Plato, Parmenides, Philebus, Symposium, Phaedrus, Φίληβος

(플라톤, Parmenides, Philebus, Symposium, Phaedrus, Φίληβος)

ὁρ́α δή, Πρώταρχε, τίνα λόγον μέλλεισ παρὰ Φιλήβου δέχεσθαι νυνὶ καὶ πρὸσ τίνα τὸν παρ’ ἡμῖν ἀμφισβητεῖν, ἐὰν μή σοι κατὰ νοῦν ᾖ λεγόμενοσ. βούλει συγκεφαλαιωσώμεθα ἑκάτερον;

πάνυ μὲν οὖν. Φίληβοσ μὲν τοίνυν ἀγαθὸν εἶναί φησι τὸ χαίρειν πᾶσι ζῴοισ καὶ τὴν ἡδονὴν καὶ τέρψιν, καὶ ὅσα τοῦ γένουσ ἐστὶ τούτου σύμφωνα· τὸ δὲ παρ’ ἡμῶν ἀμφισβήτημά ἐστι μὴ ταῦτα, ἀλλὰ τὸ φρονεῖν καὶ τὸ νοεῖν καὶ μεμνῆσθαι καὶ τὰ τούτων αὖ συγγενῆ, δόξαν τε ὀρθὴν καὶ ἀληθεῖσ λογισμούσ, τῆσ γε ἡδονῆσ ἀμείνω καὶ λῴω γίγνεσθαι σύμπασιν ὅσαπερ αὐτῶν δυνατὰ μεταλαβεῖν· δυνατοῖσ δὲ μετασχεῖν ὠφελιμώτατον ἁπάντων εἶναι πᾶσι τοῖσ οὖσί τε καὶ ἐσομένοισ.

μῶν οὐχ οὕτω πωσ λέγομεν, ὦ Φίληβε, ἑκάτεροι; πάντων μὲν οὖν μάλιστα, ὦ Σώκρατεσ. δέχῃ δὴ τοῦτον τὸν νῦν διδόμενον, ὦ Πρώταρχε, λόγον; ἀνάγκη δέχεσθαι· Φίληβοσ γὰρ ἡμῖν ὁ καλὸσ ἀπείρηκεν. δεῖ δὴ περὶ αὐτῶν τρόπῳ παντὶ τἀληθέσ πῃ περανθῆναι; δεῖ γὰρ οὖν.

ἴθι δή, πρὸσ τούτοισ διομολογησώμεθα καὶ τόδε. τὸ ποῖον; ὡσ νῦν ἡμῶν ἑκάτεροσ ἕξιν ψυχῆσ καὶ διάθεσιν ἀποφαίνειν τινὰ ἐπιχειρήσει τὴν δυναμένην ἀνθρώποισ πᾶσι τὸν βίον εὐδαίμονα παρέχειν. ἆρ’ οὐχ οὕτωσ; οὕτω μὲν οὖν. οὐκοῦν ὑμεῖσ μὲν τὴν τοῦ χαίρειν, ἡμεῖσ δ’ αὖ τὴν τοῦ φρονεῖν; ἔστι ταῦτα. τί δ’ ἂν ἄλλη τισ κρείττων τούτων φανῇ; ἂν μὲν ἡδονῇ μᾶλλον φαίνηται συγγενήσ, ἡττώμεθα μὲν ἀμφότεροι τοῦ ταῦτα ἔχοντοσ βεβαίωσ βίου, κρατεῖ δὲ ὁ τῆσ ἡδονῆσ τὸν τῆσ φρονήσεωσ;

ναί.

ἂν δέ γε φρονήσει, νικᾷ μὲν φρόνησισ τὴν ἡδονήν, ἡ δὲ ἡττᾶται; ταῦθ’ οὕτωσ ὁμολογούμενά φατε, ἢ πῶσ; ἐμοὶ γοῦν δοκεῖ. τί δὲ Φιλήβῳ; τί φῄσ; ἐμοὶ μὲν πάντωσ νικᾶν ἡδονὴ δοκεῖ καὶ δόξει· σὺ δέ, Πρώταρχε, αὐτὸσ γνώσῃ. παραδούσ, ὦ Φίληβε, ἡμῖν τὸν λόγον οὐκ ἂν ἔτι κύριοσ εἰήσ τῆσ πρὸσ Σωκράτη ὁμολογίασ ἢ καὶ τοὐναντίον. ἀληθῆ λέγεισ·

ἀλλὰ γὰρ ἀφοσιοῦμαι καὶ μαρτύρομαι νῦν αὐτὴν τὴν θεόν. καὶ ἡμεῖσ σοι τούτων γε αὐτῶν συμμάρτυρεσ ἂν εἶμεν, ὡσ ταῦτα ἔλεγεσ ἃ λέγεισ. ἀλλὰ δὴ τὰ μετὰ ταῦτα ἑξῆσ, ὦ Σώκρατεσ, ὅμωσ καὶ μετὰ Φιλήβου ἑκόντοσ ἢ ὅπωσ ἂν ἐθέλῃ πειρώμεθα περαίνειν. πειρατέον, ἀπ’ αὐτῆσ δὴ τῆσ θεοῦ, ἣν ὅδε Ἀφροδίτην μὲν λέγεσθαί φησι, τὸ δ’ ἀληθέστατον αὐτῆσ ὄνομα ἡδονὴν εἶναι. ὀρθότατα. τὸ δ’ ἐμὸν δέοσ, ὦ Πρώταρχε, ἀεὶ πρὸσ τὰ τῶν θεῶν ὀνόματα οὐκ ἔστι κατ’ ἄνθρωπον, ἀλλὰ πέρα τοῦ μεγίστου φόβου.

καὶ νῦν τὴν μὲν Ἀφροδίτην, ὅπῃ ἐκείνῃ φίλον, ταύτῃ προσαγορεύω· τὴν δὲ ἡδονὴν οἶδα ὡσ ἔστι ποικίλον, καὶ ὅπερ εἶπον, ἀπ’ ἐκείνησ ἡμᾶσ ἀρχομένουσ ἐνθυμεῖσθαι δεῖ καὶ σκοπεῖν ἥντινα φύσιν ἔχει. ἔστι γάρ, ἀκούειν μὲν οὕτωσ ἁπλῶσ, ἕν τι, μορφὰσ δὲ δήπου παντοίασ εἴληφε καί τινα τρόπον ἀνομοίουσ ἀλλήλαισ. ἰδὲ γάρ· ἥδεσθαι μέν φαμεν τὸν ἀκολασταίνοντα ἄνθρωπον, ἥδεσθαι δὲ καὶ τὸν σωφρονοῦντα αὐτῷ τῷ σωφρονεῖν· ἥδεσθαι δ’ αὖ καὶ τὸν ἀνοηταίνοντα καὶ ἀνοήτων δοξῶν καὶ ἐλπίδων μεστόν, ἥδεσθαι δ’ αὖ τὸν φρονοῦντα αὐτῷ τῷ φρονεῖν·

καὶ τούτων τῶν ἡδονῶν ἑκατέρασ πῶσ ἄν τισ ὁμοίασ ἀλλήλαισ εἶναι λέγων οὐκ ἀνόητοσ φαίνοιτο ἐνδίκωσ; εἰσὶ μὲν γὰρ ἀπ’ ἐναντίων, ὦ Σώκρατεσ, αὗται πραγμάτων, οὐ μὴν αὐταί γε ἀλλήλαισ ἐναντίαι. πῶσ γὰρ ἡδονῇ γε ἡδονὴ μὴ οὐχ ὁμοιότατον ἂν εἰή, τοῦτο αὐτὸ ἑαυτῷ, πάντων χρημάτων; καὶ γὰρ χρῶμα, ὦ δαιμόνιε, χρώματι·

κατά γε αὐτὸ τοῦτο οὐδὲν διοίσει τὸ χρῶμα εἶναι πᾶν, τό γε μὴν μέλαν τῷ λευκῷ πάντεσ γιγνώσκομεν ὡσ πρὸσ τῷ διάφορον εἶναι καὶ ἐναντιώτατον ὂν τυγχάνει. καὶ δὴ καὶ σχῆμα σχήματι κατὰ ταὐτόν· γένει μέν ἐστι πᾶν ἕν, τὰ δὲ μέρη τοῖσ μέρεσιν αὐτοῦ τὰ μὲν ἐναντιώτατα ἀλλήλοισ, τὰ δὲ διαφορότητ’ ἔχοντα μυρίαν που τυγχάνει, καὶ πολλὰ ἕτερα οὕτωσ ἔχονθ’ εὑρήσομεν. ὥστε τούτῳ γε τῷ λόγῳ μὴ πίστευε, τῷ πάντα τὰ ἐναντιώτατα ἓν ποιοῦντι.

