Xenophon, Works on Socrates, Συμπόσιον, chapter 2

(크세노폰, Works on Socrates, Συμπόσιον, chapter 2)

ὡσ δ’ ἀφῃρέθησαν αἱ τράπεζαι καὶ ἔσπεισάν τε καὶ ἐπαιάνισαν, ἔρχεται αὐτοῖσ ἐπὶ κῶμον Συρακόσιόσ τισ ἄνθρωποσ, ἔχων τε αὐλητρίδα ἀγαθὴν καὶ ὀρχηστρίδα τῶν τὰ θαύματα δυναμένων ποιεῖν, καὶ παῖδα πάνυ γε ὡραῖον καὶ πάνυ καλῶσ κιθαρίζοντα καὶ ὀρχούμενον. ταῦτα δὲ καὶ ἐπιδεικνὺσ ὡσ ἐν θαύματι ἀργύριον ἐλάμβανεν. ἐπεὶ δὲ αὐτοῖσ ἡ αὐλητρὶσ μὲν ηὔλησεν, ὁ δὲ παῖσ ἐκιθάρισε, καὶ ἐδόκουν μάλα ἀμφότεροι ἱκανῶσ εὐφραίνειν, εἶπεν ὁ Σωκράτησ·

νὴ Δί’, ὦ Καλλία, τελέωσ ἡμᾶσ ἑστιᾷσ. οὐ γὰρ μόνον δεῖπνον ἄμεμπτον παρέθηκασ, ἀλλὰ καὶ θεάματα καὶ ἀκροάματα ἥδιστα παρέχεισ. καὶ ὃσ ἔφη·

τί οὖν εἰ καὶ μύρον τισ ἡμῖν ἐνέγκαι, ἵνα καὶ εὐωδίᾳ ἑστιώμεθα; Μηδαμῶσ, ἔφη ὁ Σωκράτησ. ὥσπερ γάρ τοι ἐσθὴσ ἄλλη μὲν γυναικί, ἄλλη δὲ ἀνδρὶ καλή, οὕτω καὶ ὀσμὴ ἄλλη μὲν ἀνδρί, ἄλλη δὲ γυναικὶ πρέπει. καὶ γὰρ ἀνδρὸσ μὲν δήπου ἕνεκα ἀνὴρ οὐδεὶσ μύρῳ χρίεται. αἱ μέντοι γυναῖκεσ ἄλλωσ τε καὶ ἂν νύμφαι τύχωσιν οὖσαι, ὥσπερ ἡ Νικηράτου τοῦδε καὶ ἡ Κριτοβούλου, μύρου μὲν τί καὶ προσδέονται; αὐταὶ γὰρ τούτου ὄζουσιν·

ἐλαίου δὲ τοῦ ἐν γυμνασίοισ ὀσμὴ καὶ παροῦσα ἡδίων ἢ μύρου γυναιξὶ καὶ ἀποῦσα ποθεινοτέρα. καὶ γὰρ δὴ μύρῳ μὲν ὁ ἀλειψάμενοσ καὶ δοῦλοσ καὶ ἐλεύθεροσ εὐθὺσ ἅπασ ὅμοιον ὄζει· αἱ δ’ ἀπὸ τῶν ἐλευθερίων μόχθων ὀσμαὶ ἐπιτηδευμάτων τε πρῶτον χρηστῶν καὶ χρόνου πολλοῦ δέονται, εἰ μέλλουσιν ἡδεῖαί τε καὶ ἐλευθέριοι ἔσεσθαι. καὶ ὁ Λύκων εἶπεν· οὐκοῦν νέοισ μὲν ἂν εἰή ταῦτα· ἡμᾶσ δὲ τοὺσ μηκέτι γυμναζομένουσ τίνοσ ὄζειν δεήσει; καλοκἀγαθίασ νὴ Δί’, ἔφη ὁ Σωκράτησ. καὶ πόθεν ἄν τισ τοῦτο τὸ χρῖμα λάβοι; οὐ μὰ Δί’, ἔφη, οὐ παρὰ τῶν μυροπωλῶν. ἀλλὰ πόθεν δή; ὁ μὲν Θέογνισ ἔφη· Ἐσθλῶν μὲν γὰρ ἀπ’ ἐσθλὰ διδάξεαι· ἢν δὲ κακοῖσισυμμίσγῃσ, ἀπολεῖσ καὶ τὸν ἐόντα νόον. καὶ ὁ Λύκων εἶπεν·

