Plato, Parmenides, Philebus, Symposium, Phaedrus, Συμποσίον

(플라톤, Parmenides, Philebus, Symposium, Phaedrus, Συμποσίον)

δοκῶ μοι περὶ ὧν πυνθάνεσθε οὐκ ἀμελέτητοσ εἶναι. καὶ γὰρ ἐτύγχανον πρῴην εἰσ ἄστυ οἴκοθεν ἀνιὼν Φαληρόθεν· τῶν οὖν γνωρίμων τισ ὄπισθεν κατιδών με πόρρωθεν ἐκάλεσε, καὶ παίζων ἅμα τῇ κλήσει, "ὦ Φαληρεύσ," ἔφη, "οὗτοσ Ἀπολλόδωροσ, οὐ περιμένεισ; κἀγὼ ἐπιστὰσ περιέμεινα. καὶ ὅσ, "Ἀπολλόδωρε," ἔφη, "καὶ μὴν καὶ ἔναγχόσ σε ἐζήτουν βουλόμενοσ διαπυθέσθαι τὴν Ἀγάθωνοσ συνουσίαν καὶ Σωκράτουσ καὶ Ἀλκιβιάδου καὶ τῶν ἄλλων τῶν τότε ἐν τῷ συνδείπνῳ παραγενομένων, περὶ τῶν ἐρωτικῶν λόγων τίνεσ ἦσαν· ἄλλοσ γάρ τίσ μοι διηγεῖτο ἀκηκοὼσ Φοίνικοσ τοῦ Φιλίππου, ἔφη δὲ καὶ σὲ εἰδέναι.

ἀλλὰ γὰρ οὐδὲν εἶχε σαφὲσ λέγειν. σὺ οὖν μοι διήγησαι· δικαιότατοσ γὰρ εἶ τοὺσ τοῦ ἑταίρου λόγουσ ἀπαγγέλλειν. πρότερον δέ μοι," ἦ δ’ ὅσ, "εἰπέ, σὺ αὐτὸσ παρεγένου τῇ συνουσίᾳ ταύτῃ ἢ οὔ; κἀγὼ εἶπον ὅτι "παντάπασιν ἐοίκέ σοι οὐδὲν διηγεῖσθαι σαφὲσ ὁ διηγούμενοσ, εἰ νεωστὶ ἡγῇ τὴν συνουσίαν γεγονέναι ταύτην ἣν ἐρωτᾷσ, ὥστε καὶ ἐμὲ παραγενέσθαι. " "ἐγώ γε δή," ἔφη.

"πόθεν, ἦν δ’ ἐγώ, ὦ Γλαύκων; οὐκ οἶσθ’ ὅτι πολλῶν ἐτῶν Ἀγάθων ἐνθάδε οὐκ ἐπιδεδήμηκεν, ἀφ’ οὗ δ’ ἐγὼ Σωκράτει συνδιατρίβω καὶ ἐπιμελὲσ πεποίημαι ἑκάστησ ἡμέρασ εἰδέναι ὅτι ἂν λέγῃ ἢ πράττῃ, οὐδέπω τρία ἔτη ἐστίν; πρὸ τοῦ δὲ περιτρέχων ὅπῃ τύχοιμι καὶ οἰόμενοσ τὶ ποιεῖν ἀθλιώτεροσ ἦ ὁτουοῦν, οὐχ ἧττον ἢ σὺ νυνί, οἰόμενοσ δεῖν πάντα μᾶλλον πράττειν ἢ φιλοσοφεῖν.

" καὶ ὅσ, "μὴ σκῶπτ’," ἔφη, "ἀλλ’ εἰπέ μοι πότε ἐγένετο ἡ συνουσία αὕτη. " κἀγὼ εἶπον ὅτι "παίδων ὄντων ἡμῶν ἔτι, ὅτε τῇ πρώτῃ τραγῳδίᾳ ἐνίκησεν Ἀγάθων, τῇ ὑστεραίᾳ ἢ ᾗ τὰ ἐπινίκια ἔθυεν αὐτόσ τε καὶ οἱ χορευταί. " "πάνυ," ἔφη, "ἄρα πάλαι, ὡσ ἐοίκεν. ἀλλὰ τίσ σοι διηγεῖτο; ἢ αὐτὸσ Σωκράτησ; "οὐ μὰ τὸν Δία," ἦν δ’ ἐγώ, "ἀλλ’ ὅσπερ Φοίνικι.

Ἀριστόδημοσ ἦν τισ, Κυδαθηναιεύσ, σμικρόσ, ἀνυπόδητοσ ἀεί· παρεγεγόνει δ’ ἐν τῇ συνουσίᾳ, Σωκράτουσ ἐραστὴσ ὢν ἐν τοῖσ μάλιστα τῶν τότε, ὡσ ἐμοὶ δοκεῖ. οὐ μέντοι ἀλλὰ καὶ Σωκράτη γε ἔνια ἤδη ἀνηρόμην ὧν ἐκείνου ἤκουσα, καί μοι ὡμολόγει καθάπερ ἐκεῖνοσ διηγεῖτο. " "τί οὖν," ἔφη, "οὐ διηγήσω μοι; πάντωσ δὲ ἡ ὁδὸσ ἡ εἰσ ἄστυ ἐπιτηδεία πορευομένοισ καὶ λέγειν καὶ ἀκούειν. οὕτω δὴ ἰόντεσ ἅμα τοὺσ λόγουσ περὶ αὐτῶν ἐποιούμεθα, ὥστε, ὅπερ ἀρχόμενοσ εἶπον, οὐκ ἀμελετήτωσ ἔχω.

εἰ οὖν δεῖ καὶ ὑμῖν διηγήσασθαι, ταῦτα χρὴ ποιεῖν.

καὶ γὰρ ἔγωγε καὶ ἄλλωσ, ὅταν μέν τινασ περὶ φιλοσοφίασ λόγουσ ἢ αὐτὸσ ποιῶμαι ἢ ἄλλων ἀκούω, χωρὶσ τοῦ οἰέσθαι ὠφελεῖσθαι ὑπερφυῶσ ὡσ χαίρω· ὅταν δὲ ἄλλουσ τινάσ, ἄλλωσ τε καὶ τοὺσ ὑμετέρουσ τοὺσ τῶν πλουσίων καὶ χρηματιστικῶν, αὐτόσ τε ἄχθομαι ὑμᾶσ τε τοὺσ ἑταίρουσ ἐλεῶ, ὅτι οἰέσθε τὶ ποιεῖν οὐδὲν ποιοῦντεσ. καὶ ἴσωσ αὖ ὑμεῖσ ἐμὲ ἡγεῖσθε κακοδαίμονα εἶναι, καὶ οἰόμαι ὑμᾶσ ἀληθῆ οἰέσθαι·

ἐγὼ μέντοι ὑμᾶσ οὐκ οἰόμαι ἀλλ’ εὖ οἶδα. ἀεὶ ὅμοιοσ εἶ, ὦ Ἀπολλόδωρε· ἀεὶ γὰρ σαυτόν τε κακηγορεῖσ καὶ τοὺσ ἄλλουσ, καὶ δοκεῖσ μοι ἀτεχνῶσ πάντασ ἀθλίουσ ἡγεῖσθαι πλὴν Σωκράτουσ, ἀπὸ σαυτοῦ ἀρξάμενοσ. καὶ ὁπόθεν ποτὲ ταύτην τὴν ἐπωνυμίαν ἔλαβεσ τὸ μαλακὸσ καλεῖσθαι, οὐκ οἶδα ἔγωγε· ἐν μὲν γὰρ τοῖσ λόγοισ ἀεὶ τοιοῦτοσ εἶ, σαυτῷ τε καὶ τοῖσ ἄλλοισ ἀγριαίνεισ πλὴν Σωκράτουσ. ὦ φίλτατε, καὶ δῆλόν γε δὴ ὅτι οὕτω διανοούμενοσ καὶ περὶ ἐμαυτοῦ καὶ περὶ ὑμῶν μαίνομαι καὶ παραπαίω;

οὐκ ἄξιον περὶ τούτων, Ἀπολλόδωρε, νῦν ἐρίζειν· ἀλλ’ ὅπερ ἐδεόμεθά σου, μὴ ἄλλωσ ποιήσῃσ, ἀλλὰ διήγησαι τίνεσ ἦσαν οἱ λόγοι. ἐξ ἀρχῆσ ὑμῖν ὡσ ἐκεῖνοσ διηγεῖτο καὶ ἐγὼ πειράσομαι διηγήσασθαι.

ἔφη γάρ οἱ Σωκράτη ἐντυχεῖν λελουμένον τε καὶ τὰσ βλαύτασ ὑποδεδεμένον, ἃ ἐκεῖνοσ ὀλιγάκισ ἐποίει·

καὶ ἐρέσθαι αὐτὸν ὅποι ἰοί οὕτω καλὸσ γεγενημένοσ. καὶ τὸν εἰπεῖν ὅτι ἐπὶ δεῖπνον εἰσ Ἀγάθωνοσ.

χθὲσ γὰρ αὐτὸν διέφυγον τοῖσ ἐπινικίοισ, φοβηθεὶσ τὸν ὄχλον· ὡμολόγησα δ’ εἰσ τήμερον παρέσεσθαι. ταῦτα δὴ ἐκαλλωπισάμην, ἵνα καλὸσ παρὰ καλὸν ἰώ. ἔχεισ πρὸσ τὸ ἐθέλειν ἂν ἰέναι ἄκλητοσ ἐπὶ δεῖπνον;

κἀγώ, ἔφη, εἶπον ὅτι οὕτωσ ὅπωσ ἂν σὺ κελεύῃσ.

ἕπου τοίνυν, ἔφη, ἵνα καὶ τὴν παροιμίαν διαφθείρωμεν μεταβαλόντεσ, ὡσ ἄρα καὶ Ἀγάθων’ ἐπὶ δαῖτασ ἰάσιν αὐτόματοι ἀγαθοί.

Ὅμηροσ μὲν γὰρ κινδυνεύει οὐ μόνον διαφθεῖραι ἀλλὰ καὶ ὑβρίσαι εἰσ ταύτην τὴν παροιμίαν· τὰ πολεμικά, τὸν δὲ Μενέλεων "μαλθακὸν αἰχμητήν," θυσίαν ποιουμένου καὶ ἑστιῶντοσ τοῦ Ἀγαμέμνονοσ ἄκλητον ἐποίησεν ἐλθόντα τὸν Μενέλεων ἐπὶ τὴν θοίνην, χείρω ὄντα ἐπὶ τὴν τοῦ ἀμείνονοσ.

ταῦτ’ ἀκούσασ εἰπεῖν ἔφη ἴσωσ μέντοι κινδυνεύσω καὶ ἐγὼ οὐχ ὡσ σὺ λέγεισ, ὦ Σώκρατεσ, ἀλλὰ καθ’ Ὅμηρον φαῦλοσ ὢν ἐπὶ σοφοῦ ἀνδρὸσ ἰέναι θοίνην ἄκλητοσ.

ἥκειν, ἀλλ’ ὑπὸ σοῦ κεκλημένοσ.

"σύν τε δύ’," ἔφη, "ἐρχομένω πρὸ ὁδοῦ" βουλευσόμεθα ὅτι ἐροῦμεν.

ἀλλ’ ἰώμεν. τοιαῦτ’ ἄττα σφᾶσ ἔφη διαλεχθέντασ ἰέναι.

τὸν οὖν Σωκράτη ἑαυτῷ πωσ προσέχοντα τὸν νοῦν κατὰ τὴν ὁδὸν πορεύεσθαι ὑπολειπόμενον, καὶ περιμένοντοσ οὗ κελεύειν προϊέναι εἰσ τὸ πρόσθεν. ἐπειδὴ δὲ γενέσθαι ἐπὶ τῇ οἰκίᾳ τῇ Ἀγάθωνοσ, ἀνεῳγμένην καταλαμβάνειν τὴν θύραν, καί τι ἔφη αὐτόθι γελοῖον παθεῖν. οἷ μὲν γὰρ εὐθὺσ παῖδά τινα τῶν ἔνδοθεν ἀπαντήσαντα ἄγειν οὗ κατέκειντο οἱ ἄλλοι, καὶ καταλαμβάνειν ἤδη μέλλοντασ δειπνεῖν· εὐθὺσ δ’ οὖν ὡσ ἰδεῖν τὸν Ἀγάθωνα, ὦ, φάναι, Ἀριστόδημε, εἰσ καλὸν ἥκεισ ὅπωσ συνδειπνήσῃσ·

εἰ δ’ ἄλλου τινὸσ ἕνεκα ἦλθεσ, εἰσ αὖθισ ἀναβαλοῦ, ὡσ καὶ χθὲσ ζητῶν σε ἵνα καλέσαιμι, οὐχ οἱο͂́σ τ’ ἦ ἰδεῖν. ἀλλὰ Σωκράτη ἡμῖν πῶσ οὐκ ἄγεισ; καὶ ἐγώ, ἔφη, μεταστρεφόμενοσ οὐδαμοῦ ὁρῶ Σωκράτη ἑπόμενον·

εἶπον οὖν ὅτι καὶ αὐτὸσ μετὰ Σωκράτουσ ἥκοιμι, κληθεὶσ ὑπ’ ἐκείνου δεῦρ’ ἐπὶ δεῖπνον. καλῶσ γ’, ἔφη, ποιῶν σύ·

ἀλλὰ ποῦ ἔστιν οὗτοσ; ὄπισθεν ἐμοῦ ἄρτι εἰσῄει·

ἀλλὰ θαυμάζω καὶ αὐτὸσ ποῦ ἂν εἰή. οὐ σκέψῃ, ἔφη, παῖ, φάναι τὸν Ἀγάθωνα, καὶ εἰσάξεισ Σωκράτη;

σὺ δ’, ἦ δ’ ὅσ, Ἀριστόδημε, παρ’ Ἐρυξίμαχον κατακλίνου. καὶ ἓ μὲν ἔφη ἀπονίζειν τὸν παῖδα ἵνα κατακέοιτο·

ἄλλον δέ τινα τῶν παίδων ἥκειν ἀγγέλλοντα ὅτι "Σωκράτησ οὗτοσ ἀναχωρήσασ ἐν τῷ τῶν γειτόνων προθύρῳ ἕστηκεν, κἀμοῦ καλοῦντοσ οὐκ ἐθέλει εἰσιέναι. ἄτοπόν γ’, ἔφη, λέγεισ·

οὔκουν καλεῖσ αὐτὸν καὶ μὴ ἀφήσεισ; καὶ ὃσ ἔφη εἰπεῖν μηδαμῶσ, ἀλλ’ ἐᾶτε αὐτόν.

ἔθοσ γάρ τι τοῦτ’ ἔχει· ἐνίοτε ἀποστὰσ ὅποι ἂν τύχῃ ἕστηκεν. ἥξει δ’ αὐτίκα, ὡσ ἐγὼ οἶμαι. μὴ οὖν κινεῖτε, ἀλλ’ ἐᾶτε. ἀλλ’ οὕτω χρὴ ποιεῖν, εἰ σοὶ δοκεῖ, ἔφη φάναι τὸν Ἀγάθωνα.

ἀλλ’ ἡμᾶσ, ὦ παῖδεσ, τοὺσ ἄλλουσ ἑστιᾶτε. ἄλλουσ, θεραπεύετε, ἵν’ ὑμᾶσ ἐπαινῶμεν.

μετὰ ταῦτα ἔφη σφᾶσ μὲν δειπνεῖν, τὸν δὲ Σωκράτη οὐκ εἰσιέναι.

τὸν οὖν Ἀγάθωνα πολλάκισ κελεύειν μεταπέμψασθαι τὸν Σωκράτη, ἓ δὲ οὐκ ἐᾶν. ἥκειν οὖν αὐτὸν οὐ πολὺν χρόνον ὡσ εἰώθει διατρίψαντα, ἀλλὰ μάλιστα σφᾶσ μεσοῦν δειπνοῦντασ. τὸν οὖν Ἀγάθωνα ‐ τυγχάνειν γὰρ ἔσχατον κατακείμενον μόνον ‐ δεῦρ’, ἔφη φάναι, Σώκρατεσ, παρ’ ἐμὲ κατάκεισο, ἵνα καὶ τοῦ σοφοῦ ἁπτόμενόσ σου ἀπολαύσω, ὅ σοι προσέστη ἐν τοῖσ προθύροισ. δῆλον γὰρ ὅτι ηὑρ͂εσ αὐτὸ καὶ ἔχεισ·

οὐ γὰρ ἂν προαπέστησ. καὶ τὸν Σωκράτη καθίζεσθαι καὶ εἰπεῖν ὅτι εὖ ἂν ἔχοι, φάναι, ὦ Ἀγάθων, εἰ τοιοῦτον εἰή ἡ σοφία ὥστ’ ἐκ τοῦ πληρεστέρου εἰσ τὸ κενώτερον ῥεῖν ἡμῶν, ἐὰν ἁπτώμεθα ἀλλήλων, ὥσπερ τὸ ἐν ταῖσ κύλιξιν ὕδωρ τὸ διὰ τοῦ ἐρίου ῥέον ἐκ τῆσ πληρεστέρασ εἰσ τὴν κενωτέραν.

εἰ γὰρ οὕτωσ ἔχει καὶ ἡ σοφία, πολλοῦ τιμῶμαι τὴν παρὰ σοὶ κατάκλισιν· οἶμαι γάρ με παρὰ σοῦ πολλῆσ καὶ καλῆσ σοφίασ πληρωθήσεσθαι.

ἡ μὲν γὰρ ἐμὴ φαύλη τισ ἂν εἰή, ἢ καὶ ἀμφισβητήσιμοσ ὥσπερ ὄναρ οὖσα, ἡ δὲ σὴ λαμπρά τε καὶ πολλὴν ἐπίδοσιν ἔχουσα, ἥ γε παρὰ σοῦ νέου ὄντοσ οὕτω σφόδρα ἐξέλαμψεν καὶ ἐκφανὴσ ἐγένετο πρῴην ἐν μάρτυσι τῶν Ἑλλήνων πλέον ἢ τρισμυρίοισ. ὑβριστὴσ εἶ, ἔφη, ὦ Σώκρατεσ, ὁ Ἀγάθων.

καὶ ταῦτα μὲν καὶ ὀλίγον ὕστερον διαδικασόμεθα ἐγώ τε καὶ σὺ περὶ τῆσ σοφίασ, δικαστῇ χρώμενοι τῷ Διονύσῳ· νῦν δὲ πρὸσ τὸ δεῖπνον πρῶτα τρέπου. μετὰ ταῦτα, ἔφη, κατακλινέντοσ τοῦ Σωκράτουσ καὶ δειπνήσαντοσ καὶ τῶν ἄλλων, σπονδάσ τε σφᾶσ ποιήσασθαι, καὶ ᾄσαντασ τὸν θεὸν καὶ τἆλλα τὰ νομιζόμενα, τρέπεσθαι πρὸσ τὸν πότον·

τὸν οὖν Παυσανίαν ἔφη λόγου τοιούτου τινὸσ κατάρχειν. εἰε͂ν, ἄνδρεσ, φάναι, τίνα τρόπον ῥᾷστα πιόμεθα; ἐγὼ μὲν οὖν λέγω ὑμῖν ὅτι τῷ ὄντι πάνυ χαλεπῶσ ἔχω ὑπὸ τοῦ χθὲσ πότου καὶ δέομαι ἀναψυχῆσ τινοσ ‐ οἶμαι δὲ καὶ ὑμῶν τοὺσ πολλούσ· οὖν τίνι τρόπῳ ἂν ὡσ ῥᾷστα πίνοιμεν.

τὸν οὖν Ἀριστοφάνη εἰπεῖν, τοῦτο μέντοι εὖ λέγεισ, ὦ Παυσανία, τὸ παντὶ τρόπῳ παρασκευάσασθαι ῥᾳστώνην τινὰ τῆσ πόσεωσ·

καὶ γὰρ αὐτόσ εἰμι τῶν χθὲσ βεβαπτισμένων. ἀκούσαντα οὖν αὐτῶν ἔφη Ἐρυξίμαχον τὸν Ἀκουμενοῦ ἦ καλῶσ, φάναι, λέγετε.

καὶ ἔτι ἑνὸσ δέομαι ὑμῶν ἀκοῦσαι πῶσ ἔχει πρὸσ τὸ ἐρρῶσθαι πίνειν, Ἀγάθων<οσ>. οὐδαμῶσ, φάναι, οὐδ’ αὐτὸσ ἔρρωμαι.

Ἕρμαιον ἂν εἰή ἡμῖν, ἦ δ’ ὅσ, ὡσ ἐοίκεν, ἐμοί τε καὶ Ἀριστοδήμῳ καὶ Φαίδρῳ καὶ τοῖσδε, εἰ ὑμεῖσ οἱ δυνατώτατοι πίνειν νῦν ἀπειρήκατε·

ἡμεῖσ μὲν γὰρ ἀεὶ ἀδύνατοι. Σωκράτη δ’ ἐξαιρῶ λόγου· ἱκανὸσ γὰρ καὶ ἀμφότερα, ὥστ’ ἐξαρκέσει αὐτῷ ὁπότερ’ ἂν ποιῶμεν. ἐπειδὴ οὖν μοι δοκεῖ οὐδεὶσ τῶν παρόντων προθύμωσ ἔχειν πρὸσ τὸ πολὺν πίνειν οἶνον, ἴσωσ ἂν ἐγὼ περὶ τοῦ μεθύσκεσθαι οἱο͂́ν ἐστι τἀληθῆ λέγων ἧττον ἂν εἰήν ἀηδήσ. ἐμοὶ γὰρ δὴ τοῦτό γε οἶμαι κατάδηλον γεγονέναι ἐκ τῆσ ἰατρικῆσ, ὅτι χαλεπὸν τοῖσ ἀνθρώποισ ἡ μέθη ἐστίν· καὶ οὔτε αὐτὸσ ἑκὼν εἶναι πόρρω ἐθελήσαιμι ἂν πιεῖν οὔτε ἄλλῳ συμβουλεύσαιμι, ἄλλωσ τε καὶ κραιπαλῶντα ἔτι ἐκ τῆσ προτεραίασ.

ἀλλὰ μήν, ἔφη φάναι ὑπολαβόντα Φαῖδρον τὸν Μυρρινούσιον, ἔγωγέ σοι εἰώθα πείθεσθαι ἄλλωσ τε καὶ ἅττ’ ἂν περὶ ἰατρικῆσ λέγῃσ·

νῦν δ’, ἂν εὖ βουλεύωνται, καὶ οἱ λοιποί. ταῦτα δὴ ἀκούσαντασ συγχωρεῖν πάντασ μὴ διὰ μέθησ ποιήσασθαι τὴν ἐν τῷ παρόντι συνουσίαν, ἀλλ’ οὕτω πίνοντασ πρὸσ ἡδονήν.

ἐπειδὴ τοίνυν, φάναι τὸν Ἐρυξίμαχον, τοῦτο μὲν δέδοκται, πίνειν ὅσον ἂν ἕκαστοσ βούληται, ἐπάναγκεσ δὲ μηδὲν εἶναι, τὸ μετὰ τοῦτο εἰσηγοῦμαι τὴν μὲν ἄρτι εἰσελθοῦσαν αὐλητρίδα χαίρειν ἐᾶν, αὐλοῦσαν ἑαυτῇ ἢ ἂν βούληται ταῖσ γυναιξὶ ταῖσ ἔνδον, ἡμᾶσ δὲ διὰ λόγων ἀλλήλοισ συνεῖναι τὸ τήμερον·

καὶ δι’ οἱών λόγων, εἰ βούλεσθε, ἐθέλω ὑμῖν εἰσηγήσασθαι. φάναι δὴ πάντασ καὶ βούλεσθαι καὶ κελεύειν αὐτὸν εἰσηγεῖσθαι.

εἰπεῖν οὖν τὸν Ἐρυξίμαχον ὅτι ἡ μέν μοι ἀρχὴ τοῦ λόγου ἐστὶ κατὰ τὴν Εὐριπίδου Μελανίππην· οὐ γὰρ ἐμὸσ ὁ μῦθοσ, ἀλλὰ Φαίδρου τοῦδε, ὃν μέλλω λέγειν. Φαῖδροσ γὰρ ἑκάστοτε πρόσ με ἀγανακτῶν λέγει οὐ δεινόν, φησίν, ὦ Ἐρυξίμαχε, ἄλλοισ μέν τισι θεῶν ὕμνουσ καὶ παίωνασ εἶναι ὑπὸ τῶν ποιητῶν πεποιημένουσ, τῷ δὲ Ἔρωτι, τηλικούτῳ ὄντι καὶ τοσούτῳ θεῷ, μηδὲ ἕνα πώποτε τοσούτων γεγονότων ποιητῶν πεποιηκέναι μηδὲν ἐγκώμιον; εἰ δὲ βούλει αὖ σκέψασθαι τοὺσ χρηστοὺσ σοφιστάσ, Ἡρακλέουσ μὲν καὶ ἄλλων ἐπαίνουσ καταλογάδην συγγράφειν, ὥσπερ ὁ βέλτιστοσ Πρόδικοσ ‐ καὶ τοῦτο μὲν ἧττον καὶ θαυμαστόν, ἀλλ’ ἔγωγε ἤδη τινὶ ἐνέτυχον βιβλίῳ ἀνδρὸσ σοφοῦ, ἐν ᾧ ἐνῆσαν ἅλεσ ἔπαινον θαυμάσιον ἔχοντεσ πρὸσ ὠφελίαν, καὶ ἄλλα τοιαῦτα συχνὰ ἴδοισ ἂν ἐγκεκωμιασμένα ‐ τὸ οὖν τοιούτων μὲν πέρι πολλὴν σπουδὴν ποιήσασθαι, ἔρωτα δὲ μηδένα πω ἀνθρώπων τετολμηκέναι εἰσ ταυτηνὶ τὴν ἡμέραν ἀξίωσ ὑμνῆσαι·

ἀλλ’ οὕτωσ ἠμέληται τοσοῦτοσ θεόσ.

ταῦτα δή μοι δοκεῖ εὖ λέγειν Φαῖδροσ. ἐγὼ οὖν ἐπιθυμῶ ἅμα μὲν τούτῳ ἔρανον εἰσενεγκεῖν καὶ χαρίσασθαι, ἅμα δ’ ἐν τῷ παρόντι πρέπον μοι δοκεῖ εἶναι ἡμῖν τοῖσ παροῦσι κοσμῆσαι τὸν θεόν. εἰ οὖν συνδοκεῖ καὶ ὑμῖν, γένοιτ’ ἂν ἡμῖν ἐν λόγοισ ἱκανὴ διατριβή· δοκεῖ γάρ μοι χρῆναι ἕκαστον ἡμῶν λόγον εἰπεῖν ἔπαινον Ἔρωτοσ ἐπὶ δεξιὰ ὡσ ἂν δύνηται κάλλιστον, ἄρχειν δὲ Φαῖδρον πρῶτον, ἐπειδὴ καὶ πρῶτοσ κατάκειται καὶ ἔστιν ἅμα πατὴρ τοῦ λόγου.

οὐδείσ σοι, ὦ Ἐρυξίμαχε, φάναι τὸν Σωκράτη, ἐναντία ψηφιεῖται.

οὔτε γὰρ ἄν που ἐγὼ ἀποφήσαιμι, ὃσ οὐδέν φημι ἄλλο ἐπίστασθαι ἢ τὰ ἐρωτικά, οὔτε που Ἀγάθων καὶ Παυσανίασ, οὐδὲ μὴν Ἀριστοφάνησ, ᾧ περὶ Διόνυσον καὶ Ἀφροδίτην πᾶσα ἡ διατριβή, οὐδὲ ἄλλοσ οὐδεὶσ τουτωνὶ ὧν ἐγὼ ὁρῶ. καίτοι οὐκ ἐξ ἴσου γίγνεται ἡμῖν τοῖσ ὑστάτοισ κατακειμένοισ· ἀλλ’ ἐὰν οἱ πρόσθεν ἱκανῶσ καὶ καλῶσ εἴπωσιν, ἐξαρκέσει ἡμῖν.

ἀλλὰ τύχῃ ἀγαθῇ καταρχέτω Φαῖδροσ καὶ ἐγκωμιαζέτω τὸν ἔρωτα. ταῦτα δὴ καὶ οἱ ἄλλοι πάντεσ ἄρα συνέφασάν τε καὶ ἐκέλευον ἅπερ ὁ Σωκράτησ.

πάντων μὲν οὖν ἃ ἕκαστοσ εἶπεν, οὔτε πάνυ ὁ Ἀριστόδημοσ ἐμέμνητο οὔτ’ αὖ ἐγὼ ἃ ἐκεῖνοσ ἔλεγε πάντα·

ἃ δὲ μάλιστα καὶ ὧν ἔδοξέ μοι ἀξιομνημόνευτον, τούτων ὑμῖν ἐρῶ ἑκάστου τὸν λόγον. πρῶτον μὲν γάρ, ὥσπερ λέγω, ἔφη Φαῖδρον ἀρξάμενον ἐνθένδε ποθὲν λέγειν, ὅτι μέγασ θεὸσ εἰή ὁ Ἔρωσ καὶ θαυμαστὸσ ἐν ἀνθρώποισ τε καὶ θεοῖσ, πολλαχῇ μὲν καὶ ἄλλῃ, οὐχ ἥκιστα δὲ κατὰ τὴν γένεσιν.

τὸ γὰρ ἐν τοῖσ πρεσβύτατον εἶναι τὸν θεὸν τίμιον, ἦ δ’ ὅσ, τεκμήριον δὲ τούτου· γονῆσ γὰρ Ἔρωτοσ οὔτ’ εἰσὶν οὔτε λέγονται ὑπ’ οὐδενὸσ οὔτε ἰδιώτου οὔτε ποιητοῦ, ἀλλ’ Ἡσίοδοσ πρῶτον μὲν Χάοσ φησὶ γενέσθαι ‐ .

. . αὐτὰρ ἔπειταΓαῖ’ εὐρύστερνοσ, πάντων ἕδοσ ἀσφαλὲσ αἰεί,ἠδ’ Ἔροσ . . . Ἡσιόδῳ δὲ καὶ Ἀκουσίλεωσ σύμφησιν μετὰ τὸ Χάοσ δύο τούτω γενέσθαι, Γῆν τε καὶ ἔρωτα. Παρμενίδησ δὲ τὴν γένεσιν λέγει ‐ πρώτιστον μὲν ἔρωτα θεῶν μητίσατο πάντων. οὕτω πολλαχόθεν ὁμολογεῖται ὁ Ἔρωσ ἐν τοῖσ πρεσβύτατοσ εἶναι.

πρεσβύτατοσ δὲ ὢν μεγίστων ἀγαθῶν ἡμῖν αἴτιόσ ἐστιν. οὐ γὰρ ἔγωγ’ ἔχω εἰπεῖν ὅτι μεῖζόν ἐστιν ἀγαθὸν εὐθὺσ νέῳ ὄντι ἢ ἐραστὴσ χρηστὸσ καὶ ἐραστῇ παιδικά. ὃ γὰρ χρὴ ἀνθρώποισ ἡγεῖσθαι παντὸσ τοῦ βίου τοῖσ μέλλουσι καλῶσ βιώσεσθαι, τοῦτο οὔτε συγγένεια οἱά τε ἐμποιεῖν οὕτω καλῶσ οὔτε τιμαὶ οὔτε πλοῦτοσ οὔτ’ ἄλλο οὐδὲν ὡσ ἔρωσ. λέγω δὲ δὴ τί τοῦτο;

τὴν ἐπὶ μὲν τοῖσ αἰσχροῖσ αἰσχύνην, ἐπὶ δὲ τοῖσ καλοῖσ φιλοτιμίαν· οὐ γὰρ ἔστιν ἄνευ τούτων οὔτε πόλιν οὔτε ἰδιώτην μεγάλα καὶ καλὰ ἔργα ἐξεργάζεσθαι. οὐδενὸσ ὡσ ὑπὸ παιδικῶν.