φοβοῦμαι δὲ μή τινασ ἡδονὰσ ἡδοναῖσ εὑρήσομεν ἐναντίασ. ἴσωσ· ἀλλὰ τί τοῦθ’ ἡμῶν βλάψει τὸν λόγον; ὅτι προσαγορεύεισ αὐτὰ ἀνόμοια ὄντα ἑτέρῳ, φήσομεν, ὀνόματι· λέγεισ γὰρ ἀγαθὰ πάντ’ εἶναι τὰ ἡδέα. τὸ μὲν οὖν μὴ οὐχὶ ἡδέα εἶναι τὰ ἡδέα λόγοσ οὐδεὶσ ἀμφισβητεῖ· κακὰ δ’ ὄντα αὐτῶν τὰ πολλὰ καὶ ἀγαθὰ δέ, ὡσ ἡμεῖσ φαμέν, ὅμωσ πάντα σὺ προσαγορεύεισ ἀγαθὰ αὐτά, ὁμολογῶν ἀνόμοια εἶναι, τῷ λόγῳ εἴ τίσ σε προσαναγκάζοι.

τί οὖν δὴ ταὐτὸν ἐν ταῖσ κακαῖσ ὁμοίωσ καὶ ἐν ἀγαθαῖσ ἐνὸν πάσασ ἡδονὰσ ἀγαθὸν εἶναι προσαγορεύεισ; πῶσ λέγεισ, ὦ Σώκρατεσ; οἰεί γάρ τινα συγχωρήσεσθαι, θέμενον ἡδονὴν εἶναι τἀγαθόν, εἶτα ἀνέξεσθαί σου λέγοντοσ τὰσ μὲν εἶναί τινασ ἀγαθὰσ ἡδονάσ, τὰσ δέ τινασ ἑτέρασ αὐτῶν κακάσ; ἀλλ’ οὖν ἀνομοίουσ γε φήσεισ αὐτὰσ ἀλλήλαισ εἶναι καί τινασ ἐναντίασ.

οὔτι καθ’ ὅσον γε ἡδοναί. πάλιν εἰσ τὸν αὐτὸν φερόμεθα λόγον, ὦ Πρώταρχε, οὐδ’ ἄρα ἡδονὴν ἡδονῆσ διάφορον, ἀλλὰ πάσασ ὁμοίασ εἶναι φήσομεν, καὶ τὰ παραδείγματα ἡμᾶσ τὰ νυνδὴ λεχθέντα οὐδὲν τιτρώσκει, πεισόμεθα δὲ καὶ ἐροῦμεν ἅπερ οἱ πάντων φαυλότατοί τε καὶ περὶ λόγουσ ἅμα νέοι. τὰ ποῖα δὴ λέγεισ;

ὅτι σε μιμούμενοσ ἐγὼ καὶ ἀμυνόμενοσ ἐὰν τολμῶ λέγειν ὡσ τὸ ἀνομοιότατόν ἐστι τῷ ἀνομοιοτάτῳ πάντων ὁμοιότατον, ἕξω τὰ αὐτὰ σοὶ λέγειν, καὶ φανούμεθά γε νεώτεροι τοῦ δέοντοσ, καὶ ὁ λόγοσ ἡμῖν ἐκπεσὼν οἰχήσεται. πάλιν οὖν αὐτὸν ἀνακρουώμεθα, καὶ τάχ’ ἂν ἰόντεσ εἰσ τὰσ ὁμοίασ ἴσωσ ἄν πωσ ἀλλήλοισ συγχωρήσαιμεν. λέγε πῶσ;

ἐμὲ θὲσ ὑπὸ σοῦ πάλιν ἐρωτώμενον, ὦ Πρώταρχε. τὸ ποῖον δή; φρόνησίσ τε καὶ ἐπιστήμη καὶ νοῦσ καὶ πάνθ’ ὁπόσα δὴ κατ’ ἀρχὰσ ἐγὼ θέμενοσ εἶπον ἀγαθά, διερωτώμενοσ ὅτι ποτ’ ἐστὶν ἀγαθόν, ἆρ’ οὐ ταὐτὸν πείσονται τοῦτο ὅπερ ὁ σὸσ λόγοσ; πῶσ; πολλαί τε αἱ συνάπασαι ἐπιστῆμαι δόξουσιν εἶναι καὶ ἀνόμοιοί τινεσ αὐτῶν ἀλλήλαισ· εἰ δὲ καὶ ἐναντίαι πῃ γίγνονταί τινεσ, ἆρα ἄξιοσ ἂν εἰήν τοῦ διαλέγεσθαι νῦν, εἰ φοβηθεὶσ τοῦτο αὐτὸ μηδεμίαν ἀνόμοιον φαίην ἐπιστήμην ἐπιστήμῃ γίγνεσθαι, κἄπειθ’ ἡμῖν οὕτωσ ὁ λόγοσ ὥσπερ μῦθοσ ἀπολόμενοσ οἴχοιτο, αὐτοὶ δὲ σῳζοίμεθα ἐπί τινοσ ἀλογίασ; ἀλλ’ οὐ μὴν δεῖ τοῦτο γενέσθαι, πλὴν τοῦ σωθῆναι.

τό γε μήν μοι ἴσον τοῦ σοῦ τε καὶ ἐμοῦ λόγου ἀρέσκει· πολλαὶ μὲν ἡδοναὶ καὶ ἀνόμοιοι γιγνέσθων, πολλαὶ δὲ ἐπιστῆμαι καὶ διάφοροι. τὴν τοίνυν διαφορότητα, ὦ Πρώταρχε, τοῦ ἀγαθοῦ τοῦ τ’ ἐμοῦ καὶ τοῦ σοῦ μὴ ἀποκρυπτόμενοι, κατατιθέντεσ δὲ εἰσ τὸ μέσον, τολμῶμεν, ἄν πῃ ἐλεγχόμενοι μηνύσωσι πότερον ἡδονὴν τἀγαθὸν δεῖ λέγειν ἢ φρόνησιν ἤ τι τρίτον ἄλλο εἶναι.

νῦν γὰρ οὐ δήπου πρόσ γε αὐτὸ τοῦτο φιλονικοῦμεν, ὅπωσ ἁγὼ τίθεμαι, ταῦτ’ ἔσται τὰ νικῶντα, ἢ ταῦθ’ ἃ σύ, τῷ δ’ ἀληθεστάτῳ δεῖ που συμμαχεῖν ἡμᾶσ ἄμφω. δεῖ γὰρ οὖν. τοῦτον τοίνυν τὸν λόγον ἔτι μᾶλλον δι’ ὁμολογίασ βεβαιωσώμεθα.

