Xenophon, Works on Socrates, Οἰκονομικός, chapter 9

(크세노폰, Works on Socrates, Οἰκονομικός, chapter 9)

καὶ τί δή; ἡ γυνὴ ἐδόκει σοι, ἔφην ἐγώ, ὦ Ἰσχόμαχε, πώσ τι ὑπακούειν ὧν σὺ ἐσπούδαζεσ διδάσκων; τί δέ, εἰ μὴ ὑπισχνεῖτό γε ἐπιμελήσεσθαι καὶ φανερὰ ἦν ἡδομένη ἰσχυρῶσ, ὥσπερ ἐξ ἀμηχανίασ εὐπορίαν τινὰ ηὑρηκυῖα, καὶ ἐδεῖτό μου ὡσ τάχιστα ᾗπερ ἔλεγον διατάξαι. καὶ πῶσ δή, ἔφην ἐγώ, ὦ Ἰσχόμαχε, διέταξασ αὐτῇ;

τί δ’, εἰ μὴ τῆσ γε οἰκίασ τὴν δύναμιν ἔδοξέ μοι πρῶτον ἐπιδεῖξαι αὐτῇ. οὐ γὰρ ποικίλμασι κεκόσμηται, ὦ Σώκρατεσ, ἀλλὰ τὰ οἰκήματα ᾠκοδόμηται πρὸσ αὐτὸ τοῦτο ἐσκεμμένα, ὅπωσ ἀγγεῖα ὡσ συμφορώτατα ᾖ τοῖσ μέλλουσιν ἐν αὐτοῖσ ἔσεσθαι· ὥστε αὐτὰ ἐκάλει τὰ πρέποντα εἶναι ἐν ἑκάστῳ. ὁ μὲν γὰρ θάλαμοσ ἐν ὀχυρῷ ὢν τὰ πλείστου ἄξια καὶ στρώματα καὶ σκεύη παρεκάλει, τὰ δὲ ξηρὰ τῶν στεγνῶν τὸν σῖτον, τὰ δὲ ψυχεινὰ τὸν οἶνον, τὰ δὲ φανὰ ὅσα φάουσ δεόμενα ἔργα τε καὶ σκεύη ἐστί.

καὶ διαιτητήρια δὲ τοῖσ ἀνθρώποισ ἐπεδείκνυον αὐτῇ κεκαλλωπισμένα τοῦ μὲν θέρουσ ἔχειν ψυχεινά, τοῦ δὲ χειμῶνοσ ἀλεεινά.

καὶ σύμπασαν δὲ τὴν οἰκίαν ἐπέδειξα αὐτῇ ὅτι πρὸσ μεσημβρίαν ἀναπέπταται, ὥστε εὔδηλον εἶναι ὅτι χειμῶνοσ μὲν εὐήλιόσ ἐστι, τοῦ δὲ θέρουσ εὔσκιοσ. ἔδειξα δὲ καὶ τὴν γυναικωνῖτιν αὐτῇ, θύρᾳ βαλανωτῇ ὡρισμένην ἀπὸ τῆσ ἀνδρωνίτιδοσ, ἵνα μήτε ἐκφέρηται ἔνδοθεν ὅ τι μὴ δεῖ μήτε τεκνοποιῶνται οἱ οἰκέται ἄνευ τῆσ ἡμετέρασ γνώμησ.

οἱ μὲν γὰρ χρηστοὶ παιδοποιησάμενοι εὐνούστεροι ὡσ ἐπὶ τὸ πολύ, οἱ δὲ πονηροὶ συζυγέντεσ εὐπορώτεροι πρὸσ τὸ κακουργεῖν γίγνονται. ἐπεὶ δὲ ταῦτα διήλθομεν, ἔφη, οὕτω δὴ ἤδη κατὰ φυλὰσ διεκρίνομεν τὰ ἔπιπλα.

ἠρχόμεθα δὲ πρῶτον, ἔφη, ἁθροίζοντεσ, οἷσ ἀμφὶ θυσίασ χρώμεθα. μετὰ ταῦτα κόσμον γυναικὸσ τὸν εἰσ ἑορτὰσ διῃροῦμεν, ἐσθῆτα ἀνδρὸσ τὴν εἰσ ἑορτὰσ καὶ πόλεμον, καὶ στρώματα ἐν γυναικωνίτιδι, στρώματα ἐν ἀνδρωνίτιδι, ὑποδήματα γυναικεῖα, ὑποδήματα ἀνδρεῖα. ὅπλων ἄλλη φυλή, ἄλλη ταλασιουργικῶν ὀργάνων, ἄλλη σιτοποιικῶν, ἄλλη ὀψοποιικῶν, ἄλλη τῶν ἀμφὶ λουτρόν, ἄλλη ἀμφὶ μάκτρασ, ἄλλη ἀμφὶ τραπέζασ.

