγονέναι, ἐν δὲ τοῖσ διδασκομένοισ καὶ μαθήσεωσ χάριν λεγομένοισ καὶ τῷ ὄντι γραφομένοισ ἐν ψυχῇ περὶ δικαίων τε καὶ καλῶν καὶ ἀγαθῶν ἐν μόνοισ ἡγούμενοσ τό τε ἐναργὲσ εἶναι καὶ τέλεον καὶ ἄξιον σπουδῆσ· δεῖν δὲ τοὺσ τοιούτουσ λόγουσ αὑτοῦ λέγεσθαι οἱο͂ν ὑεῖσ γνησίουσ εἶναι, πρῶτον μὲν τὸν ἐν αὑτῷ, ἐὰν εὑρεθεὶσ ἐνῇ, ἔπειτα εἴ τινεσ τούτου ἔκγονοί τε καὶ ἀδελφοὶ ἅμα ἐν ἄλλαισιν ἄλλων ψυχαῖσ κατ’ ἀξίαν ἐνέφυσαν·

τοὺσ δὲ ἄλλουσ χαίρειν ἐῶν ‐ οὗτοσ δὲ ὁ τοιοῦτοσ ἀνὴρ κινδυνεύει, ὦ Φαῖδρε, εἶναι οἱο͂ν ἐγώ τε καὶ σὺ εὐξαίμεθ’ ἂν σέ τε καὶ ἐμὲ γενέσθαι.

παντάπασι μὲν οὖν ἔγωγε βούλομαί τε καὶ εὔχομαι ἃ λέγεισ. οὐκοῦν ἤδη πεπαίσθω μετρίωσ ἡμῖν τὰ περὶ λόγων· καὶ σύ τε ἐλθὼν φράζε Λυσίᾳ ὅτι νὼ καταβάντε ἐσ τὸ Νυμφῶν νᾶμά τε καὶ μουσεῖον ἠκούσαμεν λόγων, οἳ ἐπέστελλον λέγειν Λυσίᾳ τε καὶ εἴ τισ ἄλλοσ συντίθησι λόγουσ, καὶ Ὁμήρῳ καὶ εἴ τισ ἄλλοσ αὖ ποίησιν ψιλὴν ἢ ἐν ᾠδῇ συντέθηκε, τρίτον δὲ Σόλωνι καὶ ὅστισ ἐν πολιτικοῖσ λόγοισ νόμουσ ὀνομάζων συγγράμματα ἔγραψεν· εἰ μὲν εἰδὼσ ᾗ τὸ ἀληθὲσ ἔχει συνέθηκε ταῦτα, καὶ ἔχων βοηθεῖν, εἰσ ἔλεγχον ἰὼν περὶ ὧν ἔγραψε, καὶ λέγων αὐτὸσ δυνατὸσ τὰ γεγραμμένα φαῦλα ἀποδεῖξαι, οὔ τι τῶνδε ἐπωνυμίαν ἔχοντα δεῖ λέγεσθαι τὸν τοιοῦτον, ἀλλ’ ἐφ’ οἷσ ἐσπούδακεν ἐκείνων.

τίνασ οὖν τὰσ ἐπωνυμίασ αὐτῷ νέμεισ;

τὸ μὲν σοφόν, ὦ Φαῖδρε, καλεῖν ἔμοιγε μέγα εἶναι δοκεῖ καὶ θεῷ μόνῳ πρέπειν· τὸ δὲ ἢ φιλόσοφον ἢ τοιοῦτόν τι μᾶλλόν τε ἂν αὐτῷ καὶ ἁρμόττοι καὶ ἐμμελεστέρωσ ἔχοι. καὶ οὐδέν γε ἀπὸ τρόπου. οὐκοῦν αὖ τὸν μὴ ἔχοντα τιμιώτερα ὧν συνέθηκεν ἢ ἔγραψεν ἄνω κάτω στρέφων ἐν χρόνῳ, πρὸσ ἄλληλα κολλῶν τε καὶ ἀφαιρῶν, ἐν δίκῃ που ποιητὴν ἢ λόγων συγγραφέα ἢ νομογράφον προσερεῖσ; τί μήν;

ταῦτα τοίνυν τῷ ἑταίρῳ φράζε. τί δὲ σύ; πῶσ ποιήσεισ; οὐδὲ γὰρ οὐδὲ τὸν σὸν ἑταῖρον δεῖ παρελθεῖν. τίνα τοῦτον; Ἰσοκράτη τὸν καλόν· ᾧ τί ἀπαγγελεῖσ, ὦ Σώκρατεσ; τίνα αὐτὸν φήσομεν εἶναι; νέοσ ἔτι, ὦ Φαῖδρε, Ἰσοκράτησ· ὃ μέντοι μαντεύομαι κατ’ αὐτοῦ, λέγειν ἐθέλω. τὸ ποῖον δή;

δοκεῖ μοι ἀμείνων ἢ κατὰ τοὺσ περὶ Λυσίαν εἶναι λόγουσ τὰ τῆσ φύσεωσ, ἔτι τε ἤθει γεννικωτέρῳ κεκρᾶσθαι· ὥστε οὐδὲν ἂν γένοιτο θαυμαστὸν προϊούσησ τῆσ ἡλικίασ εἰ περὶ αὐτούσ τε τοὺσ λόγουσ, οἷσ νῦν ἐπιχειρεῖ, πλέον ἢ παίδων διενέγκοι τῶν πώποτε ἁψαμένων λόγων, ἔτι τε εἰ αὐτῷ μὴ ἀποχρήσαι ταῦτα, ἐπὶ μείζω δέ τισ αὐτὸν ἄγοι ὁρμὴ θειοτέρα· φύσει γάρ, ὦ φίλε, ἔνεστί τισ φιλοσοφία τῇ τοῦ ἀνδρὸσ διανοίᾳ. ταῦτα δὴ οὖν ἐγὼ μὲν παρὰ τῶνδε τῶν θεῶν ὡσ ἐμοῖσ παιδικοῖσ Ἰσοκράτει ἐξαγγέλλω, σὺ δ’ ἐκεῖνα ὡσ σοῖσ Λυσίᾳ. ταῦτ’ ἔσται· ἀλλὰ ἰώμεν, ἐπειδὴ καὶ τὸ πνῖγοσ ἠπιώτερον γέγονεν.

οὐκοῦν εὐξαμένῳ πρέπει τοῖσδε πορεύεσθαι; τί μήν; ὦ φίλε Πάν τε καὶ ἄλλοι ὅσοι τῇδε θεοί, δοίητέ μοι καλῷ γενέσθαι τἄνδοθεν· ἔξωθεν δὲ ὅσα ἔχω, τοῖσ ἐντὸσ εἶναί μοι φίλια. πλούσιον δὲ νομίζοιμι τὸν σοφόν·

τὸ δὲ χρυσοῦ πλῆθοσ εἰή μοι ὅσον μήτε φέρειν μήτε ἄγειν δύναιτο ἄλλοσ ἢ ὁ σώφρων. ἔτ’ ἄλλου του δεόμεθα, ὦ Φαῖδρε;

ἐμοὶ μὲν γὰρ μετρίωσ ηὖκται. καὶ ἐμοὶ ταῦτα συνεύχου· κοινὰ γὰρ τὰ τῶν φίλων. ἰώμεν.

상위

Plato (플라톤)

목록

SEARCH

MENU NAVIGATION