τὸν ποῖον δή; τὸν πᾶσι παρέχοντα ἀνθρώποισ πράγματα ἑκοῦσί τε καὶ ἄκουσιν ἐνίοισ καὶ ἐνίοτε. λέγε σαφέστερον. τὸν νυνδὴ παραπεσόντα λέγω, φύσει πωσ πεφυκότα θαυμαστόν. ἓν γὰρ δὴ τὰ πολλὰ εἶναι καὶ τὸ ἓν πολλὰ θαυμαστὸν λεχθέν, καὶ ῥᾴδιον ἀμφισβητῆσαι τῷ τούτων ὁποτερονοῦν τιθεμένῳ. ἆρ’ οὖν λέγεισ ὅταν τισ ἐμὲ φῇ Πρώταρχον ἕνα γεγονότα φύσει πολλοὺσ εἶναι πάλιν τοὺσ ἐμὲ καὶ ἐναντίουσ ἀλλήλοισ, μέγαν καὶ σμικρὸν τιθέμενοσ καὶ βαρὺν καὶ κοῦφον τὸν αὐτὸν καὶ ἄλλα μυρία; σὺ μέν, ὦ Πρώταρχε, εἴρηκασ τὰ δεδημευμένα τῶν θαυμαστῶν περὶ τὸ ἓν καὶ πολλά, συγκεχωρημένα δὲ ὡσ ἔποσ εἰπεῖν ὑπὸ πάντων ἤδη μὴ δεῖν τῶν τοιούτων ἅπτεσθαι, παιδαριώδη καὶ ῥᾴδια καὶ σφόδρα τοῖσ λόγοισ ἐμπόδια ὑπολαμβανόντων γίγνεσθαι, ἐπεὶ μηδὲ τὰ τοιάδε, ὅταν τισ ἑκάστου τὰ μέλη τε καὶ ἅμα μέρη διελὼν τῷ λόγῳ, πάντα ταῦτα τὸ ἓν ἐκεῖνο εἶναι διομολογησάμενοσ, ἐλέγχῃ καταγελῶν ὅτι τέρατα διηνάγκασται φάναι, τό τε ἓν ὡσ πολλά ἐστι καὶ ἄπειρα, καὶ τὰ πολλὰ ὡσ ἓν μόνον.

σὺ δὲ δὴ ποῖα, ὦ Σώκρατεσ, ἕτερα λέγεισ, ἃ μήπω συγκεχωρημένα δεδήμευται περὶ τὸν αὐτὸν τοῦτον λόγον;

ὁπόταν, ὦ παῖ, τὸ ἓν μὴ τῶν γιγνομένων τε καὶ ἀπολλυμένων τισ τιθῆται, καθάπερ ἀρτίωσ ἡμεῖσ εἴπομεν.

ἐνταυθοῖ μὲν γὰρ καὶ τὸ τοιοῦτον ἕν, ὅπερ εἴπομεν νυνδή, συγκεχώρηται τὸ μὴ δεῖν ἐλέγχειν· ὅταν δέ τισ ἕνα ἄνθρωπον ἐπιχειρῇ τίθεσθαι καὶ βοῦν ἕνα καὶ τὸ καλὸν ἓν καὶ τὸ ἀγαθὸν ἕν, περὶ τούτων τῶν ἑνάδων καὶ τῶν τοιούτων ἡ πολλὴ σπουδὴ μετὰ διαιρέσεωσ ἀμφισβήτησισ γίγνεται. πῶσ; πρῶτον μὲν εἴ τινασ δεῖ τοιαύτασ εἶναι μονάδασ ὑπολαμβάνειν ἀληθῶσ οὔσασ·

εἶτα πῶσ αὖ ταύτασ, μίαν ἑκάστην οὖσαν ἀεὶ τὴν αὐτὴν καὶ μήτε γένεσιν μήτε ὄλεθρον προσδεχομένην, ὅμωσ εἶναι βεβαιότατα μίαν ταύτην; μετὰ δὲ τοῦτ’ ἐν τοῖσ γιγνομένοισ αὖ καὶ ἀπείροισ εἴτε διεσπασμένην καὶ πολλὰ γεγονυῖαν θετέον, εἴθ’ ὅλην αὐτὴν αὑτῆσ χωρίσ, ὃ δὴ πάντων ἀδυνατώτατον φαίνοιτ’ ἄν, ταὐτὸν καὶ ἓν ἅμα ἐν ἑνί τε καὶ πολλοῖσ γίγνεσθαι. ταῦτ’ ἔστι τὰ περὶ τὰ τοιαῦτα ἓν καὶ πολλά, ἀλλ’ οὐκ ἐκεῖνα, ὦ Πρώταρχε, ἁπάσησ ἀπορίασ αἴτια μὴ καλῶσ ὁμολογηθέντα καὶ εὐπορίασ ἂν αὖ καλῶσ. οὐκοῦν χρὴ τοῦθ’ ἡμᾶσ, ὦ Σώκρατεσ, ἐν τῷ νῦν πρῶτον διαπονήσασθαι; ὡσ γοῦν ἐγὼ φαίην ἄν.

καὶ πάντασ τοίνυν ἡμᾶσ ὑπόλαβε συγχωρεῖν σοι τούσδε τὰ τοιαῦτα· Φίληβον δ’ ἴσωσ κράτιστον ἐν τῷ νῦν ἐπερωτῶντα μὴ κινεῖν εὖ κείμενον. εἰε͂ν·

πόθεν οὖν τισ ταύτησ ἄρξηται πολλῆσ οὔσησ καὶ παντοίασ περὶ τὰ ἀμφισβητούμενα μάχησ; ἆρ’ ἐνθένδε; πόθεν; φαμέν που ταὐτὸν ἓν καὶ πολλὰ ὑπὸ λόγων γιγνόμενα περιτρέχειν πάντῃ καθ’ ἕκαστον τῶν λεγομένων ἀεί, καὶ πάλαι καὶ νῦν. καὶ τοῦτο οὔτε μὴ παύσηταί ποτε οὔτε ἤρξατο νῦν, ἀλλ’ ἔστι τὸ τοιοῦτον, ὡσ ἐμοὶ φαίνεται, τῶν λόγων αὐτῶν ἀθάνατόν τι καὶ ἀγήρων πάθοσ ἐν ἡμῖν· τινα σοφίασ ηὑρηκὼσ θησαυρόν, ὑφ’ ἡδονῆσ ἐνθουσιᾷ τε καὶ πάντα κινεῖ λόγον ἅσμενοσ, τοτὲ μὲν ἐπὶ θάτερα κυκλῶν καὶ συμφύρων εἰσ ἕν, τοτὲ δὲ πάλιν ἀνειλίττων καὶ διαμερίζων, εἰσ ἀπορίαν αὑτὸν μὲν πρῶτον καὶ μάλιστα καταβάλλων, δεύτερον δ’ ἀεὶ τὸν ἐχόμενον, ἄντε νεώτεροσ ἄντε πρεσβύτεροσ ἄντε ἧλιξ ὢν τυγχάνῃ, φειδόμενοσ οὔτε πατρὸσ οὔτε μητρὸσ οὔτε ἄλλου τῶν ἀκουόντων οὐδενόσ, ὀλίγου δὲ καὶ τῶν ἄλλων ζῴων, οὐ μόνον τῶν ἀνθρώπων, ἐπεὶ βαρβάρων γε οὐδενὸσ ἂν φείσαιτο, εἴπερ μόνον ἑρμηνέα ποθὲν ἔχοι.

ἆρ’, ὦ Σώκρατεσ, οὐχ ὁρᾷσ ἡμῶν τὸ πλῆθοσ, ὅτι νέοι πάντεσ ἐσμέν, καὶ οὐ φοβῇ μή σοι μετὰ Φιλήβου συνεπιθώμεθα, ἐὰν ἡμᾶσ λοιδορῇσ;

ὅμωσ δὲ μανθάνομεν γὰρ ὃ λέγεισ, εἴ τισ τρόποσ ἔστι καὶ μηχανὴ τὴν μὲν τοιαύτην ταραχὴν ἡμῖν ἔξω τοῦ λόγου εὐμενῶσ πωσ ἀπελθεῖν, ὁδὸν δέ τινα καλλίω ταύτησ ἐπὶ τὸν λόγον ἀνευρεῖν, σύ τε προθυμοῦ τοῦτο καὶ ἡμεῖσ συνακολουθήσομεν εἰσ δύναμιν· οὐ γὰρ σμικρὸσ ὁ παρὼν λόγοσ, ὦ Σώκρατεσ.

οὐ γὰρ οὖν, ὦ παῖδεσ, ὥσ φησιν ὑμᾶσ προσαγορεύων Φίληβοσ. οὐ μὴν ἔστι καλλίων ὁδὸσ οὐδ’ ἂν γένοιτο ἧσ ἐγὼ ἐραστὴσ μέν εἰμι ἀεί, πολλάκισ δέ με ἤδη διαφυγοῦσα ἔρημον καὶ ἄπορον κατέστησεν. τίσ αὕτη; λεγέσθω μόνον. ἣν δηλῶσαι μὲν οὐ πάνυ χαλεπόν, χρῆσθαι δὲ παγχάλεπον·

πάντα γὰρ ὅσα τέχνησ ἐχόμενα ἀνηυρέθη πώποτε διὰ ταύτησ φανερὰ γέγονε. σκόπει δὲ ἣν λέγω. λέγε μόνον. θεῶν μὲν εἰσ ἀνθρώπουσ δόσισ, ὥσ γε καταφαίνεται ἐμοί, ποθὲν ἐκ θεῶν ἐρρίφη διά τινοσ Προμηθέωσ ἅμα φανοτάτῳ τινὶ πυρί· καὶ οἱ μὲν παλαιοί, κρείττονεσ ἡμῶν καὶ ἐγγυτέρω θεῶν οἰκοῦντεσ, ταύτην φήμην παρέδοσαν, ὡσ ἐξ ἑνὸσ μὲν καὶ πολλῶν ὄντων τῶν ἀεὶ λεγομένων εἶναι, πέρασ δὲ καὶ ἀπειρίαν ἐν αὑτοῖσ σύμφυτον ἐχόντων. δεῖν οὖν ἡμᾶσ τούτων οὕτω διακεκοσμημένων ἀεὶ μίαν ἰδέαν περὶ παντὸσ ἑκάστοτε θεμένουσ ζητεῖν ‐ εὑρήσειν γὰρ ἐνοῦσαν ‐ ἐὰν οὖν μεταλάβωμεν, μετὰ μίαν δύο, εἴ πωσ εἰσί, σκοπεῖν, εἰ δὲ μή, τρεῖσ ἤ τινα ἄλλον ἀριθμόν, καὶ τῶν ἓν ἐκείνων ἕκαστον πάλιν ὡσαύτωσ, μέχριπερ ἂν τὸ κατ’ ἀρχὰσ ἓν μὴ ὅτι ἓν καὶ πολλὰ καὶ ἄπειρά ἐστι μόνον ἴδῃ τισ, ἀλλὰ καὶ ὁπόσα· τὴν δὲ τοῦ ἀπείρου ἰδέαν πρὸσ τὸ πλῆθοσ μὴ προσφέρειν πρὶν ἄν τισ τὸν ἀριθμὸν αὐτοῦ πάντα κατίδῃ τὸν μεταξὺ τοῦ ἀπείρου τε καὶ τοῦ ἑνόσ, τότε δ’ ἤδη τὸ ἓν ἕκαστον τῶν πάντων εἰσ τὸ ἄπειρον μεθέντα χαίρειν ἐᾶν.

οἱ μὲν οὖν θεοί, ὅπερ εἶπον, οὕτωσ ἡμῖν παρέδοσαν σκοπεῖν καὶ μανθάνειν καὶ διδάσκειν ἀλλήλουσ· οἱ δὲ νῦν τῶν ἀνθρώπων σοφοὶ ἓν μέν, ὅπωσ ἂν τύχωσι, καὶ πολλὰ θᾶττον καὶ βραδύτερον ποιοῦσι τοῦ δέοντοσ, μετὰ δὲ τὸ ἓν ἄπειρα εὐθύσ, τὰ δὲ μέσα αὐτοὺσ ἐκφεύγει ‐ οἷσ διακεχώρισται τό τε διαλεκτικῶσ πάλιν καὶ τὸ ἐριστικῶσ ἡμᾶσ ποιεῖσθαι πρὸσ ἀλλήλουσ τοὺσ λόγουσ.

τὰ μέν πωσ, ὦ Σώκρατεσ, δοκῶ σου μανθάνειν, τὰ δὲ ἔτι σαφέστερον δέομαι ἃ λέγεισ ἀκοῦσαι.

σαφὲσ μήν, ὦ Πρώταρχε, ἐστὶν ἐν τοῖσ γράμμασιν ὃ λέγω, καὶ λάμβαν’ αὐτὸ ἐν τούτοισ οἷσπερ καὶ πεπαίδευσαι. πῶσ;

φωνὴ μὲν ἡμῖν ἐστί που μία διὰ τοῦ στόματοσ ἰοῦσα, καὶ ἄπειροσ αὖ πλήθει, πάντων τε καὶ ἑκάστου. τί μήν; καὶ οὐδὲν ἑτέρῳ γε τούτων ἐσμέν πω σοφοί, οὔτε ὅτι τὸ ἄπειρον αὐτῆσ ἴσμεν οὔθ’ ὅτι τὸ ἕν· ἀλλ’ ὅτι πόσα τ’ ἐστὶ καὶ ὁποῖα, τοῦτό ἐστι τὸ γραμματικὸν ἕκαστον ποιοῦν ἡμῶν. ἀληθέστατα. καὶ μὴν καὶ τὸ μουσικὸν ὃ τυγχάνει ποιοῦν, τοῦτ’ ἔστι ταὐτόν. πῶσ; φωνὴ μέν που καὶ τὸ κατ’ ἐκείνην τὴν τέχνην ἐστὶ μία ἐν αὐτῇ.

πῶσ δ’ οὔ; δύο δὲ θῶμεν βαρὺ καὶ ὀξύ, καὶ τρίτον ὁμότονον. ἢ πῶσ; οὕτωσ. ἀλλ’ οὔπω σοφὸσ ἂν εἰήσ τὴν μουσικὴν εἰδὼσ ταῦτα μόνα, μὴ δὲ εἰδὼσ ὥσ γ’ ἔποσ εἰπεῖν εἰσ ταῦτα οὐδενὸσ ἄξιοσ ἔσῃ. οὐ γὰρ οὖν. καὶ ὁποῖα, καὶ τοὺσ ὁρ́ουσ τῶν διαστημάτων, καὶ τὰ ἐκ τούτων ὅσα συστήματα γέγονεν ‐ ἃ κατιδόντεσ οἱ πρόσθεν παρέδοσαν ἡμῖν τοῖσ ἑπομένοισ ἐκείνοισ καλεῖν αὐτὰ ἁρμονίασ, ἔν τε ταῖσ κινήσεσιν αὖ τοῦ σώματοσ ἕτερα τοιαῦτα ἐνόντα πάθη γιγνόμενα, ἃ δὴ δι’ ἀριθμῶν μετρηθέντα δεῖν αὖ φασι ῥυθμοὺσ καὶ μέτρα ἐπονομάζειν, καὶ ἅμα ἐννοεῖν ὡσ οὕτω δεῖ περὶ παντὸσ ἑνὸσ καὶ πολλῶν σκοπεῖν ‐ ὅταν γὰρ αὐτά τε λάβῃσ οὕτω, τότε ἐγένου σοφόσ, ὅταν τε ἄλλο τῶν ἓν ὁτιοῦν ταύτῃ σκοπούμενοσ ἕλῃσ, οὕτωσ ἔμφρων περὶ τοῦτο γέγονασ·

τὸ δ’ ἄπειρόν σε ἑκάστων καὶ ἐν ἑκάστοισ πλῆθοσ ἄπειρον ἑκάστοτε ποιεῖ τοῦ φρονεῖν καὶ οὐκ ἐλλόγιμον οὐδ’ ἐνάριθμον, ἅτ’ οὐκ εἰσ ἀριθμὸν οὐδένα ἐν οὐδενὶ πώποτε ἀπιδόντα.