καὶ ταῦτα πάντα διεχωρίσαμεν, οἷσ τε ἀεὶ δεῖ χρῆσθαι καὶ τὰ θοινητικά. χωρὶσ δὲ καὶ τὰ κατὰ μῆνα δαπανώμενα ἀφείλομεν, δίχα δὲ καὶ τὰ εἰσ ἐνιαυτὸν ἀπολελογισμένα κατέθεμεν.

οὕτω γὰρ ἧττον λανθάνει ὅπωσ πρὸσ τὸ τέλοσ ἐκβήσεται. ἐπεὶ δὲ ἐχωρίσαμεν πάντα κατὰ φυλὰσ τὰ ἔπιπλα, εἰσ τὰσ χώρασ τὰσ προσηκούσασ ἕκαστα διηνέγκαμεν. μετὰ δὲ τοῦτο ὅσοισ μὲν τῶν σκευῶν καθ’ ἡμέραν χρῶνται οἱ οἰκέται, οἱο͂ν σιτοποιικοῖσ, ὀψοποιικοῖσ, ταλασιουργικοῖσ, καὶ εἴ τι ἄλλο τοιοῦτον, ταῦτα μὲν αὐτοῖσ τοῖσ χρωμένοισ δείξαντεσ ὅπου δεῖ τιθέναι, παρεδώκαμεν καὶ ἐπετάξαμεν σῶα παρέχειν·

ὅσοισ δ’ εἰσ ἑορτὰσ ἢ ξενοδοκίασ χρώμεθα ἢ εἰσ τὰσ διὰ χρόνου πράξεισ, ταῦτα δὲ τῇ ταμίᾳ παρεδώκαμεν, καὶ δείξαντεσ τὰσ χώρασ αὐτῶν καὶ ἀπαριθμήσαντεσ καὶ γραψάμενοι ἕκαστα εἴπομεν αὐτῇ διδόναι τούτων ὅτῳ δέοι ἕκαστον, καὶ μεμνῆσθαι ὅ τι ἄν τῳ διδῷ, καὶ ἀπολαμβάνουσαν κατατιθέναι πάλιν ὅθενπερ ἂν ἕκαστα λαμβάνῃ.

τὴν δὲ ταμίαν ἐποιησάμεθα ἐπισκεψάμενοι ἥτισ ἡμῖν ἐδόκει εἶναι ἐγκρατεστάτη καὶ γαστρὸσ καὶ οἴνου καὶ ὕπνου καὶ ἀνδρῶν συνουσίασ, πρὸσ τούτοισ δὲ ἣ τὸ μνημονικὸν μάλιστα ἐδόκει ἔχειν καὶ τὸ προνοεῖν μή τι κακὸν λάβῃ παρ’ ἡμῶν ἀμελοῦσα, καὶ σκοπεῖν ὅπωσ χαριζομένη τι ἡμῖν ὑφ’ ἡμῶν ἀντιτιμήσεται.

ἐδιδάσκομεν δὲ αὐτὴν καὶ εὐνοϊκῶσ ἔχειν πρὸσ ἡμᾶσ, ὅτ’ εὐφραινοίμεθα, τῶν εὐφροσυνῶν μεταδιδόντεσ, καὶ εἴ τι λυπηρὸν εἰή, εἰσ ταῦτα παρακαλοῦντεσ.

καὶ τὸ προθυμεῖσθαι δὲ συναύξειν τὸν οἶκον ἐπαιδεύομεν αὐτήν, ἐπιγιγνώσκειν αὐτὴν ποιοῦντεσ καὶ τῆσ εὐπραγίασ αὐτῇ μεταδιδόντεσ. καὶ δικαιοσύνην δ’ αὐτῇ ἐνεποιοῦμεν τιμιωτέρουσ τιθέντεσ τοὺσ δικαίουσ τῶν ἀδίκων καὶ ἐπιδεικνύοντεσ πλουσιώτερον καὶ ἐλευθεριώτερον βιοτεύοντασ τῶν ἀδίκων·

καὶ αὐτὴν δὲ ἐν ταύτῃ τῇ χώρᾳ κατετάττομεν. ἐπὶ δὲ τούτοισ πᾶσιν εἶπον, ἔφη, ὦ Σώκρατεσ, ἐγὼ τῇ γυναικὶ ὅτι πάντων τούτων οὐδὲν ὄφελοσ, εἰ μὴ αὐτὴ ἐπιμελήσεται ὅπωσ διαμένῃ ἑκάστῳ ἡ τάξισ.

ἐδίδασκον δὲ αὐτὴν ὅτι καὶ ἐν ταῖσ εὐνομουμέναισ πόλεσιν οὐκ ἀρκεῖν δοκεῖ τοῖσ πολίταισ, ἂν νόμουσ καλοὺσ γράψωνται, ἀλλὰ καὶ νομοφύλακασ προσαιροῦνται, οἵτινεσ ἐπισκοποῦντεσ τὸν μὲν ποιοῦντα τὰ νόμιμα ἐπαινοῦσιν, ἂν δέ τισ παρὰ τοὺσ νόμουσ ποιῇ, ζημιοῦσι. νομίσαι οὖν ἐκέλευον, ἔφη, τὴν γυναῖκα καὶ αὐτὴν νομοφύλακα τῶν ἐν τῇ οἰκίᾳ εἶναι, καὶ ἐξετάζειν δέ, ὅταν δόξῃ αὐτῇ, τὰ σκεύη, ὥσπερ ὁ φρούραρχοσ τὰσ φυλακὰσ ἐξετάζει, καὶ δοκιμάζειν εἰ καλῶσ ἕκαστον ἔχει, ὥσπερ ἡ βουλὴ ἵππουσ καὶ ἱππέασ δοκιμάζει, καὶ ἐπαινεῖν δὲ καὶ τιμᾶν ὥσπερ βασίλισσαν τὸν ἄξιον ἀπὸ τῆσ παρούσασ δυνάμεωσ, καὶ λοιδορεῖν καὶ κολάζειν τὸν τούτων δεόμενον.

πρὸσ δὲ τούτοισ ἐδίδασκον αὐτήν, ἔφη, ὡσ οὐκ ἂν ἄχθοιτο δικαίωσ, εἰ πλείω αὐτῇ πράγματα προστάττω ἢ τοῖσ οἰκέταισ περὶ τὰ κτήματα, ἐπιδεικνύων ὅτι τοῖσ μὲν οἰκέταισ μέτεστι τῶν δεσποσύνων χρημάτων τοσοῦτον ὅσον φέρειν ἢ θεραπεύειν ἢ φυλάττειν, χρῆσθαι δὲ οὐδενὶ αὐτῶν ἔξεστιν, ὅτῳ ἂν μὴ δῷ ὁ κύριοσ·

δεσπότου δὲ ἅπαντά ἐστιν ᾧ ἂν βούληται ἕκαστα χρῆσθαι. ὅτῳ οὖν καὶ σῳζομένων μεγίστη ὄνησισ καὶ φθειρομένων μεγίστη βλάβη, τούτῳ καὶ τὴν ἐπιμέλειαν μάλιστα προσήκουσαν ἀπέφαινον.

τί οὖν;

ἔφην ἐγώ, ὦ Ἰσχόμαχε, ταῦτα ἀκούσασα ἡ γυνή πώσ σοι ὑπήκουε; τί δέ, ἔφη, εἰ μὴ εἶπέ γέ μοι, ὦ Σώκρατεσ, ὅτι οὐκ ὀρθῶσ γιγνώσκοιμι, εἰ οἰοίμην χαλεπὰ ἐπιτάττειν διδάσκων ὅτι ἐπιμελεῖσθαι δεῖ τῶν ὄντων. χαλεπώτερον γὰρ ἄν, ἔφη φάναι, εἰ αὐτῇ ἐπέταττον ἀμελεῖν τῶν ἑαυτῆσ ἢ εἰ ἐπιμελεῖσθαι δεήσει τῶν οἰκείων ἀγαθῶν. πεφυκέναι γὰρ δοκεῖ, ἔφη, ὥσπερ καὶ τέκνων τὸ ἐπιμελεῖσθαι τῇ σώφρονι τῶν ἑαυτῆσ ἢ ἀμελεῖν, οὕτω καὶ τῶν κτημάτων ὅσα ἴδια ὄντα εὐφραίνει ἥδιον τὸ ἐπιμελεῖσθαι νομίζειν ἔφη εἶναι τῇ σώφρονι τῶν ἑαυτῆσ ἢ ἀμελεῖν.

SEARCH

MENU NAVIGATION