ἀκούεισ ταῦτα, ὦ υἱέ; ναὶ μὰ Δί’, ἔφη ὁ Σωκράτησ, καὶ χρῆταί γε. ἐπεὶ γοῦν νικηφόροσ ἐβούλετο τοῦ παγκρατίου γενέσθαι, σὺν σοὶ σκεψάμενοσ <σὺν σοὶ σκεψάμενοσ> αὖ, ὃσ ἂν δοκῇ αὐτῷ ἱκανώτατοσ εἶναι εἰσ <τὸ> ταῦτα ἐπιτηδεῦσαι, τούτῳ συνέσται. ἐνταῦθα δὴ πολλοὶ ἐφθέγξαντο·

καὶ ὁ μέν τισ αὐτῶν εἶπε· ποῦ οὖν εὑρήσει τούτου διδάσκαλον; ὁ δέ τισ ὡσ οὐδὲ διδακτὸν τοῦτο εἰή, ἕτεροσ δέ τισ ὡσ εἴπερ τι καὶ ἄλλο καὶ τοῦτο μαθητόν. ὁ δὲ Σωκράτησ ἔφη·

τοῦτο μὲν ἐπειδὴ ἀμφίλογόν ἐστιν, εἰσ αὖθισ ἀποθώμεθα· νυνὶ δὲ τὰ προκείμενα ἀποτελῶμεν. ὁρῶ γὰρ ἔγωγε τήνδε τὴν ὀρχηστρίδα ἐφεστηκυῖαν καὶ τροχούσ τινα αὐτῇ προσφέροντα. ἐκ τούτου δὴ ηὔλει μὲν αὐτῇ ἡ ἑτέρα, παρεστηκὼσ δέ τισ τῇ ὀρχηστρίδι ἀνεδίδου τοὺσ τροχοὺσ μέχρι δώδεκα.

ἡ δὲ λαμβάνουσα ἅμα τε ὠρχεῖτο καὶ ἀνερρίπτει δονουμένουσ συντεκμαιρομένη ὅσον ἔδει ῥιπτεῖν ὕψοσ ὡσ ἐν ῥυθμῷ δέχεσθαι αὐτούσ. καὶ ὁ Σωκράτησ εἶπεν·

ἐν πολλοῖσ μέν, ὦ ἄνδρεσ, καὶ ἄλλοισ δῆλον καὶ ἐν οἷσ δ’ ἡ παῖσ ποιεῖ ὅτι ἡ γυναικεία φύσισ οὐδὲν χείρων τῆσ τοῦ ἀνδρὸσ οὖσα τυγχάνει, γνώμησ δὲ καὶ ἰσχύοσ δεῖται. ὥστε εἴ τισ ὑμῶν γυναῖκα ἔχει, θαρρῶν διδασκέτω ὅ τι βούλοιτ’ ἂν αὐτῇ ἐπισταμένῃ χρῆσθαι. καὶ ὁ Ἀντισθένησ, πῶσ οὖν, ἔφη, ὦ Σώκρατεσ, οὕτω γιγνώσκων οὐ καὶ σὺ παιδεύεισ Ξανθίππην, ἀλλὰ χρῇ γυναικὶ τῶν οὐσῶν, οἶμαι δὲ καὶ τῶν γεγενημένων καὶ τῶν ἐσομένων χαλεπωτάτῃ;