κάλλιστα, ὦ Φίληβε, ἔμοιγε τὰ νῦν λεγόμενα εἰρηκέναι φαίνεται Σωκράτησ. κἀμοὶ ταῦτά γε αὐτά·

ἀλλὰ τί δή ποτε πρὸσ ἡμᾶσ ὁ λόγοσ οὗτοσ νῦν εἴρηται καὶ τί ποτε βουλόμενοσ; ὀρθῶσ μέντοι τοῦθ’ ἡμᾶσ, ὦ Πρώταρχε, ἠρώτηκε Φίληβοσ. πάνυ μὲν οὖν, καὶ ἀποκρίνου γε αὐτῷ. δράσω ταῦτα διελθὼν σμικρὸν ἔτι περὶ αὐτῶν τούτων. ὥσπερ γὰρ ἓν ὁτιοῦν εἴ τίσ ποτε λάβοι, τοῦτον, ὥσ φαμεν, οὐκ ἐπ’ ἀπείρου φύσιν δεῖ βλέπειν εὐθὺσ ἀλλ’ ἐπί τινα ἀριθμόν, οὕτω καὶ τὸ ἐναντίον ὅταν τισ τὸ ἄπειρον ἀναγκασθῇ πρῶτον λαμβάνειν, μὴ ἐπὶ τὸ ἓν εὐθύσ, ἀλλ’ ἐπ’ ἀριθμὸν αὖ τινα πλῆθοσ ἕκαστον ἔχοντά τι κατανοεῖν, τελευτᾶν τε ἐκ πάντων εἰσ ἕν. πάλιν δὲ ἐν τοῖσ γράμμασι τὸ νῦν λεγόμενον λάβωμεν. πῶσ;

ἐπειδὴ φωνὴν ἄπειρον κατενόησεν εἴτε τισ θεὸσ εἴτε καὶ θεῖοσ ἄνθρωποσ ‐ ὡσ λόγοσ ἐν Αἰγύπτῳ Θεῦθ τινα τοῦτον γενέσθαι λέγων, ὃσ πρῶτοσ τὰ φωνήεντα ἐν τῷ ἀπείρῳ κατενόησεν οὐχ ἓν ὄντα ἀλλὰ πλείω, καὶ πάλιν ἕτερα φωνῆσ μὲν οὔ, φθόγγου δὲ μετέχοντά τινοσ, ἀριθμὸν δέ τινα καὶ τούτων εἶναι, τρίτον δὲ εἶδοσ γραμμάτων διεστήσατο τὰ νῦν λεγόμενα ἄφωνα ἡμῖν· τὸ μετὰ τοῦτο διῄρει τά τε ἄφθογγα καὶ ἄφωνα μέχρι ἑνὸσ ἑκάστου, καὶ τὰ φωνήεντα καὶ τὰ μέσα κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, ἑώσ ἀριθμὸν αὐτῶν λαβὼν ἑνί τε ἑκάστῳ καὶ σύμπασι στοιχεῖον ἐπωνόμασε·

καθορῶν δὲ ὡσ οὐδεὶσ ἡμῶν οὐδ’ ἂν ἓν αὐτὸ καθ’ αὑτὸ ἄνευ πάντων αὐτῶν μάθοι, τοῦτον τὸν δεσμὸν αὖ λογισάμενοσ ὡσ ὄντα ἕνα καὶ πάντα ταῦτα ἕν πωσ ποιοῦντα μίαν ἐπ’ αὐτοῖσ ὡσ οὖσαν γραμματικὴν τέχνην ἐπεφθέγξατο προσειπών. ταῦτ’ ἔτι σαφέστερον ἐκείνων αὐτά γε πρὸσ ἄλληλα, ὦ Πρώταρχε, ἔμαθον· τὸ δ’ αὐτό μοι τοῦ λόγου νῦν τε καὶ σμικρὸν ἔμπροσθεν ἐλλείπεται.

μῶν, ὦ Φίληβε, τὸ τί πρὸσ ἔποσ αὖ ταῦτ’ ἐστίν; ναί, τοῦτ’ ἔστιν ὃ πάλαι ζητοῦμεν ἐγώ τε καὶΠρώταρχοσ. ἦ μὴν ἐπ’ αὐτῷ γε ἤδη γεγονότεσ ζητεῖτε, ὡσ φῄσ, πάλαι. πῶσ;

ἆρ’ οὐ περὶ φρονήσεωσ ἦν καὶ ἡδονῆσ ἡμῖν ἐξ ἀρχῆσ ὁ λόγοσ, ὁπότερον αὐτοῖν αἱρετέον; πῶσ γὰρ οὔ; καὶ μὴν ἕν γε ἑκάτερον αὐτοῖν εἶναί φαμεν. πάνυ μὲν οὖν. τοῦτ’ αὐτὸ τοίνυν ἡμᾶσ ὁ πρόσθεν λόγοσ ἀπαιτεῖ, πῶσ ἔστιν ἓν καὶ πολλὰ αὐτῶν ἑκάτερον, καὶ πῶσ μὴ ἄπειρα εὐθύσ, ἀλλά τινά ποτε ἀριθμὸν ἑκάτερον ἔμπροσθεν κέκτηται τοῦ ἄπειρα αὐτῶν ἕκαστα γεγονέναι; οὐκ εἰσ φαῦλόν γε ἐρώτημα, ὦ Φίληβε, οὐκ οἶδ’ ὅντινα τρόπον κύκλῳ πωσ περιαγαγὼν ἡμᾶσ ἐμβέβληκε Σωκράτησ.

καὶ σκόπει δὴ πότεροσ ἡμῶν ἀποκρινεῖται τὸ νῦν ἐρωτώμενον. ἴσωσ δὴ γελοῖον τὸ ἐμὲ τοῦ λόγου διάδοχον παντελῶσ ὑποστάντα διὰ τὸ μὴ δύνασθαι τὸ νῦν ἐρωτηθὲν ἀποκρίνασθαι σοὶ πάλιν τοῦτο προστάττειν· γελοιότερον δ’ οἶμαι πολὺ τὸ μηδέτερον ἡμῶν δύνασθαι. σκόπει δὴ τί δράσομεν.

εἴδη γάρ μοι δοκεῖ νῦν ἐρωτᾶν ἡδονῆσ ἡμᾶσ Σωκράτησ εἴτε ἔστιν εἴτε μή, καὶ ὁπόσα ἐστὶ καὶ ὁποῖα· τῆσ τ’ αὖ φρονήσεωσ πέρι κατὰ ταὐτὰ ὡσαύτωσ. ἀληθέστατα λέγεισ, ὦ παῖ Καλλίου· μὴ γὰρ δυνάμενοι τοῦτο κατὰ παντὸσ ἑνὸσ καὶ ὁμοίου καὶ ταὐτοῦ δρᾶν καὶ τοῦ ἐναντίου, ὡσ ὁ παρελθὼν λόγοσ ἐμήνυσεν, οὐδεὶσ εἰσ οὐδὲν οὐδενὸσ ἂν ἡμῶν οὐδέποτε γένοιτο ἄξιοσ. σχεδὸν ἐοίκεν οὕτωσ, ὦ Σώκρατεσ, ἔχειν.

ἀλλὰ καλὸν μὲν τὸ σύμπαντα γιγνώσκειν τῷ σώφρονι, δεύτεροσ δ’ εἶναι πλοῦσ δοκεῖ μὴ λανθάνειν αὐτὸν αὑτόν. τί δή μοι τοῦτο εἴρηται τὰ νῦν; ἐγώ σοι φράσω. σὺ τήνδε ἡμῖν τὴν συνουσίαν, ὦ Σώκρατεσ, ἐπέδωκασ πᾶσι καὶ σεαυτὸν πρὸσ τὸ διελέσθαι τί τῶν ἀνθρωπίνων κτημάτων ἄριστον. Φιλήβου γὰρ εἰπόντοσ ἡδονὴν καὶ τέρψιν καὶ χαρὰν καὶ πάνθ’ ὁπόσα τοιαῦτ’ ἐστί, σὺ πρὸσ αὐτὰ ἀντεῖπεσ ὡσ οὐ ταῦτα ἀλλ’ ἐκεῖνά ἐστιν ἃ πολλάκισ ἡμᾶσ αὐτοὺσ ἀναμιμνῄσκομεν ἑκόντεσ, ὀρθῶσ δρῶντεσ, ἵν’ ἐν μνήμῃ παρακείμενα ἑκάτερα βασανίζηται. φῂσ δ’, ὡσ ἐοίκε, σὺ τὸ προσρηθησόμενον ὀρθῶσ ἄμεινον ἡδονῆσ γε ἀγαθὸν εἶναι νοῦν, ἐπιστήμην, σύνεσιν, τέχνην καὶ πάντα αὖ τὰ τούτων συγγενῆ, <ἃ> κτᾶσθαι δεῖν ἀλλ’ οὐχὶ ἐκεῖνα.

τούτων δὴ μετ’ ἀμφισβητήσεωσ ἑκατέρων λεχθέντων ἡμεῖσ σοι μετὰ παιδιᾶσ ἠπειλήσαμεν ὡσ οὐκ ἀφήσομεν οἴκαδέ σε πρὶν ἂν τούτων τῶν λόγων πέρασ ἱκανὸν γένηταί τι διορισθέντων, σὺ δὲ συνεχώρησασ καὶ ἔδωκασ εἰσ ταῦθ’ ἡμῖν σαυτόν, ἡμεῖσ δὲ δὴ λέγομεν, καθάπερ οἱ παῖδεσ, ὅτι τῶν ὀρθῶσ δοθέντων ἀφαίρεσισ οὐκ ἔστι· παῦσαι δὴ τὸν τρόπον ἡμῖν ἀπαντῶν τοῦτον ἐπὶ τὰ νῦν λεγόμενα.

τίνα λέγεισ; εἰσ ἀπορίαν ἐμβάλλων καὶ ἀνερωτῶν ὧν μὴ δυναίμεθ’ ἂν ἱκανὴν ἀπόκρισιν ἐν τῷ παρόντι διδόναι σοι.

μὴ γὰρ οἰώμεθα τέλοσ ἡμῖν εἶναι τῶν νῦν τὴν πάντων ἡμῶν ἀπορίαν, ἀλλ’ εἰ δρᾶν τοῦθ’ ἡμεῖσ ἀδυνατοῦμεν, σοὶ δραστέον· ὑπέσχου γάρ. βουλεύου δὴ πρὸσ ταῦτα αὐτὸσ πότερον ἡδονῆσ εἴδη σοι καὶ ἐπιστήμησ διαιρετέον ἢ καὶ ἐατέον, εἴ πῃ καθ’ ἕτερόν τινα τρόπον οἱο͂́σ τ’ εἶ καὶ βούλει δηλῶσαί πωσ ἄλλωσ τὰ νῦν ἀμφισβητούμενα παρ’ ἡμῖν. δεινὸν μὲν τοίνυν ἔτι προσδοκᾶν οὐδὲν δεῖ τὸν ἐμέ, ἐπειδὴ τοῦθ’ οὕτωσ εἶπεσ·

τὸ γὰρ εἰ βούλει ῥηθὲν λύει πάντα φόβον ἑκάστων πέρι. πρὸσ δὲ αὖ τοῖσ μνήμην τινὰ δοκεῖ τίσ μοι δεδωκέναι θεῶν ἡμῖν. πῶσ δὴ καὶ τίνων; λόγων ποτέ τινων πάλαι ἀκούσασ ὄναρ ἢ καὶ ἐγρηγορὼσ νῦν ἐννοῶ περί τε ἡδονῆσ καὶ φρονήσεωσ, ὡσ οὐδέτερον αὐτοῖν ἐστι τἀγαθόν, ἀλλὰ ἄλλο τι τρίτον, ἕτερον μὲν τούτων, ἄμεινον δὲ ἀμφοῖν. καίτοι τοῦτό γε ἂν ἐναργῶσ ἡμῖν φανῇ νῦν, ἀπήλλακται μὲν ἡδονὴ τοῦ νικᾶν· τὸ γὰρ ἀγαθὸν οὐκ ἂν ἔτι ταὐτὸν αὐτῇ γίγνοιτο.

ἢ πῶσ; οὕτωσ. τῶν δέ γε εἰσ τὴν διαίρεσιν εἰδῶν ἡδονῆσ οὐδὲν ἔτι προσδεησόμεθα κατ’ ἐμὴν δόξαν. προϊὸν δ’ ἔτι σαφέστερον δείξει. κάλλιστ’ εἰπὼν οὕτω καὶ διαπέραινε. μίκρ’ ἄττα τοίνυν ἔμπροσθεν ἔτι διομολογησώμεθα. τὰ ποῖα; τὴν τἀγαθοῦ μοῖραν πότερον ἀνάγκη τέλεον ἢ μὴ τέλεον εἶναι;

πάντων δήπου τελεώτατον, ὦ Σώκρατεσ. τί δέ; ἱκανὸν τἀγαθόν; πῶσ γὰρ οὔ; καὶ πάντων γε εἰσ τοῦτο διαφέρειν τῶν ὄντων. τόδε γε μήν, ὡσ οἶμαι, περὶ αὐτοῦ ἀναγκαιότατον εἶναι λέγειν, ὡσ πᾶν τὸ γιγνῶσκον αὐτὸ θηρεύει καὶ ἐφίεται βουλόμενον ἑλεῖν καὶ περὶ αὑτὸ κτήσασθαι, καὶ τῶν ἄλλων οὐδὲν φροντίζει πλὴν τῶν ἀποτελουμένων ἅμα ἀγαθοῖσ. οὐκ ἔστι τούτοισ ἀντειπεῖν. σκοπῶμεν δὴ καὶ κρίνωμεν τόν τε ἡδονῆσ καὶ τὸν φρονήσεωσ βίον ἰδόντεσ χωρίσ.

πῶσ εἶπεσ; μήτε ἐν τῷ τῆσ ἡδονῆσ ἐνέστω φρόνησισ μήτ’ ἐν τῷ τῆσ φρονήσεωσ ἡδονή. δεῖ γάρ, εἴπερ πότερον αὐτῶν ἔστ’ ἀγαθόν, μηδὲν μηδενὸσ ἔτι προσδεῖσθαι· δεόμενον δ’ ἂν φανῇ πότερον, οὐκ ἔστι που τοῦτ’ ἔτι τὸ ὄντωσ ἡμῖν ἀγαθόν. πῶσ γὰρ ἄν; οὐκοῦν ἐν σοὶ πειρώμεθα βασανίζοντεσ ταῦτα;

πάνυ μὲν οὖν. ἀποκρίνου δή. λέγε. δέξαι’ ἄν, Πρώταρχε, σὺ ζῆν τὸν βίον ἅπαντα ἡδόμενοσ ἡδονὰσ τὰσ μεγίστασ; τί δ’ οὔ; ἆρ’ οὖν ἔτι τινὸσ ἄν σοι προσδεῖν ἡγοῖο, εἰ τοῦτ’ ἔχεισ παντελῶσ; οὐδαμῶσ. ὁρ́α δή, τοῦ φρονεῖν καὶ τοῦ νοεῖν καὶ λογίζεσθαι τὰ δέοντα καὶ ὅσα τούτων ἀδελφά, μῶν μὴ δέοι’ ἄν τι; καὶ τί;

πάντα γὰρ ἔχοιμ’ ἄν που τὸ χαίρειν ἔχων. οὐκοῦν οὕτω ζῶν ἀεὶ μὲν διὰ βίου ταῖσ μεγίσταισ ἡδοναῖσ χαίροισ ἄν; τί δ’ οὔ; νοῦν δέ γε καὶ μνήμην καὶ ἐπιστήμην καὶ δόξαν μὴ κεκτημένοσ ἀληθῆ, πρῶτον μὲν τοῦτο αὐτό, εἰ χαίρεισ ἢ μὴ χαίρεισ, ἀνάγκη δήπου σε ἀγνοεῖν, κενόν γε ὄντα πάσησ φρονήσεωσ; ἀνάγκη. καὶ μὴν ὡσαύτωσ μνήμην μὴ κεκτημένον ἀνάγκη δήπου μηδ’ ὅτι ποτὲ ἔχαιρεσ μεμνῆσθαι, τῆσ τ’ ἐν τῷ παραχρῆμα ἡδονῆσ προσπιπτούσησ μηδ’ ἡντινοῦν μνήμην ὑπομένειν·

δόξαν δ’ αὖ μὴ κεκτημένον ἀληθῆ μὴ δοξάζειν χαίρειν χαίροντα, λογισμοῦ δὲ στερόμενον μηδ’ εἰσ τὸν ἔπειτα χρόνον ὡσ χαιρήσεισ δυνατὸν εἶναι λογίζεσθαι, ζῆν δὲ οὐκ ἀνθρώπου βίον, ἀλλά τινοσ πλεύμονοσ ἢ τῶν ὅσα θαλάττια μετ’ ὀστρεί̈νων ἔμψυχά ἐστι σωμάτων. ἔστι ταῦτα, ἢ παρὰ ταῦτα ἔχομεν ἄλλα διανοηθῆναι; καὶ πῶσ;

ἆρ’ οὖν αἱρετὸσ ἡμῖν βίοσ ὁ τοιοῦτοσ; εἰσ ἀφασίαν παντάπασί με, ὦ Σώκρατεσ, οὗτοσ ὁ λόγοσ ἐμβέβληκε τὰ νῦν. μήπω τοίνυν μαλθακιζώμεθα, τὸν δὲ τοῦ νοῦ μεταλαβόντεσ αὖ βίον ἴδωμεν. τὸν ποῖον δὴ λέγεισ; εἴ τισ δέξαιτ’ ἂν αὖ ζῆν ἡμῶν φρόνησιν μὲν καὶ νοῦν καὶ ἐπιστήμην καὶ μνήμην πᾶσαν πάντων κεκτημένοσ, ἡδονῆσ δὲ μετέχων μήτε μέγα μήτε σμικρόν, μηδ’ αὖ λύπησ, ἀλλὰ τὸ παράπαν ἀπαθὴσ πάντων τῶν τοιούτων. οὐδέτεροσ ὁ βίοσ, ὦ Σώκρατεσ, ἔμοιγε τούτων αἱρετόσ, οὐδ’ ἄλλῳ μή ποτε, ὡσ ἐγᾦμαι, φανῇ.

τί δ’ ὁ συναμφότεροσ, ὦ Πρώταρχε, ἐξ ἀμφοῖν συμμειχθεὶσ κοινὸσ γενόμενοσ;

ἡδονῆσ λέγεισ καὶ νοῦ καὶ φρονήσεωσ; οὕτω καὶ τῶν τοιούτων λέγω ἔγωγε. πᾶσ δήπου τοῦτόν γε αἱρήσεται πρότερον ἢ ’κείνων ὁποτερονοῦν, καὶ πρὸσ τούτοισ γε οὐχ ὁ μέν, ὁ δ’ οὔ. μανθάνομεν οὖν ὅτι νῦν ἡμῖν ἐστι τὸ συμβαῖνον ἐν τοῖσ παροῦσι λόγοισ; πάνυ μὲν οὖν, ὅτι γε τρεῖσ μὲν βίοι προυτέθησαν, τοῖν δυοῖν δ’ οὐδέτεροσ ἱκανὸσ οὐδὲ αἱρετὸσ οὔτε ἀνθρώπων οὔτε ζῴων οὐδενί. μῶν οὖν οὐκ ἤδη τούτων γε πέρι δῆλον ὡσ οὐδέτεροσ αὐτοῖν εἶχε τἀγαθόν; ἦν γὰρ ἂν ἱκανὸσ καὶ τέλεοσ καὶ πᾶσι φυτοῖσ καὶ ζῴοισ αἱρετόσ, οἷσπερ δυνατὸν ἦν οὕτωσ ἀεὶ διὰ βίου ζῆν·

εἰ δέ τισ ἄλλα ᾑρεῖθ’ ἡμῶν, παρὰ φύσιν ἂν τὴν τοῦ ἀληθῶσ αἱρετοῦ ἐλάμβανεν ἄκων ἐξ ἀγνοίασ ἤ τινοσ ἀνάγκησ οὐκ εὐδαίμονοσ. ἐοίκε γοῦν ταῦθ’ οὕτωσ ἔχειν. ὡσ μὲν τοίνυν τήν γε Φιλήβου θεὸν οὐ δεῖ διανοεῖσθαι ταὐτὸν καὶ τἀγαθόν, ἱκανῶσ εἰρῆσθαί μοι δοκεῖ.

οὐδὲ γὰρ ὁ σὸσ νοῦσ, ὦ Σώκρατεσ, ἔστι τἀγαθόν, ἀλλ’ ἕξει που ταὐτὰ ἐγκλήματα. τάχ’ ἄν, ὦ Φίληβε, ὅ γ’ ἐμόσ· οὐ μέντοι τόν γε ἀληθινὸν ἅμα καὶ θεῖον οἶμαι νοῦν, ἀλλ’ ἄλλωσ πωσ ἔχειν. τῶν μὲν οὖν νικητηρίων πρὸσ τὸν κοινὸν βίον οὐκ ἀμφισβητῶ πω ὑπὲρ νοῦ, τῶν δὲ δὴ δευτερείων ὁρᾶν καὶ σκοπεῖν χρὴ πέρι τί δράσομεν· τάχα γὰρ ἂν τοῦ κοινοῦ τούτου βίου αἰτιῴμεθ’ ἂν ἑκάτεροσ ὁ μὲν τὸν νοῦν αἴτιον, ὁ δ’ ἡδονὴν εἶναι, καὶ οὕτω τὸ μὲν ἀγαθὸν τούτων ἀμφοτέρων οὐδέτερον ἂν εἰή, τάχα δ’ ἂν αἴτιόν τισ ὑπολάβοι πότερον αὐτῶν εἶναι.

τούτου δὴ πέρι καὶ μᾶλλον ἔτι πρὸσ Φίληβον διαμαχοίμην ἂν ὡσ ἐν τῷ μεικτῷ τούτῳ βίῳ, ὅτι ποτ’ ἔστι τοῦτο ὃ λαβὼν ὁ βίοσ οὗτοσ γέγονεν αἱρετὸσ ἅμα καὶ ἀγαθόσ, οὐχ ἡδονὴ ἀλλὰ νοῦσ τούτῳ συγγενέστερον καὶ ὁμοιότερόν ἐστι, καὶ κατὰ τοῦτον τὸν λόγον οὔτ’ ἂν τῶν πρωτείων οὐδ’ αὖ τῶν δευτερείων ἡδονῇ μετὸν ἀληθῶσ ἄν ποτε λέγοιτο· πορρωτέρω δ’ ἐστὶ τῶν τριτείων, εἴ τι τῷ ἐμῷ νῷ δεῖ πιστεύειν ἡμᾶσ τὰ νῦν.

ἀλλὰ μήν, ὦ Σώκρατεσ, ἔμοιγε δοκεῖ νῦν μὲν ἡδονή σοι πεπτωκέναι καθαπερεὶ πληγεῖσα ὑπὸ τῶν νυνδὴ λόγων· τῶν γὰρ νικητηρίων πέρι μαχομένη κεῖται. τὸν δὲ νοῦν, ὡσ ἐοίκε, λεκτέον ὡσ ἐμφρόνωσ οὐκ ἀντεποιεῖτο τῶν νικητηρίων· τὰ γὰρ αὔτ’ ἔπαθεν ἄν.

τῶν δὲ δὴ δευτερείων στερηθεῖσα ἡδονὴ παντάπασιν ἄν τινα καὶ ἀτιμίαν σχοίη πρὸσ τῶν αὑτῆσ ἐραστῶν· οὐδὲ γὰρ ἐκείνοισ ἔτ’ ἂν ὁμοίωσ φαίνοιτο καλή. τί οὖν; οὐκ ἄμεινον αὐτὴν ἐᾶν ἤδη καὶ μὴ τὴν ἀκριβεστάτην αὐτῇ προσφέροντα βάσανον καὶ ἐξελέγχοντα λυπεῖν; οὐδὲν λέγεισ, ὦ Σώκρατεσ. ἆρ’ ὅτι τὸ ἀδύνατον εἶπον, λυπεῖν ἡδονήν;

οὐ μόνον γε ἀλλ’ ὅτι καὶ ἀγνοεῖσ ὡσ οὐδείσ πώ σε ἡμῶν μεθήσει πρὶν ἂν εἰσ τέλοσ ἐπεξέλθῃσ τούτων τῷ λόγῳ. βαβαῖ ἄρα, ὦ Πρώταρχε, συχνοῦ μὲν λόγου τοῦ λοιποῦ, σχεδὸν δὲ οὐδὲ ῥᾳδίου πάνυ τι νῦν. καὶ γὰρ δὴ φαίνεται δεῖν ἄλλησ μηχανῆσ, ἐπὶ τὰ δευτερεῖα ὑπὲρ νοῦ πορευόμενον οἱο͂ν βέλη ἔχειν ἕτερα τῶν ἔμπροσθεν λόγων· ἔστι δὲ ἴσωσ ἔνια καὶ ταὐτά. οὐκοῦν χρή; πῶσ γὰρ οὔ; τὴν δέ γε ἀρχὴν αὐτοῦ διευλαβεῖσθαι πειρώμεθα τιθέμενοι.

ποίαν δὴ λέγεισ; πάντα τὰ νῦν ὄντα ἐν τῷ παντὶ διχῇ διαλάβωμεν, μᾶλλον δ’, εἰ βούλει, τριχῇ. καθ’ ὅτι, φράζοισ ἄν; λάβωμεν ἄττα τῶν νυνδὴ λόγων. ποῖα; τὸν θεὸν ἐλέγομέν που τὸ μὲν ἄπειρον δεῖξαι τῶν ὄντων, τὸ δὲ πέρασ; πάνυ μὲν οὖν. τούτω δὴ τῶν εἰδῶν τὰ δύο τιθώμεθα, τὸ δὲ τρίτον ἐξ ἀμφοῖν τούτοιν ἕν τι συμμισγόμενον. εἰμὶ δ’, ὡσ ἐοίκεν, ἐγὼ γελοῖόσ τισ ἄνθρωποσ κατ’ εἴδη διιστὰσ καὶ συναριθμούμενοσ.

τί φῄσ, ὠγαθέ; τετάρτου μοι γένουσ αὖ προσδεῖν φαίνεται. λέγε τίνοσ. τῆσ συμμείξεωσ τούτων πρὸσ ἄλληλα τὴν αἰτίαν ὁρ́α, καὶ τίθει μοι πρὸσ τρισὶν ἐκείνοισ τέταρτον τοῦτο. μῶν οὖν σοι καὶ πέμπτου προσδεήσει διάκρισίν τινοσ δυναμένου; τάχ’ ἄν· οὐ μὴν οἶμαί γε ἐν τῷ νῦν· ἂν δέ τι δέῃ, συγγνώσῃ πού μοι σὺ μεταδιώκοντι πέμπτον βίον. τί μήν;

πρῶτον μὲν δὴ τῶν τεττάρων τὰ τρία διελόμενοι, τὰ δύο τούτων πειρώμεθα, πολλὰ ἑκάτερον ἐσχισμένον καὶ διεσπασμένον ἰδόντεσ, εἰσ ἓν πάλιν ἑκάτερον συναγαγόντεσ, νοῆσαι πῇ ποτε ἦν αὐτῶν ἓν καὶ πολλὰ ἑκάτερον. εἴ μοι σαφέστερον ἔτι περὶ αὐτῶν εἴποισ, τάχ’ ἂν ἑποίμην. λέγω τοίνυν τὰ δύο ἃ προτίθεμαι ταὔτ’ εἶναι ἅπερ νυνδή, τὸ μὲν ἄπειρον, τὸ δὲ πέρασ ἔχον·

ὅτι δὲ τρόπον τινὰ τὸ ἄπειρον πόλλ’ ἐστί, πειράσομαι φράζειν. τὸ δὲ πέρασ ἔχον ἡμᾶσ περιμενέτω. μένει. σκέψαι δή. χαλεπὸν μὲν γὰρ καὶ ἀμφισβητήσιμον ὃ κελεύω σε σκοπεῖν, ὅμωσ δὲ σκόπει. θερμοτέρου καὶ ψυχροτέρου πέρι πρῶτον ὁρ́α πέρασ εἴ ποτέ τι νοήσαισ ἄν, ἢ τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον ἐν αὐτοῖσ οἰκοῦν<τε> τοῖσ γένεσιν, ἑώσπερ ἂν ἐνοικῆτον, τέλοσ οὐκ ἂν ἐπιτρεψαίτην γίγνεσθαι· γενομένησ γὰρ τελευτῆσ καὶ αὐτὼ τετελευτήκατον.

ἀληθέστατα λέγεισ. ἀεὶ δέ γε, φαμέν, ἔν τε τῷ θερμοτέρῳ καὶ ψυχροτέρῳ τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον ἔνι. καὶ μάλα. ἀεὶ τοίνυν ὁ λόγοσ ἡμῖν σημαίνει τούτω μὴ τέλοσ ἔχειν· ἀτελῆ δ’ ὄντε δήπου παντάπασιν ἀπείρω γίγνεσθον. καὶ σφόδρα γε, ὦ Σώκρατεσ. ἀλλ’ εὖ γε, ὦ φίλε Πρώταρχε, ὑπέλαβεσ καὶ ἀνέμνησασ ὅτι καὶ τὸ σφόδρα τοῦτο, ὃ σὺ νῦν ἐφθέγξω, καὶ τό γε ἠρέμα τὴν αὐτὴν δύναμιν ἔχετον τῷ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον· ὅπου γὰρ ἂν ἐνῆτον, οὐκ ἐᾶτον εἶναι ποσὸν ἕκαστον, ἀλλ’ ἀεὶ σφοδρότερον ἡσυχαιτέρου καὶ τοὐναντίον ἑκάσταισ πράξεσιν ἐμποιοῦντε τὸ πλέον καὶ τὸ ἔλαττον ἀπεργάζεσθον, τὸ δὲ ποσὸν ἀφανίζετον.

ὃ γὰρ ἐλέχθη νυνδή, μὴ ἀφανίσαντε τὸ ποσόν, ἀλλ’ ἐάσαντε αὐτό τε καὶ τὸ μέτριον ἐν τῇ τοῦ μᾶλλον καὶ ἧττον καὶ σφόδρα καὶ ἠρέμα ἕδρᾳ ἐγγενέσθαι, αὐτὰ ἔρρει ταῦτα ἐκ τῆσ αὑτῶν χώρασ ἐν ᾗ ἐνῆν. οὐ γὰρ ἔτι θερμότερον οὐδὲ ψυχρότερον εἴτην ἂν λαβόντε τὸ ποσόν· προχωρεῖ γὰρ καὶ οὐ μένει τό τε θερμότερον ἀεὶ καὶ τὸ ψυχρότερον ὡσαύτωσ, τὸ δὲ ποσὸν ἔστη καὶ προϊὸν ἐπαύσατο.

κατὰ δὴ τοῦτον τὸν λόγον ἄπειρον γίγνοιτ’ ἂν τὸ θερμότερον καὶ τοὐναντίον ἅμα. φαίνεται γοῦν, ὦ Σώκρατεσ· ἔστι δ’, ὅπερ εἶπεσ, οὐ ῥᾴδια ταῦτα συνέπεσθαι. τὸ δὲ εἰσ αὖθίσ τε καὶ αὖθισ ἴσωσ λεχθέντα τόν τε ἐρωτῶντα καὶ τὸν ἐρωτώμενον ἱκανῶσ ἂν συμφωνοῦντασ ἀποφήναιεν. ἀλλ’ εὖ μὲν λέγεισ καὶ πειρατέον οὕτω ποιεῖν.

νῦν μέντοι ἄθρει τῆσ τοῦ ἀπείρου φύσεωσ εἰ τοῦτο δεξόμεθα σημεῖον, ἵνα μὴ πάντ’ ἐπεξιόντεσ μηκύνωμεν. τὸ ποῖον δὴ λέγεισ; ὁπόσ’ ἂν ἡμῖν φαίνηται μᾶλλόν τε καὶ ἧττον γιγνόμενα καὶ τὸ σφόδρα καὶ ἠρέμα δεχόμενα καὶ τὸ λίαν καὶ ὅσα τοιαῦτα πάντα, εἰσ τὸ τοῦ ἀπείρου γένοσ ὡσ εἰσ ἓν δεῖ πάντα ταῦτα τιθέναι, κατὰ τὸν ἔμπροσθεν λόγον ὃν ἔφαμεν ὅσα διέσπασται καