Homer, Iliad, Book 19

(호메로스, 일리아스, Book 19)

Ηὢσ μὲν κροκόπεπλοσ ἀπ’ Ὠκεανοῖο ῥοάων ὄρνυθ’, ἵν’ ἀθανάτοισι φόωσ φέροι ἠδὲ βροτοῖσιν· ἣ δ’ ἐσ νῆασ ἵκανε θεοῦ πάρα δῶρα φέρουσα. εὑρ͂ε δὲ Πατρόκλῳ περικείμενον ὃν φίλον υἱὸν κλαίοντα λιγέωσ· πολέεσ δ’ ἀμφ’ αὐτὸν ἑταῖροι μύρονθ’· ἣ δ’ ἐν τοῖσι παρίστατο δῖα θεάων, ἔν τ’ ἄρα οἱ φῦ χειρὶ ἔποσ τ’ ἔφατ’ ἔκ τ’ ὀνόμαζε· τέκνον ἐμὸν τοῦτον μὲν ἐάσομεν ἀχνύμενοί περ κεῖσθαι, ἐπεὶ δὴ πρῶτα θεῶν ἰότητι δαμάσθη· τύνη δ’ Ἡφαίστοιο πάρα κλυτὰ τεύχεα δέξο καλὰ μάλ’, οἷ’ οὔ πώ τισ ἀνὴρ ὤμοισι φόρησεν. ὡσ ἄρα φωνήσασα θεὰ κατὰ τεύχε’ ἔθηκε πρόσθεν Ἀχιλλῆοσ·

τὰ δ’ ἀνέβραχε δαίδαλα πάντα. Μυρμιδόνασ δ’ ἄρα πάντασ ἕλε τρόμοσ, οὐδέ τισ ἔτλη ἄντην εἰσιδέειν, ἀλλ’ ἔτρεσαν. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺσ ὡσ εἶδ’, ὥσ μιν μᾶλλον ἔδυ χόλοσ, ἐν δέ οἱ ὄσσε δεινὸν ὑπὸ βλεφάρων ὡσ εἰ σέλασ ἐξεφάανθεν· τέρπετο δ’ ἐν χείρεσσιν ἔχων θεοῦ ἀγλαὰ δῶρα. αὐτὰρ ἐπεὶ φρεσὶν ᾗσι τετάρπετο δαίδαλα λεύσσων αὐτίκα μητέρα ἣν ἔπεα πτερόεντα προσηύδα· μῆτερ ἐμὴ τὰ μὲν ὅπλα θεὸσ πόρεν οἷ’ ἐπιεικὲσ ἔργ’ ἔμεν ἀθανάτων, μὴ δὲ βροτὸν ἄνδρα τελέσσαι. νῦν δ’ ἤτοι μὲν ἐγὼ θωρήξομαι· ἀλλὰ μάλ’ αἰνῶσ δείδω μή μοι τόφρα Μενοιτίου ἄλκιμον υἱὸν μυῖαι καδδῦσαι κατὰ χαλκοτύπουσ ὠτειλὰσ εὐλὰσ ἐγγείνωνται, ἀεικίσσωσι δὲ νεκρόν, ἐκ δ’ αἰὼν πέφαται, κατὰ δὲ χρόα πάντα σαπήῃ. τὸν δ’ ἠμείβετ’ ἔπειτα θεὰ Θέτισ ἀργυρόπεζα·

τέκνον μή τοι ταῦτα μετὰ φρεσὶ σῇσι μελόντων. τῷ μὲν ἐγὼ πειρήσω ἀλαλκεῖν ἄγρια φῦλα μυίασ, αἵ ῥά τε φῶτασ ἀρηϊφάτουσ κατέδουσιν· ἤν περ γὰρ κεῖταί γε τελεσφόρον εἰσ ἐνιαυτόν, αἰεὶ τῷ γ’ ἔσται χρὼσ ἔμπεδοσ, ἢ καὶ ἀρείων. ἀλλὰ σύ γ’ εἰσ ἀγορὴν καλέσασ ἡρ́ωασ Ἀχαιοὺσ μῆνιν ἀποειπὼν Ἀγαμέμνονι ποιμένι λαῶν αἶψα μάλ’ ἐσ πόλεμον θωρήσσεο, δύσεο δ’ ἀλκήν. ὣσ ἄρα φωνήσασα μένοσ πολυθαρσὲσ ἐνῆκε, Πατρόκλῳ δ’ αὖτ’ ἀμβροσίην καὶ νέκταρ ἐρυθρὸν στάξε κατὰ ῥινῶν, ἵνα οἱ χρὼσ ἔμπεδοσ εἰή.

αὐτὰρ ὃ βῆ παρὰ θῖνα θαλάσσησ δῖοσ Ἀχιλλεὺσ σμερδαλέα ἰάχων, ὦρσεν δ’ ἡρ́ωασ Ἀχαιούσ.