ταὐτὸν δὲ τοῦτο καὶ τὸν ἐρώμενον ὁρῶμεν, ὅτι διαφερόντωσ τοὺσ ἐραστὰσ αἰσχύνεται, ὅταν ὀφθῇ ἐν αἰσχρῷ τινι ὤν. εἰ οὖν μηχανή τισ γένοιτο ὥστε πόλιν γενέσθαι ἢ στρατόπεδον ἐραστῶν τε καὶ παιδικῶν, οὐκ ἔστιν ὅπωσ ἂν ἄμεινον οἰκήσειαν τὴν ἑαυτῶν ἢ ἀπεχόμενοι πάντων τῶν αἰσχρῶν καὶ φιλοτιμούμενοι πρὸσ ἀλλήλουσ, καὶ μαχόμενοί γ’ ἂν μετ’ ἀλλήλων οἱ τοιοῦτοι νικῷεν ἂν ὀλίγοι ὄντεσ ὡσ ἔποσ εἰπεῖν πάντασ ἀνθρώπουσ. ἐρῶν γὰρ ἀνὴρ ὑπὸ παιδικῶν ὀφθῆναι ἢ λιπὼν τάξιν ἢ ὅπλα ἀποβαλὼν ἧττον ἂν δήπου δέξαιτο ἢ ὑπὸ πάντων τῶν ἄλλων, καὶ πρὸ τούτου τεθνάναι ἂν πολλάκισ ἕλοιτο.

καὶ μὴν ἐγκαταλιπεῖν γε τὰ παιδικὰ ἢ μὴ βοηθῆσαι κινδυνεύοντι ‐ οὐδεὶσ οὕτω κακὸσ ὅντινα οὐκ ἂν αὐτὸσ ὁ Ἔρωσ ἔνθεον ποιήσειε πρὸσ ἀρετήν, ὥστε ὅμοιον εἶναι τῷ ἀρίστῳ φύσει· καὶ ἀτεχνῶσ, ὃ ἔφη Ὅμηροσ, μένοσ ἐμπνεῦσαι ἐνίοισ τῶν ἡρώων τὸν θεόν, τοῦτο ὁ Ἔρωσ τοῖσ ἐρῶσι παρέχει γιγνόμενον παρ’ αὑτοῦ.

καὶ μὴν ὑπεραποθνῄσκειν γε μόνοι ἐθέλουσιν οἱ ἐρῶντεσ, οὐ μόνον ὅτι ἄνδρεσ, ἀλλὰ καὶ αἱ γυναῖκεσ.

καὶ μητρόσ, οὓσ ἐκείνη τοσοῦτον ὑπερεβάλετο τῇ φιλίᾳ διὰ τὸν ἔρωτα, ὥστε ἀποδεῖξαι αὐτοὺσ ἀλλοτρίουσ ὄντασ τῷ ὑεῖ καὶ ὀνόματι μόνον προσήκοντασ, καὶ τοῦτ’ ἐργασαμένη τὸ ἔργον οὕτω καλὸν ἔδοξεν ἐργάσασθαι οὐ μόνον ἀνθρώποισ ἀλλὰ καὶ θεοῖσ, ὥστε πολλῶν πολλὰ καὶ καλὰ ἐργασαμένων εὐαριθμήτοισ δή τισιν ἔδοσαν τοῦτο γέρασ οἱ θεοί, ἐξ Αἵδου ἀνεῖναι πάλιν τὴν ψυχήν, ἀλλὰ τὴν ἐκείνησ ἀνεῖσαν ἀγασθέντεσ τῷ ἔργῳ·

οὕτω καὶ θεοὶ τὴν περὶ τὸν ἔρωτα σπουδήν τε καὶ ἀρετὴν μάλιστα τιμῶσιν.

Ὀρφέα δὲ τὸν Οἰάγρου ἀτελῆ ἀπέπεμψαν ἐξ Αἵδου, φάσμα δείξαντεσ τῆσ γυναικὸσ ἐφ’ ἣν ἧκεν, αὐτὴν δὲ οὐ δόντεσ, ὅτι μαλθακίζεσθαι ἐδόκει, ἅτε ὢν κιθαρῳδόσ, καὶ οὐ τολμᾶν ἕνεκα τοῦ ἔρωτοσ ἀποθνῄσκειν ὥσπερ Ἄλκηστισ, ἀλλὰ διαμηχανᾶσθαι ζῶν εἰσιέναι εἰσ Αἵδου. γενέσθαι, οὐχ ὥσπερ Ἀχιλλέα τὸν τῆσ Θέτιδοσ ὑὸν ἐτίμησαν καὶ εἰσ μακάρων νήσουσ ἀπέπεμψαν, ὅτι πεπυσμένοσ παρὰ τῆσ μητρὸσ ὡσ ἀποθανοῖτο ἀποκτείνασ Ἕκτορα, μὴ ποιήσασ δὲ τοῦτο οἴκαδε ἐλθὼν γηραιὸσ τελευτήσοι, ἐτόλμησεν ἑλέσθαι βοηθήσασ τῷ ἐραστῇ Πατρόκλῳ καὶ τιμωρήσασ οὐ μόνον ὑπεραποθανεῖν ἀλλὰ καὶ ἐπαποθανεῖν τετελευτηκότι·

ὅθεν δὴ καὶ ὑπεραγασθέντεσ οἱ θεοὶ διαφερόντωσ αὐτὸν ἐτίμησαν, ὅτι τὸν ἐραστὴν οὕτω περὶ πολλοῦ ἐποιεῖτο.

Αἰσχύλοσ δὲ φλυαρεῖ φάσκων Ἀχιλλέα Πατρόκλου ἐρᾶν, ὃσ ἦν καλλίων οὐ μόνον Πατρόκλου ἀλλ’ ἅμα καὶ τῶν ἡρώων ἁπάντων, καὶ ἔτι ἀγένειοσ, ἔπειτα νεώτεροσ πολύ, ὥσ φησιν Ὅμηροσ. ἀλλὰ γὰρ τῷ ὄντι μάλιστα μὲν ταύτην τὴν ἀρετὴν οἱ θεοὶ τιμῶσιν τὴν περὶ τὸν ἔρωτα, μᾶλλον μέντοι θαυμάζουσιν καὶ ἄγανται καὶ εὖ ποιοῦσιν ὅταν ὁ ἐρώμενοσ τὸν ἐραστὴν ἀγαπᾷ, ἢ ὅταν ὁ ἐραστὴσ τὰ παιδικά. θειότερον γὰρ ἐραστὴσ παιδικῶν· ἔνθεοσ γάρ ἐστι.

διὰ ταῦτα καὶ τὸν Ἀχιλλέα τῆσ Ἀλκήστιδοσ μᾶλλον ἐτίμησαν, εἰσ μακάρων νήσουσ ἀποπέμψαντεσ. οὕτω δὴ ἔγωγέ φημι ἔρωτα θεῶν καὶ πρεσβύτατον καὶ τιμιώτατον καὶ κυριώτατον εἶναι εἰσ ἀρετῆσ καὶ εὐδαιμονίασ κτῆσιν ἀνθρώποισ καὶ ζῶσι καὶ τελευτήσασιν.

Φαῖδρον μὲν τοιοῦτόν τινα λόγον ἔφη εἰπεῖν, μετὰ δὲ Φαῖδρον ἄλλουσ τινὰσ εἶναι ὧν οὐ πάνυ διεμνημόνευε·

οὓσ παρεὶσ τὸν Παυσανίου λόγον διηγεῖτο. εἰπεῖν δ’ αὐτὸν ὅτι οὐ καλῶσ μοι δοκεῖ, ὦ Φαῖδρε, προβεβλῆσθαι ἡμῖν ὁ λόγοσ, τὸ ἁπλῶσ οὕτωσ παρηγγέλθαι ἐγκωμιάζειν ἔρωτα. εἰ μὲν γὰρ εἷσ ἦν ὁ Ἔρωσ, καλῶσ ἂν εἶχε, νῦν δὲ οὐ γάρ ἐστιν εἷσ· μὴ ὄντοσ δὲ ἑνὸσ ὀρθότερόν ἐστι πρότερον προρρηθῆναι ὁποῖον δεῖ ἐπαινεῖν. ἐγὼ οὖν πειράσομαι τοῦτο ἐπανορθώσασθαι, πρῶτον μὲν ἔρωτα φράσαι ὃν δεῖ ἐπαινεῖν, ἔπειτα ἐπαινέσαι ἀξίωσ τοῦ θεοῦ. πάντεσ γὰρ ἴσμεν ὅτι οὐκ ἔστιν ἄνευ Ἔρωτοσ Ἀφροδίτη. μιᾶσ μὲν οὖν οὔσησ εἷσ ἂν ἦν Ἔρωσ·

ἐπεὶ δὲ δὴ δύο ἐστόν, δύο ἀνάγκη καὶ Ἔρωτε εἶναι. πῶσ δ’ οὐ δύο τὼ θεά; ἡ μέν γέ που πρεσβυτέρα καὶ ἀμήτωρ Οὐρανοῦ θυγάτηρ, ἣν δὴ καὶ Οὐρανίαν ἐπονομάζομεν· ἡ δὲ νεωτέρα Διὸσ καὶ Διώνησ, ἣν δὴ Πάνδημον καλοῦμεν. ἀναγκαῖον δὴ καὶ ἔρωτα τὸν μὲν τῇ ἑτέρᾳ συνεργὸν Πάνδημον ὀρθῶσ καλεῖσθαι, τὸν δὲ Οὐράνιον.

ἐπαινεῖν μὲν οὖν δεῖ πάντασ θεούσ, ἃ δ’ οὖν ἑκάτεροσ εἴληχε πειρατέον εἰπεῖν. πᾶσα γὰρ πρᾶξισ ὧδ’ ἔχει· αὐτὴ ἐφ’ ἑαυτῆσ πραττομένη οὔτε καλὴ οὔτε αἰσχρά. οἱο͂ν ὃ νῦν ἡμεῖσ ποιοῦμεν, ἢ πίνειν ἢ ᾄδειν ἢ διαλέγεσθαι, οὐκ ἔστι τούτων αὐτὸ καλὸν οὐδέν, ἀλλ’ ἐν τῇ πράξει, ὡσ ἂν πραχθῇ, τοιοῦτον ἀπέβη·

καλῶσ μὲν γὰρ πραττόμενον καὶ ὀρθῶσ καλὸν γίγνεται, μὴ ὀρθῶσ δὲ αἰσχρόν. οὕτω δὴ καὶ τὸ ἐρᾶν καὶ ὁ Ἔρωσ οὐ πᾶσ ἐστι καλὸσ οὐδὲ ἄξιοσ ἐγκωμιάζεσθαι, ἀλλὰ ὁ καλῶσ προτρέπων ἐρᾶν. ὁ μὲν οὖν τῆσ Πανδήμου Ἀφροδίτησ ὡσ ἀληθῶσ πάνδημόσ ἐστι καὶ ἐξεργάζεται ὅτι ἂν τύχῃ·

καὶ οὗτόσ ἐστιν ὃν οἱ φαῦλοι τῶν ἀνθρώπων ἐρῶσιν.

ἐρῶσι δὲ οἱ τοιοῦτοι πρῶτον μὲν οὐχ ἧττον γυναικῶν ἢ παίδων, ἔπειτα ὧν καὶ ἐρῶσι τῶν σωμάτων μᾶλλον ἢ τῶν ψυχῶν, ἔπειτα ὡσ ἂν δύνωνται ἀνοητοτάτων, πρὸσ τὸ διαπράξασθαι μόνον βλέποντεσ, ἀμελοῦντεσ δὲ τοῦ καλῶσ ἢ μή· ὅθεν δὴ συμβαίνει αὐτοῖσ ὅτι ἂν τύχωσι τοῦτο πράττειν, ὁμοίωσ μὲν ἀγαθόν, ὁμοίωσ δὲ τοὐναντίον. ἔστι γὰρ καὶ ἀπὸ τῆσ θεοῦ νεωτέρασ τε οὔσησ πολὺ ἢ τῆσ ἑτέρασ, καὶ μετεχούσησ ἐν τῇ γενέσει καὶ θήλεοσ καὶ ἄρρενοσ. ὁ δὲ τῆσ Οὐρανίασ πρῶτον μὲν οὐ μετεχούσησ θήλεοσ ἀλλ’ ἄρρενοσ μόνον ‐ καὶ ἔστιν οὗτοσ ὁ τῶν παίδων ἔρωσ ‐ ἔπειτα πρεσβυτέρασ, ὕβρεωσ ἀμοίρου·

ὅθεν δὴ ἐπὶ τὸ ἄρρεν τρέπονται οἱ ἐκ τούτου τοῦ ἔρωτοσ ἔπιπνοι, τὸ φύσει ἐρρωμενέστερον καὶ νοῦν μᾶλλον ἔχον ἀγαπῶντεσ. καί τισ ἂν γνοίη καὶ ἐν αὐτῇ τῇ παιδεραστίᾳ τοὺσ εἰλικρινῶσ ὑπὸ τούτου τοῦ ἔρωτοσ ὡρμημένουσ· οὐ γὰρ ἐρῶσι παίδων, ἀλλ’ ἐπειδὰν ἤδη ἄρχωνται νοῦν ἴσχειν, τοῦτο δὲ πλησιάζει τῷ γενειάσκειν.

παρεσκευασμένοι γὰρ οἶμαί εἰσιν οἱ ἐντεῦθεν ἀρχόμενοι ἐρᾶν ὡσ τὸν βίον ἅπαντα συνεσόμενοι καὶ κοινῇ συμβιωσόμενοι, ἀλλ’ οὐκ ἐξαπατήσαντεσ, ἐν ἀφροσύνῃ λαβόντεσ ὡσ νέον, καταγελάσαντεσ οἰχήσεσθαι ἐπ’ ἄλλον ἀποτρέχοντεσ. χρῆν δὲ καὶ νόμον εἶναι μὴ ἐρᾶν παίδων, ἵνα μὴ εἰσ ἄδηλον πολλὴ σπουδὴ ἀνηλίσκετο· τὸ γὰρ τῶν παίδων τέλοσ ἄδηλον οἷ τελευτᾷ κακίασ καὶ ἀρετῆσ ψυχῆσ τε πέρι καὶ σώματοσ.

οἱ μὲν οὖν ἀγαθοὶ τὸν νόμον τοῦτον αὐτοὶ αὑτοῖσ ἑκόντεσ τίθενται, χρῆν δὲ καὶ τούτουσ τοὺσ πανδήμουσ ἐραστὰσ προσαναγκάζειν τὸ τοιοῦτον, ὥσπερ καὶ τῶν ἐλευθέρων γυναικῶν προσαναγκάζομεν αὐτοὺσ καθ’ ὅσον δυνάμεθα μὴ ἐρᾶν. οὗτοι γάρ εἰσιν οἱ καὶ τὸ ὄνειδοσ πεποιηκότεσ, ὥστε τινὰσ τολμᾶν λέγειν ὡσ αἰσχρὸν χαρίζεσθαι ἐρασταῖσ· λέγουσι δὲ εἰσ τούτουσ ἀποβλέποντεσ, ὁρῶντεσ αὐτῶν τὴν ἀκαιρίαν καὶ ἀδικίαν, ἐπεὶ οὐ δήπου κοσμίωσ γε καὶ νομίμωσ ὁτιοῦν <πρᾶγμα> πραττόμενον ψόγον ἂν δικαίωσ φέροι.

καὶ δὴ καὶ ὁ περὶ τὸν ἔρωτα νόμοσ ἐν μὲν ταῖσ ἄλλαισ πόλεσι νοῆσαι ῥᾴδιοσ, ἁπλῶσ γὰρ ὡρ́ισται·

ὁ δ’ ἐνθάδε καὶ ἐν Λακεδαίμονι ποικίλοσ. ἐν Ἤλιδι μὲν γὰρ καὶ ἐν Βοιωτοῖσ, καὶ οὗ μὴ σοφοὶ λέγειν, ἁπλῶσ νενομοθέτηται καλὸν τὸ χαρίζεσθαι ἐρασταῖσ, καὶ οὐκ ἄν τισ εἴποι οὔτε νέοσ οὔτε παλαιὸσ ὡσ αἰσχρόν, ἵνα οἶμαι μὴ πράγματ’ ἔχωσιν λόγῳ πειρώμενοι πείθειν τοὺσ νέουσ, ἅτε ἀδύνατοι λέγειν·

τῆσ δὲ Ιὠνίασ καὶ ἄλλοθι πολλαχοῦ αἰσχρὸν νενόμισται, ὅσοι ὑπὸ βαρβάροισ οἰκοῦσιν. τοῖσ γὰρ βαρβάροισ διὰ τὰσ τυραννίδασ αἰσχρὸν τοῦτό γε καὶ ἥ γε φιλοσοφία καὶ ἡ φιλογυμναστία· οὐ γὰρ οἶμαι συμφέρει τοῖσ ἄρχουσι φρονήματα μεγάλα ἐγγίγνεσθαι τῶν ἀρχομένων, οὐδὲ φιλίασ ἰσχυρὰσ καὶ κοινωνίασ, ὃ δὴ μάλιστα φιλεῖ τά τε ἄλλα πάντα καὶ ὁ ἔρωσ ἐμποιεῖν.

ἔργῳ δὲ τοῦτο ἔμαθον καὶ οἱ ἐνθάδε τύραννοι· ὁ γὰρ Ἀριστογείτονοσ ἔρωσ καὶ ἡ Ἁρμοδίου φιλία βέβαιοσ γενομένη κατέλυσεν αὐτῶν τὴν ἀρχήν. οὕτωσ οὗ μὲν αἰσχρὸν ἐτέθη χαρίζεσθαι ἐρασταῖσ, κακίᾳ τῶν θεμένων κεῖται, τῶν μὲν ἀρχόντων πλεονεξίᾳ, τῶν δὲ ἀρχομένων ἀνανδρίᾳ· οὗ δὲ καλὸν ἁπλῶσ ἐνομίσθη, διὰ τὴν τῶν θεμένων τῆσ ψυχῆσ ἀργίαν.

ἐνθάδε δὲ πολὺ τούτων κάλλιον νενομοθέτηται, καὶ ὅπερ εἶπον, οὐ ῥᾴδιον κατανοῆσαι. βουλόμενοσ διαπράξασθαι πλὴν τοῦτο, φιλοσοφίασ τὰ μέγιστα καρποῖτ’ ἂν ὀνείδη ‐ εἰ γὰρ ἢ χρήματα βουλόμενοσ παρά του λαβεῖν ἢ ἀρχὴν ἄρξαι ἤ τινα ἄλλην δύναμιν ἐθέλοι ποιεῖν οἱᾶ́περ οἱ ἐρασταὶ πρὸσ τὰ παιδικά, ἱκετείασ τε καὶ ἀντιβολήσεισ ἐν ταῖσ δεήσεσιν ποιούμενοι, καὶ ὁρ́κουσ ὀμνύντεσ, καὶ κοιμήσεισ ἐπὶ θύραισ, καὶ ἐθέλοντεσ δουλείασ δουλεύειν οἱάσ οὐδ’ ἂν δοῦλοσ οὐδείσ, ἐμποδίζοιτο ἂν μὴ πράττειν οὕτω τὴν πρᾶξιν καὶ ὑπὸ φίλων καὶ ὑπὸ ἐχθρῶν, τῶν μὲν ὀνειδιζόντων κολακείασ καὶ ἀνελευθερίασ, τῶν δὲ νουθετούντων καὶ αἰσχυνομένων ὑπὲρ αὐτῶν ‐ τῷ δ’ ἐρῶντι πάντα ταῦτα ποιοῦντι χάρισ ἔπεστι, καὶ δέδοται ὑπὸ τοῦ νόμου ἄνευ ὀνείδουσ πράττειν, ὡσ πάγκαλόν τι πρᾶγμα διαπραττομένου·

ὃ δὲ δεινότατον, ὥσ γε λέγουσιν οἱ πολλοί, ὅτι καὶ ὀμνύντι μόνῳ συγγνώμη παρὰ θεῶν ἐκβάντι τῶν ὁρ́κων ‐ ἀφροδίσιον γὰρ ὁρ́κον οὔ φασιν εἶναι·

καὶ οἱ θεοὶ καὶ οἱ ἄνθρωποι πᾶσαν ἐξουσίαν πεποιήκασι τῷ ἐρῶντι, ὡσ ὁ νόμοσ φησὶν ὁ ἐνθάδε ‐ ταύτῃ μὲν οὖν οἰηθείη ἄν τισ πάγκαλον νομίζεσθαι ἐν τῇδε τῇ πόλει καὶ τὸ ἐρᾶν καὶ τὸ φίλουσ γίγνεσθαι τοῖσ ἐρασταῖσ.

ἐπειδὰν δὲ παιδαγωγοὺσ ἐπιστήσαντεσ οἱ πατέρεσ τοῖσ ἐρωμένοισ μὴ ἐῶσι διαλέγεσθαι τοῖσ ἐρασταῖσ, καὶ τῷ παιδαγωγῷ ταῦτα προστεταγμένα ᾖ, ἡλικιῶται δὲ καὶ ἑταῖροι ὀνειδίζωσιν ἐάν τι ὁρῶσιν τοιοῦτον γιγνόμενον, καὶ τοὺσ ὀνειδίζοντασ αὖ οἱ πρεσβύτεροι μὴ διακωλύωσι μηδὲ λοιδορῶσιν ὡσ οὐκ ὀρθῶσ λέγοντασ, εἰσ δὲ ταῦτά τισ αὖ βλέψασ ἡγήσαιτ’ ἂν πάλιν αἴσχιστον τὸ τοιοῦτον ἐνθάδε νομίζεσθαι. τὸ δὲ οἶμαι ὧδ’ ἔχει·

οὐχ ἁπλοῦν ἐστιν, ὅπερ ἐξ ἀρχῆσ ἐλέχθη οὔτε καλὸν εἶναι αὐτὸ καθ’ αὑτὸ οὔτε αἰσχρόν, ἀλλὰ καλῶσ μὲν πραττόμενον καλόν, αἰσχρῶσ δὲ αἰσχρόν. αἰσχρῶσ μὲν οὖν ἐστι πονηρῷ τε καὶ πονηρῶσ χαρίζεσθαι, καλῶσ δὲ χρηστῷ τε καὶ καλῶσ. πονηρὸσ δ’ ἐστὶν ἐκεῖνοσ ὁ ἐραστὴσ ὁ πάνδημοσ, ὁ τοῦ σώματοσ μᾶλλον ἢ τῆσ ψυχῆσ ἐρῶν· καὶ γὰρ οὐδὲ μόνιμόσ ἐστιν, ἅτε οὐδὲ μονίμου ἐρῶν πράγματοσ.

ἅμα γὰρ τῷ τοῦ σώματοσ ἄνθει λήγοντι, οὗπερ ἤρα, "οἴχεται ἀποπτάμενοσ," πολλοὺσ λόγουσ καὶ ὑποσχέσεισ καταισχύνασ· ὁ δὲ τοῦ ἤθουσ χρηστοῦ ὄντοσ ἐραστὴσ διὰ βίου μένει, ἅτε μονίμῳ συντακείσ. τούτουσ δὴ βούλεται ὁ ἡμέτεροσ νόμοσ εὖ καὶ καλῶσ βασανίζειν, καὶ τοῖσ μὲν χαρίσασθαι, τοὺσ δὲ διαφεύγειν. διὰ ταῦτα οὖν τοῖσ μὲν διώκειν παρακελεύεται, τοῖσ δὲ φεύγειν, ἀγωνοθετῶν καὶ βασανίζων ποτέρων ποτέ ἐστιν ὁ ἐρῶν καὶ ποτέρων ὁ ἐρώμενοσ.

οὕτω δὴ ὑπὸ ταύτησ τῆσ αἰτίασ πρῶτον μὲν τὸ ἁλίσκεσθαι ταχὺ αἰσχρὸν νενόμισται, ἵνα χρόνοσ ἐγγένηται, ὃσ δὴ δοκεῖ τὰ πολλὰ καλῶσ βασανίζειν, ἔπειτα τὸ ὑπὸ χρημάτων καὶ ὑπὸ πολιτικῶν δυνάμεων ἁλῶναι αἰσχρόν, ἐάν τε κακῶσ πάσχων πτήξῃ καὶ μὴ καρτερήσῃ, ἄν τ’ εὐεργετούμενοσ εἰσ χρήματα ἢ εἰσ διαπράξεισ πολιτικὰσ μὴ καταφρονήσῃ· οὐδὲν γὰρ δοκεῖ τούτων οὔτε βέβαιον οὔτε μόνιμον εἶναι, χωρὶσ τοῦ μηδὲ πεφυκέναι ἀπ’ αὐτῶν γενναίαν φιλίαν.

μία δὴ λείπεται τῷ ἡμετέρῳ νόμῳ ὁδόσ, εἰ μέλλει καλῶσ χαριεῖσθαι ἐραστῇ παιδικά. ἔστι γὰρ ἡμῖν νόμοσ, ὥσπερ ἐπὶ τοῖσ ἐρασταῖσ ἦν δουλεύειν ἐθέλοντα ἡντινοῦν δουλείαν παιδικοῖσ μὴ κολακείαν εἶναι μηδὲ ἐπονείδιστον, οὕτω δὴ καὶ ἄλλη μία μόνη δουλεία ἑκούσιοσ λείπεται οὐκ ἐπονείδιστοσ· αὕτη δ’ ἐστὶν ἡ περὶ τὴν ἀρετήν.

νενόμισται γὰρ δὴ ἡμῖν, ἐάν τισ ἐθέλῃ τινὰ θεραπεύειν ἡγούμενοσ δι’ ἐκεῖνον ἀμείνων ἔσεσθαι ἢ κατὰ σοφίαν τινὰ ἢ κατὰ ἄλλο ὁτιοῦν μέροσ ἀρετῆσ, αὕτη αὖ ἡ ἐθελοδουλεία οὐκ αἰσχρὰ εἶναι οὐδὲ κολακεία. δεῖ δὴ τὼ νόμω τούτω συμβαλεῖν εἰσ ταὐτόν, τόν τε περὶ τὴν παιδεραστίαν καὶ τὸν περὶ τὴν φιλοσοφίαν τε καὶ τὴν ἄλλην ἀρετήν, εἰ μέλλει συμβῆναι καλὸν γενέσθαι τὸ ἐραστῇ παιδικὰ χαρίσασθαι. ὅταν γὰρ εἰσ τὸ αὐτὸ ἔλθωσιν ἐραστήσ τε καὶ παιδικά, νόμον ἔχων ἑκάτεροσ, ὁ μὲν χαρισαμένοισ παιδικοῖσ ὑπηρετῶν ὁτιοῦν δικαίωσ ἂν ὑπηρετεῖν, ὁ δὲ τῷ ποιοῦντι αὐτὸν σοφόν τε καὶ ἀγαθὸν δικαίωσ αὖ ὁτιοῦν ἂν ὑπουργῶν <ὑπουργεῖν>, καὶ ὁ μὲν δυνάμενοσ εἰσ φρόνησιν καὶ τὴν ἄλλην ἀρετὴν συμβάλλεσθαι, ὁ δὲ δεόμενοσ εἰσ παίδευσιν καὶ τὴν ἄλλην σοφίαν κτᾶσθαι, τότε δὴ τούτων συνιόντων εἰσ ταὐτὸν τῶν νόμων μοναχοῦ ἐνταῦθα συμπίπτει τὸ καλὸν εἶναι παιδικὰ ἐραστῇ χαρίσασθαι, ἄλλοθι δὲ οὐδαμοῦ.

ἐπὶ τούτῳ καὶ ἐξαπατηθῆναι οὐδὲν αἰσχρόν· ἐπὶ δὲ τοῖσ ἄλλοισ πᾶσι καὶ ἐξαπατωμένῳ αἰσχύνην φέρει καὶ μή.

εἰ γάρ τισ ἐραστῇ ὡσ πλουσίῳ πλούτου ἕνεκα χαρισάμενοσ ἐξαπατηθείη καὶ μὴ λάβοι χρήματα, ἀναφανέντοσ τοῦ ἐραστοῦ πένητοσ, οὐδὲν ἧττον αἰσχρόν· δοκεῖ γὰρ ὁ τοιοῦτοσ τό γε αὑτοῦ ἐπιδεῖξαι, ὅτι ἕνεκα χρημάτων ὁτιοῦν ἂν ὁτῳοῦν ὑπηρετοῖ, τοῦτο δὲ οὐ καλόν.

κατὰ τὸν αὐτὸν δὴ λόγον κἂν εἴ τισ ὡσ ἀγαθῷ χαρισάμενοσ καὶ αὐτὸσ ὡσ ἀμείνων ἐσόμενοσ διὰ τὴν φιλίαν ἐραστοῦ ἐξαπατηθείη, ἀναφανέντοσ ἐκείνου κακοῦ καὶ οὐ κεκτημένου ἀρετήν, ὅμωσ καλὴ ἡ ἀπάτη· δοκεῖ γὰρ αὖ καὶ οὗτοσ τὸ καθ’ αὑτὸν δεδηλωκέναι, ὅτι ἀρετῆσ γ’ ἕνεκα καὶ τοῦ βελτίων γενέσθαι πᾶν ἂν παντὶ προθυμηθείη, τοῦτο δὲ αὖ πάντων κάλλιστον·

οὕτω πᾶν πάντωσ γε καλὸν ἀρετῆσ γ’ ἕνεκα χαρίζεσθαι. οὗτόσ ἐστιν ὁ τῆσ οὐρανίασ θεοῦ ἔρωσ καὶ οὐράνιοσ καὶ πολλοῦ ἄξιοσ καὶ πόλει καὶ ἰδιώταισ, πολλὴν ἐπιμέλειαν ἀναγκάζων ποιεῖσθαι πρὸσ ἀρετὴν τόν τε ἐρῶντα αὐτὸν αὑτοῦ καὶ τὸν ἐρώμενον· οἱ δ’ ἕτεροι πάντεσ τῆσ ἑτέρασ, τῆσ πανδήμου.

ταῦτά σοι, ἔφη, ὡσ ἐκ τοῦ παραχρῆμα, ὦ Φαῖδρε, περὶ Ἔρωτοσ συμβάλλομαι. Παυσανίου δὲ παυσαμένου ‐ διδάσκουσι γάρ με ἴσα λέγειν οὑτωσὶ οἱ σοφοί ‐ ἔφη ὁ Ἀριστόδημοσ δεῖν μὲν Ἀριστοφάνη λέγειν, τυχεῖν δὲ αὐτῷ τινα ἢ ὑπὸ πλησμονῆσ ἢ ὑπό τινοσ ἄλλου λύγγα ἐπιπεπτωκυῖαν καὶ οὐχ οἱο͂́ν τε εἶναι λέγειν, ἀλλ’ εἰπεῖν αὐτόν ‐ ἐν τῇ κάτω γὰρ αὐτοῦ τὸν ἰατρὸν Ἐρυξίμαχον κατακεῖσθαι ‐ "ὦ Ἐρυξίμαχε, δίκαιοσ εἶ ἢ παῦσαί με τῆσ λυγγὸσ ἢ λέγειν ὑπὲρ ἐμοῦ, ἑώσ ἂν ἐγὼ παύσωμαι.

" καὶ τὸν Ἐρυξίμαχον εἰπεῖν "ἀλλὰ ποιήσω ἀμφότερα ταῦτα·

ἐγὼ μὲν γὰρ ἐρῶ ἐν τῷ σῷ μέρει, σὺ δ’ ἐπειδὰν παύσῃ, ἐν τῷ ἐμῷ. ἐν ᾧ δ’ ἂν ἐγὼ λέγω, ἐὰν μέν σοι ἐθέλῃ ἀπνευστὶ ἔχοντι πολὺν χρόνον παύεσθαι ἡ λύγξ· εἰ δὲ μή, ὕδατι ἀνακογχυλίασον. εἰ δ’ ἄρα πάνυ ἰσχυρά ἐστιν, ἀναλαβών τι τοιοῦτον οἱῴ κινήσαισ ἂν τὴν ῥῖνα, πτάρε·

καὶ ἐὰν τοῦτο ποιήσῃσ ἅπαξ ἢ δίσ, καὶ εἰ πάνυ ἰσχυρά ἐστι, παύσεται. " "οὐκ ἂν φθάνοισ λέγων," φάναι τὸν Ἀριστοφάνη· "ἐγὼ δὲ ταῦτα ποιήσω. εἰπεῖν δὴ τὸν Ἐρυξίμαχον, δοκεῖ τοίνυν μοι ἀναγκαῖον εἶναι, ἐπειδὴ Παυσανίασ ὁρμήσασ ἐπὶ τὸν λόγον καλῶσ οὐχ ἱκανῶσ ἀπετέλεσε, δεῖν ἐμὲ πειρᾶσθαι τέλοσ ἐπιθεῖναι τῷ λόγῳ.

τὸ μὲν γὰρ διπλοῦν εἶναι τὸν ἔρωτα δοκεῖ μοι καλῶσ διελέσθαι· ὅτι δὲ οὐ μόνον ἐστὶν ἐπὶ ταῖσ ψυχαῖσ τῶν ἀνθρώπων πρὸσ τοὺσ καλοὺσ ἀλλὰ καὶ πρὸσ ἄλλα πολλὰ καὶ ἐν τοῖσ ἄλλοισ, τοῖσ τε σώμασι τῶν πάντων ζῴων καὶ τοῖσ ἐν τῇ γῇ φυομένοισ καὶ ὡσ ἔποσ εἰπεῖν ἐν πᾶσι τοῖσ οὖσι, καθεωρακέναι μοι δοκῶ ἐκ τῆσ ἰατρικῆσ, τῆσ ἡμετέρασ τέχνησ, ὡσ μέγασ καὶ θαυμαστὸσ καὶ ἐπὶ πᾶν ὁ θεὸσ τείνει καὶ κατ’ ἀνθρώπινα καὶ κατὰ θεῖα πράγματα.

ἄρξομαι δὲ ἀπὸ τῆσ ἰατρικῆσ λέγων, ἵνα καὶ πρεσβεύωμεν τὴν τέχνην.

ἡ γὰρ φύσισ τῶν σωμάτων τὸν διπλοῦν ἔρωτα τοῦτον ἔχει· τὸ γὰρ ὑγιὲσ τοῦ σώματοσ καὶ τὸ νοσοῦν ὁμολογουμένωσ ἕτερόν τε καὶ ἀνόμοιόν ἐστι, τὸ δὲ ἀνόμοιον ἀνομοίων ἐπιθυμεῖ καὶ ἐρᾷ. ἄλλοσ μὲν οὖν ὁ ἐπὶ τῷ ὑγιεινῷ ἔρωσ, ἄλλοσ δὲ ὁ ἐπὶ τῷ νοσώδει. ἔστιν δή, ὥσπερ ἄρτι Παυσανίασ ἔλεγεν τοῖσ μὲν ἀγαθοῖσ καλὸν χαρίζεσθαι τῶν ἀνθρώπων, τοῖσ δ’ ἀκολάστοισ αἰσχρόν, οὕτω καὶ ἐν αὐτοῖσ τοῖσ σώμασιν τοῖσ μὲν ἀγαθοῖσ ἑκάστου τοῦ σώματοσ καὶ ὑγιεινοῖσ καλὸν χαρίζεσθαι καὶ δεῖ, καὶ τοῦτό ἐστιν ᾧ ὄνομα τὸ ἰατρικόν, τοῖσ δὲ κακοῖσ καὶ νοσώδεσιν αἰσχρόν τε καὶ δεῖ ἀχαριστεῖν, εἰ μέλλει τισ τεχνικὸσ εἶναι. ἔστι γὰρ ἰατρική, ὡσ ἐν κεφαλαίῳ εἰπεῖν, ἐπιστήμη τῶν τοῦ σώματοσ ἐρωτικῶν πρὸσ πλησμονὴν καὶ κένωσιν, καὶ ὁ διαγιγνώσκων ἐν τούτοισ τὸν καλόν τε καὶ αἰσχρὸν ἔρωτα, οὗτόσ ἐστιν ὁ ἰατρικώτατοσ, καὶ ὁ μεταβάλλειν ποιῶν, ὥστε ἀντὶ τοῦ ἑτέρου ἔρωτοσ τὸν ἕτερον κτᾶσθαι, καὶ οἷσ μὴ ἔνεστιν ἔρωσ, δεῖ δ’ ἐγγενέσθαι, ἐπιστάμενοσ ἐμποιῆσαι καὶ ἐνόντα ἐξελεῖν, ἀγαθὸσ ἂν εἰή δημιουργόσ.

δεῖ γὰρ δὴ τὰ ἔχθιστα ὄντα ἐν τῷ σώματι φίλα οἱο͂́ν τ’ εἶναι ποιεῖν καὶ ἐρᾶν ἀλλήλων. ἔστι δὲ ἔχθιστα τὰ ἐναντιώτατα, ψυχρὸν θερμῷ, πικρὸν γλυκεῖ, ξηρὸν ὑγρῷ, πάντα τὰ τοιαῦτα·

τούτοισ ἐπιστηθεὶσ ἔρωτα ἐμποιῆσαι καὶ ὁμόνοιαν ὁ ἡμέτεροσ πρόγονοσ Ἀσκληπιόσ, ὥσ φασιν οἵδε οἱ ποιηταὶ καὶ ἐγὼ πείθομαι, συνέστησεν τὴν ἡμετέραν τέχνην.

ἥ τε οὖν ἰατρική, ὥσπερ λέγω, πᾶσα διὰ τοῦ θεοῦ τούτου κυβερνᾶται, ὡσαύτωσ δὲ καὶ γυμναστικὴ καὶ γεωργία· μουσικὴ δὲ καὶ παντὶ κατάδηλοσ τῷ καὶ σμικρὸν προσέχοντι τὸν νοῦν ὅτι κατὰ ταὐτὰ ἔχει τούτοισ, ὥσπερ ἴσωσ καὶ Ἡράκλειτοσ βούλεται λέγειν, ἐπεὶ τοῖσ γε ῥήμασιν οὐ καλῶσ λέγει.

τὸ ἓν γάρ φησι "διαφερόμενον αὐτὸ αὑτῷ συμφέρεσθαι," "ὥσπερ ἁρμονίαν τόξου τε καὶ λύρασ. " ἔστι δὲ πολλὴ ἀλογία ἁρμονίαν φάναι διαφέρεσθαι ἢ ἐκ διαφερομένων ἔτι εἶναι. ἀλλὰ ἴσωσ τόδε ἐβούλετο λέγειν, ὅτι ἐκ διαφερομένων πρότερον τοῦ ὀξέοσ καὶ βαρέοσ, ἔπειτα ὕστερον ὁμολογησάντων γέγονεν ὑπὸ τῆσ μουσικῆσ τέχνησ. οὐ γὰρ δήπου ἐκ διαφερομένων γε ἔτι τοῦ ὀξέοσ καὶ βαρέοσ ἁρμονία ἂν εἰή·

ἡ γὰρ ἁρμονία συμφωνία ἐστίν, συμφωνία δὲ ὁμολογία τισ ‐ ὁμολογίαν δὲ ἐκ διαφερομένων, ἑώσ ἂν διαφέρωνται, ἀδύνατον εἶναι· διαφερόμενον δὲ αὖ καὶ μὴ ὁμολογοῦν ἀδύνατον ἁρμόσαι ‐ ὥσπερ γε καὶ ὁ ῥυθμὸσ ἐκ τοῦ ταχέοσ καὶ βραδέοσ, ἐκ διενηνεγμένων πρότερον, ὕστερον δὲ ὁμολογησάντων γέγονε. τὴν δὲ ὁμολογίαν πᾶσι τούτοισ, ὥσπερ ἐκεῖ ἡ ἰατρική, ἐνταῦθα ἡ μουσικὴ ἐντίθησιν, ἔρωτα καὶ ὁμόνοιαν ἀλλήλων ἐμποιήσασα·

καὶ ἔστιν αὖ μουσικὴ περὶ ἁρμονίαν καὶ ῥυθμὸν ἐρωτικῶν ἐπιστήμη. καὶ ἐν μέν γε αὐτῇ τῇ συστάσει ἁρμονίασ τε καὶ ῥυθμοῦ οὐδὲν χαλεπὸν τὰ ἐρωτικὰ διαγιγνώσκειν, οὐδὲ ὁ διπλοῦσ ἔρωσ ἐνταῦθά πω ἔστιν· ῥυθμῷ τε καὶ ἁρμονίᾳ ἢ ποιοῦντα, ὃ δὴ μελοποιίαν καλοῦσιν, ἢ χρώμενον ὀρθῶσ τοῖσ πεποιημένοισ μέλεσί τε καὶ μέτροισ, ὃ δὴ παιδεία ἐκλήθη, ἐνταῦθα δὴ καὶ χαλεπὸν καὶ ἀγαθοῦ δημιουργοῦ δεῖ.

πάλιν γὰρ ἥκει ὁ αὐτὸσ λόγοσ, ὅτι τοῖσ μὲν κοσμίοισ τῶν ἀνθρώπων, καὶ ὡσ ἂν κοσμιώτεροι γίγνοιντο οἱ μήπω ὄντεσ, δεῖ χαρίζεσθαι καὶ φυλάττειν τὸν τούτων ἔρωτα, καὶ οὗτόσ ἐστιν ὁ καλόσ, ὁ οὐράνιοσ, ὁ τῆσ Οὐρανίασ μούσησ Ἔρωσ· ὁ δὲ Πολυμνίασ ὁ πάνδημοσ, ὃν δεῖ εὐλαβούμενον προσφέρειν οἷσ ἂν προσφέρῃ, ὅπωσ ἂν τὴν μὲν ἡδονὴν αὐτοῦ καρπώσηται, ἀκολασίαν δὲ μηδεμίαν ἐμποιήσῃ, ὥσπερ ἐν τῇ ἡμετέρᾳ τέχνῃ μέγα ἔργον ταῖσ περὶ τὴν ὀψοποιικὴν τέχνην ἐπιθυμίαισ καλῶσ χρῆσθαι, ὥστ’ ἄνευ νόσου τὴν ἡδονὴν καρπώσασθαι.

καὶ ἐν μουσικῇ δὴ καὶ ἐν ἰατρικῇ καὶ ἐν τοῖσ ἄλλοισ πᾶσι καὶ τοῖσ ἀνθρωπείοισ καὶ τοῖσ θείοισ, καθ’ ὅσον παρείκει, φυλακτέον ἑκάτερον τὸν ἔρωτα· ἔνεστον γάρ. ἐπεὶ καὶ ἡ τῶν ὡρῶν τοῦ ἐνιαυτοῦ σύστασισ μεστή ἐστιν ἀμφοτέρων τούτων, καὶ ἐπειδὰν μὲν πρὸσ ἄλληλα τοῦ κοσμίου τύχῃ ἔρωτοσ ἃ νυνδὴ ἐγὼ ἔλεγον, τά τε θερμὰ καὶ τὰ ψυχρὰ καὶ ξηρὰ καὶ ὑγρά, καὶ ἁρμονίαν καὶ κρᾶσιν λάβῃ σώφρονα, ἥκει φέροντα εὐετηρίαν τε καὶ ὑγίειαν ἀνθρώποισ καὶ τοῖσ ἄλλοισ ζῴοισ τε καὶ φυτοῖσ, καὶ οὐδὲν ἠδίκησεν· ὅταν δὲ ὁ μετὰ τῆσ ὕβρεωσ Ἔρωσ ἐγκρατέστεροσ περὶ τὰσ τοῦ ἐνιαυτοῦ ὡρ́ασ γένηται, διέφθειρέν τε πολλὰ καὶ ἠδίκησεν.

οἵ τε γὰρ λοιμοὶ φιλοῦσι γίγνεσθαι ἐκ τῶν τοιούτων καὶ ἄλλα ἀνόμοια πολλὰ νοσήματα καὶ τοῖσ θηρίοισ καὶ τοῖσ φυτοῖσ·

καὶ γὰρ πάχναι καὶ χάλαζαι καὶ ἐρυσῖβαι ἐκ πλεονεξίασ καὶ ἀκοσμίασ περὶ ἄλληλα τῶν τοιούτων γίγνεται ἐρωτικῶν, ὧν ἐπιστήμη περὶ ἄστρων τε φορὰσ καὶ ἐνιαυτῶν ὡρ́ασ ἀστρονομία καλεῖται. ἔτι τοίνυν καὶ αἱ θυσίαι πᾶσαι καὶ οἷσ μαντικὴ ἐπιστατεῖ ‐ ταῦτα δ’ ἐστὶν ἡ περὶ θεούσ τε καὶ ἀνθρώπουσ πρὸσ ἀλλήλουσ κοινωνία ‐ οὐ περὶ ἄλλο τί ἐστιν ἢ περὶ Ἔρωτοσ φυλακήν τε καὶ ἰάσιν. πᾶσα γὰρ ἀσέβεια φιλεῖ γίγνεσθαι ἐὰν μή τισ τῷ κοσμίῳ Ἔρωτι χαρίζηται μηδὲ τιμᾷ τε αὐτὸν καὶ πρεσβεύῃ ἐν παντὶ ἔργῳ, ἀλλὰ τὸν ἕτερον, καὶ περὶ γονέασ καὶ ζῶντασ καὶ τετελευτηκότασ καὶ περὶ θεούσ·

μαντικὴ φιλίασ θεῶν καὶ ἀνθρώπων δημιουργὸσ τῷ ἐπίστασθαι τὰ κατὰ ἀνθρώπουσ ἐρωτικά, ὅσα τείνει πρὸσ θέμιν καὶ εὐσέβειαν.

οὕτω πολλὴν καὶ μεγάλην, μᾶλλον δὲ πᾶσαν δύναμιν ἔχει συλλήβδην μὲν ὁ πᾶσ Ἔρωσ, ὁ δὲ περὶ τἀγαθὰ μετὰ σωφροσύνησ καὶ δικαιοσύνησ ἀποτελούμενοσ καὶ παρ’ ἡμῖν καὶ παρὰ θεοῖσ, οὗτοσ τὴν μεγίστην δύναμιν ἔχει καὶ πᾶσαν ἡμῖν εὐδαιμονίαν παρασκευάζει καὶ ἀλλήλοισ δυναμένουσ ὁμιλεῖν καὶ φίλουσ εἶναι καὶ τοῖσ κρείττοσιν ἡμῶν θεοῖσ.

ἴσωσ μὲν οὖν καὶ ἐγὼ τὸν ἔρωτα ἐπαινῶν πολλὰ παραλείπω, οὐ μέντοι ἑκών γε. ἀλλ’ εἴ τι ἐξέλιπον, σὸν ἔργον, ὦ Ἀριστόφανεσ, ἀναπληρῶσαι·

ἢ εἴ πωσ ἄλλωσ ἐν νῷ ἔχεισ ἐγκωμιάζειν τὸν θεόν, ἐγκωμίαζε, ἐπειδὴ καὶ τῆσ λυγγὸσ πέπαυσαι. ἐκδεξάμενον οὖν ἔφη εἰπεῖν τὸν Ἀριστοφάνη ὅτι καὶ μάλ’ ἐπαύσατο, οὐ μέντοι πρίν γε τὸν πταρμὸν προσενεχθῆναι αὐτῇ, ὥστε με θαυμάζειν εἰ τὸ κόσμιον τοῦ σώματοσ ἐπιθυμεῖ τοιούτων ψόφων καὶ γαργαλισμῶν, οἱο͂ν καὶ ὁ πταρμόσ ἐστιν·

πάνυ γὰρ εὐθὺσ ἐπαύσατο, ἐπειδὴ αὐτῷ τὸν πταρμὸν προσήνεγκα. καὶ τὸν Ἐρυξίμαχον, ὠγαθέ, φάναι, Ἀριστόφανεσ, ὁρ́α τί ποιεῖσ.

λόγου ἀναγκάζεισ γίγνεσθαι τοῦ σεαυτοῦ, ἐάν τι γελοῖον εἴπῃσ, ἐξόν σοι ἐν εἰρήνῃ λέγειν.

καὶ τὸν Ἀριστοφάνη γελάσαντα εἰπεῖν εὖ λέγεισ, ὦ Ἐρυξίμαχε, καί μοι ἔστω ἄρρητα τὰ εἰρημένα.

ἀλλὰ μή με φύλαττε, ὡσ ἐγὼ φοβοῦμαι περὶ τῶν μελλόντων ῥηθήσεσθαι, οὔ τι μὴ γελοῖα εἴπω ‐ τοῦτο μὲν γὰρ ἂν κέρδοσ εἰή καὶ τῆσ ἡμετέρασ μούσησ ἐπιχώριον ‐ ἀλλὰ μὴ καταγέλαστα. βαλών γε, φάναι, ὦ Ἀριστόφανεσ, οἰεί ἐκφεύξεσθαι·

ἀλλὰ πρόσεχε τὸν νοῦν καὶ οὕτωσ λέγε ὡσ δώσων λόγον. ἴσωσ μέντοι, ἂν δόξῃ μοι, ἀφήσω σε.

καὶ μήν, ὦ Ἐρυξίμαχε, εἰπεῖν τὸν Ἀριστοφάνη, ἄλλῃ γέ πῃ ἐν νῷ ἔχω λέγειν ἢ ᾗ σύ τε καὶ Παυσανίασ εἰπέτην.

ἐμοὶ γὰρ δοκοῦσιν ἅνθρωποι παντάπασι τὴν τοῦ ἔρωτοσ δύναμιν οὐκ ᾐσθῆσθαι, ἐπεὶ αἰσθανόμενοί γε μέγιστ’ ἂν αὐτοῦ ἱερὰ κατασκευάσαι καὶ βωμούσ, καὶ θυσίασ ἂν ποιεῖν μεγίστασ, οὐχ ὥσπερ νῦν τούτων οὐδὲν γίγνεται περὶ αὐτόν, δέον πάντων μάλιστα γίγνεσθαι. ἔστι γὰρ θεῶν φιλανθρωπότατοσ, ἐπίκουρόσ τε ὢν τῶν ἀνθρώπων καὶ ἰατρὸσ τούτων ὧν ἰαθέντων μεγίστη εὐδαιμονία ἂν τῷ ἀνθρωπείῳ γένει εἰή. ἐγὼ οὖν πειράσομαι ὑμῖν εἰσηγήσασθαι τὴν δύναμιν αὐτοῦ, ὑμεῖσ δὲ τῶν ἄλλων διδάσκαλοι ἔσεσθε. δεῖ δὲ πρῶτον ὑμᾶσ μαθεῖν τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν καὶ τὰ παθήματα αὐτῆσ.

ἡ γὰρ πάλαι ἡμῶν φύσισ οὐχ αὑτὴ ἦν ἥπερ νῦν, ἀλλ’ ἀλλοία. πρῶτον μὲν γὰρ τρία ἦν τὰ γένη τὰ τῶν ἀνθρώπων, οὐχ ὥσπερ νῦν δύο, ἄρρεν καὶ θῆλυ, ἀλλὰ καὶ τρίτον προσῆν κοινὸν ὂν ἀμφοτέρων τούτων, οὗ νῦν ὄνομα λοιπόν, αὐτὸ δὲ ἠφάνισται· ἀνδρόγυνον γὰρ ἓν τότε μὲν ἦν καὶ εἶδοσ καὶ ὄνομα ἐξ ἀμφοτέρων κοινὸν τοῦ τε ἄρρενοσ καὶ θήλεοσ, νῦν δὲ οὐκ ἔστιν ἀλλ’ ἢ ἐν ὀνείδει ὄνομα κείμενον.

ἔπειτα ὅλον ἦν ἑκάστου τοῦ ἀνθρώπου τὸ εἶδοσ στρογγύλον, νῶτον καὶ πλευρὰσ κύκλῳ ἔχον, χεῖρασ δὲ τέτταρασ εἶχε, καὶ σκέλη τὰ ἴσα ταῖσ χερσίν, καὶ πρόσωπα δύ’ ἐπ’ αὐχένι κυκλοτερεῖ, ὅμοια πάντῃ· κεφαλὴν δ’ ἐπ’ ἀμφοτέροισ τοῖσ προσώποισ ἐναντίοισ κειμένοισ μίαν, καὶ ὦτα τέτταρα, καὶ αἰδοῖα δύο, καὶ τἆλλα πάντα ὡσ ἀπὸ τούτων ἄν τισ εἰκάσειεν.

ἐπορεύετο δὲ καὶ ὀρθὸν ὥσπερ νῦν, ὁποτέρωσε βουληθείη· καὶ ὁπότε ταχὺ ὁρμήσειεν θεῖν, ὥσπερ οἱ κυβιστῶντεσ καὶ εἰσ ὀρθὸν τὰ σκέλη περιφερόμενοι κυβιστῶσι κύκλῳ, ὀκτὼ τότε οὖσι τοῖσ μέλεσιν ἀπερειδόμενοι ταχὺ ἐφέροντο κύκλῳ. ἦν δὲ διὰ ταῦτα τρία τὰ γένη καὶ τοιαῦτα, ὅτι τὸ μὲν ἄρρεν ἦν τοῦ ἡλίου τὴν ἀρχὴν ἔκγονον, τὸ δὲ θῆλυ τῆσ γῆσ, τὸ δὲ ἀμφοτέρων μετέχον τῆσ σελήνησ, ὅτι καὶ ἡ σελήνη ἀμφοτέρων μετέχει· περιφερῆ δὲ δὴ ἦν καὶ αὐτὰ καὶ ἡ πορεία αὐτῶν διὰ τὸ τοῖσ γονεῦσιν ὅμοια εἶναι.

ἦν οὖν τὴν ἰσχὺν δεινὰ καὶ τὴν ῥώμην, καὶ τὰ φρονήματα μεγάλα εἶχον, ἐπεχείρησαν δὲ τοῖσ θεοῖσ, καὶ ὃ λέγει Ὅμηροσ περὶ Ἐφιάλτου τε καὶ Ὤτου, περὶ ἐκείνων λέγεται, τὸ εἰσ τὸν οὐρανὸν ἀνάβασιν ἐπιχειρεῖν ποιεῖν, ὡσ ἐπιθησομένων τοῖσ θεοῖσ. ὁ οὖν Ζεὺσ καὶ οἱ ἄλλοι θεοὶ ἐβουλεύοντο ὅτι χρὴ αὐτοὺσ ποιῆσαι, καὶ ἠπόρουν· οὔτε γὰρ ὅπωσ ἀποκτείναιεν εἶχον καὶ ὥσπερ τοὺσ γίγαντασ κεραυνώσαντεσ τὸ γένοσ ἀφανίσαιεν ‐ αἱ τιμαὶ γὰρ αὐτοῖσ καὶ ἱερὰ τὰ παρὰ τῶν ἀνθρώπων ἠφανίζετο ‐ οὔτε ὅπωσ ἐῷεν ἀσελγαίνειν.

μόγισ δὴ ὁ Ζεὺσ ἐννοήσασ λέγει ὅτι "δοκῶ μοι," ἔφη, "ἔχειν μηχανήν, ὡσ ἂν εἰε͂́ν τε ἅνθρωποι καὶ παύσαιντο τῆσ ἀκολασίασ ἀσθενέστεροι γενόμενοι. νῦν μὲν γὰρ αὐτούσ, ἔφη, διατεμῶ δίχα ἕκαστον, καὶ ἅμα μὲν ἀσθενέστεροι ἔσονται, ἅμα δὲ χρησιμώτεροι ἡμῖν διὰ τὸ πλείουσ τὸν ἀριθμὸν γεγονέναι·

καὶ βαδιοῦνται ὀρθοὶ ἐπὶ δυοῖν σκελοῖν. ἐὰν δ’ ἔτι δοκῶσιν ἀσελγαίνειν καὶ μὴ ’θέλωσιν ἡσυχίαν ἄγειν, πάλιν αὖ, ἔφη, τεμῶ δίχα, ὥστ’ ἐφ’ ἑνὸσ πορεύσονται σκέλουσ ἀσκωλιάζοντεσ. " ταῦτα εἰπὼν ἔτεμνε τοὺσ ἀνθρώπουσ δίχα, ὥσπερ οἱ τὰ ὀά τέμνοντεσ καὶ μέλλοντεσ ταριχεύειν, ἢ ὥσπερ οἱ τὰ ᾠὰ ταῖσ θριξίν· ὅντινα δὲ τέμοι, τὸν Ἀπόλλω ἐκέλευεν τό τε πρόσωπον μεταστρέφειν καὶ τὸ τοῦ αὐχένοσ ἥμισυ πρὸσ τὴν τομήν, ἵνα θεώμενοσ τὴν αὑτοῦ τμῆσιν κοσμιώτεροσ εἰή ὁ ἄνθρωποσ, καὶ τἆλλα ἰᾶσθαι ἐκέλευεν.

ὁ δὲ τό τε πρόσωπον μετέστρεφε, καὶ συνέλκων πανταχόθεν τὸ δέρμα ἐπὶ τὴν γαστέρα νῦν καλουμένην, ὥσπερ τὰ σύσπαστα βαλλάντια, ἓν στόμα ποιῶν ἀπέδει κατὰ μέσην τὴν γαστέρα, ὃ δὴ τὸν ὀμφαλὸν καλοῦσι. καὶ τὰσ μὲν ἄλλασ ῥυτίδασ τὰσ πολλὰσ ἐξελέαινε καὶ τὰ στήθη διήρθρου, ἔχων τι τοιοῦτον ὄργανον οἱο͂ν οἱ σκυτοτόμοι περὶ τὸν καλάποδα λεαίνοντεσ τὰσ τῶν σκυτῶν ῥυτίδασ· ὀλίγασ δὲ κατέλιπε, τὰσ περὶ αὐτὴν τὴν γαστέρα καὶ τὸν ὀμφαλόν, μνημεῖον εἶναι τοῦ παλαιοῦ πάθουσ.

ἐπειδὴ οὖν ἡ φύσισ δίχα ἐτμήθη, ποθοῦν ἕκαστον τὸ ἥμισυ τὸ αὑτοῦ συνῄει, καὶ περιβάλλοντεσ τὰσ χεῖρασ καὶ συμπλεκόμενοι ἀλλήλοισ, ἐπιθυμοῦντεσ συμφῦναι, ἀπέθνῃσκον ὑπὸ λιμοῦ καὶ τῆσ ἄλλησ ἀργίασ διὰ τὸ μηδὲν ἐθέλειν χωρὶσ ἀλλήλων ποιεῖν. καὶ ὁπότε τι ἀποθάνοι τῶν ἡμίσεων, τὸ δὲ λειφθείη, τὸ λειφθὲν ἄλλο ἐζήτει καὶ συνεπλέκετο, εἴτε γυναικὸσ τῆσ ὅλησ ἐντύχοι ἡμίσει ‐ ὃ δὴ νῦν γυναῖκα καλοῦμεν ‐ εἴτε ἀνδρόσ· καὶ οὕτωσ ἀπώλλυντο.

ἐλεήσασ δὲ ὁ Ζεὺσ ἄλλην μηχανὴν πορίζεται, καὶ μετατίθησιν αὐτῶν τὰ αἰδοῖα εἰσ τὸ πρόσθεν ‐ τέωσ γὰρ καὶ ταῦτα ἐκτὸσ εἶχον, καὶ ἐγέννων καὶ ἔτικτον οὐκ εἰσ ἀλλήλουσ ἀλλ’ εἰσ γῆν, ὥσπερ οἱ τέττιγεσ ‐ μετέθηκέ τε οὖν οὕτω αὐτῶν εἰσ τὸ πρόσθεν καὶ διὰ τούτων τὴν γένεσιν ἐν ἀλλήλοισ ἐποίησεν, διὰ τοῦ ἄρρενοσ ἐν τῷ θήλει, τῶνδε ἕνεκα, ἵνα ἐν τῇ συμπλοκῇ ἅμα μὲν εἰ ἀνὴρ γυναικὶ ἐντύχοι, γεννῷεν καὶ γίγνοιτο τὸ γένοσ, ἅμα δ’ εἰ καὶ ἄρρην ἄρρενι, πλησμονὴ γοῦν γίγνοιτο τῆσ συνουσίασ καὶ διαπαύοιντο καὶ ἐπὶ τὰ ἔργα τρέποιντο καὶ τοῦ ἄλλου βίου ἐπιμελοῖντο. ἔστι δὴ οὖν ἐκ τόσου ὁ ἔρωσ ἔμφυτοσ ἀλλήλων τοῖσ ἀνθρώποισ καὶ τῆσ ἀρχαίασ φύσεωσ συναγωγεὺσ καὶ ἐπιχειρῶν ποιῆσαι ἓν ἐκ δυοῖν καὶ ἰάσασθαι τὴν φύσιν τὴν ἀνθρωπίνην.

ἕκαστοσ οὖν ἡμῶν ἐστιν ἀνθρώπου σύμβολον, ἅτε τετμημένοσ ὥσπερ αἱ ψῆτται, ἐξ ἑνὸσ δύο·

ζητεῖ δὴ ἀεὶ τὸ αὑτοῦ ἕκαστοσ σύμβολον. ὅσοι μὲν οὖν τῶν ἀνδρῶν τοῦ κοινοῦ τμῆμά εἰσιν, ὃ δὴ τότε ἀνδρόγυνον ἐκαλεῖτο, φιλογύναικέσ τέ εἰσι καὶ οἱ πολλοὶ τῶν μοιχῶν ἐκ τούτου τοῦ γένουσ γεγόνασιν, καὶ ὅσαι αὖ γυναῖκεσ φίλανδροί τε καὶ μοιχεύτριαι ἐκ τούτου τοῦ γένουσ γίγνονται. ὅσαι δὲ τῶν γυναικῶν γυναικὸσ τμῆμά εἰσιν, οὐ πάνυ αὗται τοῖσ ἀνδράσι τὸν νοῦν προσέχουσιν, ἀλλὰ μᾶλλον πρὸσ τὰσ γυναῖκασ τετραμμέναι εἰσί, καὶ αἱ ἑταιρίστριαι ἐκ τούτου τοῦ γένουσ γίγνονται.

ὅσοι δὲ ἄρρενοσ τμῆμά εἰσι, τὰ ἄρρενα διώκουσι, καὶ τέωσ μὲν ἂν παῖδεσ ὦσιν, ἅτε τεμάχια ὄντα τοῦ ἄρρενοσ, φιλοῦσι τοὺσ ἄνδρασ καὶ χαίρουσι συγκατακείμενοι καὶ συμπεπλεγμένοι τοῖσ ἀνδράσι, καί εἰσιν οὗτοι βέλτιστοι τῶν παίδων καὶ μειρακίων, ἅτε ἀνδρειότατοι ὄντεσ φύσει. φασὶ δὲ δή τινεσ αὐτοὺσ ἀναισχύντουσ εἶναι, ψευδόμενοι·

οὐ γὰρ ὑπ’ ἀναισχυντίασ τοῦτο δρῶσιν ἀλλ’ ὑπὸ θάρρουσ καὶ ἀνδρείασ καὶ ἀρρενωπίασ, τὸ ὅμοιον αὐτοῖσ ἀσπαζόμενοι. μέγα δὲ τεκμήριον· καὶ γὰρ τελεωθέντεσ μόνοι ἀποβαίνουσιν εἰσ τὰ πολιτικὰ ἄνδρεσ οἱ τοιοῦτοι. ἐπειδὰν δὲ ἀνδρωθῶσι, παιδεραστοῦσι καὶ πρὸσ γάμουσ καὶ παιδοποιίασ οὐ προσέχουσι τὸν νοῦν φύσει, ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀναγκάζονται· ἀλλ’ ἐξαρκεῖ αὐτοῖσ μετ’ ἀλλήλων καταζῆν ἀγάμοισ.

πάντωσ μὲν οὖν ὁ τοιοῦτοσ παιδεραστήσ τε καὶ φιλεραστὴσ γίγνεται, ἀεὶ τὸ συγγενὲσ ἀσπαζόμενοσ. ὅταν μὲν οὖν καὶ αὐτῷ ἐκείνῳ ἐντύχῃ τῷ αὑτοῦ ἡμίσει καὶ ὁ παιδεραστὴσ καὶ ἄλλοσ πᾶσ, τότε καὶ θαυμαστὰ ἐκπλήττονται φιλίᾳ τε καὶ οἰκειότητι καὶ ἔρωτι, οὐκ ἐθέλοντεσ ὡσ ἔποσ εἰπεῖν χωρίζεσθαι ἀλλήλων οὐδὲ σμικρὸν χρόνον. καὶ οἱ διατελοῦντεσ μετ’ ἀλλήλων διὰ βίου οὗτοί εἰσιν, οἳ οὐδ’ ἂν ἔχοιεν εἰπεῖν ὅτι βούλονται σφίσι παρ’ ἀλλήλων γίγνεσθαι.

οὐδενὶ γὰρ ἂν δόξειεν τοῦτ’ εἶναι ἡ τῶν ἀφροδισίων συνουσία, ὡσ ἄρα τούτου ἕνεκα ἕτεροσ ἑτέρῳ χαίρει συνὼν οὕτωσ ἐπὶ μεγάλησ σπουδῆσ· ἀλλ’ ἄλλο τι βουλομένη ἑκατέρου ἡ ψυχὴ δήλη ἐστίν, ὃ οὐ δύναται εἰπεῖν, ἀλλὰ μαντεύεται ὃ βούλεται, καὶ αἰνίττεται. καὶ εἰ αὐτοῖσ ἐν τῷ αὐτῷ κατακειμένοισ ἐπιστὰσ ὁ Ἥφαιστοσ, ἔχων τὰ ὄργανα, ἔροιτο·

"τί ἔσθ’ ὃ βούλεσθε, ὦ ἄνθρωποι, ὑμῖν παρ’ ἀλλήλων γενέσθαι; καὶ εἰ ἀποροῦντασ αὐτοὺσ πάλιν ἔροιτο· "ἆρά γε τοῦδε ἐπιθυμεῖτε, ἐν τῷ αὐτῷ γενέσθαι ὅτι μάλιστα ἀλλήλοισ, ὥστε καὶ νύκτα καὶ ἡμέραν μὴ ἀπολείπεσθαι ἀλλήλων; εἰ γὰρ τούτου ἐπιθυμεῖτε, θέλω ὑμᾶσ συντῆξαι καὶ συμφυσῆσαι εἰσ τὸ αὐτό, ὥστε δύ’ ὄντασ ἕνα γεγονέναι καὶ ἑώσ τ’ ἂν ζῆτε, ὡσ ἕνα ὄντα, κοινῇ ἀμφοτέρουσ ζῆν, καὶ ἐπειδὰν ἀποθάνητε, ἐκεῖ αὖ ἐν Αἵδου ἀντὶ δυοῖν ἕνα εἶναι κοινῇ τεθνεῶτε· ἀλλ’ ὁρᾶτε εἰ τούτου ἐρᾶτε καὶ ἐξαρκεῖ ὑμῖν ἂν τούτου τύχητε·

ταῦτ’ ἀκούσασ ἴσμεν ὅτι οὐδ’ ἂν εἷσ ἐξαρνηθείη οὐδ’ ἄλλο τι ἂν φανείη βουλόμενοσ, ἀλλ’ ἀτεχνῶσ οἰοίτ’ ἂν ἀκηκοέναι τοῦτο ὃ πάλαι ἄρα ἐπεθύμει, συνελθὼν καὶ συντακεὶσ τῷ ἐρωμένῳ ἐκ δυοῖν εἷσ γενέσθαι. τοῦτο γάρ ἐστι τὸ αἴτιον, ὅτι ἡ ἀρχαία φύσισ ἡμῶν ἦν αὕτη καὶ ἦμεν ὅλοι· τοῦ ὅλου οὖν τῇ ἐπιθυμίᾳ καὶ διώξει ἔρωσ ὄνομα. καὶ πρὸ τοῦ, ὥσπερ λέγω, ἓν ἦμεν, νυνὶ δὲ διὰ τὴν ἀδικίαν διῳκίσθημεν ὑπὸ τοῦ θεοῦ, καθάπερ Ἀρκάδεσ ὑπὸ Λακεδαιμονίων·

φόβοσ οὖν ἔστιν, ἐὰν μὴ κόσμιοι ὦμεν πρὸσ τοὺσ θεούσ, ὅπωσ μὴ καὶ αὖθισ διασχισθησόμεθα, καὶ περίιμεν ἔχοντεσ ὥσπερ οἱ ἐν ταῖσ στήλαισ καταγραφὴν ἐκτετυπωμένοι, διαπεπρισμένοι κατὰ τὰσ ῥῖνασ, γεγονότεσ ὥσπερ λίσπαι. ἀλλὰ τούτων ἕνεκα πάντ’ ἄνδρα χρὴ ἅπαντα παρακελεύεσθαι εὐσεβεῖν περὶ θεούσ, ἵνα τὰ μὲν ἐκφύγωμεν, τῶν δὲ τύχωμεν, ὡσ ὁ Ἔρωσ ἡμῖν ἡγεμὼν καὶ στρατηγόσ. ᾧ μηδεὶσ ἐναντία πραττέτω ‐ πράττει δ’ ἐναντία ὅστισ θεοῖσ ἀπεχθάνεται ‐ φίλοι γὰρ γενόμενοι καὶ διαλλαγέντεσ τῷ θεῷ ἐξευρήσομέν τε καὶ ἐντευξόμεθα τοῖσ παιδικοῖσ τοῖσ ἡμετέροισ αὐτῶν, ὃ τῶν νῦν ὀλίγοι ποιοῦσι. καὶ μή μοι ὑπολάβῃ Ἐρυξίμαχοσ, κωμῳδῶν τὸν λόγον, ὡσ Παυσανίαν καὶ Ἀγάθωνα λέγω ‐ ἴσωσ μὲν γὰρ καὶ οὗτοι τούτων τυγχάνουσιν ὄντεσ καί εἰσιν ἀμφότεροι τὴν φύσιν ἄρρενεσ ‐ λέγω δὲ οὖν ἔγωγε καθ’ ἁπάντων καὶ ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν, ὅτι οὕτωσ ἂν ἡμῶν τὸ γένοσ εὔδαιμον γένοιτο, εἰ ἐκτελέσαιμεν τὸν ἔρωτα καὶ τῶν παιδικῶν τῶν αὑτοῦ ἕκαστοσ τύχοι εἰσ τὴν ἀρχαίαν ἀπελθὼν φύσιν.

εἰ δὲ τοῦτο ἄριστον, ἀναγκαῖον καὶ τῶν νῦν παρόντων τὸ τούτου ἐγγυτάτω ἄριστον εἶναι·

τοῦτο δ’ ἐστὶ παιδικῶν τυχεῖν κατὰ νοῦν αὐτῷ πεφυκότων· δικαίωσ ἂν ὑμνοῖμεν ἔρωτα, ὃσ ἔν τε τῷ παρόντι ἡμᾶσ πλεῖστα ὀνίνησιν εἰσ τὸ οἰκεῖον ἄγων, καὶ εἰσ τὸ ἔπειτα ἐλπίδασ μεγίστασ παρέχεται, ἡμῶν παρεχομένων πρὸσ θεοὺσ εὐσέβειαν, καταστήσασ ἡμᾶσ εἰσ τὴν ἀρχαίαν φύσιν καὶ ἰασάμενοσ μακαρίουσ καὶ εὐδαίμονασ ποιῆσαι.

οὗτοσ, ἔφη, ὦ Ἐρυξίμαχε, ὁ ἐμὸσ λόγοσ ἐστὶ περὶ Ἔρωτοσ, ἀλλοῖοσ ἢ ὁ σόσ.

ὥσπερ οὖν ἐδεήθην σου, μὴ κωμῳδήσῃσ αὐτόν, ἵνα καὶ τῶν λοιπῶν ἀκούσωμεν τί ἕκαστοσ ἐρεῖ, μᾶλλον δὲ τί ἑκάτεροσ· Ἀγάθων γὰρ καὶ Σωκράτησ λοιποί.

ἀλλὰ πείσομαί σοι, ἔφη φάναι τὸν Ἐρυξίμαχον·

καὶ γάρ μοι ὁ λόγοσ ἡδέωσ ἐρρήθη. καὶ εἰ μὴ συνῄδη Σωκράτει τε καὶ Ἀγάθωνι δεινοῖσ οὖσι περὶ τὰ ἐρωτικά, πάνυ ἂν ἐφοβούμην μὴ ἀπορήσωσι λόγων διὰ τὸ πολλὰ καὶ παντοδαπὰ εἰρῆσθαι· νῦν δὲ ὅμωσ θαρρῶ. τὸν οὖν Σωκράτη εἰπεῖν καλῶσ γὰρ αὐτὸσ ἠγώνισαι, ὦ Ἐρυξίμαχε·

εἰ δὲ γένοιο οὗ νῦν ἐγώ εἰμι, μᾶλλον δὲ ἴσωσ οὗ ἔσομαι ἐπειδὰν καὶ Ἀγάθων εἴπῃ εὖ, καὶ μάλ’ ἂν φοβοῖο καὶ ἐν παντὶ εἰήσ ὥσπερ ἐγὼ νῦν. φαρμάττειν βούλει με, ὦ Σώκρατεσ, εἰπεῖν τὸν Ἀγάθωνα, ἵνα θορυβηθῶ διὰ τὸ οἰέσθαι τὸ θέατρον προσδοκίαν μεγάλην ἔχειν ὡσ εὖ ἐροῦντοσ ἐμοῦ.

εἰ ἰδὼν τὴν σὴν ἀνδρείαν καὶ μεγαλοφροσύνην ἀναβαίνοντοσ ἐπὶ τὸν ὀκρίβαντα μετὰ τῶν ὑποκριτῶν, καὶ βλέψαντοσ ἐναντία τοσούτῳ θεάτρῳ, μέλλοντοσ ἐπιδείξεσθαι σαυτοῦ λόγουσ, καὶ οὐδ’ ὁπωστιοῦν ἐκπλαγέντοσ, νῦν οἰηθείην σε θορυβήσεσθαι ἕνεκα ἡμῶν ὀλίγων ἀνθρώπων.

τί δέ, ὦ Σώκρατεσ;

τὸν Ἀγάθωνα φάναι, οὐ δήπου με οὕτω θεάτρου μεστὸν ἡγῇ ὥστε καὶ ἀγνοεῖν ὅτι νοῦν ἔχοντι ὀλίγοι ἔμφρονεσ πολλῶν ἀφρόνων φοβερώτεροι; οὐ μεντἂν καλῶσ ποιοίην, φάναι, ὦ Ἀγάθων, περὶ σοῦ τι ἐγὼ ἄγροικον δοξάζων·

ἀλλ’ εὖ οἶδα ὅτι εἴ τισιν ἐντύχοισ οὓσ ἡγοῖο σοφούσ, μᾶλλον ἂν αὐτῶν φροντίζοισ ἢ τῶν πολλῶν. ἀλλὰ μὴ οὐχ οὗτοι ἡμεῖσ ὦμεν ‐ ἡμεῖσ μὲν γὰρ καὶ ἐκεῖ παρῆμεν καὶ ἦμεν τῶν πολλῶν ‐ εἰ δὲ ἄλλοισ ἐντύχοισ σοφοῖσ, τάχ’ ἂν αἰσχύνοιο αὐτούσ, εἴ τι ἴσωσ οἰοιό αἰσχρὸν ὂν ποιεῖν· ἢ πῶσ λέγεισ; ἀληθῆ λέγεισ, φάναι.

τοὺσ δὲ πολλοὺσ οὐκ ἂν αἰσχύνοιο εἴ τι οἰοιό αἰσχρὸν ποιεῖν;

καὶ τὸν Φαῖδρον ἔφη ὑπολαβόντα εἰπεῖν ὦ φίλε Ἀγάθων, ἐὰν ἀποκρίνῃ Σωκράτει, οὐδὲν ἔτι διοίσει αὐτῷ ὁπῃοῦν τῶν ἐνθάδε ὁτιοῦν γίγνεσθαι, ἐὰν μόνον ἔχῃ ὅτῳ διαλέγηται, ἄλλωσ τε καὶ καλῷ.

ἐγὼ δὲ ἡδέωσ μὲν ἀκούω Σωκράτουσ διαλεγομένου, ἀναγκαῖον δέ μοι ἐπιμεληθῆναι τοῦ ἐγκωμίου τῷ Ἔρωτι καὶ ἀποδέξασθαι παρ’ ἑνὸσ ἑκάστου ὑμῶν τὸν λόγον· ἀποδοὺσ οὖν ἑκάτεροσ τῷ θεῷ οὕτωσ ἤδη διαλεγέσθω. ἀλλὰ καλῶσ λέγεισ, ὦ Φαῖδρε, φάναι τὸν Ἀγάθωνα, καὶ οὐδέν με κωλύει λέγειν·

Σωκράτει γὰρ καὶ αὖθισ ἔσται πολλάκισ διαλέγεσθαι. ἐγὼ δὲ δὴ βούλομαι πρῶτον μὲν εἰπεῖν ὡσ χρή με εἰπεῖν, ἔπειτα εἰπεῖν.

δοκοῦσι γάρ μοι πάντεσ οἱ πρόσθεν εἰρηκότεσ οὐ τὸν θεὸν ἐγκωμιάζειν ἀλλὰ τοὺσ ἀνθρώπουσ εὐδαιμονίζειν τῶν ἀγαθῶν ὧν ὁ θεὸσ αὐτοῖσ αἴτιοσ· ὁποῖοσ δέ τισ αὐτὸσ ὢν ταῦτα ἐδωρήσατο, οὐδεὶσ εἴρηκεν. εἷσ δὲ τρόποσ ὀρθὸσ παντὸσ ἐπαίνου περὶ παντόσ, λόγῳ διελθεῖν οἱο͂σ οἱών αἴτιοσ ὢν τυγχάνει περὶ οὗ ἂν ὁ λόγοσ ᾖ.

οὕτω δὴ τὸν ἔρωτα καὶ ἡμᾶσ δίκαιον ἐπαινέσαι πρῶτον αὐτὸν οἱο͂́σ ἐστιν, ἔπειτα τὰσ δόσεισ. φημὶ οὖν ἐγὼ πάντων θεῶν εὐδαιμόνων ὄντων ἔρωτα, εἰ θέμισ καὶ ἀνεμέσητον εἰπεῖν, εὐδαιμονέστατον εἶναι αὐτῶν, κάλλιστον ὄντα καὶ ἄριστον. ἔστι δὲ κάλλιστοσ ὢν τοιόσδε. πρῶτον μὲν νεώτατοσ θεῶν, ὦ Φαῖδρε. μέγα δὲ τεκμήριον τῷ λόγῳ αὐτὸσ παρέχεται, φεύγων φυγῇ τὸ γῆρασ, ταχὺ ὂν δῆλον ὅτι· θᾶττον γοῦν τοῦ δέοντοσ ἡμῖν προσέρχεται.

ὃ δὴ πέφυκεν Ἔρωσ μισεῖν καὶ οὐδ’ ἐντὸσ πολλοῦ πλησιάζειν. μετὰ δὲ νέων ἀεὶ σύνεστί τε καὶ ἔστιν· ὁ γὰρ παλαιὸσ λόγοσ εὖ ἔχει, ὡσ ὅμοιον ὁμοίῳ ἀεὶ πελάζει. ἐγὼ δὲ Φαίδρῳ πολλὰ ἄλλα ὁμολογῶν τοῦτο οὐχ ὁμολογῶ, ὡσ Ἔρωσ Κρόνου καὶ Ιἀπετοῦ ἀρχαιότερόσ ἐστιν, ἀλλά φημι νεώτατον αὐτὸν εἶναι θεῶν καὶ ἀεὶ νέον, τὰ δὲ παλαιὰ πράγματα περὶ θεούσ, ἃ Ἡσίοδοσ καὶ Παρμενίδησ λέγουσιν, Ἀνάγκῃ καὶ οὐκ Ἔρωτι γεγονέναι, εἰ ἐκεῖνοι ἀληθῆ ἔλεγον· οὐ γὰρ ἂν ἐκτομαὶ οὐδὲ δεσμοὶ ἀλλήλων ἐγίγνοντο καὶ ἄλλα πολλὰ καὶ βίαια, εἰ Ἔρωσ ἐν αὐτοῖσ ἦν, ἀλλὰ φιλία καὶ εἰρήνη, ὥσπερ νῦν, ἐξ οὗ Ἔρωσ τῶν θεῶν βασιλεύει.

νέοσ μὲν οὖν ἐστι, πρὸσ δὲ τῷ νέῳ ἁπαλόσ· ποιητοῦ δ’ ἔστιν ἐνδεὴσ οἱο͂σ ἦν Ὅμηροσ πρὸσ τὸ ἐπιδεῖξαι θεοῦ ἁπαλότητα. Ὅμηροσ γὰρ Ἄτην θεόν τέ φησιν εἶναι καὶ ἁπαλήν ‐ τοὺσ γοῦν πόδασ αὐτῆσ ἁπαλοὺσ εἶναι ‐ λέγων.

. . τῆσ μένθ’ ἁπαλοὶ πόδεσ· οὐ γὰρ ἐπ’ οὔδεοσπίλναται, ἀλλ’ ἄρα ἥ γε κατ’ ἀνδρῶν κράατα βαίνει. καλῷ οὖν δοκεῖ μοι τεκμηρίῳ τὴν ἁπαλότητα ἀποφαίνειν, ὅτι οὐκ ἐπὶ σκληροῦ βαίνει, ἀλλ’ ἐπὶ μαλθακοῦ. τῷ αὐτῷ δὴ καὶ ἡμεῖσ χρησόμεθα τεκμηρίῳ περὶ ἔρωτα ὅτι ἁπαλόσ. οὐ γὰρ ἐπὶ γῆσ βαίνει οὐδ’ ἐπὶ κρανίων, ἅ ἐστιν οὐ πάνυ μαλακά, ἀλλ’ ἐν τοῖσ μαλακωτάτοισ τῶν ὄντων καὶ βαίνει καὶ οἰκεῖ. ἐν γὰρ ἤθεσι καὶ ψυχαῖσ θεῶν καὶ ἀνθρώπων τὴν οἴκησιν ἵδρυται, καὶ οὐκ αὖ ἑξῆσ ἐν πάσαισ ταῖσ ψυχαῖσ, ἀλλ’ ᾗτινι ἂν σκληρὸν ἦθοσ ἐχούσῃ ἐντύχῃ, ἀπέρχεται, ᾗ δ’ ἂν μαλακόν, οἰκίζεται. ἁπτόμενον οὖν ἀεὶ καὶ ποσὶν καὶ πάντῃ ἐν μαλακωτάτοισ τῶν μαλακωτάτων, ἁπαλώτατον ἀνάγκη εἶναι.

νεώτατοσ μὲν δή ἐστι καὶ ἁπαλώτατοσ, πρὸσ δὲ τούτοισ ὑγρὸσ τὸ εἶδοσ.

οὐ γὰρ ἂν οἱο͂́σ τ’ ἦν πάντῃ περιπτύσσεσθαι οὐδὲ διὰ πάσησ ψυχῆσ καὶ εἰσιὼν τὸ πρῶτον λανθάνειν καὶ ἐξιών, εἰ σκληρὸσ ἦν. συμμέτρου δὲ καὶ ὑγρᾶσ ἰδέασ μέγα τεκμήριον ἡ εὐσχημοσύνη, ὃ δὴ διαφερόντωσ ἐκ πάντων ὁμολογουμένωσ Ἔρωσ ἔχει· ἀσχημοσύνῃ γὰρ καὶ Ἔρωτι πρὸσ ἀλλήλουσ ἀεὶ πόλεμοσ. χρόασ δὲ κάλλοσ ἡ κατ’ ἄνθη δίαιτα τοῦ θεοῦ σημαίνει· καὶ ἀπηνθηκότι καὶ σώματι καὶ ψυχῇ καὶ ἄλλῳ ὁτῳοῦν οὐκ ἐνίζει Ἔρωσ, οὗ δ’ ἂν εὐανθήσ τε καὶ εὐώδησ τόποσ ᾖ, ἐνταῦθα δὲ καὶ ἵζει καὶ μένει.

περὶ μὲν οὖν κάλλουσ τοῦ θεοῦ καὶ ταῦτα ἱκανὰ καὶ ἔτι πολλὰ λείπεται, περὶ δὲ ἀρετῆσ Ἔρωτοσ μετὰ ταῦτα λεκτέον, τὸ μὲν μέγιστον ὅτι Ἔρωσ οὔτ’ ἀδικεῖ οὔτ’ ἀδικεῖται οὔτε ὑπὸ θεοῦ οὔτε θεόν, οὔτε ὑπ’ ἀνθρώπου οὔτε ἄνθρωπον.

οὔτε γὰρ αὐτὸσ βίᾳ πάσχει, εἴ τι πάσχει ‐ βία γὰρ Ἔρωτοσ οὐχ ἅπτεται· οὔτε ποιῶν ποιεῖ ‐ πᾶσ γὰρ ἑκὼν Ἔρωτι πᾶν ὑπηρετεῖ, ἃ δ’ ἂν ἑκὼν ἑκόντι ὁμολογήσῃ, φασὶν "οἱ πόλεωσ βασιλῆσ νόμοι" δίκαια εἶναι.

πρὸσ δὲ τῇ δικαιοσύνῃ σωφροσύνησ πλείστησ μετέχει. εἶναι γὰρ ὁμολογεῖται σωφροσύνη τὸ κρατεῖν ἡδονῶν καὶ ἐπιθυμιῶν, Ἔρωτοσ δὲ μηδεμίαν ἡδονὴν κρείττω εἶναι· εἰ δὲ ἥττουσ, κρατοῖντ’ ἂν ὑπὸ Ἔρωτοσ, ὁ δὲ κρατοῖ, κρατῶν δὲ ἡδονῶν καὶ ἐπιθυμιῶν ὁ Ἔρωσ διαφερόντωσ ἂν σωφρονοῖ. καὶ μὴν εἴσ γε ἀνδρείαν Ἔρωτι "οὐδ’ Ἄρησ ἀνθίσταται. " οὐ γὰρ ἔχει ἔρωτα Ἄρησ, ἀλλ’ Ἔρωσ Ἄρη ‐ Ἀφροδίτησ, ὡσ λόγοσ ‐ κρείττων δὲ ὁ ἔχων τοῦ ἐχομένου·

τοῦ δ’ ἀνδρειοτάτου τῶν ἄλλων κρατῶν πάντων ἂν ἀνδρειότατοσ εἰή. περὶ μὲν οὖν δικαιοσύνησ καὶ σωφροσύνησ καὶ ἀνδρείασ τοῦ θεοῦ εἴρηται, περὶ δὲ σοφίασ λείπεται· ὅσον οὖν δυνατόν, πειρατέον μὴ ἐλλείπειν. καὶ πρῶτον μέν, ἵν’ αὖ καὶ ἐγὼ τὴν ἡμετέραν τέχνην τιμήσω ὥσπερ Ἐρυξίμαχοσ τὴν αὑτοῦ, ποιητὴσ ὁ θεὸσ σοφὸσ οὕτωσ ὥστε καὶ ἄλλον ποιῆσαι· πᾶσ γοῦν ποιητὴσ γίγνεται, "κἂν ἄμουσοσ ᾖ τὸ πρίν," οὗ ἂν Ἔρωσ ἅψηται.

ᾧ δὴ πρέπει ἡμᾶσ μαρτυρίῳ χρῆσθαι, ὅτι ποιητὴσ ὁ Ἔρωσ ἀγαθὸσ ἐν κεφαλαίῳ πᾶσαν ποίησιν τὴν κατὰ μουσικήν· ἃ γάρ τισ ἢ μὴ ἔχει ἢ μὴ οἶδεν, οὔτ’ ἂν ἑτέρῳ δοίη οὔτ’ ἂν ἄλλον διδάξειεν. καὶ μὲν δὴ τήν γε τῶν ζῴων ποίησιν πάντων τίσ ἐναντιώσεται μὴ οὐχὶ Ἔρωτοσ εἶναι σοφίαν, ᾗ γίγνεταί τε καὶ φύεται πάντα τὰ ζῷα; ἀλλὰ τὴν τῶν τεχνῶν δημιουργίαν οὐκ ἴσμεν, ὅτι οὗ μὲν ἂν ὁ θεὸσ οὗτοσ διδάσκαλοσ γένηται, ἐλλόγιμοσ καὶ φανὸσ ἀπέβη, οὗ δ’ ἂν Ἔρωσ μὴ ἐφάψηται, σκοτεινόσ;

τοξικήν γε μὴν καὶ ἰατρικὴν καὶ μαντικὴν Ἀπόλλων ἀνηῦρεν ἐπιθυμίασ καὶ ἔρωτοσ ἡγεμονεύσαντοσ, ὥστε καὶ οὗτοσ Ἔρωτοσ ἂν εἰή μαθητήσ, καὶ Μοῦσαι μουσικῆσ καὶ Ἥφαιστοσ χαλκείασ καὶ Ἀθηνᾶ ἱστουργίασ καὶ Ζεὺσ κυβερνᾶν θεῶν τε καὶ ἀνθρώπων. ὅθεν δὴ καὶ κατεσκευάσθη τῶν θεῶν τὰ πράγματα Ἔρωτοσ ἐγγενομένου, δῆλον ὅτι κάλλουσ ‐ αἴσχει γὰρ οὐκ ἔπι ἔρωσ ‐ πρὸ τοῦ δέ, ὥσπερ ἐν ἀρχῇ εἶπον, πολλὰ καὶ δεινὰ θεοῖσ ἐγίγνετο, ὡσ λέγεται, διὰ τὴν τῆσ ἀνάγκησ βασιλείαν·

ἐπειδὴ δ’ ὁ θεὸσ οὗτοσ ἔφυ, ἐκ τοῦ ἐρᾶν τῶν καλῶν πάντ’ ἀγαθὰ γέγονεν καὶ θεοῖσ καὶ ἀνθρώποισ. οὕτωσ ἐμοὶ δοκεῖ, ὦ Φαῖδρε, Ἔρωσ πρῶτοσ αὐτὸσ ὢν κάλλιστοσ καὶ ἄριστοσ μετὰ τοῦτο τοῖσ ἄλλοισ ἄλλων τοιούτων αἴτιοσ εἶναι.

ἐπέρχεται δέ μοί τι καὶ ἔμμετρον εἰπεῖν, ὅτι οὗτόσ ἐστιν ὁ ποιῶνεἰρήνην μὲν ἐν ἀνθρώποισ, πελάγει δὲ γαλήνηννηνεμίαν, ἀνέμων κοίτην ὕπνον τ’ ἐνὶ κήδει. οὗτοσ δὲ ἡμᾶσ ἀλλοτριότητοσ μὲν κενοῖ, οἰκειότητοσ δὲ πληροῖ, τὰσ τοιάσδε συνόδουσ μετ’ ἀλλήλων πάσασ τιθεὶσ συνιέναι, ἐν ἑορταῖσ, ἐν χοροῖσ, ἐν θυσίαισι γιγνόμενοσ ἡγεμών·

πρᾳότητα μὲν πορίζων, ἀγριότητα δ’ ἐξορίζων· φιλόδωροσ εὐμενείασ, ἄδωροσ δυσμενείασ· ἵλεωσ ἀγαθόσ· θεατὸσ σοφοῖσ, ἀγαστὸσ θεοῖσ· ζηλωτὸσ ἀμοίροισ, κτητὸσ εὐμοίροισ· τρυφῆσ, ἁβρότητοσ, χλιδῆσ, χαρίτων, ἱμέρου, πόθου πατήρ· ἐπιμελὴσ ἀγαθῶν, ἀμελὴσ κακῶν· λόγῳ κυβερνήτησ, ἐπιβάτησ, παραστάτησ τε καὶ σωτὴρ ἄριστοσ, συμπάντων τε θεῶν καὶ ἀνθρώπων κόσμοσ, ἡγεμὼν κάλλιστοσ καὶ ἄριστοσ, ᾧ χρὴ ἕπεσθαι πάντα ἄνδρα ἐφυμνοῦντα καλῶσ, ᾠδῆσ μετέχοντα ἣν ᾄδει θέλγων πάντων θεῶν τε καὶ ἀνθρώπων νόημα.

οὗτοσ, ἔφη, ὁ παρ’ ἐμοῦ λόγοσ, ὦ Φαῖδρε, τῷ θεῷ ἀνακείσθω, τὰ μὲν παιδιᾶσ, τὰ δὲ σπουδῆσ μετρίασ, καθ’ ὅσον ἐγὼ δύναμαι, μετέχων.

εἰπόντοσ δὲ τοῦ Ἀγάθωνοσ πάντασ ἔφη ὁ Ἀριστόδημοσ ἀναθορυβῆσαι τοὺσ παρόντασ, ὡσ πρεπόντωσ τοῦ νεανίσκου εἰρηκότοσ καὶ αὑτῷ καὶ τῷ θεῷ.

τὸν οὖν Σωκράτη εἰπεῖν βλέψαντα εἰσ τὸν Ἐρυξίμαχον, ἆρά σοι δοκῶ, φάναι, ὦ παῖ Ἀκουμενοῦ, ἀδεὲσ πάλαι δέοσ δεδιέναι, ἀλλ’ οὐ μαντικῶσ ἃ νυνδὴ ἔλεγον εἰπεῖν, ὅτι Ἀγάθων θαυμαστῶσ ἐροῖ, ἐγὼ δ’ ἀπορήσοιμι; τὸ μὲν ἕτερον, φάναι τὸν Ἐρυξίμαχον, μαντικῶσ μοι δοκεῖσ εἰρηκέναι, ὅτι Ἀγάθων εὖ ἐρεῖ·

τὸ δὲ σὲ ἀπορήσειν, οὐκ οἶμαι. καὶ πῶσ, ὦ μακάριε, εἰπεῖν τὸν Σωκράτη, οὐ μέλλω ἀπορεῖν καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλοσ ὁστισοῦν, μέλλων λέξειν μετὰ καλὸν οὕτω καὶ παντοδαπὸν λόγον ῥηθέντα;

καὶ τὰ μὲν ἄλλα οὐχ ὁμοίωσ μὲν θαυμαστά· τὸ δὲ ἐπὶ τελευτῆσ τοῦ κάλλουσ τῶν ὀνομάτων καὶ ῥημάτων τίσ οὐκ ἂν ἐξεπλάγη ἀκούων; ἐπεὶ ἔγωγε ἐνθυμούμενοσ ὅτι αὐτὸσ οὐχ οἱο͂́σ τ’ ἔσομαι οὐδ’ ἐγγὺσ τούτων οὐδὲν καλὸν εἰπεῖν, ὑπ’ αἰσχύνησ ὀλίγου ἀποδρὰσ ᾠχόμην, εἴ πῃ εἶχον. καὶ γάρ με Γοργίου ὁ λόγοσ ἀνεμίμνῃσκεν, ὥστε ἀτεχνῶσ τὸ τοῦ Ὁμήρου ἐπεπόνθη·

ἐφοβούμην μή μοι τελευτῶν ὁ Ἀγάθων Γοργίου κεφαλὴν δεινοῦ λέγειν ἐν τῷ λόγῳ ἐπὶ τὸν ἐμὸν λόγον πέμψασ αὐτόν με λίθον τῇ ἀφωνίᾳ ποιήσειεν. καὶ ἐνενόησα τότε ἄρα καταγέλαστοσ ὤν, ἡνίκα ὑμῖν ὡμολόγουν ἐν τῷ μέρει μεθ’ ὑμῶν ἐγκωμιάσεσθαι τὸν ἔρωτα καὶ ἔφην εἶναι δεινὸσ τὰ ἐρωτικά, οὐδὲν εἰδὼσ ἄρα τοῦ πράγματοσ, ὡσ ἔδει ἐγκωμιάζειν ὁτιοῦν. ἐγὼ μὲν γὰρ ὑπ’ ἀβελτερίασ ᾤμην δεῖν τἀληθῆ λέγειν περὶ ἑκάστου τοῦ ἐγκωμιαζομένου, καὶ τοῦτο μὲν ὑπάρχειν, ἐξ αὐτῶν δὲ τούτων τὰ κάλλιστα ἐκλεγομένουσ ὡσ εὐπρεπέστατα τιθέναι· καὶ πάνυ δὴ μέγα ἐφρόνουν ὡσ εὖ ἐρῶν, ὡσ εἰδὼσ τὴν ἀλήθειαν τοῦ ἐπαινεῖν ὁτιοῦν.

τὸ δὲ ἄρα, ὡσ ἐοίκεν, οὐ τοῦτο ἦν τὸ καλῶσ ἐπαινεῖν ὁτιοῦν, ἀλλὰ τὸ ὡσ μέγιστα ἀνατιθέναι τῷ πράγματι καὶ ὡσ κάλλιστα, ἐάν τε ᾖ οὕτωσ ἔχοντα ἐάν τε μή· εἰ δὲ ψευδῆ, οὐδὲν ἄρ’ ἦν πρᾶγμα.

προυρρήθη γάρ, ὡσ ἐοίκεν, ὅπωσ ἕκαστοσ ἡμῶν τὸν ἔρωτα ἐγκωμιάζειν δόξει, οὐχ ὅπωσ ἐγκωμιάσεται. διὰ ταῦτα δὴ οἶμαι πάντα λόγον κινοῦντεσ ἀνατίθετε τῷ Ἔρωτι, καί φατε αὐτὸν τοιοῦτόν τε εἶναι καὶ τοσούτων αἴτιον, ὅπωσ ἂν φαίνηται ὡσ κάλλιστοσ καὶ ἄριστοσ, δῆλον ὅτι τοῖσ μὴ γιγνώσκουσιν ‐ οὐ γὰρ δήπου τοῖσ γε εἰδόσιν ‐ καὶ καλῶσ γ’ ἔχει καὶ σεμνῶσ ὁ ἔπαινοσ. ἀλλὰ γὰρ ἐγὼ οὐκ ᾔδη ἄρα τὸν τρόπον τοῦ ἐπαίνου, οὐ δ’ εἰδὼσ ὑμῖν ὡμολόγησα καὶ αὐτὸσ ἐν τῷ μέρει ἐπαινέσεσθαι.

ἡ γλῶσσα οὖν ὑπέσχετο, ἡ δὲ φρὴν οὔ· χαιρέτω δή. οὐ γὰρ ἔτι ἐγκωμιάζω τοῦτον τὸν τρόπον ‐ οὐ γὰρ ἂν δυναίμην ‐ οὐ μέντοι ἀλλὰ τά γε ἀληθῆ, εἰ βούλεσθε, ἐθέλω εἰπεῖν κατ’ ἐμαυτόν, οὐ πρὸσ τοὺσ ὑμετέρουσ λόγουσ, ἵνα μὴ γέλωτα ὄφλω. ὁρ́α οὖν, ὦ Φαῖδρε, εἴ τι καὶ τοιούτου λόγου δέῃ, περὶ Ἔρωτοσ τἀληθῆ λεγόμενα ἀκούειν, ὀνομάσει δὲ καὶ θέσει ῥημάτων τοιαύτῃ ὁποία δἄν τισ τύχῃ ἐπελθοῦσα.

τὸν οὖν Φαῖδρον ἔφη καὶ τοὺσ ἄλλουσ κελεύειν λέγειν, ὅπῃ αὐτὸσ οἰοίτο δεῖν εἰπεῖν, ταύτῃ.

ἔτι τοίνυν, φάναι, ὦ Φαῖδρε, πάρεσ μοι Ἀγάθωνα σμίκρ’ ἄττα ἐρέσθαι, ἵνα ἀνομολογησάμενοσ παρ’ αὐτοῦ οὕτωσ ἤδη λέγω.

ἀλλὰ παρίημι, φάναι τὸν Φαῖδρον, ἀλλ’ ἐρώτα.

μετὰ ταῦτα δὴ τὸν Σωκράτη ἔφη ἐνθένδε ποθὲν ἄρξασθαι. καὶ μήν, ὦ φίλε Ἀγάθων, καλῶσ μοι ἔδοξασ καθηγήσασθαι τοῦ λόγου, λέγων ὅτι πρῶτον μὲν δέοι αὐτὸν ἐπιδεῖξαι ὁποῖόσ τίσ ἐστιν ὁ Ἔρωσ, ὕστερον δὲ τὰ ἔργα αὐτοῦ.

ταύτην τὴν ἀρχὴν πάνυ ἄγαμαι. ἴθι οὖν μοι περὶ Ἔρωτοσ, ἐπειδὴ καὶ τἆλλα καλῶσ καὶ μεγαλοπρεπῶσ διῆλθεσ οἱο͂́σ ἐστι, καὶ τόδε εἰπέ· πότερόν ἐστι τοιοῦτοσ οἱο͂σ εἶναί τινοσ ὁ Ἔρωσ ἔρωσ, ἢ οὐδενόσ;

ἐρωτῶ δ’ οὐκ εἰ μητρόσ τινοσ ἢ πατρόσ ἐστιν ‐ γελοῖον γὰρ ἂν εἰή τὸ ἐρώτημα εἰ Ἔρωσ ἐστὶν ἔρωσ μητρὸσ ἢ πατρόσ ‐ ἀλλ’ ὥσπερ ἂν εἰ αὐτὸ τοῦτο πατέρα ἠρώτων, ἆρα ὁ πατήρ ἐστι πατήρ τινοσ ἢ οὔ; εἶπεσ ἂν δήπου μοι, εἰ ἐβούλου καλῶσ ἀποκρίνασθαι, ὅτι ἔστιν ὑέοσ γε ἢ θυγατρὸσ ὁ πατὴρ πατήρ· ἢ οὔ; πάνυ γε, φάναι τὸν Ἀγάθωνα.

οὐκοῦν καὶ ἡ μήτηρ ὡσαύτωσ;

Ὁμολογεῖσθαι καὶ τοῦτο. ἔτι τοίνυν, εἰπεῖν τὸν Σωκράτη, ἀπόκριναι ὀλίγῳ πλείω, ἵνα μᾶλλον καταμάθῃσ ὃ βούλομαι.

εἰ γὰρ ἐροίμην, "τί δέ; ἀδελφόσ, αὐτὸ τοῦθ’ ὅπερ ἔστιν, ἔστι τινὸσ ἀδελφὸσ ἢ οὔ; φάναι εἶναι. οὐκοῦν ἀδελφοῦ ἢ ἀδελφῆσ;

Ὁμολογεῖν. πειρῶ δή, φάναι, καὶ τὸν ἔρωτα εἰπεῖν.

ὁ Ἔρωσ ἔρωσ ἐστὶν οὐδενὸσ ἢ τινόσ; πάνυ μὲν οὖν ἔστιν.

τοῦτο μὲν τοίνυν, εἰπεῖν τὸν Σωκράτη, φύλαξον παρὰ σαυτῷ μεμνημένοσ ὅτου·

τοσόνδε δὲ εἰπέ, πότερον ὁ Ἔρωσ ἐκείνου οὗ ἔστιν ἔρωσ, ἐπιθυμεῖ αὐτοῦ ἢ οὔ; πάνυ γε, φάναι.

πότερον ἔχων αὐτὸ οὗ ἐπιθυμεῖ τε καὶ ἐρᾷ, εἶτα ἐπιθυμεῖ τε καὶ ἐρᾷ, ἢ οὐκ ἔχων;

οὐκ ἔχων, ὡσ τὸ εἰκόσ γε, φάναι.

σκόπει δή, εἰπεῖν τὸν Σωκράτη, ἀντὶ τοῦ εἰκότοσ εἰ ἀνάγκη οὕτωσ, τὸ ἐπιθυμοῦν ἐπιθυμεῖν οὗ ἐνδεέσ ἐστιν, ἢ μὴ ἐπιθυμεῖν, ἐὰν μὴ ἐνδεὲσ ᾖ;

ἐμοὶ μὲν γὰρ θαυμαστῶσ δοκεῖ, ὦ Ἀγάθων, ὡσ ἀνάγκη εἶναι·

σοὶ δὲ πῶσ; κἀμοί, φάναι, δοκεῖ.

καλῶσ λέγεισ.

ἆρ’ οὖν βούλοιτ’ ἄν τισ μέγασ ὢν μέγασ εἶναι, ἢ ἰσχυρὸσ ὢν ἰσχυρόσ; ἀδύνατον ἐκ τῶν ὡμολογημένων.

οὐ γάρ που ἐνδεὴσ ἂν εἰή τούτων ὅ γε ὤν.

ἀληθῆ λέγεισ.

εἰ γὰρ καὶ ἰσχυρὸσ ὢν βούλοιτο ἰσχυρὸσ εἶναι, φάναι τὸν Σωκράτη, καὶ ταχὺσ ὢν ταχύσ, καὶ ὑγιὴσ ὢν ὑγιήσ ‐ ἴσωσ γὰρ ἄν τισ ταῦτα οἰηθείη καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα τοὺσ ὄντασ τε τοιούτουσ καὶ ἔχοντασ ταῦτα τούτων ἅπερ ἔχουσι καὶ ἐπιθυμεῖν, ἵν’ οὖν μὴ ἐξαπατηθῶμεν, τούτου ἕνεκα λέγω ‐ τούτοισ γάρ, ὦ Ἀγάθων, εἰ ἐννοεῖσ, ἔχειν μὲν ἕκαστα τούτων ἐν τῷ παρόντι ἀνάγκη ἃ ἔχουσιν, ἐάντε βούλωνται ἐάντε μή, καὶ τούτου γε δήπου τίσ ἂν ἐπιθυμήσειεν;

ἀλλ’ ὅταν τισ λέγῃ ὅτι ἐγὼ ὑγιαίνων βούλομαι καὶ ὑγιαίνειν, καὶ πλουτῶν βούλομαι καὶ πλουτεῖν, καὶ ἐπιθυμῶ αὐτῶν τούτων ἃ ἔχω, εἴποιμεν ἂν αὐτῷ ὅτι σύ, ὦ ἄνθρωπε, πλοῦτον κεκτημένοσ καὶ ὑγίειαν καὶ ἰσχὺν βούλει καὶ εἰσ τὸν ἔπειτα χρόνον ταῦτα κεκτῆσθαι, ἐπεὶ ἐν τῷ γε νῦν παρόντι, εἴτε βούλει εἴτε μή, ἔχεισ·

σκόπει οὖν, ὅταν τοῦτο λέγῃσ, ὅτι ἐπιθυμῶ τῶν παρόντων, εἰ ἄλλο τι λέγεισ ἢ τόδε, ὅτι βούλομαι τὰ νῦν παρόντα καὶ εἰσ τὸν ἔπειτα χρόνον παρεῖναι.

ἄλλο τι ὁμολογοῖ ἄν; Συμφάναι ἔφη τὸν Ἀγάθωνα. εἰπεῖν δὴ τὸν Σωκράτη, οὐκοῦν τοῦτό γ’ ἐστὶν ἐκείνου ἐρᾶν, ὃ οὔπω ἕτοιμον αὐτῷ ἐστιν οὐδὲ ἔχει, τὸ εἰσ τὸν ἔπειτα χρόνον ταῦτα εἶναι αὐτῷ σῳζόμενα καὶ παρόντα;

πάνυ γε, φάναι.

καὶ οὗτοσ ἄρα καὶ ἄλλοσ πᾶσ ὁ ἐπιθυμῶν τοῦ μὴ ἑτοίμου ἐπιθυμεῖ καὶ τοῦ μὴ παρόντοσ, καὶ ὃ μὴ ἔχει καὶ ὃ μὴ ἔστιν αὐτὸσ καὶ οὗ ἐνδεήσ ἐστι, τοιαῦτ’ ἄττα ἐστὶν ὧν ἡ ἐπιθυμία τε καὶ ὁ ἔρωσ ἐστίν;

πάνυ γ’, εἰπεῖν.

ἴθι δή, φάναι τὸν Σωκράτη, ἀνομολογησώμεθα τὰ εἰρημένα.

ἄλλο τι ἔστιν ὁ Ἔρωσ πρῶτον μὲν τινῶν, ἔπειτα τούτων ὧν ἂν ἔνδεια παρῇ αὐτῷ; ναί, φάναι.

ἐπὶ δὴ τούτοισ ἀναμνήσθητι τίνων ἔφησθα ἐν τῷ λόγῳ εἶναι τὸν ἔρωτα·

εἰ δὲ βούλει, ἐγώ σε ἀναμνήσω. οἶμαι γάρ σε οὑτωσί πωσ εἰπεῖν, ὅτι τοῖσ θεοῖσ κατεσκευάσθη τὰ πράγματα δι’ ἔρωτα καλῶν· αἰσχρῶν γὰρ οὐκ εἰή ἔρωσ. οὐχ οὑτωσί πωσ ἔλεγεσ; εἶπον γάρ, φάναι τὸν Ἀγάθωνα.

καὶ ἐπιεικῶσ γε λέγεισ, ὦ ἑταῖρε, φάναι τὸν Σωκράτη·

καὶ εἰ τοῦτο οὕτωσ ἔχει, ἄλλο τι ὁ Ἔρωσ κάλλουσ ἂν εἰή ἔρωσ, αἴσχουσ δὲ οὔ; ὡμολόγει. οὐκοῦν ὡμολόγηται, οὗ ἐνδεήσ ἐστι καὶ μὴ ἔχει, τούτου ἐρᾶν;

ναί, εἰπεῖν.

ἐνδεὴσ ἄρ’ ἐστὶ καὶ οὐκ ἔχει ὁ Ἔρωσ κάλλοσ.

ἀνάγκη, φάναι.

τί δέ;

τὸ ἐνδεὲσ κάλλουσ καὶ μηδαμῇ κεκτημένον κάλλοσ ἆρα λέγεισ σὺ καλὸν εἶναι; οὐ δῆτα.

ἔτι οὖν ὁμολογεῖσ ἔρωτα καλὸν εἶναι, εἰ ταῦτα οὕτωσ ἔχει;

καὶ τὸν Ἀγάθωνα εἰπεῖν κινδυνεύω, ὦ Σώκρατεσ, οὐδὲν εἰδέναι ὧν τότε εἶπον.

καὶ μὴν καλῶσ γε εἶπεσ, φάναι, ὦ Ἀγάθων.

ἀλλὰ σμικρὸν ἔτι εἰπέ· τἀγαθὰ οὐ καὶ καλὰ δοκεῖ σοι εἶναι; ἔμοιγε.

εἰ ἄρα ὁ Ἔρωσ τῶν καλῶν ἐνδεήσ ἐστι, τὰ δὲ ἀγαθὰ καλά, κἂν τῶν ἀγαθῶν ἐνδεὴσ εἰή.

ἐγώ, φάναι, ὦ Σώκρατεσ, σοὶ οὐκ ἂν δυναίμην ἀντιλέγειν, ἀλλ’ οὕτωσ ἐχέτω ὡσ σὺ λέγεισ.

οὐ μὲν οὖν τῇ ἀληθείᾳ, φάναι, ὦ φιλούμενε Ἀγάθων, δύνασαι ἀντιλέγειν, ἐπεὶ Σωκράτει γε οὐδὲν χαλεπόν.

καὶ σὲ μέν γε ἤδη ἐάσω·

τὸν δὲ λόγον τὸν περὶ τοῦ Ἔρωτοσ, ὅν ποτ’ ἤκουσα γυναικὸσ Μαντινικῆσ Διοτίμασ, ἣ ταῦτά τε σοφὴ ἦν καὶ ἄλλα πολλά ‐ καὶ Ἀθηναίοισ ποτὲ θυσαμένοισ πρὸ τοῦ λοιμοῦ δέκα ἔτη ἀναβολὴν ἐποίησε τῆσ νόσου, ἣ δὴ καὶ ἐμὲ τὰ ἐρωτικὰ ἐδίδαξεν ‐ ὃν οὖν ἐκείνη ἔλεγε λόγον, πειράσομαι ὑμῖν διελθεῖν ἐκ τῶν ὡμολογημένων ἐμοὶ καὶ Ἀγάθωνι, αὐτὸσ ἐπ’ ἐμαυτοῦ, ὅπωσ ἂν δύνωμαι. δεῖ δή, ὦ Ἀγάθων, ὥσπερ σὺ διηγήσω, διελθεῖν αὐτὸν πρῶτον, τίσ ἐστιν ὁ Ἔρωσ καὶ ποῖόσ τισ, ἔπειτα τὰ ἔργα αὐτοῦ. δοκεῖ οὖν μοι ῥᾷστον εἶναι οὕτω διελθεῖν, ὥσ ποτέ με ἡ ξένη ἀνακρίνουσα διῄει. σχεδὸν γάρ τι καὶ ἐγὼ πρὸσ αὐτὴν ἕτερα τοιαῦτα ἔλεγον οἱᾶ́περ νῦν πρὸσ ἐμὲ Ἀγάθων, ὡσ εἰή ὁ Ἔρωσ μέγασ θεόσ, εἰή δὲ τῶν καλῶν·

ἤλεγχε δή με τούτοισ τοῖσ λόγοισ οἷσπερ ἐγὼ τοῦτον, ὡσ οὔτε καλὸσ εἰή κατὰ τὸν ἐμὸν λόγον οὔτε ἀγαθόσ. καὶ ἐγώ, πῶσ λέγεισ, ἔφην, ὦ Διοτίμα;

αἰσχρὸσ ἄρα ὁ Ἔρωσ ἐστὶ καὶ κακόσ; καὶ ἥ, οὐκ εὐφημήσεισ;

ἔφη· ἢ οἰεί, ὅτι ἂν μὴ καλὸν ᾖ, ἀναγκαῖον αὐτὸ εἶναι αἰσχρόν; μάλιστά γε.

ἦ καὶ ἂν μὴ σοφόν, ἀμαθέσ;

ἢ οὐκ ᾔσθησαι ὅτι ἔστιν τι μεταξὺ σοφίασ καὶ ἀμαθίασ; τί τοῦτο;

τὸ ὀρθὰ δοξάζειν καὶ ἄνευ τοῦ ἔχειν λόγον δοῦναι οὐκ οἶσθ’, ἔφη, ὅτι οὔτε ἐπίστασθαί ἐστιν ‐ ἄλογον γὰρ πρᾶγμα πῶσ ἂν εἰή ἐπιστήμη;

‐ οὔτε ἀμαθία ‐ τὸ γὰρ τοῦ ὄντοσ τυγχάνον πῶσ ἂν εἰή ἀμαθία; ‐ ἔστι δὲ δήπου τοιοῦτον ἡ ὀρθὴ δόξα, μεταξὺ φρονήσεωσ καὶ ἀμαθίασ. ἀληθῆ, ἦν δ’ ἐγώ, λέγεισ.

μὴ τοίνυν ἀνάγκαζε ὃ μὴ καλόν ἐστιν αἰσχρὸν εἶναι, μηδὲ ὃ μὴ ἀγαθόν, κακόν.

οὕτω δὲ καὶ τὸν ἔρωτα ἐπειδὴ αὐτὸσ ὁμολογεῖσ μὴ εἶναι ἀγαθὸν μηδὲ καλόν, μηδέν τι μᾶλλον οἰού δεῖν αὐτὸν αἰσχρὸν καὶ κακὸν εἶναι, ἀλλά τι μεταξύ, ἔφη, τούτοιν. καὶ μήν, ἦν δ’ ἐγώ, ὁμολογεῖταί γε παρὰ πάντων μέγασ θεὸσ εἶναι.

τῶν μὴ εἰδότων, ἔφη, πάντων λέγεισ, ἢ καὶ τῶν εἰδότων;

συμπάντων μὲν οὖν.

ὁμολογοῖτο μέγασ θεὸσ εἶναι παρὰ τούτων, οἵ φασιν αὐτὸν οὐδὲ θεὸν εἶναι;

τίνεσ οὗτοι;

ἦν δ’ ἐγώ. εἷσ μέν, ἔφη, σύ, μία δ’ ἐγώ.

κἀγὼ εἶπον, πῶσ τοῦτο, ἔφην, λέγεισ;

καὶ ἥ, ῥᾳδίωσ, ἔφη.

λέγε γάρ μοι, οὐ πάντασ θεοὺσ φῂσ εὐδαίμονασ εἶναι καὶ καλούσ; ἢ τολμήσαισ ἄν τινα μὴ φάναι καλόν τε καὶ εὐδαίμονα θεῶν εἶναι; μὰ Δί’ οὐκ ἔγωγ’, ἔφην.

εὐδαίμονασ δὲ δὴ λέγεισ οὐ τοὺσ τἀγαθὰ καὶ τὰ καλὰ κεκτημένουσ;

πάνυ γε.

ἀλλὰ μὴν Ἔρωτά γε ὡμολόγηκασ δι’ ἔνδειαν τῶν ἀγαθῶν καὶ καλῶν ἐπιθυμεῖν αὐτῶν τούτων ὧν ἐνδεήσ ἐστιν.

ὡμολόγηκα γάρ.

πῶσ ἂν οὖν θεὸσ εἰή ὅ γε τῶν καλῶν καὶ ἀγαθῶν ἄμοιροσ;

οὐδαμῶσ, ὥσ γ’ ἐοίκεν.

ὁρᾷσ οὖν, ἔφη, ὅτι καὶ σὺ ἔρωτα οὐ θεὸν νομίζεισ;

τί οὖν ἄν, ἔφην, εἰή ὁ Ἔρωσ;

θνητόσ; ἥκιστά γε.

ἀλλὰ τί μήν;

ὥσπερ τὰ πρότερα, ἔφη, μεταξὺ θνητοῦ καὶ ἀθανάτου.

τί οὖν, ὦ Διοτίμα;

δαίμων μέγασ, ὦ Σώκρατεσ·

μεταξύ ἐστι θεοῦ τε καὶ θνητοῦ.

τίνα, ἦν δ’ ἐγώ, δύναμιν ἔχον;

ἑρμηνεῦον καὶ διαπορθμεῦον θεοῖσ τὰ παρ’ ἀνθρώπων καὶ ἀνθρώποισ τὰ παρὰ θεῶν, τῶν μὲν τὰσ δεήσεισ καὶ θυσίασ, τῶν δὲ τὰσ ἐπιτάξεισ τε καὶ ἀμοιβὰσ τῶν θυσιῶν, ἐν μέσῳ δὲ ὂν ἀμφοτέρων συμπληροῖ, ὥστε τὸ πᾶν αὐτὸ αὑτῷ συνδεδέσθαι.

διὰ τούτου καὶ ἡ μαντικὴ πᾶσα χωρεῖ καὶ ἡ τῶν ἱερέων τέχνη τῶν τε περὶ τὰσ θυσίασ καὶ τελετὰσ καὶ τὰσ ἐπῳδὰσ καὶ τὴν μαντείαν πᾶσαν καὶ γοητείαν. θεὸσ δὲ ἀνθρώπῳ οὐ μείγνυται, ἀλλὰ διὰ τούτου πᾶσά ἐστιν ἡ ὁμιλία καὶ ἡ διάλεκτοσ θεοῖσ πρὸσ ἀνθρώπουσ, καὶ ἐγρηγορόσι καὶ καθεύδουσι·

καὶ ὁ μὲν περὶ τὰ τοιαῦτα σοφὸσ δαιμόνιοσ ἀνήρ, ὁ δὲ ἄλλο τι σοφὸσ ὢν ἢ περὶ τέχνασ ἢ χειρουργίασ τινὰσ βάναυσοσ. οὗτοι δὴ οἱ δαίμονεσ πολλοὶ καὶ παντοδαποί εἰσιν, εἷσ δὲ τούτων ἐστὶ καὶ ὁ Ἔρωσ. πατρὸσ δέ, ἦν δ’ ἐγώ, τίνοσ ἐστὶ καὶ μητρόσ;

μακρότερον μέν, ἔφη, διηγήσασθαι·

ὅμωσ δέ σοι ἐρῶ. ὅτε γὰρ ἐγένετο ἡ Ἀφροδίτη, ἡστιῶντο οἱ θεοὶ οἵ τε ἄλλοι καὶ ὁ τῆσ Μήτιδοσ ὑὸσ Πόροσ. ἐπειδὴ δὲ ἐδείπνησαν, προσαιτήσουσα οἱο͂ν δὴ εὐωχίασ οὔσησ ἀφίκετο ἡ Πενία, καὶ ἦν περὶ τὰσ θύρασ. ὁ οὖν Πόροσ μεθυσθεὶσ τοῦ νέκταροσ ‐ οἶνοσ γὰρ οὔπω ἦν ‐ εἰσ τὸν τοῦ Διὸσ κῆπον εἰσελθὼν βεβαρημένοσ ηὗδεν. ἡ οὖν Πενία ἐπιβουλεύουσα διὰ τὴν αὑτῆσ ἀπορίαν παιδίον ποιήσασθαι ἐκ τοῦ Πόρου, κατακλίνεταί τε παρ’ αὐτῷ καὶ ἐκύησε τὸν ἔρωτα. διὸ δὴ καὶ τῆσ Ἀφροδίτησ ἀκόλουθοσ καὶ θεράπων γέγονεν ὁ Ἔρωσ, γεννηθεὶσ ἐν τοῖσ ἐκείνησ γενεθλίοισ, καὶ ἅμα φύσει ἐραστὴσ ὢν περὶ τὸ καλὸν καὶ τῆσ Ἀφροδίτησ καλῆσ οὔσησ.

ἅτε οὖν Πόρου καὶ Πενίασ ὑὸσ ὢν ὁ Ἔρωσ ἐν τοιαύτῃ τύχῃ καθέστηκεν. πρῶτον μὲν πένησ ἀεί ἐστι, καὶ πολλοῦ δεῖ ἁπαλόσ τε καὶ καλόσ, οἱο͂ν οἱ πολλοὶ οἰόνται, ἀλλὰ σκληρὸσ καὶ αὐχμηρὸσ καὶ ἀνυπόδητοσ καὶ ἀοίκοσ, χαμαιπετὴσ ἀεὶ ὢν καὶ ἄστρωτοσ, ἐπὶ θύραισ καὶ ἐν ὁδοῖσ ὑπαίθριοσ κοιμώμενοσ, τὴν τῆσ μητρὸσ φύσιν ἔχων, ἀεὶ ἐνδείᾳ σύνοικοσ. κατὰ δὲ αὖ τὸν πατέρα ἐπίβουλόσ ἐστι τοῖσ καλοῖσ καὶ τοῖσ ἀγαθοῖσ, ἀνδρεῖοσ ὢν καὶ ἴτησ καὶ σύντονοσ, θηρευτὴσ δεινόσ, ἀεί τινασ πλέκων μηχανάσ, καὶ φρονήσεωσ ἐπιθυμητὴσ καὶ πόριμοσ, φιλοσοφῶν διὰ παντὸσ τοῦ βίου, δεινὸσ γόησ καὶ φαρμακεὺσ καὶ σοφιστήσ·

ἀθάνατοσ πέφυκεν οὔτε ὡσ θνητόσ, ἀλλὰ τοτὲ μὲν τῆσ αὐτῆσ ἡμέρασ θάλλει τε καὶ ζῇ, ὅταν εὐπορήσῃ, τοτὲ δὲ ἀποθνῄσκει, πάλιν δὲ ἀναβιώσκεται διὰ τὴν τοῦ πατρὸσ φύσιν, τὸ δὲ ποριζόμενον ἀεὶ ὑπεκρεῖ, ὥστε οὔτε ἀπορεῖ Ἔρωσ ποτὲ οὔτε πλουτεῖ, σοφίασ τε αὖ καὶ ἀμαθίασ ἐν μέσῳ ἐστίν.

ἔχει γὰρ ὧδε.

θεῶν οὐδεὶσ φιλοσοφεῖ οὐδ’ ἐπιθυμεῖ σοφὸσ γενέσθαι ‐ ἔστι γάρ ‐ οὐδ’ εἴ τισ ἄλλοσ σοφόσ, οὐ φιλοσοφεῖ. οὐδ’ αὖ οἱ ἀμαθεῖσ φιλοσοφοῦσιν οὐδ’ ἐπιθυμοῦσι σοφοὶ γενέσθαι· αὐτὸ γὰρ τοῦτό ἐστι χαλεπὸν ἀμαθία, τὸ μὴ ὄντα καλὸν κἀγαθὸν μηδὲ φρόνιμον δοκεῖν αὑτῷ εἶναι ἱκανόν. οὔκουν ἐπιθυμεῖ ὁ μὴ οἰόμενοσ ἐνδεὴσ εἶναι οὗ ἂν μὴ οἰήται ἐπιδεῖσθαι. τίνεσ οὖν, ἔφην ἐγώ, ὦ Διοτίμα, οἱ φιλοσοφοῦντεσ, εἰ μήτε οἱ σοφοὶ μήτε οἱ ἀμαθεῖσ;

δῆλον δή, ἔφη, τοῦτό γε ἤδη καὶ παιδί, ὅτι οἱ μεταξὺ τούτων ἀμφοτέρων, ὧν ἂν εἰή καὶ ὁ Ἔρωσ.

ἔστιν γὰρ δὴ τῶν καλλίστων ἡ σοφία, Ἔρωσ δ’ ἐστὶν ἔρωσ περὶ τὸ καλόν, ὥστε ἀναγκαῖον ἔρωτα φιλόσοφον εἶναι, φιλόσοφον δὲ ὄντα μεταξὺ εἶναι σοφοῦ καὶ ἀμαθοῦσ. αἰτία δὲ αὐτῷ καὶ τούτων ἡ γένεσισ· πατρὸσ μὲν γὰρ σοφοῦ ἐστι καὶ εὐπόρου, μητρὸσ δὲ οὐ σοφῆσ καὶ ἀπόρου. ἡ μὲν οὖν φύσισ τοῦ δαίμονοσ, ὦ φίλε Σώκρατεσ, αὕτη· ὃν δὲ σὺ ᾠήθησ ἔρωτα εἶναι, θαυμαστὸν οὐδὲν ἔπαθεσ. ᾠήθησ δέ, ὡσ ἐμοὶ δοκεῖ τεκμαιρομένῃ ἐξ ὧν σὺ λέγεισ, τὸ ἐρώμενον ἔρωτα εἶναι, οὐ τὸ ἐρῶν·

διὰ ταῦτά σοι οἶμαι πάγκαλοσ ἐφαίνετο ὁ Ἔρωσ. καὶ γὰρ ἔστι τὸ ἐραστὸν τὸ τῷ ὄντι καλὸν καὶ ἁβρὸν καὶ τέλεον καὶ μακαριστόν· τὸ δέ γε ἐρῶν ἄλλην ἰδέαν τοιαύτην ἔχον, οἱάν ἐγὼ διῆλθον. καὶ ἐγὼ εἶπον, εἰε͂ν δή, ὦ ξένη, καλῶσ γὰρ λέγεισ·

τοιοῦτοσ ὢν ὁ Ἔρωσ τίνα χρείαν ἔχει τοῖσ ἀνθρώποισ; τοῦτο δὴ μετὰ ταῦτ’, ἔφη, ὦ Σώκρατεσ, πειράσομαί σε διδάξαι.

ἔστι μὲν γὰρ δὴ τοιοῦτοσ καὶ οὕτω γεγονὼσ ὁ Ἔρωσ, ἔστι δὲ τῶν καλῶν, ὡσ σὺ φῄσ. εἰ δέ τισ ἡμᾶσ ἔροιτο· τί τῶν καλῶν ἐστιν ὁ Ἔρωσ, ὦ Σώκρατέσ τε καὶ Διοτίμα; ὧδε δὲ σαφέστερον· ἐρᾷ ὁ ἐρῶν τῶν καλῶν· τί ἐρᾷ; καὶ ἐγὼ εἶπον ὅτι γενέσθαι αὑτῷ.

ἀλλ’ ἔτι ποθεῖ, ἔφη, ἡ ἀπόκρισισ ἐρώτησιν τοιάνδε·

τί ἔσται ἐκείνῳ ᾧ ἂν γένηται τὰ καλά; οὐ πάνυ ἔφην ἔτι ἔχειν ἐγὼ πρὸσ ταύτην τὴν ἐρώτησιν προχείρωσ ἀποκρίνασθαι.

ἀλλ’, ἔφη, ὥσπερ ἂν εἴ τισ μεταβαλὼν ἀντὶ τοῦ καλοῦ τῷ ἀγαθῷ χρώμενοσ πυνθάνοιτο·

φέρε, ὦ Σώκρατεσ, ἐρᾷ ὁ ἐρῶν τῶν ἀγαθῶν· τί ἐρᾷ; γενέσθαι, ἦν δ’ ἐγώ, αὑτῷ.

καὶ τί ἔσται ἐκείνῳ ᾧ ἂν γένηται τἀγαθά;

τοῦτ’ εὐπορώτερον, ἦν δ’ ἐγώ, ἔχω ἀποκρίνασθαι, ὅτι εὐδαίμων ἔσται.

κτήσει γάρ, ἔφη, ἀγαθῶν οἱ εὐδαίμονεσ εὐδαίμονεσ, καὶ οὐκέτι προσδεῖ ἐρέσθαι ἵνα τί δὲ βούλεται εὐδαίμων εἶναι ὁ βουλόμενοσ;

ἀλλὰ τέλοσ δοκεῖ ἔχειν ἡ ἀπόκρισισ. ἀληθῆ λέγεισ, εἶπον ἐγώ.

ταύτην δὴ τὴν βούλησιν καὶ τὸν ἔρωτα τοῦτον πότερα κοινὸν οἰεί εἶναι πάντων ἀνθρώπων, καὶ πάντασ τἀγαθὰ βούλεσθαι αὑτοῖσ εἶναι ἀεί, ἢ πῶσ λέγεισ;

οὕτωσ, ἦν δ’ ἐγώ·

κοινὸν εἶναι πάντων. εἴπερ γε πάντεσ τῶν αὐτῶν ἐρῶσι καὶ ἀεί, ἀλλά τινάσ φαμεν ἐρᾶν, τοὺσ δ’ οὔ;

θαυμάζω, ἦν δ’ ἐγώ, καὶ αὐτόσ.

ἀλλὰ μὴ θαύμαζ’, ἔφη·

ἀφελόντεσ γὰρ ἄρα τοῦ ἔρωτόσ τι εἶδοσ ὀνομάζομεν, τὸ τοῦ ὅλου ἐπιτιθέντεσ ὄνομα, ἔρωτα, τὰ δὲ ἄλλα ἄλλοισ καταχρώμεθα ὀνόμασιν. ὥσπερ τί;

ἦν δ’ ἐγώ. ὥσπερ τόδε.

οἶσθ’ ὅτι ποίησίσ ἐστί τι πολύ· ποίησισ, ὥστε καὶ αἱ ὑπὸ πάσαισ ταῖσ τέχναισ ἐργασίαι ποιήσεισ εἰσὶ καὶ οἱ τούτων δημιουργοὶ πάντεσ ποιηταί.

ἀληθῆ λέγεισ.

ἀλλ’ ὅμωσ, ἦ δ’ ἥ, οἶσθ’ ὅτι οὐ καλοῦνται ποιηταὶ ἀλλὰ ἄλλα ἔχουσιν ὀνόματα, ἀπὸ δὲ πάσησ τῆσ ποιήσεωσ ἓν μόριον ἀφορισθὲν τὸ περὶ τὴν μουσικὴν καὶ τὰ μέτρα τῷ τοῦ ὅλου ὀνόματι προσαγορεύεται.

ποίησισ γὰρ τοῦτο μόνον καλεῖται, καὶ οἱ ἔχοντεσ τοῦτο τὸ μόριον τῆσ ποιήσεωσ ποιηταί. ἀληθῆ λέγεισ, ἔφην.

οὕτω τοίνυν καὶ περὶ τὸν ἔρωτα.

τὸ μὲν κεφάλαιόν ἐστι πᾶσα ἡ τῶν ἀγαθῶν ἐπιθυμία καὶ τοῦ εὐδαιμονεῖν ὁ μέγιστόσ τε καὶ δολερὸσ ἔρωσ παντί· ἀλλ’ οἱ μὲν ἄλλῃ τρεπόμενοι πολλαχῇ ἐπ’ αὐτόν, ἢ κατὰ χρηματισμὸν ἢ κατὰ φιλογυμναστίαν ἢ κατὰ φιλοσοφίαν, οὔτε ἐρᾶν καλοῦνται οὔτε ἐρασταί, οἱ δὲ κατὰ ἕν τι εἶδοσ ἰόντεσ τε καὶ ἐσπουδακότεσ τὸ τοῦ ὅλου ὄνομα ἴσχουσιν, ἔρωτά τε καὶ ἐρᾶν καὶ ἐρασταί. κινδυνεύεισ ἀληθῆ, ἔφην ἐγώ, λέγειν.

καὶ λέγεται μέν γέ τισ, ἔφη, λόγοσ, ὡσ οἳ ἂν τὸ ἥμισυ ἑαυτῶν ζητῶσιν, οὗτοι ἐρῶσιν·

ὁ δ’ ἐμὸσ λόγοσ οὔτε ἡμίσεόσ φησιν εἶναι τὸν ἔρωτα οὔτε ὅλου, ἐὰν μὴ τυγχάνῃ γέ που, ὦ ἑταῖρε, ἀγαθὸν ὄν, ἐπεὶ αὑτῶν γε καὶ πόδασ καὶ χεῖρασ ἐθέλουσιν ἀποτέμνεσθαι οἱ ἄνθρωποι, ἐὰν αὐτοῖσ δοκῇ τὰ ἑαυτῶν πονηρὰ εἶναι.

οὐ γὰρ τὸ ἑαυτῶν οἶμαι ἕκαστοι ἀσπάζονται, εἰ μὴ εἴ τισ τὸ μὲν ἀγαθὸν οἰκεῖον καλεῖ καὶ ἑαυτοῦ, τὸ δὲ κακὸν ἀλλότριον· ἐρῶσιν ἅνθρωποι ἢ τοῦ ἀγαθοῦ.

ἢ σοὶ δοκοῦσιν; μὰ Δί’ οὐκ ἔμοιγε, ἦν δ’ ἐγώ.

ἆρ’ οὖν, ἦ δ’ ἥ, οὕτωσ ἁπλοῦν ἐστι λέγειν ὅτι οἱ ἄνθρωποι τἀγαθοῦ ἐρῶσιν;

ναί, ἔφην.

τί δέ;

οὐ προσθετέον, ἔφη, ὅτι καὶ εἶναι τὸ ἀγαθὸν αὑτοῖσ ἐρῶσιν; προσθετέον.

ἆρ’ οὖν, ἔφη, καὶ οὐ μόνον εἶναι, ἀλλὰ καὶ ἀεὶ εἶναι;

καὶ τοῦτο προσθετέον.

ἔστιν ἄρα συλλήβδην, ἔφη, ὁ ἔρωσ τοῦ τὸ ἀγαθὸν αὑτῷ εἶναι ἀεί.

ἀληθέστατα, ἔφην ἐγώ, λέγεισ.

ὅτε δὴ τοῦτο ὁ ἔρωσ ἐστὶν ἀεί, ἦ δ’ ἥ, τῶν τίνα τρόπον διωκόντων αὐτὸ καὶ ἐν τίνι πράξει ἡ σπουδὴ καὶ ἡ σύντασισ ἔρωσ ἂν καλοῖτο;

τί τοῦτο τυγχάνει ὂν τὸ ἔργον; ἔχεισ εἰπεῖν; οὐ μεντἂν σέ, ἔφην ἐγώ, ὦ Διοτίμα, ἐθαύμαζον ἐπὶ σοφίᾳ καὶ ἐφοίτων παρὰ σὲ αὐτὰ ταῦτα μαθησόμενοσ.

ἀλλὰ ἐγώ σοι, ἔφη, ἐρῶ.

ἔστι γὰρ τοῦτο τόκοσ ἐν καλῷ καὶ κατὰ τὸ σῶμα καὶ κατὰ τὴν ψυχήν. μαντείασ, ἦν δ’ ἐγώ, δεῖται ὅτι ποτε λέγεισ, καὶ οὐ μανθάνω.

ἀλλ’ ἐγώ, ἦ δ’ ἥ, σαφέστερον ἐρῶ.

κυοῦσιν γάρ, ἔφη, ὦ Σώκρατεσ, πάντεσ ἄνθρωποι καὶ κατὰ τὸ σῶμα καὶ κατὰ τὴν ψυχήν, καὶ ἐπειδὰν ἔν τινι ἡλικίᾳ γένωνται, τίκτειν ἐπιθυμεῖ ἡμῶν ἡ φύσισ. τίκτειν δὲ ἐν μὲν αἰσχρῷ οὐ δύναται, ἐν δὲ τῷ καλῷ. ἡ γὰρ ἀνδρὸσ καὶ γυναικὸσ συνουσία τόκοσ ἐστίν. ἔστι δὲ τοῦτο θεῖον τὸ πρᾶγμα, καὶ τοῦτο ἐν θνητῷ ὄντι τῷ ζῴῳ ἀθάνατον ἔνεστιν, ἡ κύησισ καὶ ἡ γέννησισ. τὰ δὲ ἐν τῷ ἀναρμόστῳ ἀδύνατον γενέσθαι. ἀνάρμοστον δ’ ἐστὶ τὸ αἰσχρὸν παντὶ τῷ θείῳ, τὸ δὲ καλὸν ἁρμόττον.

Μοῖρα οὖν καὶ Εἰλείθυια ἡ Καλλονή ἐστι τῇ γενέσει. διὰ ταῦτα ὅταν μὲν καλῷ προσπελάζῃ τὸ κυοῦν, ἵλεών τε γίγνεται καὶ εὐφραινόμενον διαχεῖται καὶ τίκτει τε καὶ γεννᾷ· ὅταν δὲ αἰσχρῷ, σκυθρωπόν τε καὶ λυπούμενον συσπειρᾶται καὶ ἀποτρέπεται καὶ ἀνείλλεται καὶ οὐ γεννᾷ, ἀλλὰ ἴσχον τὸ κύημα χαλεπῶσ φέρει. ὅθεν δὴ τῷ κυοῦντί τε καὶ ἤδη σπαργῶντι πολλὴ ἡ πτοίησισ γέγονε περὶ τὸ καλὸν διὰ τὸ μεγάλησ ὠδῖνοσ ἀπολύειν τὸν ἔχοντα. ἔστιν γάρ, ὦ Σώκρατεσ, ἔφη, οὐ τοῦ καλοῦ ὁ ἔρωσ, ὡσ σὺ οἰεί.

ἀλλὰ τί μήν;

τῆσ γεννήσεωσ καὶ τοῦ τόκου ἐν τῷ καλῷ.

εἰε͂ν, ἦν δ’ ἐγώ.

πάνυ μὲν οὖν, ἔφη.

τί δὴ οὖν τῆσ γεννήσεωσ; ὅτι ἀειγενέσ ἐστι καὶ ἀθάνατον ὡσ θνητῷ ἡ γέννησισ. δὲ ἀναγκαῖον ἐπιθυμεῖν μετὰ ἀγαθοῦ ἐκ τῶν ὡμολογημένων, εἴπερ τοῦ ἀγαθοῦ ἑαυτῷ εἶναι ἀεὶ ἔρωσ ἐστίν.

ἀναγκαῖον δὴ ἐκ τούτου τοῦ λόγου καὶ τῆσ ἀθανασίασ τὸν ἔρωτα εἶναι. ταῦτά τε οὖν πάντα ἐδίδασκέ με, ὁπότε περὶ τῶν ἐρωτικῶν λόγουσ ποιοῖτο, καί ποτε ἤρετο τί οἰεί, ὦ Σώκρατεσ, αἴτιον εἶναι τούτου τοῦ ἔρωτοσ καὶ τῆσ ἐπιθυμίασ;

ἢ οὐκ αἰσθάνῃ ὡσ δεινῶσ διατίθεται πάντα τὰ θηρία ἐπειδὰν γεννᾶν ἐπιθυμήσῃ, καὶ τὰ πεζὰ καὶ τὰ πτηνά, νοσοῦντά τε πάντα καὶ ἐρωτικῶσ διατιθέμενα, πρῶτον μὲν περὶ τὸ συμμιγῆναι ἀλλήλοισ, ἔπειτα περὶ τὴν τροφὴν τοῦ γενομένου, καὶ ἕτοιμά ἐστιν ὑπὲρ τούτων καὶ διαμάχεσθαι τὰ ἀσθενέστατα τοῖσ ἰσχυροτάτοισ καὶ ὑπεραποθνῄσκειν, καὶ αὐτὰ τῷ λιμῷ παρατεινόμενα ὥστ’ ἐκεῖνα ἐκτρέφειν, καὶ ἄλλο πᾶν ποιοῦντα. τοὺσ μὲν γὰρ ἀνθρώπουσ, ἔφη, οἰοίτ’ ἄν τισ ἐκ λογισμοῦ ταῦτα ποιεῖν·

τὰ δὲ θηρία τίσ αἰτία οὕτωσ ἐρωτικῶσ διατίθεσθαι; ἔχεισ λέγειν;

καὶ ἐγὼ αὖ ἔλεγον ὅτι οὐκ εἰδείην·

ἣ δ’ εἶπεν, Διανοῇ οὖν δεινόσ ποτε γενήσεσθαι τὰ ἐρωτικά, ἐὰν ταῦτα μὴ ἐννοῇσ; ἀλλὰ διὰ ταῦτά τοι, ὦ Διοτίμα, ὅπερ νυνδὴ εἶπον, παρὰ σὲ ἥκω, γνοὺσ ὅτι διδασκάλων δέομαι.

ἀλλά μοι λέγε καὶ τούτων τὴν αἰτίαν καὶ τῶν ἄλλων τῶν περὶ τὰ ἐρωτικά. εἰ τοίνυν, ἔφη, πιστεύεισ ἐκείνου εἶναι φύσει τὸν ἔρωτα, οὗ πολλάκισ ὡμολογήκαμεν, μὴ θαύμαζε.

ἐνταῦθα γὰρ τὸν αὐτὸν ἐκείνῳ λόγον ἡ θνητὴ φύσισ ζητεῖ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀεί τε εἶναι καὶ ἀθάνατοσ. δύναται δὲ ταύτῃ μόνον, τῇ γενέσει, ὅτι ἀεὶ καταλείπει ἕτερον νέον ἀντὶ τοῦ παλαιοῦ, ἐπεὶ καὶ ἐν ᾧ ἓν ἕκαστον τῶν ζῴων ζῆν καλεῖται καὶ εἶναι τὸ αὐτό ‐ οἱο͂ν ἐκ παιδαρίου ὁ αὐτὸσ λέγεται ἑώσ ἂν πρεσβύτησ γένηται·

οὗτοσ μέντοι οὐδέποτε τὰ αὐτὰ ἔχων ἐν αὑτῷ ὅμωσ ὁ αὐτὸσ καλεῖται, ἀλλὰ νέοσ ἀεὶ γιγνόμενοσ, τὰ δὲ ἀπολλύσ, καὶ κατὰ τὰσ τρίχασ καὶ σάρκα καὶ ὀστᾶ καὶ αἷμα καὶ σύμπαν τὸ σῶμα. καὶ μὴ ὅτι κατὰ τὸ σῶμα, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ψυχὴν οἱ τρόποι, τὰ ἤθη, δόξαι, ἐπιθυμίαι, ἡδοναί, λῦπαι, φόβοι, τούτων ἕκαστα οὐδέποτε τὰ αὐτὰ πάρεστιν ἑκάστῳ, ἀλλὰ τὰ μὲν γίγνεται, τὰ δὲ ἀπόλλυται.

πολὺ δὲ τούτων ἀτοπώτερον ἔτι, ὅτι καὶ αἱ ἐπιστῆμαι μὴ ὅτι αἱ μὲν γίγνονται, αἱ δὲ ἀπόλλυνται ἡμῖν, καὶ οὐδέποτε οἱ αὐτοί ἐσμεν οὐδὲ κατὰ τὰσ ἐπιστήμασ, ἀλλὰ καὶ μία ἑκάστη τῶν ἐπιστημῶν ταὐτὸν πάσχει. ὃ γὰρ καλεῖται μελετᾶν, ὡσ ἐξιούσησ ἐστὶ τῆσ ἐπιστήμησ·

λήθη γὰρ ἐπιστήμησ ἔξοδοσ, μελέτη δὲ πάλιν καινὴν ἐμποιοῦσα ἀντὶ τῆσ ἀπιούσησ μνήμην σῴζει τὴν ἐπιστήμην, ὥστε τὴν αὐτὴν δοκεῖν εἶναι. τούτῳ γὰρ τῷ τρόπῳ πᾶν τὸ θνητὸν σῴζεται, οὐ τῷ παντάπασιν τὸ αὐτὸ ἀεὶ εἶναι ὥσπερ τὸ θεῖον, ἀλλὰ τῷ τὸ ἀπιὸν καὶ παλαιούμενον ἕτερον νέον ἐγκαταλείπειν οἱο͂ν αὐτὸ ἦν. ταύτῃ τῇ μηχανῇ, ὦ Σώκρατεσ, ἔφη, θνητὸν ἀθανασίασ μετέχει, καὶ σῶμα καὶ τἆλλα πάντα· ἀθάνατον δὲ ἄλλῃ.

μὴ οὖν θαύμαζε εἰ τὸ αὑτοῦ ἀποβλάστημα φύσει πᾶν τιμᾷ· ἀθανασίασ γὰρ χάριν παντὶ αὕτη ἡ σπουδὴ καὶ ὁ ἔρωσ ἕπεται. καὶ ἐγὼ ἀκούσασ τὸν λόγον ἐθαύμασά τε καὶ εἶπον εἰε͂ν, ἦν δ’ ἐγώ, ὦ σοφωτάτη Διοτίμα, ταῦτα ὡσ ἀληθῶσ οὕτωσ ἔχει;

καὶ ἥ, ὥσπερ οἱ τέλεοι σοφισταί, εὖ ἴσθι, ἔφη, ὦ Σώκρατεσ·

ἐπεί γε καὶ τῶν ἀνθρώπων εἰ ἐθέλεισ εἰσ τὴν φιλοτιμίαν βλέψαι, θαυμάζοισ ἂν τῆσ ἀλογίασ περὶ ἃ ἐγὼ εἴρηκα εἰ μὴ ἐννοεῖσ, ἐνθυμηθεὶσ ὡσ δεινῶσ διάκεινται ἔρωτι τοῦ ὀνομαστοὶ γενέσθαι καὶ κλέοσ ἐσ τὸν ἀεὶ χρόνον ἀθάνατον καταθέσθαι, καὶ ὑπὲρ τούτου κινδύνουσ τε κινδυνεύειν ἕτοιμοί εἰσι πάντασ ἔτι μᾶλλον ἢ ὑπὲρ τῶν παίδων, καὶ χρήματα ἀναλίσκειν καὶ πόνουσ πονεῖν οὑστινασοῦν καὶ ὑπεραποθνῄσκειν. ἐπεὶ οἰεί σύ, ἔφη, Ἄλκηστιν ὑπὲρ Ἀδμήτου ἀποθανεῖν ἄν, ἢ Ἀχιλλέα Πατρόκλῳ ἐπαποθανεῖν, ἢ προαποθανεῖν τὸν ὑμέτερον Κόδρον ὑπὲρ τῆσ βασιλείασ τῶν παίδων, μὴ οἰομένουσ ἀθάνατον μνήμην ἀρετῆσ πέρι ἑαυτῶν ἔσεσθαι, ἣν νῦν ἡμεῖσ ἔχομεν;

πολλοῦ γε δεῖ, ἔφη, ἀλλ’ οἶμαι ὑπὲρ ἀρετῆσ ἀθανάτου καὶ τοιαύτησ δόξησ εὐκλεοῦσ πάντεσ πάντα ποιοῦσιν, ὅσῳ ἂν ἀμείνουσ ὦσι, τοσούτῳ μᾶλλον· τοῦ γὰρ ἀθανάτου ἐρῶσιν.

οἱ μὲν οὖν ἐγκύμονεσ, ἔφη, κατὰ τὰ σώματα ὄντεσ πρὸσ τὰσ γυναῖκασ μᾶλλον τρέπονται καὶ ταύτῃ ἐρωτικοί εἰσιν, διὰ παιδογονίασ ἀθανασίαν καὶ μνήμην καὶ εὐδαιμονίαν, ὡσ οἰόνται, αὑτοῖσ εἰσ τὸν ἔπειτα χρόνον πάντα ποριζόμενοι· οἱ δὲ κατὰ τὴν ψυχήν ‐ εἰσὶ γὰρ οὖν, ἔφη, οἳ ἐν ταῖσ ψυχαῖσ κυοῦσιν ἔτι μᾶλλον ἢ ἐν τοῖσ σώμασιν, ἃ ψυχῇ προσήκει καὶ κυῆσαι καὶ τεκεῖν· τί οὖν προσήκει;

φρόνησίν τε καὶ τὴν ἄλλην ἀρετήν ‐ ὧν δή εἰσι καὶ οἱ ποιηταὶ πάντεσ γεννήτορεσ καὶ τῶν δημιουργῶν ὅσοι λέγονται εὑρετικοὶ εἶναι· πολὺ δὲ μεγίστη, ἔφη, καὶ καλλίστη τῆσ φρονήσεωσ ἡ περὶ τὰ τῶν πόλεών τε καὶ οἰκήσεων διακόσμησισ, ᾗ δὴ ὄνομά ἐστι σωφροσύνη τε καὶ δικαιοσύνη ‐ τούτων δ’ αὖ ὅταν τισ ἐκ νέου ἐγκύμων ᾖ τὴν ψυχήν, ᾔθεοσ ὢν καὶ ἡκούσησ τῆσ ἡλικίασ, τίκτειν τε καὶ γεννᾶν ἤδη ἐπιθυμῇ, ζητεῖ δὴ οἶμαι καὶ οὗτοσ περιιὼν τὸ καλὸν ἐν ᾧ ἂν γεννήσειεν· ἐν τῷ γὰρ αἰσχρῷ οὐδέποτε γεννήσει.

τά τε οὖν σώματα τὰ καλὰ μᾶλλον ἢ τὰ αἰσχρὰ ἀσπάζεται ἅτε κυῶν, καὶ ἂν ἐντύχῃ ψυχῇ καλῇ καὶ γενναίᾳ καὶ εὐφυεῖ, πάνυ δὴ ἀσπάζεται τὸ συναμφότερον, καὶ πρὸσ τοῦτον τὸν ἄνθρωπον εὐθὺσ εὐπορεῖ λόγων περὶ ἀρετῆσ καὶ περὶ οἱο͂ν χρὴ εἶναι τὸν ἄνδρα τὸν ἀγαθὸν καὶ ἃ ἐπιτηδεύειν, καὶ ἐπιχειρεῖ παιδεύειν. ἁπτόμενοσ γὰρ οἶμαι τοῦ καλοῦ καὶ ὁμιλῶν αὐτῷ, ἃ πάλαι ἐκύει τίκτει καὶ γεννᾷ, καὶ παρὼν καὶ ἀπὼν μεμνημένοσ, καὶ τὸ γεννηθὲν συνεκτρέφει κοινῇ μετ’ ἐκείνου, ὥστε πολὺ μείζω κοινωνίαν τῆσ τῶν παίδων πρὸσ ἀλλήλουσ οἱ τοιοῦτοι ἴσχουσι καὶ φιλίαν βεβαιοτέραν, ἅτε καλλιόνων καὶ ἀθανατωτέρων παίδων κεκοινωνηκότεσ.

καὶ πᾶσ ἂν δέξαιτο ἑαυτῷ τοιούτουσ παῖδασ μᾶλλον γεγονέναι ἢ τοὺσ ἀνθρωπίνουσ, καὶ εἰσ Ὅμηρον ἀποβλέψασ καὶ Ἡσίοδον καὶ τοὺσ ἄλλουσ ποιητὰσ τοὺσ ἀγαθοὺσ ζηλῶν, οἱᾶ ἔκγονα ἑαυτῶν καταλείπουσιν, ἃ ἐκείνοισ ἀθάνατον κλέοσ καὶ μνήμην παρέχεται αὐτὰ τοιαῦτα ὄντα· εἰ δὲ βούλει, ἔφη, οἱούσ Λυκοῦργοσ παῖδασ κατελίπετο ἐν Λακεδαίμονι σωτῆρασ τῆσ Λακεδαίμονοσ καὶ ὡσ ἔποσ εἰπεῖν τῆσ Ἑλλάδοσ.

τίμιοσ δὲ παρ’ ὑμῖν καὶ Σόλων διὰ τὴν τῶν νόμων γέννησιν, καὶ ἄλλοι ἄλλοθι πολλαχοῦ ἄνδρεσ, καὶ ἐν Ἕλλησι καὶ ἐν βαρβάροισ, πολλὰ καὶ καλὰ ἀποφηνάμενοι ἔργα, γεννήσαντεσ παντοίαν ἀρετήν· ὧν καὶ ἱερὰ πολλὰ ἤδη γέγονε διὰ τοὺσ τοιούτουσ παῖδασ, διὰ δὲ τοὺσ ἀνθρωπίνουσ οὐδενόσ πω.

ταῦτα μὲν οὖν τὰ ἐρωτικὰ ἴσωσ, ὦ Σώκρατεσ, κἂν σὺ μυηθείησ·

τὰ δὲ τέλεα καὶ ἐποπτικά, ὧν ἕνεκα καὶ ταῦτα ἔστιν, ἐάν τισ ὀρθῶσ μετίῃ, οὐκ οἶδ’ εἰ οἱο͂́σ τ’ ἂν εἰήσ.

ἐρῶ μὲν οὖν, ἔφη, ἐγὼ καὶ προθυμίασ οὐδὲν ἀπολείψω· πειρῶ δὲ ἕπεσθαι, ἂν οἱο͂́σ τε ᾖσ. δεῖ γάρ, ἔφη, τὸν ὀρθῶσ ἰόντα ἐπὶ τοῦτο τὸ πρᾶγμα ἄρχεσθαι μὲν νέον ὄντα ἰέναι ἐπὶ τὰ καλὰ σώματα, καὶ πρῶτον μέν, ἐὰν ὀρθῶσ ἡγῆται ὁ ἡγούμενοσ, ἑνὸσ αὐτὸν σώματοσ ἐρᾶν καὶ ἐνταῦθα γεννᾶν λόγουσ καλούσ, ἔπειτα δὲ αὐτὸν κατανοῆσαι ὅτι τὸ κάλλοσ τὸ ἐπὶ ὁτῳοῦν σώματι τῷ ἐπὶ ἑτέρῳ σώματι ἀδελφόν ἐστι, καὶ εἰ δεῖ διώκειν τὸ ἐπ’ εἴδει καλόν, πολλὴ ἄνοια μὴ οὐχ ἕν τε καὶ ταὐτὸν ἡγεῖσθαι τὸ ἐπὶ πᾶσιν τοῖσ σώμασι κάλλοσ· τοῦτο δ’ ἐννοήσαντα καταστῆναι πάντων τῶν καλῶν σωμάτων ἐραστήν, ἑνὸσ δὲ τὸ σφόδρα τοῦτο χαλάσαι καταφρονήσαντα καὶ σμικρὸν ἡγησάμενον·

μετὰ δὲ ταῦτα τὸ ἐν ταῖσ ψυχαῖσ κάλλοσ τιμιώτερον ἡγήσασθαι τοῦ ἐν τῷ σώματι, ὥστε καὶ ἐὰν ἐπιεικὴσ ὢν τὴν ψυχήν τισ κἂν σμικρὸν ἄνθοσ ἔχῃ, ἐξαρκεῖν αὐτῷ καὶ ἐρᾶν καὶ κήδεσθαι καὶ τίκτειν λόγουσ τοιούτουσ καὶ ζητεῖν, οἵτινεσ ποιήσουσι βελτίουσ τοὺσ νέουσ, ἵνα ἀναγκασθῇ αὖ θεάσασθαι τὸ ἐν τοῖσ ἐπιτηδεύμασι καὶ τοῖσ νόμοισ καλὸν καὶ τοῦτ’ ἰδεῖν ὅτι πᾶν αὐτὸ αὑτῷ συγγενέσ ἐστιν, ἵνα τὸ περὶ τὸ σῶμα καλὸν σμικρόν τι ἡγήσηται εἶναι· πολὺ ἤδη τὸ καλὸν μηκέτι τὸ παρ’ ἑνί, ὥσπερ οἰκέτησ, ἀγαπῶν παιδαρίου κάλλοσ ἢ ἀνθρώπου τινὸσ ἢ ἐπιτηδεύματοσ ἑνόσ, δουλεύων φαῦλοσ ᾖ καὶ σμικρολόγοσ, ἀλλ’ ἐπὶ τὸ πολὺ πέλαγοσ τετραμμένοσ τοῦ καλοῦ καὶ θεωρῶν πολλοὺσ καὶ καλοὺσ λόγουσ καὶ μεγαλοπρεπεῖσ τίκτῃ καὶ διανοήματα ἐν φιλοσοφίᾳ ἀφθόνῳ, ἑώσ ἂν ἐνταῦθα ῥωσθεὶσ καὶ αὐξηθεὶσ κατίδῃ τινὰ ἐπιστήμην μίαν τοιαύτην, ἥ ἐστι καλοῦ τοιοῦδε.

πειρῶ δέ μοι, ἔφη, τὸν νοῦν προσέχειν ὡσ οἱο͂́ν τε μάλιστα.

ὃσ γὰρ ἂν μέχρι ἐνταῦθα πρὸσ τὰ ἐρωτικὰ παιδαγωγηθῇ, θεώμενοσ ἐφεξῆσ τε καὶ ὀρθῶσ τὰ καλά, πρὸσ τέλοσ ἤδη ἰὼν τῶν ἐρωτικῶν ἐξαίφνησ κατόψεταί τι θαυμαστὸν τὴν φύσιν καλόν, τοῦτο ἐκεῖνο, ὦ Σώκρατεσ, οὗ δὴ ἕνεκεν καὶ οἱ ἔμπροσθεν πάντεσ πόνοι ἦσαν, πρῶτον μὲν ἀεὶ ὂν καὶ οὔτε γιγνόμενον οὔτε ἀπολλύμενον, οὔτε αὐξανόμενον οὔτε φθίνον, ἔπειτα οὐ τῇ μὲν καλόν, τῇ δ’ αἰσχρόν, οὐδὲ τοτὲ μέν, τοτὲ δὲ οὔ, οὐδὲ πρὸσ μὲν τὸ καλόν, πρὸσ δὲ τὸ αἰσχρόν, οὐδ’ ἔνθα μὲν καλόν, ἔνθα δὲ αἰσχρόν, ὡσ τισὶ μὲν ὂν καλόν, τισὶ δὲ αἰσχρόν· οὐδ’ αὖ φαντασθήσεται αὐτῷ τὸ καλὸν οἱο͂ν πρόσωπόν τι οὐδὲ χεῖρεσ οὐδὲ ἄλλο οὐδὲν ὧν σῶμα μετέχει, οὐδέ τισ λόγοσ οὐδέ τισ ἐπιστήμη, οὐδέ που ὂν ἐν ἑτέρῳ τινι, οἱο͂ν ἐν ζῴῳ ἢ ἐν γῇ ἢ ἐν οὐρανῷ ἢ ἔν τῳ ἄλλῳ, ἀλλ’ αὐτὸ καθ’ αὑτὸ μεθ’ αὑτοῦ μονοειδὲσ ἀεὶ ὄν, τὰ δὲ ἄλλα πάντα καλὰ ἐκείνου μετέχοντα τρόπον τινὰ τοιοῦτον, οἱο͂ν γιγνομένων τε τῶν ἄλλων καὶ ἀπολλυμένων μηδὲν ἐκεῖνο μήτε τι πλέον μήτε ἔλαττον γίγνεσθαι μηδὲ πάσχειν μηδέν.

ὅταν δή τισ ἀπὸ τῶνδε διὰ τὸ ὀρθῶσ παιδεραστεῖν ἐπανιὼν ἐκεῖνο τὸ καλὸν ἄρχηται καθορᾶν, σχεδὸν ἄν τι ἅπτοιτο τοῦ τέλουσ. τὰ ἐρωτικὰ ἰέναι ἢ ὑπ’ ἄλλου ἄγεσθαι, ἀρχόμενον ἀπὸ τῶνδε τῶν καλῶν ἐκείνου ἕνεκα τοῦ καλοῦ ἀεὶ ἐπανιέναι, ὥσπερ ἐπαναβασμοῖσ χρώμενον, ἀπὸ ἑνὸσ ἐπὶ δύο καὶ ἀπὸ δυοῖν ἐπὶ πάντα τὰ καλὰ σώματα, καὶ ἀπὸ τῶν καλῶν σωμάτων ἐπὶ τὰ καλὰ ἐπιτηδεύματα, καὶ ἀπὸ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἐπὶ τὰ καλὰ μαθήματα, καὶ ἀπὸ τῶν μαθημάτων ἐπ’ ἐκεῖνο τὸ μάθημα τελευτῆσαι, ὅ ἐστιν οὐκ ἄλλου ἢ αὐτοῦ ἐκείνου τοῦ καλοῦ μάθημα, καὶ γνῷ αὐτὸ τελευτῶν ὃ ἔστι καλόν.

ἐνταῦθα τοῦ βίου, ὦ φίλε Σώκρατεσ, ἔφη ἡ Μαντινικὴ ξένη, εἴπερ που ἄλλοθι, βιωτὸν ἀνθρώπῳ, θεωμένῳ αὐτὸ τὸ καλόν. ὃ ἐάν ποτε ἴδῃσ, οὐ κατὰ χρυσίον τε καὶ ἐσθῆτα καὶ τοὺσ καλοὺσ παῖδάσ τε καὶ νεανίσκουσ δόξει σοι εἶναι, οὓσ νῦν ὁρῶν ἐκπέπληξαι καὶ ἕτοιμοσ εἶ καὶ σὺ καὶ ἄλλοι πολλοί, ὁρῶντεσ τὰ παιδικὰ καὶ συνόντεσ ἀεὶ αὐτοῖσ, εἴ πωσ οἱο͂́ν τ’ ἦν, μήτ’ ἐσθίειν μήτε πίνειν, ἀλλὰ θεᾶσθαι μόνον καὶ συνεῖναι. τί δῆτα, ἔφη, οἰόμεθα, εἴ τῳ γένοιτο αὐτὸ τὸ καλὸν ἰδεῖν εἰλικρινέσ, καθαρόν, ἄμεικτον, ἀλλὰ μὴ ἀνάπλεων σαρκῶν τε ἀνθρωπίνων καὶ χρωμάτων καὶ ἄλλησ πολλῆσ φλυαρίασ θνητῆσ, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ θεῖον καλὸν δύναιτο μονοειδὲσ κατιδεῖν;

ἆρ’ οἰεί, ἔφη, φαῦλον βίον γίγνεσθαι ἐκεῖσε βλέποντοσ ἀνθρώπου καὶ ἐκεῖνο ᾧ δεῖ θεωμένου καὶ συνόντοσ αὐτῷ;

ἢ οὐκ ἐνθυμῇ, ἔφη, ὅτι ἐνταῦθα αὐτῷ μοναχοῦ γενήσεται, ὁρῶντι ᾧ ὁρατὸν τὸ καλόν, τίκτειν οὐκ εἴδωλα ἀρετῆσ, ἅτε οὐκ εἰδώλου ἐφαπτομένῳ, ἀλλὰ ἀληθῆ, ἅτε τοῦ ἀληθοῦσ ἐφαπτομένῳ·

τεκόντι δὲ ἀρετὴν ἀληθῆ καὶ θρεψαμένῳ ὑπάρχει θεοφιλεῖ γενέσθαι, καὶ εἴπέρ τῳ ἄλλῳ ἀνθρώπων ἀθανάτῳ καὶ ἐκείνῳ; ταῦτα δή, ὦ Φαῖδρέ τε καὶ οἱ ἄλλοι, ἔφη μὲν Διοτίμα, πέπεισμαι δ’ ἐγώ·

πεπεισμένοσ δὲ πειρῶμαι καὶ τοὺσ ἄλλουσ πείθειν ὅτι τούτου τοῦ κτήματοσ τῇ ἀνθρωπείᾳ φύσει συνεργὸν ἀμείνω Ἔρωτοσ οὐκ ἄν τισ ῥᾳδίωσ λάβοι. διὸ δὴ ἔγωγέ φημι χρῆναι πάντα ἄνδρα τὸν ἔρωτα τιμᾶν, καὶ αὐτὸσ τιμῶ τὰ ἐρωτικὰ καὶ διαφερόντωσ ἀσκῶ, καὶ τοῖσ ἄλλοισ παρακελεύομαι, καὶ νῦν τε καὶ ἀεὶ ἐγκωμιάζω τὴν δύναμιν καὶ ἀνδρείαν τοῦ Ἔρωτοσ καθ’ ὅσον οἱο͂́σ τ’ εἰμί. οὖν τὸν λόγον, ὦ Φαῖδρε, εἰ μὲν βούλει, ὡσ ἐγκώμιον εἰσ ἔρωτα νόμισον εἰρῆσθαι, εἰ δέ, ὅτι καὶ ὅπῃ χαίρεισ ὀνομάζων, τοῦτο ὀνόμαζε.

εἰπόντοσ δὲ ταῦτα τοῦ Σωκράτουσ τοὺσ μὲν ἐπαινεῖν, τὸν δὲ Ἀριστοφάνη λέγειν τι ἐπιχειρεῖν, ὅτι ἐμνήσθη αὐτοῦ λέγων ὁ Σωκράτησ περὶ τοῦ λόγου·

καὶ ἐξαίφνησ τὴν αὔλειον θύραν κρουομένην πολὺν ψόφον παρασχεῖν ὡσ κωμαστῶν, καὶ αὐλητρίδοσ φωνὴν ἀκούειν. τὸν οὖν Ἀγάθωνα, παῖδεσ, φάναι, οὐ σκέψεσθε; καὶ ἐὰν μέν τισ τῶν ἐπιτηδείων ᾖ, καλεῖτε·

εἰ δὲ μή, λέγετε ὅτι οὐ πίνομεν ἀλλ’ ἀναπαυόμεθα ἤδη. καὶ οὐ πολὺ ὕστερον Ἀλκιβιάδου τὴν φωνὴν ἀκούειν ἐν τῇ αὐλῇ σφόδρα μεθύοντοσ καὶ μέγα βοῶντοσ, ἐρωτῶντοσ ὅπου Ἀγάθων καὶ κελεύοντοσ ἄγειν παρ’ Ἀγάθωνα.

ἄγειν οὖν αὐτὸν παρὰ σφᾶσ τήν τε αὐλητρίδα ὑπολαβοῦσαν καὶ ἄλλουσ τινὰσ τῶν ἀκολούθων, καὶ ἐπιστῆναι ἐπὶ τὰσ θύρασ ἐστεφανωμένον αὐτὸν κιττοῦ τέ τινι στεφάνῳ δασεῖ καὶ ἰών, καὶ ταινίασ ἔχοντα ἐπὶ τῆσ κεφαλῆσ πάνυ πολλάσ, καὶ εἰπεῖν· ἄνδρεσ, χαίρετε·

μεθύοντα ἄνδρα πάνυ σφόδρα δέξεσθε συμπότην, ἢ ἀπίωμεν ἀναδήσαντεσ μόνον Ἀγάθωνα, ἐφ’ ᾧπερ ἤλθομεν; ἐγὼ γάρ τοι, φάναι, χθὲσ μὲν οὐχ οἱο͂́σ τ’ ἐγενόμην ἀφικέσθαι, νῦν δὲ ἥκω ἐπὶ τῇ κεφαλῇ ἔχων τὰσ ταινίασ, ἵνα ἀπὸ τῆσ ἐμῆσ κεφαλῆσ τὴν τοῦ σοφωτάτου καὶ καλλίστου κεφαλὴν ἐὰν εἴπω οὑτωσὶ ἀναδήσω. ἆρα καταγελάσεσθέ μου ὡσ μεθύοντοσ; ἐγὼ δέ, κἂν ὑμεῖσ γελᾶτε, ὅμωσ εὖ οἶδ’ ὅτι ἀληθῆ λέγω. ἀλλά μοι λέγετε αὐτόθεν, ἐπὶ ῥητοῖσ εἰσίω ἢ μή;

συμπίεσθε ἢ οὔ; πάντασ οὖν ἀναθορυβῆσαι καὶ κελεύειν εἰσιέναι καὶ κατακλίνεσθαι, καὶ τὸν Ἀγάθωνα καλεῖν αὐτόν.

καὶ τὸν ἰέναι ἀγόμενον ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων, καὶ περιαιρούμενον ἅμα τὰσ ταινίασ ὡσ ἀναδήσοντα, ἐπίπροσθε τῶν ὀφθαλμῶν ἔχοντα οὐ κατιδεῖν τὸν Σωκράτη, ἀλλὰ καθίζεσθαι παρὰ τὸν Ἀγάθωνα ἐν μέσῳ Σωκράτουσ τε καὶ ἐκείνου· παραχωρῆσαι γὰρ τὸν Σωκράτη ὡσ ἐκεῖνον κατιδεῖν.

παρακαθεζόμενον δὲ αὐτὸν ἀσπάζεσθαί τε τὸν Ἀγάθωνα καὶ ἀναδεῖν. εἰπεῖν οὖν τὸν Ἀγάθωνα Ὑπολύετε, παῖδεσ, Ἀλκιβιάδην, ἵνα ἐκ τρίτων κατακέηται.

πάνυ γε, εἰπεῖν τὸν Ἀλκιβιάδην·

ἀλλὰ τίσ ἡμῖν ὅδε τρίτοσ συμπότησ; καὶ ἅμα μεταστρεφόμενον αὐτὸν ὁρᾶν τὸν Σωκράτη, ἰδόντα δὲ ἀναπηδῆσαι καὶ εἰπεῖν ὦ Ἡράκλεισ, τουτὶ τί ἦν; Σωκράτησ οὗτοσ; ἐλλοχῶν αὖ με ἐνταῦθα κατέκεισο, ὥσπερ εἰώθεισ ἐξαίφνησ ἀναφαίνεσθαι ὅπου ἐγὼ ᾤμην ἥκιστά σε ἔσεσθαι. καὶ νῦν τί ἥκεισ;

καὶ τί αὖ ἐνταῦθα κατεκλίνησ; ὡσ οὐ παρὰ Ἀριστοφάνει οὐδὲ εἴ τισ ἄλλοσ γελοῖοσ ἔστι τε καὶ βούλεται, ἀλλὰ διεμηχανήσω ὅπωσ παρὰ τῷ καλλίστῳ τῶν ἔνδον κατακείσῃ. καὶ τὸν Σωκράτη, Ἀγάθων, φάναι, ὁρ́α εἴ μοι ἐπαμύνεισ·

ὡσ ἐμοὶ ὁ τούτου ἔρωσ τοῦ ἀνθρώπου οὐ φαῦλον πρᾶγμα γέγονεν. ἀπ’ ἐκείνου γὰρ τοῦ χρόνου, ἀφ’ οὗ τούτου ἠράσθην, οὐκέτι ἔξεστίν μοι οὔτε προσβλέψαι οὔτε διαλεχθῆναι καλῷ οὐδ’ ἑνί, ἢ οὑτοσὶ ζηλοτυπῶν με καὶ φθονῶν θαυμαστὰ ἐργάζεται καὶ λοιδορεῖταί τε καὶ τὼ χεῖρε μόγισ ἀπέχεται. ὁρ́α οὖν μή τι καὶ νῦν ἐργάσηται, ἀλλὰ διάλλαξον ἡμᾶσ, ἢ ἐὰν ἐπιχειρῇ βιάζεσθαι, ἐπάμυνε, ὡσ ἐγὼ τὴν τούτου μανίαν τε καὶ φιλεραστίαν πάνυ ὀρρωδῶ.

ἀλλ’ οὐκ ἔστι, φάναι τὸν Ἀλκιβιάδην, ἐμοὶ καὶ σοὶ διαλλαγή.

ἀλλὰ τούτων μὲν εἰσ αὖθίσ σε τιμωρήσομαι· νῦν δέ μοι, Ἀγάθων, φάναι, μετάδοσ τῶν ταινιῶν, ἵνα ἀναδήσω καὶ τὴν τούτου ταυτηνὶ τὴν θαυμαστὴν κεφαλήν, καὶ μή μοι μέμφηται ὅτι σὲ μὲν ἀνέδησα, αὐτὸν δὲ νικῶντα ἐν λόγοισ πάντασ ἀνθρώπουσ, οὐ μόνον πρῴην ὥσπερ σύ, ἀλλ’ ἀεί, ἔπειτα οὐκ ἀνέδησα. καὶ ἅμ’ αὐτὸν λαβόντα τῶν ταινιῶν ἀναδεῖν τὸν Σωκράτη καὶ κατακλίνεσθαι.

ἐπειδὴ δὲ κατεκλίνη, εἰπεῖν·

εἰε͂ν δή, ἄνδρεσ· δοκεῖτε γάρ μοι νήφειν. οὐκ ἐπιτρεπτέον οὖν ὑμῖν, ἀλλὰ ποτέον· ὡμολόγηται γὰρ ταῦθ’ ἡμῖν. ἄρχοντα οὖν αἱροῦμαι τῆσ πόσεωσ, ἑώσ ἂν ὑμεῖσ ἱκανῶσ πίητε, ἐμαυτόν. ἀλλὰ φερέτω, Ἀγάθων, εἴ τι ἔστιν ἔκπωμα μέγα. μᾶλλον δὲ οὐδὲν δεῖ, ἀλλὰ φέρε, παῖ, φάναι, τὸν ψυκτῆρα ἐκεῖνον, ἰδόντα αὐτὸν πλέον ἢ ὀκτὼ κοτύλασ χωροῦντα. τοῦτον ἐμπλησάμενον πρῶτον μὲν αὐτὸν ἐκπιεῖν, ἔπειτα τῷ Σωκράτει κελεύειν ἐγχεῖν καὶ ἅμα εἰπεῖν·

πρὸσ μὲν Σωκράτη, ὦ ἄνδρεσ, τὸ σόφισμά μοι οὐδέν· ὁπόσον γὰρ ἂν κελεύῃ τισ, τοσοῦτον ἐκπιὼν οὐδὲν μᾶλλον μή ποτε μεθυσθῇ. τὸν μὲν οὖν Σωκράτη ἐγχέαντοσ τοῦ παιδὸσ πίνειν·

τὸν δ’ Ἐρυξίμαχον πῶσ οὖν, φάναι, ὦ Ἀλκιβιάδη, ποιοῦμεν; οὕτωσ οὔτε τι λέγομεν ἐπὶ τῇ κύλικι οὔτε τι ᾄδομεν, ἀλλ’ ἀτεχνῶσ ὥσπερ οἱ διψῶντεσ πιόμεθα;

τὸν οὖν Ἀλκιβιάδην εἰπεῖν ὦ Ἐρυξίμαχε, βέλτιστε βελτίστου πατρὸσ καὶ σωφρονεστάτου, χαῖρε.

καὶ γὰρ σύ, φάναι τὸν Ἐρυξίμαχον·

ἀλλὰ τί ποιῶμεν; ὅτι ἂν σὺ κελεύῃσ.

δεῖ γάρ σοι πείθεσθαι· ἰητρὸσ γὰρ ἀνὴρ πολλῶν ἀντάξιοσ ἄλλων· ἐπίταττε οὖν ὅτι βούλει. ἄκουσον δή, εἰπεῖν τὸν Ἐρυξίμαχον.

ἡμῖν πρὶν σὲ εἰσελθεῖν ἔδοξε χρῆναι ἐπὶ δεξιὰ ἕκαστον ἐν μέρει λόγον περὶ Ἔρωτοσ εἰπεῖν ὡσ δύναιτο κάλλιστον, καὶ ἐγκωμιάσαι. οἱ μὲν οὖν ἄλλοι πάντεσ ἡμεῖσ εἰρήκαμεν·

σὺ δ’ ἐπειδὴ οὐκ εἴρηκασ καὶ ἐκπέπωκασ, δίκαιοσ εἶ εἰπεῖν, εἰπὼν δὲ ἐπιτάξαι Σωκράτει ὅτι ἂν βούλῃ, καὶ τοῦτον τῷ ἐπὶ δεξιὰ καὶ οὕτω τοὺσ ἄλλουσ. ἀλλά, φάναι, ὦ Ἐρυξίμαχε, τὸν Ἀλκιβιάδην, καλῶσ μὲν λέγεισ, μεθύοντα δὲ ἄνδρα παρὰ νηφόντων λόγουσ παραβάλλειν μὴ οὐκ ἐξ ἴσου ᾖ.

καὶ ἅμα, ὦ μακάριε, πείθει τί σε Σωκράτησ ὧν ἄρτι εἶπεν; ἢ οἶσθα ὅτι τοὐναντίον ἐστὶ πᾶν ἢ ὃ ἔλεγεν;

οὗτοσ γάρ, ἐάν τινα ἐγὼ ἐπαινέσω τούτου παρόντοσ ἢ θεὸν ἢ ἄνθρωπον ἄλλον ἢ τοῦτον, οὐκ ἀφέξεταί μου τὼ χεῖρε. οὐκ εὐφημήσεισ;

φάναι τὸν Σωκράτη. μὰ τὸν Ποσειδῶ, εἰπεῖν τὸν Ἀλκιβιάδην, μηδὲν λέγε πρὸσ ταῦτα, ὡσ ἐγὼ οὐδ’ ἂν ἕνα ἄλλον ἐπαινέσαιμι σοῦ παρόντοσ.

ἀλλ’ οὕτω ποίει, φάναι τὸν Ἐρυξίμαχον, εἰ βούλει·

Σωκράτη ἐπαίνεσον. πῶσ λέγεισ;

εἰπεῖν τὸν Ἀλκιβιάδην· δοκεῖ χρῆναι, ὦ Ἐρυξίμαχε; ἐπιθῶμαι τῷ ἀνδρὶ καὶ τιμωρήσωμαι ὑμῶν ἐναντίον; οὗτοσ, φάναι τὸν Σωκράτη, τί ἐν νῷ ἔχεισ;

ἐπὶ τὰ γελοιότερά με ἐπαινέσαι; ἢ τί ποιήσεισ; τἀληθῆ ἐρῶ.

ἀλλ’ ὁρ́α εἰ παρίησ. ἀλλὰ μέντοι, φάναι, τά γε ἀληθῆ παρίημι καὶ κελεύω λέγειν.

οὐκ ἂν φθάνοιμι, εἰπεῖν τὸν Ἀλκιβιάδην.

καὶ μέντοι οὑτωσὶ ποίησον. ἐάν τι μὴ ἀληθὲσ λέγω, μεταξὺ ἐπιλαβοῦ, ἂν βούλῃ, καὶ εἰπὲ ὅτι τοῦτο ψεύδομαι· ἑκὼν γὰρ εἶναι οὐδὲν ψεύσομαι. ἐὰν μέντοι ἀναμιμνῃσκόμενοσ ἄλλο ἄλλοθεν λέγω, μηδὲν θαυμάσῃσ·

οὐ γάρ τι ῥᾴδιον τὴν σὴν ἀτοπίαν ὧδ’ ἔχοντι εὐπόρωσ καὶ ἐφεξῆσ καταριθμῆσαι. Σωκράτη δ’ ἐγὼ ἐπαινεῖν, ὦ ἄνδρεσ, οὕτωσ ἐπιχειρήσω, δι’ εἰκόνων.

οὗτοσ μὲν οὖν ἴσωσ οἰήσεται ἐπὶ τὰ γελοιότερα, ἔσται δ’ ἡ εἰκὼν τοῦ ἀληθοῦσ ἕνεκα, οὐ τοῦ γελοίου. φημὶ γὰρ δὴ ὁμοιότατον αὐτὸν εἶναι τοῖσ σιληνοῖσ τούτοισ τοῖσ ἐν τοῖσ ἑρμογλυφείοισ καθημένοισ, οὕστινασ ἐργάζονται οἱ δημιουργοὶ σύριγγασ ἢ αὐλοὺσ ἔχοντασ, οἳ διχάδε διοιχθέντεσ φαίνονται ἔνδοθεν ἀγάλματα ἔχοντεσ θεῶν. καὶ φημὶ αὖ ἐοικέναι αὐτὸν τῷ σατύρῳ τῷ Μαρσύᾳ. ὅτι μὲν οὖν τό γε εἶδοσ ὅμοιοσ εἶ τούτοισ, ὦ Σώκρατεσ, οὐδ’ αὐτὸσ ἄν που ἀμφισβητήσαισ· ὡσ δὲ καὶ τἆλλα ἐοίκασ, μετὰ τοῦτο ἄκουε.

ὑβριστὴσ εἶ· ἢ οὔ; ἐὰν γὰρ μὴ ὁμολογῇσ, μάρτυρασ παρέξομαι. ἀλλ’ οὐκ αὐλητήσ; πολύ γε θαυμασιώτεροσ ἐκείνου. ὁ μέν γε δι’ ὀργάνων ἐκήλει τοὺσ ἀνθρώπουσ τῇ ἀπὸ τοῦ στόματοσ δυνάμει, καὶ ἔτι νυνὶ ὃσ ἂν τὰ ἐκείνου αὐλῇ ‐ ἃ γὰρ Ὄλυμποσ ηὔλει, Μαρσύου λέγω, τούτου διδάξαντοσ ‐ τὰ οὖν ἐκείνου ἐάντε ἀγαθὸσ αὐλητὴσ αὐλῇ ἐάντε φαύλη αὐλητρίσ, μόνα κατέχεσθαι ποιεῖ καὶ δηλοῖ τοὺσ τῶν θεῶν τε καὶ τελετῶν δεομένουσ διὰ τὸ θεῖα εἶναι.

σὺ δ’ ἐκείνου τοσοῦτον μόνον διαφέρεισ, ὅτι ἄνευ ὀργάνων ψιλοῖσ λόγοισ ταὐτὸν τοῦτο ποιεῖσ. ἡμεῖσ γοῦν ὅταν μέν του ἄλλου ἀκούωμεν λέγοντοσ καὶ πάνυ ἀγαθοῦ ῥήτοροσ ἄλλουσ λόγουσ, οὐδὲν μέλει ὡσ ἔποσ εἰπεῖν οὐδενί· ἐπειδὰν δὲ σοῦ τισ ἀκούῃ ἢ τῶν σῶν λόγων ἄλλου λέγοντοσ, κἂν πάνυ φαῦλοσ ᾖ ὁ λέγων, ἐάντε γυνὴ ἀκούῃ ἐάντε ἀνὴρ ἐάντε μειράκιον, ἐκπεπληγμένοι ἐσμὲν καὶ κατεχόμεθα.

ἐγὼ γοῦν, ὦ ἄνδρεσ, εἰ μὴ ἔμελλον κομιδῇ δόξειν μεθύειν, εἶπον ὀμόσασ ἂν ὑμῖν οἱᾶ δὴ πέπονθα αὐτὸσ ὑπὸ τῶν τούτου λόγων καὶ πάσχω ἔτι καὶ νυνί. ὅταν γὰρ ἀκούω, πολύ μοι μᾶλλον ἢ τῶν κορυβαντιώντων ἥ τε καρδία πηδᾷ καὶ δάκρυα ἐκχεῖται ὑπὸ τῶν λόγων τῶν τούτου, ὁρῶ δὲ καὶ ἄλλουσ παμπόλλουσ τὰ αὐτὰ πάσχοντασ· Περικλέουσ δὲ ἀκούων καὶ ἄλλων ἀγαθῶν ῥητόρων εὖ μὲν ἡγούμην λέγειν, τοιοῦτον δ’ οὐδὲν ἔπασχον, οὐδ’ ἐτεθορύβητό μου ἡ ψυχὴ οὐδ’ ἠγανάκτει ὡσ ἀνδραποδωδῶσ διακειμένου, ἀλλ’ ὑπὸ τουτουὶ̈ τοῦ Μαρσύου πολλάκισ δὴ οὕτω διετέθην ὥστε μοι δόξαι μὴ βιωτὸν εἶναι ἔχοντι ὡσ ἔχω.

καὶ ταῦτα, ὦ Σώκρατεσ, οὐκ ἐρεῖσ ὡσ οὐκ ἀληθῆ.

καὶ ἔτι γε νῦν σύνοιδ’ ἐμαυτῷ ὅτι εἰ ἐθέλοιμι παρέχειν τὰ ὦτα, οὐκ ἂν καρτερήσαιμι ἀλλὰ ταὐτὰ ἂν πάσχοιμι. ἀναγκάζει γάρ με ὁμολογεῖν ὅτι πολλοῦ ἐνδεὴσ ὢν αὐτὸσ ἔτι ἐμαυτοῦ μὲν ἀμελῶ, τὰ δ’ Ἀθηναίων πράττω. βίᾳ οὖν ὥσπερ ἀπὸ τῶν Σειρήνων ἐπισχόμενοσ τὰ ὦτα οἴχομαι φεύγων, ἵνα μὴ αὐτοῦ καθήμενοσ παρὰ τούτῳ καταγηράσω. πέπονθα δὲ πρὸσ τοῦτον μόνον ἀνθρώπων, ὃ οὐκ ἄν τισ οἰοίτο ἐν ἐμοὶ ἐνεῖναι, τὸ αἰσχύνεσθαι ὁντινοῦν· ἐγὼ δὲ τοῦτον μόνον αἰσχύνομαι.

σύνοιδα γὰρ ἐμαυτῷ ἀντιλέγειν μὲν οὐ δυναμένῳ ὡσ οὐ δεῖ ποιεῖν ἃ οὗτοσ κελεύει, ἐπειδὰν δὲ ἀπέλθω, ἡττημένῳ τῆσ τιμῆσ τῆσ ὑπὸ τῶν πολλῶν. δραπετεύω οὖν αὐτὸν καὶ φεύγω, καὶ ὅταν ἴδω, αἰσχύνομαι τὰ ὡμολογημένα. καὶ πολλάκισ μὲν ἡδέωσ ἂν ἴδοιμι αὐτὸν μὴ ὄντα ἐν ἀνθρώποισ·

εἰ δ’ αὖ τοῦτο γένοιτο, εὖ οἶδα ὅτι πολὺ μεῖζον ἂν ἀχθοίμην, ὥστε οὐκ ἔχω ὅτι χρήσωμαι τούτῳ τῷ ἀνθρώπῳ. καὶ ὑπὸ μὲν δὴ τῶν αὐλημάτων καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλοι πολλοὶ τοιαῦτα πεπόνθασιν ὑπὸ τοῦδε τοῦ σατύρου·

ἄλλα δὲ ἐμοῦ ἀκούσατε ὡσ ὅμοιόσ τ’ ἐστὶν οἷσ ἐγὼ ᾔκασα αὐτὸν καὶ τὴν δύναμιν ὡσ θαυμασίαν ἔχει. εὖ γὰρ ἴστε ὅτι οὐδεὶσ ὑμῶν τοῦτον γιγνώσκει· ἀλλὰ ἐγὼ δηλώσω, ἐπείπερ ἠρξάμην.

ὁρᾶτε γὰρ ὅτι Σωκράτησ ἐρωτικῶσ διάκειται τῶν καλῶν καὶ ἀεὶ περὶ τούτουσ ἐστὶ καὶ ἐκπέπληκται, καὶ αὖ ἀγνοεῖ πάντα καὶ οὐδὲν οἶδεν. ὡσ τὸ σχῆμα αὐτοῦ τοῦτο οὐ σιληνῶδεσ; σφόδρα γε. τοῦτο γὰρ οὗτοσ ἔξωθεν περιβέβληται, ὥσπερ ὁ γεγλυμμένοσ σιληνόσ· ἔνδοθεν δὲ ἀνοιχθεὶσ πόσησ οἰέσθε γέμει, ὦ ἄνδρεσ συμπόται, σωφροσύνησ; ἴστε ὅτι οὔτε εἴ τισ καλόσ ἐστι μέλει αὐτῷ οὐδέν, ἀλλὰ καταφρονεῖ τοσοῦτον ὅσον οὐδ’ ἂν εἷσ οἰηθείη, οὔτ’ εἴ τισ πλούσιοσ, οὔτ’ εἰ ἄλλην τινὰ τιμὴν ἔχων τῶν ὑπὸ πλήθουσ μακαριζομένων· ἡγεῖται δὲ πάντα ταῦτα τὰ κτήματα οὐδενὸσ ἄξια καὶ ἡμᾶσ οὐδὲν εἶναι ‐ λέγω ὑμῖν ‐ εἰρωνευόμενοσ δὲ καὶ παίζων πάντα τὸν βίον πρὸσ τοὺσ ἀνθρώπουσ διατελεῖ.

σπουδάσαντοσ δὲ αὐτοῦ καὶ ἀνοιχθέντοσ οὐκ οἶδα εἴ τισ ἑώρακεν τὰ ἐντὸσ ἀγάλματα· ἀλλ’ ἐγὼ ἤδη ποτ’ εἶδον, καί μοι ἔδοξεν οὕτω θεῖα καὶ χρυσᾶ εἶναι καὶ πάγκαλα καὶ θαυμαστά, ὥστε ποιητέον εἶναι ἔμβραχυ ὅτι κελεύοι Σωκράτησ. ἡγούμενοσ δὲ αὐτὸν ἐσπουδακέναι ἐπὶ τῇ ἐμῇ ὡρ́ᾳ ἑρ́μαιον ἡγησάμην εἶναι καὶ εὐτύχημα ἐμὸν θαυμαστόν, ὡσ ὑπάρχον μοι χαρισαμένῳ Σωκράτει πάντ’ ἀκοῦσαι ὅσαπερ οὗτοσ ᾔδει·

ἐφρόνουν γὰρ δὴ ἐπὶ τῇ ὡρ́ᾳ θαυμάσιον ὅσον. ταῦτα οὖν διανοηθείσ, πρὸ τοῦ οὐκ εἰωθὼσ ἄνευ ἀκολούθου μόνοσ μετ’ αὐτοῦ γίγνεσθαι, τότε ἀποπέμπων τὸν ἀκόλουθον μόνοσ συνεγιγνόμην ‐ δεῖ γὰρ πρὸσ ὑμᾶσ πάντα τἀληθῆ εἰπεῖν· ἀλλὰ προσέχετε τὸν νοῦν, καὶ εἰ ψεύδομαι, Σώκρατεσ, ἐξέλεγχε ‐ συνεγιγνόμην γάρ, ὦ ἄνδρεσ, μόνοσ μόνῳ, καὶ ᾤμην αὐτίκα διαλέξεσθαι αὐτόν μοι ἅπερ ἂν ἐραστὴσ παιδικοῖσ ἐν ἐρημίᾳ διαλεχθείη, καὶ ἔχαιρον.

τούτων δ’ οὐ μάλα ἐγίγνετο οὐδέν, ἀλλ’ ὥσπερ εἰώθει διαλεχθεὶσ ἄν μοι καὶ συνημερεύσασ ᾤχετο ἀπιών. μετὰ ταῦτα συγγυμνάζεσθαι προυκαλούμην αὐτὸν καὶ συνεγυμναζόμην, ὥσ τι ἐνταῦθα περανῶν. συνεγυμνάζετο οὖν μοι καὶ προσεπάλαιεν πολλάκισ οὐδενὸσ παρόντοσ· καὶ τί δεῖ λέγειν;

οὐδὲν γάρ μοι πλέον ἦν. ἐπειδὴ δὲ οὐδαμῇ ταύτῃ ἥνυτον, ἔδοξέ μοι ἐπιθετέον εἶναι τῷ ἀνδρὶ κατὰ τὸ καρτερὸν καὶ οὐκ ἀνετέον, ἐπειδήπερ ἐνεκεχειρήκη, ἀλλὰ ἰστέον ἤδη τί ἐστι τὸ πρᾶγμα. προκαλοῦμαι δὴ αὐτὸν πρὸσ τὸ συνδειπνεῖν, ἀτεχνῶσ ὥσπερ ἐραστὴσ παιδικοῖσ ἐπιβουλεύων. καί μοι οὐδὲ τοῦτο ταχὺ ὑπήκουσεν, ὅμωσ δ’ οὖν χρόνῳ ἐπείσθη. ἐπειδὴ δὲ ἀφίκετο τὸ πρῶτον, δειπνήσασ ἀπιέναι ἐβούλετο.

καὶ τότε μὲν αἰσχυνόμενοσ ἀφῆκα αὐτόν· αὖθισ δ’ ἐπιβουλεύσασ, ἐπειδὴ ἐδεδειπνήκεμεν διελεγόμην ἀεὶ πόρρω τῶν νυκτῶν, καὶ ἐπειδὴ ἐβούλετο ἀπιέναι, σκηπτόμενοσ ὅτι ὀψὲ εἰή, προσηνάγκασα αὐτὸν μένειν. ἀνεπαύετο οὖν ἐν τῇ ἐχομένῃ ἐμοῦ κλίνῃ, ἐν ᾗπερ ἐδείπνει, καὶ οὐδεὶσ ἐν τῷ οἰκήματι ἄλλοσ καθηῦδεν ἢ ἡμεῖσ. μέχρι μὲν οὖν δὴ δεῦρο τοῦ λόγου καλῶσ ἂν ἔχοι καὶ πρὸσ ὁντινοῦν λέγειν· τὸ δ’ ἐντεῦθεν οὐκ ἄν μου ἠκούσατε λέγοντοσ, εἰ μὴ πρῶτον μέν, τὸ λεγόμενον, οἶνοσ ἄνευ τε παίδων καὶ μετὰ παίδων ἦν ἀληθήσ, ἔπειτα ἀφανίσαι Σωκράτουσ ἔργον ὑπερήφανον εἰσ ἔπαινον ἐλθόντα ἄδικόν μοι φαίνεται.

ἔτι δὲ τὸ τοῦ δηχθέντοσ ὑπὸ τοῦ ἔχεωσ πάθοσ κἄμ’ ἔχει. φασὶ γάρ πού τινα τοῦτο παθόντα οὐκ ἐθέλειν λέγειν οἱο͂ν ἦν πλὴν τοῖσ δεδηγμένοισ, ὡσ μόνοισ γνωσομένοισ τε καὶ συγγνωσομένοισ εἰ πᾶν ἐτόλμα δρᾶν τε καὶ λέγειν ὑπὸ τῆσ ὀδύνησ. ἐγὼ οὖν δεδηγμένοσ τε ὑπὸ ἀλγεινοτέρου καὶ τὸ ἀλγεινότατον ὧν ἄν τισ δηχθείη ‐ τὴν καρδίαν γὰρ ἢ ψυχὴν ἢ ὅτι δεῖ αὐτὸ ὀνομάσαι πληγείσ τε καὶ δηχθεὶσ ὑπὸ τῶν ἐν φιλοσοφίᾳ λόγων, οἳ ἔχονται ἐχίδνησ ἀγριώτερον, νέου ψυχῆσ μὴ ἀφυοῦσ ὅταν λάβωνται, καὶ ποιοῦσι δρᾶν τε καὶ λέγειν ὁτιοῦν ‐ καὶ ὁρῶν αὖ Φαίδρουσ, Ἀγάθωνασ, Ἐρυξιμάχουσ, Παυσανίασ, Ἀριστοδήμουσ τε καὶ Ἀριστοφάνασ·

Σωκράτη δὲ αὐτὸν τί δεῖ λέγειν, καὶ ὅσοι ἄλλοι;

πάντεσ γὰρ κεκοινωνήκατε τῆσ φιλοσόφου μανίασ τε καὶ βακχείασ ‐ διὸ πάντεσ ἀκούσεσθε· συγγνώσεσθε γὰρ τοῖσ τε τότε πραχθεῖσι καὶ τοῖσ νῦν λεγομένοισ. οἱ δὲ οἰκέται, καὶ εἴ τισ ἄλλοσ ἐστὶν βέβηλόσ τε καὶ ἄγροικοσ, πύλασ πάνυ μεγάλασ τοῖσ ὠσὶν ἐπίθεσθε. ἐπειδὴ γὰρ οὖν, ὦ ἄνδρεσ, ὅ τε λύχνοσ ἀπεσβήκει καὶ οἱ παῖδεσ ἔξω ἦσαν, ἔδοξέ μοι χρῆναι μηδὲν ποικίλλειν πρὸσ αὐτόν, ἀλλ’ ἐλευθέρωσ εἰπεῖν ἅ μοι ἐδόκει·

καὶ εἶπον κινήσασ αὐτόν, Σώκρατεσ, καθεύδεισ;

οὐ δῆτα, ἦ δ’ ὅσ.

οἶσθα οὖν ἅ μοι δέδοκται;

τί μάλιστα, ἔφη.

σὺ ἐμοὶ δοκεῖσ, ἦν δ’ ἐγώ, ἐμοῦ ἐραστὴσ ἄξιοσ γεγονέναι μόνοσ, καί μοι φαίνῃ ὀκνεῖν μνησθῆναι πρόσ με.

ἐγὼ δὲ οὑτωσὶ ἔχω· δέοιο ἢ τῶν φίλων τῶν ἐμῶν.

ἐμοὶ μὲν γὰρ οὐδέν ἐστι πρεσβύτερον τοῦ ὡσ ὅτι βέλτιστον ἐμὲ γενέσθαι, τούτου δὲ οἶμαί μοι συλλήπτορα οὐδένα κυριώτερον εἶναι σοῦ. ἐγὼ δὴ τοιούτῳ ἀνδρὶ πολὺ μᾶλλον ἂν μὴ χαριζόμενοσ αἰσχυνοίμην τοὺσ φρονίμουσ, ἢ χαριζόμενοσ τούσ τε πολλοὺσ καὶ ἄφρονασ. καὶ οὗτοσ ἀκούσασ μάλα εἰρωνικῶσ καὶ σφόδρα ἑαυτοῦ τε καὶ εἰωθότωσ ἔλεξεν ὦ φίλε Ἀλκιβιάδη, κινδυνεύεισ τῷ ὄντι οὐ φαῦλοσ εἶναι, εἴπερ ἀληθῆ τυγχάνει ὄντα ἃ λέγεισ περὶ ἐμοῦ, καί τισ ἔστ’ ἐν ἐμοὶ δύναμισ δι’ ἧσ ἂν σὺ γένοιο ἀμείνων·

ἀμήχανόν τοι κάλλοσ ὁρῴησ ἂν ἐν ἐμοὶ καὶ τῆσ παρὰ σοὶ εὐμορφίασ πάμπολυ διαφέρον.

εἰ δὴ καθορῶν αὐτὸ κοινώσασθαί τέ μοι ἐπιχειρεῖσ καὶ ἀλλάξασθαι κάλλοσ ἀντὶ κάλλουσ, οὐκ ὀλίγῳ μου πλεονεκτεῖν διανοῇ, ἀλλ’ ἀντὶ δόξησ ἀλήθειαν καλῶν κτᾶσθαι ἐπιχειρεῖσ καὶ τῷ ὄντι "χρύσεα χαλκείων" διαμείβεσθαι νοεῖσ. ἀλλ’, ὦ μακάριε, ἄμεινον σκόπει, μή σε λανθάνω οὐδὲν ὤν. ἥ τοι τῆσ διανοίασ ὄψισ ἄρχεται ὀξὺ βλέπειν ὅταν ἡ τῶν ὀμμάτων τῆσ ἀκμῆσ λήγειν ἐπιχειρῇ· σὺ δὲ τούτων ἔτι πόρρω.

κἀγὼ ἀκούσασ, τὰ μὲν παρ’ ἐμοῦ, ἔφην, ταῦτά ἐστιν, ὧν οὐδὲν ἄλλωσ εἴρηται ἢ ὡσ διανοοῦμαι·

σὺ δὲ αὐτὸσ οὕτω βουλεύου ὅτι σοί τε ἄριστον καὶ ἐμοὶ ἡγῇ. ἀλλ’, ἔφη, τοῦτό γ’ εὖ λέγεισ·

βουλευόμενοι πράξομεν ὃ ἂν φαίνηται νῷν περί τε τούτων καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἄριστον.

ἐγὼ μὲν δὴ ταῦτα ἀκούσασ τε καὶ εἰπών, καὶ ἀφεὶσ ὥσπερ βέλη, τετρῶσθαι αὐτὸν ᾤμην·

καὶ ἀναστάσ γε, οὐδ’ ἐπιτρέψασ τούτῳ εἰπεῖν οὐδὲν ἔτι, ἀμφιέσασ τὸ ἱμάτιον τὸ ἐμαυτοῦ τοῦτον ‐ καὶ γὰρ ἦν χειμών ‐ ὑπὸ τὸν τρίβωνα κατακλινεὶσ τὸν τουτουί, περιβαλὼν τὼ χεῖρε τούτῳ τῷ δαιμονίῳ ὡσ ἀληθῶσ καὶ θαυμαστῷ, κατεκείμην τὴν νύκτα ὅλην. καὶ οὐδὲ ταῦτα αὖ, ὦ Σώκρατεσ, ἐρεῖσ ὅτι ψεύδομαι.

ποιήσαντοσ δὲ δὴ ταῦτα ἐμοῦ οὗτοσ τοσοῦτον περιεγένετό τε καὶ κατεφρόνησεν καὶ κατεγέλασεν τῆσ ἐμῆσ ὡρ́ασ καὶ ὕβρισεν ‐ καὶ περὶ ἐκεῖνό γε ᾤμην τὶ εἶναι, ὦ ἄνδρεσ δικασταί· ἀνέστην μετὰ Σωκράτουσ, ἢ εἰ μετὰ πατρὸσ καθηῦδον ἢ ἀδελφοῦ πρεσβυτέρου.

τὸ δὴ μετὰ τοῦτο τίνα οἰέσθέ με διάνοιαν ἔχειν, ἡγούμενον μὲν ἠτιμάσθαι, ἀγάμενον δὲ τὴν τούτου φύσιν τε καὶ σωφροσύνην καὶ ἀνδρείαν, ἐντετυχηκότα ἀνθρώπῳ τοιούτῳ οἱῴ ἐγὼ οὐκ ἂν ᾤμην ποτ’ ἐντυχεῖν εἰσ φρόνησιν καὶ εἰσ καρτερίαν;

ὥστε οὔθ’ ὅπωσ οὖν ὀργιζοίμην εἶχον καὶ ἀποστερηθείην τῆσ τούτου συνουσίασ, οὔτε ὅπῃ προσαγαγοίμην αὐτὸν ηὐπόρουν. εὖ γὰρ ᾔδη ὅτι χρήμασί γε πολὺ μᾶλλον ἄτρωτοσ ἦν πανταχῇ ἢ σιδήρῳ ὁ Αἰάσ, ᾧ τε ᾤμην αὐτὸν μόνῳ ἁλώσεσθαι, διεπεφεύγει με.

ἠπόρουν δή, καταδεδουλωμένοσ τε ὑπὸ τοῦ ἀνθρώπου ὡσ οὐδεὶσ ὑπ’ οὐδενὸσ ἄλλου περιῇα. ταῦτά τε γάρ μοι ἅπαντα προυγεγόνει, καὶ μετὰ ταῦτα στρατεία ἡμῖν εἰσ Ποτείδαιαν ἐγένετο κοινὴ καὶ συνεσιτοῦμεν ἐκεῖ. πρῶτον μὲν οὖν τοῖσ πόνοισ οὐ μόνον ἐμοῦ περιῆν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων ‐ ὁπότ’ ἀναγκασθεῖμεν ἀποληφθέντεσ που, οἱᾶ δὴ ἐπὶ στρατείασ, ἀσιτεῖν, οὐδὲν ἦσαν οἱ ἄλλοι πρὸσ τὸ καρτερεῖν ‐ ἔν τ’ αὖ ταῖσ εὐωχίαισ μόνοσ ἀπολαύειν οἱο͂́σ τ’ ἦν τά τ’ ἄλλα καὶ πίνειν οὐκ ἐθέλων, ὁπότε ἀναγκασθείη, πάντασ ἐκράτει, καὶ ὃ πάντων θαυμαστότατον, Σωκράτη μεθύοντα οὐδεὶσ πώποτε ἑώρακεν ἀνθρώπων. τούτου μὲν οὖν μοι δοκεῖ καὶ αὐτίκα ὁ ἔλεγχοσ ἔσεσθαι.

ἄλλα, καί ποτε ὄντοσ πάγου οἱού δεινοτάτου, καὶ πάντων ἢ οὐκ ἐξιόντων ἔνδοθεν, ἢ εἴ τισ ἐξίοι, ἠμφιεσμένων τε θαυμαστὰ δὴ ὅσα καὶ ὑποδεδεμένων καὶ ἐνειλιγμένων τοὺσ πόδασ εἰσ πίλουσ καὶ ἀρνακίδασ, οὗτοσ δ’ ἐν τούτοισ ἐξῄει ἔχων ἱμάτιον μὲν τοιοῦτον οἱο͂́νπερ καὶ πρότερον εἰώθει φορεῖν, ἀνυπόδητοσ δὲ διὰ τοῦ κρυστάλλου ῥᾷον ἐπορεύετο ἢ οἱ ἄλλοι ὑποδεδεμένοι, οἱ δὲ στρατιῶται ὑπέβλεπον αὐτὸν ὡσ καταφρονοῦντα σφῶν.

καὶ ταῦτα μὲν δὴ ταῦτα· οἱο͂ν δ’ αὖ τόδ’ ἔρεξε καὶ ἔτλη καρτερὸσ ἀνὴρἐκεῖ ποτε ἐπὶ στρατιᾶσ, ἄξιον ἀκοῦσαι.

συννοήσασ γὰρ αὐτόθι ἑώθέν τι εἱστήκει σκοπῶν, καὶ ἐπειδὴ οὐ προυχώρει αὐτῷ, οὐκ ἀνίει ἀλλὰ εἱστήκει ζητῶν. καὶ ἤδη ἦν μεσημβρία, καὶ ἅνθρωποι ᾐσθάνοντο, καὶ θαυμάζοντεσ ἄλλοσ ἄλλῳ ἔλεγεν ὅτι Σωκράτησ ἐξ ἑωθινοῦ φροντίζων τι ἕστηκε. τελευτῶντεσ δέ τινεσ τῶν Ιὤνων, ἐπειδὴ ἑσπέρα ἦν, δειπνήσαντεσ ‐ καὶ γὰρ θέροσ τότε γ’ ἦν ‐ χαμεύνια ἐξενεγκάμενοι ἅμα μὲν ἐν τῷ ψύχει καθηῦδον, ἅμα δ’ ἐφύλαττον αὐτὸν εἰ καὶ τὴν νύκτα ἑστήξοι. ὁ δὲ εἱστήκει μέχρι ἑώσ ἐγένετο καὶ ἥλιοσ ἀνέσχεν·

ἔπειτα ᾤχετ’ ἀπιὼν προσευξάμενοσ τῷ ἡλίῳ. εἰ δὲ βούλεσθε ἐν ταῖσ μάχαισ ‐ τοῦτο γὰρ δὴ δίκαιόν γε αὐτῷ ἀποδοῦναι ‐ ὅτε γὰρ ἡ μάχη ἦν ἐξ ἧσ ἐμοὶ καὶ τἀριστεῖα ἔδοσαν οἱ στρατηγοί, οὐδεὶσ ἄλλοσ ἐμὲ ἔσωσεν ἀνθρώπων ἢ οὗτοσ, τετρωμένον οὐκ ἐθέλων ἀπολιπεῖν, ἀλλὰ συνδιέσωσε καὶ τὰ ὅπλα καὶ αὐτὸν ἐμέ. καὶ ἐγὼ μέν, ὦ Σώκρατεσ, καὶ τότε ἐκέλευον σοὶ διδόναι τἀριστεῖα τοὺσ στρατηγούσ, καὶ τοῦτό γέ μοι οὔτε μέμψῃ οὔτε ἐρεῖσ ὅτι ψεύδομαι· ἀλλὰ γὰρ τῶν στρατηγῶν πρὸσ τὸ ἐμὸν ἀξίωμα ἀποβλεπόντων καὶ βουλομένων ἐμοὶ διδόναι τἀριστεῖα, αὐτὸσ προθυμότεροσ ἐγένου τῶν στρατηγῶν ἐμὲ λαβεῖν ἢ σαυτόν.

ἔτι τοίνυν, ὦ ἄνδρεσ, ἄξιον ἦν θεάσασθαι Σωκράτη, ὅτε ἀπὸ Δηλίου φυγῇ ἀνεχώρει τὸ στρατόπεδον· ἔτυχον γὰρ παραγενόμενοσ ἵππον ἔχων, οὗτοσ δὲ ὅπλα.

ἀνεχώρει οὖν ἐσκεδασμένων ἤδη τῶν ἀνθρώπων οὗτόσ τε ἅμα καὶ Λάχησ· καὶ ἐγὼ περιτυγχάνω, καὶ ἰδὼν εὐθὺσ παρακελεύομαί τε αὐτοῖν θαρρεῖν, καὶ ἔλεγον ὅτι οὐκ ἀπολείψω αὐτώ. ἐνταῦθα δὴ καὶ κάλλιον ἐθεασάμην Σωκράτη ἢ ἐν Ποτειδαίᾳ ‐ αὐτὸσ γὰρ ἧττον ἐν φόβῳ ἦ διὰ τὸ ἐφ’ ἵππου εἶναι ‐ πρῶτον μὲν ὅσον περιῆν Λάχητοσ τῷ ἔμφρων εἶναι· ἔπειτα ἔμοιγ’ ἐδόκει, ὦ Ἀριστόφανεσ, τὸ σὸν δὴ τοῦτο, καὶ ἐκεῖ διαπορεύεσθαι ὥσπερ καὶ ἐνθάδε, βρενθυόμενοσ καὶ τὠφθαλμὼ παραβάλλων, ἠρέμα παρασκοπῶν καὶ τοὺσ φιλίουσ καὶ τοὺσ πολεμίουσ, δῆλοσ ὢν παντὶ καὶ πάνυ πόρρωθεν ὅτι εἴ τισ ἅψεται τούτου τοῦ ἀνδρόσ, μάλα ἐρρωμένωσ ἀμυνεῖται.

διὸ καὶ ἀσφαλῶσ ἀπῄει καὶ οὗτοσ καὶ ὁ ἑταῖροσ· φεύγοντασ διώκουσιν.

πολλὰ μὲν οὖν ἄν τισ καὶ ἄλλα ἔχοι Σωκράτη ἐπαινέσαι καὶ θαυμάσια·

ἀλλὰ τῶν μὲν ἄλλων ἐπιτηδευμάτων τάχ’ ἄν τισ καὶ περὶ ἄλλου τοιαῦτα εἴποι, τὸ δὲ μηδενὶ ἀνθρώπων ὅμοιον εἶναι, μήτε τῶν παλαιῶν μήτε τῶν νῦν ὄντων, τοῦτο ἄξιον παντὸσ θαύματοσ. οἱο͂σ γὰρ Ἀχιλλεὺσ ἐγένετο, ἀπεικάσειεν ἄν τισ καὶ Βρασίδαν καὶ ἄλλουσ, καὶ οἱο͂σ αὖ Περικλῆσ, καὶ Νέστορα καὶ Ἀντήνορα ‐ εἰσὶ δὲ καὶ ἕτεροι ‐ καὶ τοὺσ ἄλλουσ κατὰ ταὔτ’ ἄν τισ ἀπεικάζοι· οἱο͂σ δὲ οὑτοσὶ γέγονε τὴν ἀτοπίαν ἅνθρωποσ, καὶ αὐτὸσ καὶ οἱ λόγοι αὐτοῦ, οὐδ’ ἐγγὺσ ἂν εὑρ́οι τισ ζητῶν, οὔτε τῶν νῦν οὔτε τῶν παλαιῶν, εἰ μὴ ἄρα εἰ οἷσ ἐγὼ λέγω ἀπεικάζοι τισ αὐτόν, ἀνθρώπων μὲν μηδενί, τοῖσ δὲ σιληνοῖσ καὶ σατύροισ, αὐτὸν καὶ τοὺσ λόγουσ.

καὶ γὰρ οὖν καὶ τοῦτο ἐν τοῖσ πρώτοισ παρέλιπον, ὅτι καὶ οἱ λόγοι αὐτοῦ ὁμοιότατοί εἰσι τοῖσ σιληνοῖσ τοῖσ διοιγομένοισ.

εἰ γὰρ ἐθέλοι τισ τῶν Σωκράτουσ ἀκούειν λόγων, φανεῖεν ἂν πάνυ γελοῖοι τὸ πρῶτον·

τοιαῦτα καὶ ὀνόματα καὶ ῥήματα ἔξωθεν περιαμπέχονται, σατύρου δή τινα ὑβριστοῦ δοράν. ὄνουσ γὰρ κανθηλίουσ λέγει καὶ χαλκέασ τινὰσ καὶ σκυτοτόμουσ καὶ βυρσοδέψασ, καὶ ἀεὶ διὰ τῶν αὐτῶν τὰ αὐτὰ φαίνεται λέγειν, ὥστε ἄπειροσ καὶ ἀνόητοσ ἄνθρωποσ πᾶσ ἂν τῶν λόγων καταγελάσειεν. διοιγομένουσ δὲ ἰδὼν ἄν τισ καὶ ἐντὸσ αὐτῶν γιγνόμενοσ πρῶτον μὲν νοῦν ἔχοντασ ἔνδον μόνουσ εὑρήσει τῶν λόγων, ἔπειτα θειοτάτουσ καὶ πλεῖστα ἀγάλματ’ ἀρετῆσ ἐν αὑτοῖσ ἔχοντασ καὶ ἐπὶ πλεῖστον τείνοντασ, μᾶλλον δὲ ἐπὶ πᾶν ὅσον προσήκει σκοπεῖν τῷ μέλλοντι καλῷ κἀγαθῷ ἔσεσθαι.

ταῦτ’ ἐστίν, ὦ ἄνδρεσ, ἃ ἐγὼ Σωκράτη ἐπαινῶ·

καὶ αὖ ἃ μέμφομαι συμμείξασ ὑμῖν εἶπον ἅ με ὕβρισεν. οὐκ ἐμὲ μόνον ταῦτα πεποίηκεν, ἀλλὰ καὶ Χαρμίδην τὸν Γλαύκωνοσ καὶ Εὐθύδημον τὸν Διοκλέουσ καὶ ἄλλουσ πάνυ πολλούσ, οὓσ οὗτοσ ἐξαπατῶν ὡσ ἐραστὴσ παιδικὰ μᾶλλον αὐτὸσ καθίσταται ἀντ’ ἐραστοῦ.

ἃ δὴ καὶ σοὶ λέγω, ὦ Ἀγάθων, μὴ ἐξαπατᾶσθαι ὑπὸ τούτου, ἀλλ’ ἀπὸ τῶν ἡμετέρων παθημάτων γνόντα εὐλαβηθῆναι, καὶ μὴ κατὰ τὴν παροιμίαν ὥσπερ νήπιον παθόντα γνῶναι. εἰπόντοσ δὴ ταῦτα τοῦ Ἀλκιβιάδου γέλωτα γενέσθαι ἐπὶ τῇ παρρησίᾳ αὐτοῦ, ὅτι ἐδόκει ἔτι ἐρωτικῶσ ἔχειν τοῦ Σωκράτουσ.

τὸν οὖν Σωκράτη, Νήφειν μοι δοκεῖσ, φάναι, ὦ Ἀλκιβιάδη. οὐ γὰρ ἄν ποτε οὕτω κομψῶσ κύκλῳ περιβαλλόμενοσ ἀφανίσαι ἐνεχείρεισ οὗ ἕνεκα ταῦτα πάντα εἴρηκασ, καὶ ὡσ ἐν παρέργῳ δὴ λέγων ἐπὶ τελευτῆσ αὐτὸ ἔθηκασ, ὡσ οὐ πάντα τούτου ἕνεκα εἰρηκώσ, τοῦ ἐμὲ καὶ Ἀγάθωνα διαβάλλειν, οἰόμενοσ δεῖν ἐμὲ μὲν σοῦ ἐρᾶν καὶ μηδενὸσ ἄλλου, Ἀγάθωνα δὲ ὑπὸ σοῦ ἐρᾶσθαι καὶ μηδ’ ὑφ’ ἑνὸσ ἄλλου. ἀλλ’ οὐκ ἔλαθεσ, ἀλλὰ τὸ σατυρικόν σου δρᾶμα τοῦτο καὶ σιληνικὸν κατάδηλον ἐγένετο.

ἀλλ’, ὦ φίλε Ἀγάθων, μηδὲν πλέον αὐτῷ γένηται, ἀλλὰ παρασκευάζου ὅπωσ ἐμὲ καὶ σὲ μηδεὶσ διαβαλεῖ. τὸν οὖν Ἀγάθωνα εἰπεῖν, καὶ μήν, ὦ Σώκρατεσ, κινδυνεύεισ ἀληθῆ λέγειν.

τεκμαίρομαι δὲ καὶ ὡσ κατεκλίνη ἐν μέσῳ ἐμοῦ τε καὶ σοῦ, ἵνα χωρὶσ ἡμᾶσ διαλάβῃ.

οὐδὲν οὖν πλέον αὐτῷ ἔσται, ἀλλ’ ἐγὼ παρὰ σὲ ἐλθὼν κατακλινήσομαι. πάνυ γε, φάναι τὸν Σωκράτη, δεῦρο ὑποκάτω ἐμοῦ κατακλίνου.

ὦ Ζεῦ, εἰπεῖν τὸν Ἀλκιβιάδην, οἱᾶ αὖ πάσχω ὑπὸ τοῦ ἀνθρώπου.

οἰέταί μου δεῖν πανταχῇ περιεῖναι. ἀλλ’ εἰ μή τι ἄλλο, ὦ θαυμάσιε, ἐν μέσῳ ἡμῶν ἐά Ἀγάθωνα κατακεῖσθαι. ἀλλ’ ἀδύνατον, φάναι τὸν Σωκράτη.

σὺ μὲν γὰρ ἐμὲ ἐπῄνεσασ, δεῖ δὲ ἐμὲ αὖ τὸν ἐπὶ δεξί’ ἐπαινεῖν. ἐὰν οὖν ὑπὸ σοὶ κατακλινῇ Ἀγάθων, οὐ δήπου ἐμὲ πάλιν ἐπαινέσεται, πρὶν ὑπ’ ἐμοῦ μᾶλλον ἐπαινεθῆναι; ἀλλ’ ἐάσον, ὦ δαιμόνιε, καὶ μὴ φθονήσῃσ τῷ μειρακίῳ ὑπ’ ἐμοῦ ἐπαινεθῆναι· καὶ γὰρ πάνυ ἐπιθυμῶ αὐτὸν ἐγκωμιάσαι.

ἰοῦ ἰοῦ, φάναι τὸν Ἀγάθωνα, Ἀλκιβιάδη, οὐκ ἔσθ’ ὅπωσ ἂν ἐνθάδε μείναιμι, ἀλλὰ παντὸσ μᾶλλον μεταναστήσομαι, ἵνα ὑπὸ Σωκράτουσ ἐπαινεθῶ.

ταῦτα ἐκεῖνα, φάναι τὸν Ἀλκιβιάδην, τὰ εἰωθότα·

Σωκράτουσ παρόντοσ τῶν καλῶν μεταλαβεῖν ἀδύνατον ἄλλῳ. καὶ νῦν ὡσ εὐπόρωσ καὶ πιθανὸν λόγον ηὑρ͂εν, ὥστε παρ’ ἑαυτῷ τουτονὶ κατακεῖσθαι. τὸν μὲν οὖν Ἀγάθωνα ὡσ κατακεισόμενον παρὰ τῷ Σωκράτει ἀνίστασθαι·

ἐξαίφνησ δὲ κωμαστὰσ ἥκειν παμπόλλουσ ἐπὶ τὰσ θύρασ, καὶ ἐπιτυχόντασ ἀνεῳγμέναισ ἐξιόντοσ τινὸσ εἰσ τὸ ἄντικρυσ πορεύεσθαι παρὰ σφᾶσ καὶ κατακλίνεσθαι, καὶ θορύβου μεστὰ πάντα εἶναι, καὶ οὐκέτι ἐν κόσμῳ οὐδενὶ ἀναγκάζεσθαι πίνειν πάμπολυν οἶνον. τὸν μὲν οὖν Ἐρυξίμαχον καὶ τὸν Φαῖδρον καὶ ἄλλουσ τινὰσ ἔφη ὁ Ἀριστόδημοσ οἴχεσθαι ἀπιόντασ, ἓ δὲ ὕπνον λαβεῖν, καὶ καταδαρθεῖν πάνυ πολύ, ἅτε μακρῶν τῶν νυκτῶν οὐσῶν, ἐξεγρέσθαι δὲ πρὸσ ἡμέραν ἤδη ἀλεκτρυόνων ᾀδόντων, ἐξεγρόμενοσ δὲ ἰδεῖν τοὺσ μὲν ἄλλουσ καθεύδοντασ καὶ οἰχομένουσ, Ἀγάθωνα δὲ καὶ Ἀριστοφάνη καὶ Σωκράτη ἔτι μόνουσ ἐγρηγορέναι καὶ πίνειν ἐκ φιάλησ μεγάλησ ἐπὶ δεξιά. τὸν οὖν Σωκράτη αὐτοῖσ διαλέγεσθαι· καὶ τὰ μὲν ἄλλα ὁ Ἀριστόδημοσ οὐκ ἔφη μεμνῆσθαι τῶν λόγων ‐ οὔτε γὰρ ἐξ ἀρχῆσ παραγενέσθαι ὑπονυστάζειν τε ‐ τὸ μέντοι κεφάλαιον, ἔφη, προσαναγκάζειν τὸν Σωκράτη ὁμολογεῖν αὐτοὺσ τοῦ αὐτοῦ ἀνδρὸσ εἶναι κωμῳδίαν καὶ τραγῳδίαν ἐπίστασθαι ποιεῖν, καὶ τὸν τέχνῃ τραγῳδοποιὸν ὄντα <καὶ> κωμῳδοποιὸν εἶναι.

ταῦτα δὴ ἀναγκαζομένουσ αὐτοὺσ καὶ οὐ σφόδρα ἑπομένουσ νυστάζειν, καὶ πρότερον μὲν καταδαρθεῖν τὸν Ἀριστοφάνη, ἤδη δὲ ἡμέρασ γιγνομένησ τὸν Ἀγάθωνα.

τὸν οὖν Σωκράτη, κατακοιμίσαντ’ ἐκείνουσ, ἀναστάντα ἀπιέναι, καὶ <ἓ> ὥσπερ εἰώθει ἕπεσθαι, καὶ ἐλθόντα εἰσ Λύκειον, ἀπονιψάμενον, ὥσπερ ἄλλοτε τὴν ἄλλην ἡμέραν διατρίβειν, καὶ οὕτω διατρίψαντα εἰσ ἑσπέραν οἴκοι ἀναπαύεσθαι.

상위

Plato (플라톤)

목록

SEARCH

MENU NAVIGATION