ὅτι, ἔφη, ὁρῶ καὶ τοὺσ ἱππικοὺσ βουλομένουσ γενέσθαι οὐ τοὺσ εὐπειθεστάτουσ ἀλλὰ τοὺσ θυμοειδεῖσ ἵππουσ κτωμένουσ. νομίζουσι γάρ, ἂν τοὺσ τοιούτουσ δύνωνται κατέχειν, ῥᾳδίωσ τοῖσ γε ἄλλοισ ἵπποισ χρήσεσθαι. κἀγὼ δὴ βουλόμενοσ ἀνθρώποισ χρῆσθαι καὶ ὁμιλεῖν ταύτην κέκτημαι, εὖ εἰδὼσ ὅτι εἰ ταύτην ὑποίσω, ῥᾳδίωσ τοῖσ γε ἄλλοισ ἅπασιν ἀνθρώποισ συνέσομαι. καὶ οὗτοσ μὲν δὴ ὁ λόγοσ οὐκ ἄπο τοῦ σκοποῦ ἔδοξεν εἰρῆσθαι. μετὰ δὲ τοῦτο κύκλοσ εἰσηνέχθη περίμεστοσ ξιφῶν ὀρθῶν.

εἰσ οὖν ταῦτα ἡ ὀρχηστρὶσ ἐκυβίστα τε καὶ ἐξεκυβίστα ὑπὲρ αὐτῶν. ὥστε οἱ μὲν θεώμενοι ἐφοβοῦντο μή τι πάθῃ, ἡ δὲ θαρρούντωσ τε καὶ ἀσφαλῶσ ταῦτα διεπράττετο. καὶ ὁ Σωκράτησ καλέσασ τὸν Ἀντισθένην εἶπεν·

οὔτοι τούσ γε θεωμένουσ τάδε ἀντιλέξειν ἔτι οἰόμαι, ὡσ οὐχὶ καὶ ἡ ἀνδρεία διδακτόν, ὁπότε αὕτη καίπερ γυνὴ οὖσα οὕτω τολμηρῶσ εἰσ τὰ ξίφη ἱέται. καὶ ὁ Ἀντισθένησ εἶπεν·

ἆρ’ οὖν καὶ τῷδε τῷ Συρακοσίῳ κράτιστον ἐπιδείξαντι τῇ πόλει τὴν ὀρχηστρίδα εἰπεῖν, ἐὰν διδῶσιν αὐτῷ Ἀθηναῖοι χρήματα, ποιήσειν πάντασ Ἀθηναίουσ τολμᾶν ὁμόσε ταῖσ λόγχαισ ἰέναι; καὶ ὁ Φίλιπποσ, νὴ Δί’, ἔφη, καὶ μὴν ἔγωγε ἡδέωσ ἂν θεῴμην Πείσανδρον τὸν δημηγόρον μανθάνοντα κυβιστᾶν εἰσ τὰσ μαχαίρασ, ὃσ νῦν διὰ τὸ μὴ δύνασθαι λόγχαισ ἀντιβλέπειν οὐδὲ συστρατεύεσθαι ἐθέλει.

ἐκ τούτου ὁ παῖσ ὠρχήσατο.

καὶ ὁ Σωκράτησ εἶπεν· εἴδετ’, ἔφη, ὡσ καλὸσ <ὁ> παῖσ ὢν ὅμωσ σὺν τοῖσ σχήμασιν ἔτι καλλίων φαίνεται ἢ ὅταν ἡσυχίαν ἔχῃ; καὶ ὁ Χαρμίδησ εἶπεν· ἐπαινοῦντι ἐοίκασ τὸν ὀρχηστοδιδάσκαλον. ναὶ μὰ τὸν Δί’, ἔφη ὁ Σωκράτησ·

καὶ γὰρ ἄλλο τι προσενενόησα, ὅτι οὐδὲν ἀργὸν τοῦ σώματοσ ἐν τῇ ὀρχήσει ἦν, ἀλλ’ ἅμα καὶ τράχηλοσ καὶ σκέλη καὶ χεῖρεσ ἐγυμνάζοντο, ὥσπερ χρὴ ὀρχεῖσθαι τὸν μέλλοντα εὐφορώτερον τὸ σῶμα ἕξειν. καὶ ἐγὼ μέν, ἔφη, πάνυ ἂν ἡδέωσ, ὦ Συρακόσιε, μάθοιμι τὰ σχήματα παρὰ σοῦ. καὶ ὅσ, τί οὖν χρήσῃ αὐτοῖσ;

ἔφη. ὀρχήσομαι νὴ Δία. ἐνταῦθα δὴ ἐγέλασαν ἅπαντεσ. καὶ ὁ Σωκράτησ μάλα ἐσπουδακότι τῷ προσώπῳ, γελᾶτε, ἔφη, ἐπ’ ἐμοί; πότερον ἐπὶ τούτῳ εἰ βούλομαι γυμναζόμενοσ μᾶλλον ὑγιαίνειν ἢ εἰ ἥδιον ἐσθίειν καὶ καθεύδειν ἢ εἰ τοιούτων γυμνασίων ἐπιθυμῶ, μὴ ὥσπερ οἱ δολιχοδρόμοι τὰ σκέλη μὲν παχύνονται, τοὺσ ὤμουσ δὲ λεπτύνονται, μηδ’ ὥσπερ οἱ πύκται τοὺσ μὲν ὤμουσ παχύνονται, τὰ δὲ σκέλη λεπτύνονται, ἀλλὰ παντὶ διαπονῶν τῷ σώματι πᾶν ἰσόρροπον ποιεῖν; ἢ ἐπ’ ἐκείνῳ γελᾶτε, ὅτι οὐ δεήσει με συγγυμναστὴν ζητεῖν, οὐδ’ ἐν ὄχλῳ πρεσβύτην ὄντα ἀποδύεσθαι, ἀλλ’ ἀρκέσει μοι οἶκοσ ἑπτάκλινοσ, ὥσπερ καὶ νῦν τῷδε τῷ παιδὶ ἤρκεσε τόδε τὸ οἴκημα ἐνιδρῶσαι, καὶ χειμῶνοσ μὲν ἐν στέγῃ γυμνάσομαι, ὅταν δὲ ἄγαν καῦμα ᾖ, ἐν σκιᾷ;

ἢ τόδε γελᾶτε, εἰ μείζω τοῦ καιροῦ τὴν γαστέρα ἔχων μετριωτέραν βούλομαι ποιῆσαι αὐτήν;

ἢ οὐκ ἴστε ὅτι ἔναγχοσ ἑώθεν Χαρμίδησ οὑτοσὶ κατέλαβέ με ὀρχούμενον; ναὶ μὰ τὸν Δί’, ἔφη ὁ Χαρμίδησ· καὶ τὸ μέν γε πρῶτον ἐξεπλάγην καὶ ἔδεισα μὴ μαίνοιο· ἐπεὶ δέ σου ἤκουσα ὅμοια οἷσ νῦν λέγεισ, καὶ αὐτὸσ ἐλθὼν οἴκαδε ὠρχούμην μὲν οὔ, οὐ γὰρ πώποτε τοῦτ’ ἔμαθον, ἐχειρονόμουν δέ· ταῦτα γὰρ ἠπιστάμην. νὴ Δί’, ἔφη ὁ Φίλιπποσ, καὶ γὰρ οὖν οὕτω τὰ σκέλη τοῖσ ὤμοισ φαίνει ἰσοφόρα ἔχειν ὥστε δοκεῖσ ἐμοί, κἂν εἰ τοῖσ ἀγορανόμοισ ἀφισταίησ ὥσπερ ἄρτουσ τὰ κάτω πρὸσ τὰ ἄνω, ἀζήμιοσ ἂν γενέσθαι.

καὶ ὁ Καλλίασ εἶπεν· ὦ Σώκρατεσ, ἐμὲ μὲν παρακάλει, ὅταν μέλλῃσ μανθάνειν ὀρχεῖσθαι, ἵνα σοι ἀντιστοιχῶ τε καὶ συμμανθάνω. ἄγε δή, ἔφη ὁ Φίλιπποσ, καὶ ἐμοὶ αὐλησάτω, ἵνα καὶ ἐγὼ ὀρχήσωμαι.

ἐπειδὴ δ’ ἀνέστη, διῆλθε μιμούμενοσ τήν τε τοῦ παιδὸσ καὶ τὴν τῆσ παιδὸσ ὄρχησιν. καὶ πρῶτον μὲν ὅτι ἐπῄνεσαν ὡσ ὁ παῖσ σὺν τοῖσ σχήμασιν ἔτι καλλίων ἐφαίνετο, ἀνταπέδειξεν ὅ τι κινοίη τοῦ σώματοσ ἅπαν τῆσ φύσεωσ γελοιότερον·

ὅτι δ’ ἡ παῖσ εἰσ τοὔπισθεν καμπτομένη τροχοὺσ ἐμιμεῖτο, ἐκεῖνοσ ταὐτὰ εἰσ τὸ ἔμπροσθεν ἐπικύπτων μιμεῖσθαι τροχοὺσ ἐπειρᾶτο. τέλοσ δ’ ὅτι τὸν παῖδ’ ἐπῄνουν ὡσ ἐν τῇ ὀρχήσει ἅπαν τὸ σῶμα γυμνάζοι, κελεύσασ τὴν αὐλητρίδα θάττονα ῥυθμὸν ἐπάγειν ἱεί ἅμα πάντα καὶ σκέλη καὶ χεῖρασ καὶ κεφαλήν. ἐπειδὴ δὲ ἀπειρήκει, κατακλινόμενοσ εἶπε·

Τεκμήριον, ὦ ἄνδρεσ, ὅτι καλῶσ γυμνάζει καὶ τὰ ἐμὰ ὀρχήματα. ἐγὼ γοῦν διψῶ· καὶ ὁ παῖσ ἐγχεάτω μοι τὴν μεγάλην φιάλην. νὴ Δί’, ἔφη ὁ Καλλίασ, καὶ ἡμῖν γε, ἐπεὶ καὶ ἡμεῖσ διψῶμεν ἐπὶ σοὶ γελῶντεσ. ὁ δ’ αὖ Σωκράτησ εἶπεν·

ἀλλὰ πίνειν μέν, ὦ ἄνδρεσ, καὶ ἐμοὶ πάνυ δοκεῖ· τῷ γὰρ ὄντι ὁ οἶνοσ ἄρδων τὰσ ψυχὰσ τὰσ μὲν λύπασ, ὥσπερ ὁ μανδραγόρασ τοὺσ ἀνθρώπουσ, κοιμίζει, τὰσ δὲ φιλοφροσύνασ, ὥσπερ ἔλαιον φλόγα, ἐγείρει. δοκεῖ μέντοι μοι καὶ τὰ τῶν ἀνδρῶν σώματα ταὐτὰ πάσχειν ἅπερ καὶ τὰ τῶν ἐν γῇ φυομένων.

καὶ γὰρ ἐκεῖνα, ὅταν μὲν ὁ θεὸσ αὐτὰ ἄγαν ἁθρόωσ ποτίζῃ, οὐ δύναται ὀρθοῦσθαι οὐδὲ ταῖσ αὔραισ διαπνεῖσθαι· ὅταν δ’ ὅσῳ ἥδεται τοσοῦτον πίνῃ, καὶ μάλα ὀρθά τε αὔξεται καὶ θάλλοντα ἀφικνεῖται εἰσ τὴν καρπογονίαν. οὕτω δὲ καὶ ἡμεῖσ ἂν μὲν ἁθρόον τὸ ποτὸν ἐγχεώμεθα, ταχὺ ἡμῖν καὶ τὰ σώματα καὶ αἱ γνῶμαι σφαλοῦνται, καὶ οὐδὲ ἀναπνεῖν, μὴ ὅτι λέγειν τι δυνησόμεθα·

ἂν δὲ ἡμῖν οἱ παῖδεσ μικραῖσ κύλιξι πυκνὰ ἐπιψακάζωσιν, ἵνα καὶ ἐγὼ ἐν Γοργιείοισ ῥήμασιν εἴπω, οὕτωσ οὐ βιαζόμενοι μεθύειν ὑπὸ τοῦ οἴνου ἀλλ’ ἀναπειθόμενοι πρὸσ τὸ παιγνιωδέστερον ἀφιξόμεθα. ἐδόκει μὲν δὴ ταῦτα πᾶσι·

προσέθηκε δὲ ὁ Φίλιπποσ ὡσ χρὴ τοὺσ οἰνοχόουσ μιμεῖσθαι τοὺσ ἀγαθοὺσ ἁρματηλάτασ, θᾶττον περιελαύνοντασ τὰσ κύλικασ. οἱ μὲν δὴ οἰνοχόοι οὕτωσ ἐποίουν.

SEARCH

MENU NAVIGATION