καί ῥ’ οἵ περ τὸ πάροσ γε νεῶν ἐν ἀγῶνι μένεσκον οἵ τε κυβερνῆται καὶ ἔχον οἰήϊα νηῶν καὶ ταμίαι παρὰ νηυσὶν ἔσαν σίτοιο δοτῆρεσ, καὶ μὴν οἳ τότε γ’ εἰσ ἀγορὴν ἴσαν, οὕνεκ’ Ἀχιλλεὺσ ἐξεφάνη, δηρὸν δὲ μάχησ ἐπέπαυτ’ ἀλεγεινῆσ. τὼ δὲ δύω σκάζοντε βάτην Ἄρεοσ θεράποντε Τυδεί̈δησ τε μενεπτόλεμοσ καὶ δῖοσ Ὀδυσσεὺσ ἔγχει ἐρειδομένω· ἔτι γὰρ ἔχον ἕλκεα λυγρά· κὰδ δὲ μετὰ πρώτῃ ἀγορῇ ἵζοντο κιόντεσ. αὐτὰρ ὃ δεύτατοσ ἦλθεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων ἕλκοσ ἔχων· καὶ γὰρ τὸν ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ οὖτα Κόων Ἀντηνορίδησ χαλκήρεϊ δουρί. αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ πάντεσ ἀολλίσθησαν Ἀχαιοί, τοῖσι δ’ ἀνιστάμενοσ μετέφη πόδασ ὠκὺσ Ἀχιλλεύσ· Ἀτρεί̈δη ἦ ἄρ τι τόδ’ ἀμφοτέροισιν ἄρειον ἔπλετο σοὶ καὶ ἐμοί, ὅ τε νῶί̈ περ ἀχνυμένω κῆρ θυμοβόρῳ ἔριδι μενεήναμεν εἵνεκα κούρησ; τὴν ὄφελ’ ἐν νήεσσι κατακτάμεν Ἄρτεμισ ἰῷ ἤματι τῷ ὅτ’ ἐγὼν ἑλόμην Λυρνησσὸν ὀλέσσασ· τώ κ’ οὐ τόσσοι Ἀχαιοὶ ὀδὰξ ἕλον ἄσπετον οὖδασ δυσμενέων ὑπὸ χερσὶν ἐμεῦ ἀπομηνίσαντοσ. Ἕκτορι μὲν καὶ Τρωσὶ τὸ κέρδιον· αὐτὰρ Ἀχαιοὺσ δηρὸν ἐμῆσ καὶ σῆσ ἔριδοσ μνήσεσθαι ὀί̈ω. ἀλλὰ τὰ μὲν προτετύχθαι ἐάσομεν ἀχνύμενοί περ θυμὸν ἐνὶ στήθεσσι φίλον δαμάσαντεσ ἀνάγκῃ· νῦν δ’ ἤτοι μὲν ἐγὼ παύω χόλον, οὐδέ τί με χρὴ ἀσκελέωσ αἰεὶ μενεαινέμεν· ἀλλ’ ἄγε θᾶσσον ὄτρυνον πόλεμον δὲ κάρη κομόωντασ Ἀχαιούσ, ὄφρ’ ἔτι καὶ Τρώων πειρήσομαι ἀντίον ἐλθὼν αἴ κ’ ἐθέλωσ’ ἐπὶ νηυσὶν ἰαύειν· ἀλλά τιν’ οἰώ ἀσπασίωσ αὐτῶν γόνυ κάμψειν, ὅσ κε φύγῃσι δηί̈ου ἐκ πολέμοιο ὑπ’ ἔγχεοσ ἡμετέροιο. ὣσ ἔφαθ’, οἳ δ’ ἐχάρησαν ἐϋκνήμιδεσ Ἀχαιοὶ μῆνιν ἀπειπόντοσ μεγαθύμου Πηλεί̈ωνοσ.

τοῖσι δὲ καὶ μετέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων αὐτόθεν ἐξ ἕδρησ, οὐδ’ ἐν μέσσοισιν ἀναστάσ· ὦ φίλοι ἡρ́ωεσ Δαναοὶ θεράποντεσ Ἄρηοσ ἑσταότοσ μὲν καλὸν ἀκούειν, οὐδὲ ἐοίκεν ὑββάλλειν· χαλεπὸν γὰρ ἐπισταμένῳ περ ἐόντι. ἀνδρῶν δ’ ἐν πολλῷ ὁμάδῳ πῶσ κέν τισ ἀκούσαι ἢ εἴποι; βλάβεται δὲ λιγύσ περ ἐὼν ἀγορητήσ. Πηλεί̈δῃ μὲν ἐγὼν ἐνδείξομαι· αὐτὰρ οἱ ἄλλοι σύνθεσθ’ Ἀργεῖοι, μῦθόν τ’ εὖ γνῶτε ἕκαστοσ. πολλάκι δή μοι τοῦτον Ἀχαιοὶ μῦθον ἐείπον καί τέ με νεικείεσκον· ἐγὼ δ’ οὐκ αἴτιόσ εἰμι, ἀλλὰ Ζεὺσ καὶ Μοῖρα καὶ ἠεροφοῖτισ Ἐρινύσ, οἵ τέ μοι εἰν ἀγορῇ φρεσὶν ἔμβαλον ἄγριον ἄτην, ἤματι τῷ ὅτ’ Ἀχιλλῆοσ γέρασ αὐτὸσ ἀπηύρων. ἀλλὰ τί κεν ῥέξαιμι; θεὸσ διὰ πάντα τελευτᾷ. πρέσβα Διὸσ θυγάτηρ Ἄτη, ἣ πάντασ ἀᾶται, οὐλομένη· τῇ μέν θ’ ἁπαλοὶ πόδεσ· οὐ γὰρ ἐπ’ οὔδει πίλναται, ἀλλ’ ἄρα ἥ γε κατ’ ἀνδρῶν κράατα βαίνει βλάπτουσ’ ἀνθρώπουσ· κατὰ δ’ οὖν ἕτερόν γε πέδησε. καὶ γὰρ δή νύ ποτε Ζεὺσ ἄσατο, τόν περ ἄριστον ἀνδρῶν ἠδὲ θεῶν φασ’ ἔμμεναι· ἀλλ’ ἄρα καὶ τὸν Ἥρη θῆλυσ ἐοῦσα δολοφροσύνῃσ ἀπάτησεν, ἤματι τῷ ὅτ’ ἔμελλε βίην Ἡρακληείην Ἀλκμήνη τέξεσθαι ἐϋστεφάνῳ ἐνὶ Θήβῃ. ἤτοι ὅ γ’ εὐχόμενοσ μετέφη πάντεσσι θεοῖσι· κέκλυτέ μευ πάντέσ τε θεοὶ πᾶσαί τε θέαιναι, ὄφρ’ εἴπω τά με θυμὸσ ἐνὶ στήθεσσιν ἀνώγει. σήμερον ἄνδρα φόωσ δὲ μογοστόκοσ Εἰλείθυια ἐκφανεῖ, ὃσ πάντεσσι περικτιόνεσσιν ἀνάξει, τῶν ἀνδρῶν γενεῆσ οἵ θ’ αἵματοσ ἐξ ἐμεῦ εἰσί. τὸν δὲ δολοφρονέουσα προσηύδα πότνια Ἥρη· ψευστήσεισ, οὐδ’ αὖτε τέλοσ μύθῳ ἐπιθήσεισ. εἰ δ’ ἄγε νῦν μοι ὄμοσσον Ὀλύμπιε καρτερὸν ὁρ́κον, ἦ μὲν τὸν πάντεσσι περικτιόνεσσιν ἀνάξειν ὅσ κεν ἐπ’ ἤματι τῷδε πέσῃ μετὰ ποσσὶ γυναικὸσ τῶν ἀνδρῶν οἳ σῆσ ἐξ αἵματόσ εἰσι γενέθλησ. ὣσ ἔφατο· Ζεὺσ δ’ οὔ τι δολοφροσύνην ἐνόησεν, ἀλλ’ ὄμοσεν μέγαν ὁρ́κον, ἔπειτα δὲ πολλὸν ἀάσθη. Ἥρη δ’ ἀί̈ξασα λίπεν ῥίον Οὐλύμποιο, καρπαλίμωσ δ’ ἵκετ’ Ἄργοσ Ἀχαιικόν, ἔνθ’ ἄρα ᾔδη ἰφθίμην ἄλοχον Σθενέλου Περσηϊάδαο.

ἣ δ’ ἐκύει φίλον υἱόν, ὃ δ’ ἕβδομοσ ἑστήκει μείσ· ἐκ δ’ ἄγαγε πρὸ φόωσ δὲ καὶ ἠλιτόμηνον ἐόντα, Ἀλκμήνησ δ’ ἀπέπαυσε τόκον, σχέθε δ’ Εἰλειθυίασ. αὐτὴ δ’ ἀγγελέουσα Δία Κρονίωνα προσηύδα· Ζεῦ πάτερ ἀργικέραυνε ἔποσ τί τοι ἐν φρεσὶ θήσω· ἤδη ἀνὴρ γέγον’ ἐσθλὸσ ὃσ Ἀργείοισιν ἀνάξει Εὐρυσθεὺσ Σθενέλοιο πάϊσ Περσηϊάδαο σὸν γένοσ· οὔ οἱ ἀεικὲσ ἀνασσέμεν Ἀργείοισιν. ὣσ φάτο, τὸν δ’ ἄχοσ ὀξὺ κατὰ φρένα τύψε βαθεῖαν· αὐτίκα δ’ εἷλ’ Ἄτην κεφαλῆσ λιπαροπλοκάμοιο χωόμενοσ φρεσὶν ᾗσι, καὶ ὤμοσε καρτερὸν ὁρ́κον μή ποτ’ ἐσ Οὔλυμπόν τε καὶ οὐρανὸν ἀστερόεντα αὖτισ ἐλεύσεσθαι Ἄτην, ἣ πάντασ ἀᾶται. ὣσ εἰπὼν ἔρριψεν ἀπ’ οὐρανοῦ ἀστερόεντοσ χειρὶ περιστρέψασ· τάχα δ’ ἵκετο ἔργ’ ἀνθρώπων. τὴν αἰεὶ στενάχεσχ’ ὅθ’ ἑὸν φίλον υἱὸν ὁρῷτο ἔργον ἀεικὲσ ἔχοντα ὑπ’ Εὐρυσθῆοσ ἀέθλων. ὣσ καὶ ἐγών, ὅτε δ’ αὖτε μέγασ κορυθαίολοσ Ἕκτωρ Ἀργείουσ ὀλέκεσκεν ἐπὶ πρυμνῇσι νέεσσιν, οὐ δυνάμην λελαθέσθ’ Ἄτησ ᾗ πρῶτον ἀάσθην. ἀλλ’ ἐπεὶ ἀασάμην καί μευ φρένασ ἐξέλετο Ζεύσ, ἂψ ἐθέλω ἀρέσαι, δόμεναί τ’ ἀπερείσι’ ἄποινα· ἀλλ’ ὄρσευ πόλεμον δὲ καὶ ἄλλουσ ὄρνυθι λαούσ. δῶρα δ’ ἐγὼν ὅδε πάντα παρασχέμεν ὅσσά τοι ἐλθὼν χθιζὸσ ἐνὶ κλισίῃσιν ὑπέσχετο δῖοσ Ὀδυσσεύσ. εἰ δ’ ἐθέλεισ, ἐπίμεινον ἐπειγόμενόσ περ Ἄρηοσ, δῶρα δέ τοι θεράποντεσ ἐμῆσ παρὰ νηὸσ ἑλόντεσ οἴσουσ’, ὄφρα ἴδηαι ὅ τοι μενοεικέα δώσω. τὸν δ’ ἀπαμειβόμενοσ προσέφη πόδασ ὠκὺσ Ἀχιλλεύσ·

Ἀτρεί̈δη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον δῶρα μὲν αἴ κ’ ἐθέλῃσθα παρασχέμεν, ὡσ ἐπιεικέσ, ἤ τ’ ἐχέμεν παρὰ σοί· νῦν δὲ μνησώμεθα χάρμησ αἶψα μάλ’· οὐ γὰρ χρὴ κλοτοπεύειν ἐνθάδ’ ἐόντασ οὐδὲ διατρίβειν· ἔτι γὰρ μέγα ἔργον ἄρεκτον· ὥσ κέ τισ αὖτ’ Ἀχιλῆα μετὰ πρώτοισιν ἴδηται ἔγχεϊ χαλκείῳ Τρώων ὀλέκοντα φάλαγγασ. ὧδέ τισ ὑμείων μεμνημένοσ ἀνδρὶ μαχέσθω. τὸν δ’ ἀπαμειβόμενοσ προσέφη πολύμητισ Ὀδυσσεύσ·

μὴ δ’ οὕτωσ, ἀγαθόσ περ ἐών, θεοείκελ’ Ἀχιλλεῦ νήστιασ ὄτρυνε προτὶ Ἴλιον υἱᾶσ Ἀχαιῶν Τρωσὶ μαχησομένουσ, ἐπεὶ οὐκ ὀλίγον χρόνον ἔσται φύλοπισ, εὖτ’ ἂν πρῶτον ὁμιλήσωσι φάλαγγεσ ἀνδρῶν, ἐν δὲ θεὸσ πνεύσῃ μένοσ ἀμφοτέροισιν. ἀλλὰ πάσασθαι ἄνωχθι θοῇσ ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιοὺσ σίτου καὶ οἴνοιο· τὸ γὰρ μένοσ ἐστὶ καὶ ἀλκή. οὐ γὰρ ἀνὴρ πρόπαν ἦμαρ ἐσ ἠέλιον καταδύντα ἄκμηνοσ σίτοιο δυνήσεται ἄντα μάχεσθαι· εἴ περ γὰρ θυμῷ γε μενοινάᾳ πολεμίζειν, ἀλλά τε λάθρῃ γυῖα βαρύνεται, ἠδὲ κιχάνει δίψά τε καὶ λιμόσ, βλάβεται δέ τε γούνατ’ ἰόντι. ὃσ δέ κ’ ἀνὴρ οἴνοιο κορεσσάμενοσ καὶ ἐδωδῆσ ἀνδράσι δυσμενέεσσι πανημέριοσ πολεμίζῃ, θαρσαλέον νύ οἱ ἦτορ ἐνὶ φρεσίν, οὐδέ τι γυῖα πρὶν κάμνει πρὶν πάντασ ἐρωῆσαι πολέμοιο. ἀλλ’ ἄγε λαὸν μὲν σκέδασον καὶ δεῖπνον ἄνωχθι ὅπλεσθαι· τὰ δὲ δῶρα ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων οἰσέτω ἐσ μέσσην ἀγορήν, ἵνα πάντεσ Ἀχαιοὶ ὀφθαλμοῖσιν ἴδωσι, σὺ δὲ φρεσὶ σῇσιν ἰανθῇσ. ὀμνυέτω δέ τοι ὁρ́κον ἐν Ἀργείοισιν ἀναστὰσ μή ποτε τῆσ εὐνῆσ ἐπιβήμεναι ἠδὲ μιγῆναι· ἣ θέμισ ἐστὶν ἄναξ ἤ τ’ ἀνδρῶν ἤ τε γυναικῶν· καὶ δὲ σοὶ αὐτῷ θυμὸσ ἐνὶ φρεσὶν ἵλαοσ ἔστω. αὐτὰρ ἔπειτά σε δαιτὶ ἐνὶ κλισίῃσ ἀρεσάσθω πιείρῃ, ἵνα μή τι δίκησ ἐπιδευὲσ ἔχῃσθα. Ἀτρεί̈δη σὺ δ’ ἔπειτα δικαιότεροσ καὶ ἐπ’ ἄλλῳ ἔσσεαι. οὐ μὲν γάρ τι νεμεσσητὸν βασιλῆα ἄνδρ’ ἀπαρέσσασθαι ὅτε τισ πρότεροσ χαλεπήνῃ. τὸν δ’ αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων·

χαίρω σεῦ Λαερτιάδη τὸν μῦθον ἀκούσασ· ἐν μοίρῃ γὰρ πάντα διίκεο καὶ κατέλεξασ. ταῦτα δ’ ἐγὼν ἐθέλω ὀμόσαι, κέλεται δέ με θυμόσ, οὐδ’ ἐπιορκήσω πρὸσ δαίμονοσ. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺσ μιμνέτω αὐτόθι τεῖοσ ἐπειγόμενόσ περ Ἄρηοσ· μίμνετε δ’ ἄλλοι πάντεσ ἀολλέεσ, ὄφρά κε δῶρα ἐκ κλισίησ ἔλθῃσι καὶ ὁρ́κια πιστὰ τάμωμεν. σοὶ δ’ αὐτῷ τόδ’ ἐγὼν ἐπιτέλλομαι ἠδὲ κελεύω· κρινάμενοσ κούρητασ ἀριστῆασ Παναχαιῶν δῶρα ἐμῆσ παρὰ νηὸσ ἐνεικέμεν, ὅσσ’ Ἀχιλῆϊ χθιζὸν ὑπέστημεν δώσειν, ἀγέμεν τε γυναῖκασ. Ταλθύβιοσ δέ μοι ὦκα κατὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν κάπρον ἑτοιμασάτω ταμέειν Διί τ’ Ηἐλίῳ τε. τὸν δ’ ἀπαμειβόμενοσ προσέφη πόδασ ὠκὺσ Ἀχιλλεύσ·

Ἀτρεί̈δη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον ἄλλοτέ περ καὶ μᾶλλον ὀφέλλετε ταῦτα πένεσθαι, ὁππότε τισ μεταπαυσωλὴ πολέμοιο γένηται καὶ μένοσ οὐ τόσον ᾖσιν ἐνὶ στήθεσσιν ἐμοῖσι. νῦν δ’ οἳ μὲν κέαται δεδαϊγμένοι, οὓσ ἐδάμασσεν Ἕκτωρ Πριαμίδησ, ὅτε οἱ Ζεὺσ κῦδοσ ἔδωκεν, ὑμεῖσ δ’ ἐσ βρωτὺν ὀτρύνετον· ἦ τ’ ἂν ἔγωγε νῦν μὲν ἀνώγοιμι πτολεμίζειν υἱᾶσ Ἀχαιῶν νήστιασ ἀκμήνουσ, ἅμα δ’ ἠελίῳ καταδύντι τεύξεσθαι μέγα δόρπον, ἐπὴν τεισαίμεθα λώβην. πρὶν δ’ οὔ πωσ ἂν ἔμοιγε φίλον κατὰ λαιμὸν ἰείη οὐ πόσισ οὐδὲ βρῶσισ ἑταίρου τεθνηῶτοσ ὅσ μοι ἐνὶ κλισίῃ δεδαϊγμένοσ ὀξέϊ χαλκῷ κεῖται ἀνὰ πρόθυρον τετραμμένοσ, ἀμφὶ δ’ ἑταῖροι μύρονται· τό μοι οὔ τι μετὰ φρεσὶ ταῦτα μέμηλεν, ἀλλὰ φόνοσ τε καὶ αἷμα καὶ ἀργαλέοσ στόνοσ ἀνδρῶν. τὸν δ’ ἀπαμειβόμενοσ προσέφη πολύμητισ Ὀδυσσεύσ·

ὦ Ἀχιλεῦ Πηλῆοσ υἱὲ μέγα φέρτατ’ Ἀχαιῶν, κρείσσων εἰσ ἐμέθεν καὶ φέρτεροσ οὐκ ὀλίγον περ ἔγχει, ἐγὼ δέ κε σεῖο νοήματί γε προβαλοίμην πολλόν, ἐπεὶ πρότεροσ γενόμην καὶ πλείονα οἶδα. τώ τοι ἐπιτλήτω κραδίη μύθοισιν ἐμοῖσιν. αἶψά τε φυλόπιδοσ πέλεται κόροσ ἀνθρώποισιν, ἧσ τε πλείστην μὲν καλάμην χθονὶ χαλκὸσ ἔχευεν, ἄμητοσ δ’ ὀλίγιστοσ, ἐπὴν κλίνῃσι τάλαντα Ζεύσ, ὅσ τ’ ἀνθρώπων ταμίησ πολέμοιο τέτυκται. γαστέρι δ’ οὔ πωσ ἔστι νέκυν πενθῆσαι Ἀχαιούσ· λίην γὰρ πολλοὶ καὶ ἐπήτριμοι ἤματα πάντα πίπτουσιν· πότε κέν τισ ἀναπνεύσειε πόνοιο; ἀλλὰ χρὴ τὸν μὲν καταθάπτειν ὅσ κε θάνῃσι νηλέα θυμὸν ἔχοντασ ἐπ’ ἤματι δακρύσαντασ· ὅσσοι δ’ ἂν πολέμοιο περὶ στυγεροῖο λίπωνται μεμνῆσθαι πόσιοσ καὶ ἐδητύοσ, ὄφρ’ ἔτι μᾶλλον ἀνδράσι δυσμενέεσσι μαχώμεθα νωλεμὲσ αἰεὶ ἑσσάμενοι χροὶ̈ χαλκὸν ἀτειρέα. μηδέ τισ ἄλλην λαῶν ὀτρυντὺν ποτιδέγμενοσ ἰσχαναάσθω· ἥδε γὰρ ὀτρυντὺσ κακὸν ἔσσεται ὅσ κε λίπηται νηυσὶν ἐπ’ Ἀργείων· ἀλλ’ ἀθρόοι ὁρμηθέντεσ Τρωσὶν ἐφ’ ἱπποδάμοισιν ἐγείρομεν ὀξὺν Ἄρηα. ἦ, καὶ Νέστοροσ υἱᾶσ ὀπάσσατο κυδαλίμοιο Φυλεί̈δην τε Μέγητα Θόαντά τε Μηριόνην τε καὶ Κρειοντιάδην Λυκομήδεα καὶ Μελάνιππον·

βὰν δ’ ἴμεν ἐσ κλισίην Ἀγαμέμνονοσ Ἀτρεί̈δαο. αὐτίκ’ ἔπειθ’ ἅμα μῦθοσ ἐήν, τετέλεστο δὲ ἔργον· ἑπτὰ μὲν ἐκ κλισίησ τρίποδασ φέρον, οὕσ οἱ ὑπέστη, αἴθωνασ δὲ λέβητασ ἐείκοσι, δώδεκα δ’ ἵππουσ· ἐκ δ’ ἄγον αἶψα γυναῖκασ ἀμύμονα ἔργα ἰδυίασ ἕπτ’, ἀτὰρ ὀγδοάτην Βρισηί̈δα καλλιπάρῃον. χρυσοῦ δὲ στήσασ Ὀδυσεὺσ δέκα πάντα τάλαντα ἦρχ’, ἅμα δ’ ἄλλοι δῶρα φέρον κούρητεσ Ἀχαιῶν. καὶ τὰ μὲν ἐν μέσσῃ ἀγορῇ θέσαν, ἂν δ’ Ἀγαμέμνων ἵστατο· Ταλθύβιοσ δὲ θεῷ ἐναλίγκιοσ αὐδὴν κάπρον ἔχων ἐν χερσὶ παρίστατο ποιμένι λαῶν. Ἀτρεί̈δησ δὲ ἐρυσσάμενοσ χείρεσσι μάχαιραν, ἥ οἱ πὰρ ξίφεοσ μέγα κουλεὸν αἰὲν ἀώρτο, κάπρου ἀπὸ τρίχασ ἀρξάμενοσ Διὶ χεῖρασ ἀνασχὼν εὔχετο· τοὶ δ’ ἄρα πάντεσ ἐπ’ αὐτόφιν εἱάτο σιγῇ Ἀργεῖοι κατὰ μοῖραν ἀκούοντεσ βασιλῆοσ. εὐξάμενοσ δ’ ἄρα εἶπεν ἰδὼν εἰσ οὐρανὸν εὐρύν· ἴστω νῦν Ζεὺσ πρῶτα θεῶν ὕπατοσ καὶ ἄριστοσ Γῆ τε καὶ Ηἔλιοσ καὶ Ἐρινύεσ, αἵ θ’ ὑπὸ γαῖαν ἀνθρώπουσ τίνυνται, ὅτισ κ’ ἐπίορκον ὀμόσσῃ, μὴ μὲν ἐγὼ κούρῃ Βρισηί̈δι χεῖρ’ ἐπένεικα, οὔτ’ εὐνῆσ πρόφασιν κεχρημένοσ οὔτέ τευ ἄλλου. ἀλλ’ ἔμεν’ ἀπροτίμαστοσ ἐνὶ κλισίῃσιν ἐμῇσιν. εἰ δέ τι τῶνδ’ ἐπίορκον ἐμοὶ θεοὶ ἄλγεα δοῖεν πολλὰ μάλ’, ὅσσα διδοῦσιν ὅτίσ σφ’ ἀλίτηται ὀμόσσασ. ἦ, καὶ ἀπὸ στόμαχον κάπρου τάμε νηλέϊ χαλκῷ.

τὸν μὲν Ταλθύβιοσ πολιῆσ ἁλὸσ ἐσ μέγα λαῖτμα ῥῖψ’ ἐπιδινήσασ βόσιν ἰχθύσιν· αὐτὰρ Ἀχιλλεὺσ ἀνστὰσ Ἀργείοισι φιλοπτολέμοισι μετηύδα· Ζεῦ πάτερ ἦ μεγάλασ ἄτασ ἄνδρεσσι διδοῖσθα· οὐκ ἂν δή ποτε θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἐμοῖσιν Ἀτρεί̈δησ ὤρινε διαμπερέσ, οὐδέ κε κούρην ἦγεν ἐμεῦ ἀέκοντοσ ἀμήχανοσ· ἀλλά ποθι Ζεὺσ ἤθελ’ Ἀχαιοῖσιν θάνατον πολέεσσι γενέσθαι. νῦν δ’ ἔρχεσθ’ ἐπὶ δεῖπνον, ἵνα ξυνάγωμεν Ἄρηα. ὣσ ἄρ’ ἐφώνησεν, λῦσεν δ’ ἀγορὴν αἰψηρήν.

οἳ μὲν ἄρ’ ἐσκίδναντο ἑὴν ἐπὶ νῆα ἕκαστοσ, δῶρα δὲ Μυρμιδόνεσ μεγαλήτορεσ ἀμφεπένοντο, βὰν δ’ ἐπὶ νῆα φέροντεσ Ἀχιλλῆοσ θείοιο. καὶ τὰ μὲν ἐν κλισίῃσι θέσαν, κάθισαν δὲ γυναῖκασ, ἵππουσ δ’ εἰσ ἀγέλην ἔλασαν θεράποντεσ ἀγαυοί. Βρισηὶ̈σ δ’ ἄρ’ ἔπειτ’ ἰκέλη χρυσέῃ Ἀφροδίτῃ ὡσ ἴδε Πάτροκλον δεδαϊγμένον ὀξέϊ χαλκῷ, ἀμφ’ αὐτῷ χυμένη λίγ’ ἐκώκυε, χερσὶ δ’ ἄμυσσε στήθεά τ’ ἠδ’ ἁπαλὴν δειρὴν ἰδὲ καλὰ πρόσωπα.

εἶπε δ’ ἄρα κλαίουσα γυνὴ ἐϊκυῖα θεῇσι· Πάτροκλέ μοι δειλῇ πλεῖστον κεχαρισμένε θυμῷ ζωὸν μέν σε ἔλειπον ἐγὼ κλισίηθεν ἰοῦσα, νῦν δέ σε τεθνηῶτα κιχάνομαι ὄρχαμε λαῶν ἂψ ἀνιοῦσ’· ὥσ μοι δέχεται κακὸν ἐκ κακοῦ αἰεί. ἄνδρα μὲν ᾧ ἔδοσάν με πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ εἶδον πρὸ πτόλιοσ δεδαϊγμένον ὀξέϊ χαλκῷ, τρεῖσ τε κασιγνήτουσ, τούσ μοι μία γείνατο μήτηρ, κηδείουσ, οἳ πάντεσ ὀλέθριον ἦμαρ ἐπέσπον. οὐδὲ μὲν οὐδέ μ’ ἐάσκεσ, ὅτ’ ἄνδρ’ ἐμὸν ὠκὺσ Ἀχιλλεὺσ ἔκτεινεν, πέρσεν δὲ πόλιν θείοιο Μύνητοσ, κλαίειν, ἀλλά μ’ ἔφασκεσ Ἀχιλλῆοσ θείοιο κουριδίην ἄλοχον θήσειν, ἄξειν τ’ ἐνὶ νηυσὶν ἐσ Φθίην, δαίσειν δὲ γάμον μετὰ Μυρμιδόνεσσι. τώ σ’ ἄμοτον κλαίω τεθνηότα μείλιχον αἰεί. ὣσ ἔφατο κλαίουσ’, ἐπὶ δὲ στενάχοντο γυναῖκεσ Πάτροκλον πρόφασιν, σφῶν δ’ αὐτῶν κήδε’ ἑκάστη.

αὐτὸν δ’ ἀμφὶ γέροντεσ Ἀχαιῶν ἠγερέθοντο λισσόμενοι δειπνῆσαι· ὃ δ’ ἠρνεῖτο στεναχίζων· λίσσομαι, εἴ τισ ἔμοιγε φίλων ἐπιπείθεθ’ ἑταίρων, μή με πρὶν σίτοιο κελεύετε μηδὲ ποτῆτοσ ἄσασθαι φίλον ἦτορ, ἐπεί μ’ ἄχοσ αἰνὸν ἱκάνει· δύντα δ’ ἐσ ἠέλιον μενέω καὶ τλήσομαι ἔμπησ. ὣσ εἰπὼν ἄλλουσ μὲν ἀπεσκέδασεν βασιλῆασ, δοιὼ δ’ Ἀτρεί̈δα μενέτην καὶ δῖοσ Ὀδυσσεὺσ Νέστωρ Ἰδομενεύσ τε γέρων θ’ ἱππηλάτα Φοῖνιξ τέρποντεσ πυκινῶσ ἀκαχήμενον·

ἤδη γὰρ Πηλῆά γ’ ὀί̈ομαι ἢ κατὰ πάμπαν τεθνάμεν, ἤ που τυτθὸν ἔτι ζώοντ’ ἀκάχησθαι γήραί̈ τε στυγερῷ καὶ ἐμὴν ποτιδέγμενον αἰεὶ λυγρὴν ἀγγελίην, ὅτ’ ἀποφθιμένοιο πύθηται. οὐδέ τι θυμῷ τέρπετο, πρὶν πολέμου στόμα δύμεναι αἱματόεντοσ. μνησάμενοσ δ’ ἁδινῶσ ἀνενείκατο φώνησέν τε· ἦ ῥά νύ μοί ποτε καὶ σὺ δυσάμμορε φίλταθ’ ἑταίρων αὐτὸσ ἐνὶ κλισίῃ λαρὸν παρὰ δεῖπνον ἔθηκασ αἶψα καὶ ὀτραλέωσ, ὁπότε σπερχοίατ’ Ἀχαιοὶ Τρωσὶν ἐφ’ ἱπποδάμοισι φέρειν πολύδακρυν Ἄρηα. νῦν δὲ σὺ μὲν κεῖσαι δεδαϊγμένοσ, αὐτὰρ ἐμὸν κῆρ ἄκμηνον πόσιοσ καὶ ἐδητύοσ ἔνδον ἐόντων σῇ ποθῇ· οὐ μὲν γάρ τι κακώτερον ἄλλο πάθοιμι, οὐδ’ εἴ κεν τοῦ πατρὸσ ἀποφθιμένοιο πυθοίμην, ὅσ που νῦν Φθίηφι τέρεν κατὰ δάκρυον εἴβει χήτεϊ τοιοῦδ’ υἱο͂σ· ὃ δ’ ἀλλοδαπῷ ἐνὶ δήμῳ εἵνεκα ῥιγεδανῆσ Ἑλένησ Τρωσὶν πολεμίζω· ἠὲ τὸν ὃσ Σκύρῳ μοι ἔνι τρέφεται φίλοσ υἱόσ, εἴ που ἔτι ζώει γε Νεοπτόλεμοσ θεοειδήσ. πρὶν μὲν γάρ μοι θυμὸσ ἐνὶ στήθεσσιν ἐώλπει οἰο͂ν ἐμὲ φθίσεσθαι ἀπ’ Ἄργεοσ ἱπποβότοιο αὐτοῦ ἐνὶ Τροίῃ, σὲ δέ τε Φθίην δὲ νέεσθαι, ὡσ ἄν μοι τὸν παῖδα θοῇ ἐνὶ νηὶ̈ μελαίνῃ Σκυρόθεν ἐξαγάγοισ καί οἱ δείξειασ ἕκαστα κτῆσιν ἐμὴν δμῶάσ τε καὶ ὑψερεφὲσ μέγα δῶμα. ὣσ ἔφατο κλαίων, ἐπὶ δὲ στενάχοντο γέροντεσ, μνησάμενοι τὰ ἕκαστοσ ἐνὶ μεγάροισιν ἔλειπον·

μυρομένουσ δ’ ἄρα τούσ γε ἰδὼν ἐλέησε Κρονίων, αἶψα δ’ Ἀθηναίην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα· τέκνον ἐμόν, δὴ πάμπαν ἀποίχεαι ἀνδρὸσ ἑῆοσ. ἦ νύ τοι οὐκέτι πάγχυ μετὰ φρεσὶ μέμβλετ’ Ἀχιλλεύσ; κεῖνοσ ὅ γε προπάροιθε νεῶν ὀρθοκραιράων ἧσται ὀδυρόμενοσ ἕταρον φίλον· οἳ δὲ δὴ ἄλλοι οἴχονται μετὰ δεῖπνον, ὃ δ’ ἄκμηνοσ καὶ ἄπαστοσ. ἀλλ’ ἴθι οἱ νέκτάρ τε καὶ ἀμβροσίην ἐρατεινὴν στάξον ἐνὶ στήθεσσ’, ἵνα μή μιν λιμὸσ ἵκηται. ὣσ εἰπὼν ὄτρυνε πάροσ μεμαυῖαν Ἀθήνην·

ἣ δ’ ἁρ́πῃ ἐϊκυῖα τανυπτέρυγι λιγυφώνῳ οὐρανοῦ ἐκκατεπᾶλτο δι’ αἰθέροσ. αὐτὰρ Ἀχαιοὶ αὐτίκα θωρήσσοντο κατὰ στρατόν· ἣ δ’ Ἀχιλῆϊ νέκταρ ἐνὶ στήθεσσι καὶ ἀμβροσίην ἐρατεινὴν στάξ’, ἵνα μή μιν λιμὸσ ἀτερπὴσ γούναθ’ ἵκοιτο· αὐτὴ δὲ πρὸσ πατρὸσ ἐρισθενέοσ πυκινὸν δῶ ᾤχετο, τοὶ δ’ ἀπάνευθε νεῶν ἐχέοντο θοάων. ὡσ δ’ ὅτε ταρφειαὶ νιφάδεσ Διὸσ ἐκποτέονται ψυχραὶ ὑπὸ ῥιπῆσ αἰθρηγενέοσ Βορέαο, ὣσ τότε ταρφειαὶ κόρυθεσ λαμπρὸν γανόωσαι νηῶν ἐκφορέοντο καὶ ἀσπίδεσ ὀμφαλόεσσαι θώρηκέσ τε κραταιγύαλοι καὶ μείλινα δοῦρα. αἴγλη δ’ οὐρανὸν ἷκε, γέλασσε δὲ πᾶσα περὶ χθὼν χαλκοῦ ὑπὸ στεροπῆσ· ὑπὸ δὲ κτύποσ ὄρνυτο ποσσὶν ἀνδρῶν· ἐν δὲ μέσοισι κορύσσετο δῖοσ Ἀχιλλεύσ. τοῦ καὶ ὀδόντων μὲν καναχὴ πέλε, τὼ δέ οἱ ὄσσε λαμπέσθην ὡσ εἴ τε πυρὸσ σέλασ, ἐν δέ οἱ ἦτορ δῦν’ ἄχοσ ἄτλητον· ὃ δ’ ἄρα Τρωσὶν μενεαίνων δύσετο δῶρα θεοῦ, τά οἱ Ἥφαιστοσ κάμε τεύχων. κνημῖδασ μὲν πρῶτα περὶ κνήμῃσιν ἔθηκε καλὰσ ἀργυρέοισιν ἐπισφυρίοισ ἀραρυίασ· δεύτερον αὖ θώρηκα περὶ στήθεσσιν ἔδυνεν. ἀμφὶ δ’ ἄρ’ ὤμοισιν βάλετο ξίφοσ ἀργυρόηλον χάλκεον· αὐτὰρ ἔπειτα σάκοσ μέγα τε στιβαρόν τε εἵλετο, τοῦ δ’ ἀπάνευθε σέλασ γένετ’ ἠύ̈τε μήνησ. ὡσ δ’ ὅτ’ ἂν ἐκ πόντοιο σέλασ ναύτῃσι φανήῃ καιομένοιο πυρόσ, τό τε καίεται ὑψόθ’ ὄρεσφι σταθμῷ ἐν οἰοπόλῳ· τοὺσ δ’ οὐκ ἐθέλοντασ ἀέλλαι πόντον ἐπ’ ἰχθυόεντα φίλων ἀπάνευθε φέρουσιν· ὣσ ἀπ’ Ἀχιλλῆοσ σάκεοσ σέλασ αἰθέρ’ ἵκανε καλοῦ δαιδαλέου· περὶ δὲ τρυφάλειαν ἀείρασ κρατὶ θέτο βριαρήν· ἣ δ’ ἀστὴρ ὣσ ἀπέλαμπεν ἵππουρισ τρυφάλεια, περισσείοντο δ’ ἔθειραι χρύσεαι, ἃσ Ἥφαιστοσ ἱεί λόφον ἀμφὶ θαμειάσ. πειρήθη δ’ ἑό αὐτοῦ ἐν ἔντεσι δῖοσ Ἀχιλλεύσ, εἰ οἷ ἐφαρμόσσειε καὶ ἐντρέχοι ἀγλαὰ γυῖα· τῷ δ’ εὖτε πτερὰ γίγνετ’, ἀείρε δὲ ποιμένα λαῶν. ἐκ δ’ ἄρα σύριγγοσ πατρώϊον ἐσπάσατ’ ἔγχοσ βριθὺ μέγα στιβαρόν·

τὸ μὲν οὐ δύνατ’ ἄλλοσ Ἀχαιῶν πάλλειν, ἀλλά μιν οἰο͂σ ἐπίστατο πῆλαι Ἀχιλλεύσ· Πηλιάδα μελίην, τὴν πατρὶ φίλῳ πόρε Χείρων Πηλίου ἐκ κορυφῆσ φόνον ἔμμεναι ἡρώεσσιν· ἵππουσ δ’ Αὐτομέδων τε καὶ Ἄλκιμοσ ἀμφιέποντεσ ζεύγνυον· ἀμφὶ δὲ καλὰ λέπαδν’ ἕσαν, ἐν δὲ χαλινοὺσ γαμφηλῇσ ἔβαλον, κατὰ δ’ ἡνία τεῖναν ὀπίσσω κολλητὸν ποτὶ δίφρον. ὃ δὲ μάστιγα φαεινὴν χειρὶ λαβὼν ἀραρυῖαν ἐφ’ ἵπποιιν ἀνόρουσεν Αὐτομέδων· ὄπιθεν δὲ κορυσσάμενοσ βῆ Ἀχιλλεὺσ τεύχεσι παμφαίνων ὥσ τ’ ἠλέκτωρ Ὑπερίων, σμερδαλέον δ’ ἵπποισιν ἐκέκλετο πατρὸσ ἑοῖο· Ξάνθέ τε καὶ Βαλίε τηλεκλυτὰ τέκνα Ποδάργησ ἄλλωσ δὴ φράζεσθε σαωσέμεν ἡνιοχῆα ἂψ Δαναῶν ἐσ ὅμιλον ἐπεί χ’ ἑώμεν πολέμοιο, μηδ’ ὡσ Πάτροκλον λίπετ’ αὐτόθι τεθνηῶτα. τὸν δ’ ἄρ’ ὑπὸ ζυγόφι προσέφη πόδασ αἰόλοσ ἵπποσ Ξάνθοσ, ἄφαρ δ’ ἤμυσε καρήατι·

ἀλλὰ σοὶ αὐτῷ μόρσιμόν ἐστι θεῷ τε καὶ ἀνέρι ἶφι δαμῆναι. πᾶσα δὲ χαίτη ζεύγλησ ἐξεριποῦσα παρὰ ζυγὸν οὖδασ ἵκανεν· αὐδήεντα δ’ ἔθηκε θεὰ λευκώλενοσ Ἥρη· καὶ λίην σ’ ἔτι νῦν γε σαώσομεν ὄβριμ’ Ἀχιλλεῦ· ἀλλά τοι ἐγγύθεν ἦμαρ ὀλέθριον· οὐδέ τοι ἡμεῖσ αἴτιοι, ἀλλὰ θεόσ τε μέγασ καὶ Μοῖρα κραταιή. οὐδὲ γὰρ ἡμετέρῃ βραδυτῆτί τε νωχελίῃ τε Τρῶεσ ἀπ’ ὤμοιιν Πατρόκλου τεύχε’ ἕλοντο· ἀλλὰ θεῶν ὤριστοσ, ὃν ἠύ̈κομοσ τέκε Λητώ, ἔκταν’ ἐνὶ προμάχοισι καὶ Ἕκτορι κῦδοσ ἔδωκε. νῶϊ δὲ καί κεν ἅμα πνοιῇ Ζεφύροιο θέοιμεν, ἥν περ ἐλαφροτάτην φάσ’ ἔμμεναι· ὣσ ἄρα φωνήσαντοσ Ἐρινύεσ ἔσχεθον αὐδήν.

τὸν δὲ μέγ’ ὀχθήσασ προσέφη πόδασ ὠκὺσ Ἀχιλλεύσ· Ξάνθε τί μοι θάνατον μαντεύεαι; οὐδέ τί σε χρή. εὖ νυ τὸ οἶδα καὶ αὐτὸσ ὅ μοι μόροσ ἐνθάδ’ ὀλέσθαι νόσφι φίλου πατρὸσ καὶ μητέροσ· ἀλλὰ καὶ ἔμπησ οὐ λήξω πρὶν Τρῶασ ἅδην ἐλάσαι πολέμοιο. ἦ ῥα, καὶ ἐν πρώτοισ ἰάχων ἔχε μώνυχασ ἵππουσ.

SEARCH

MENU NAVIGATION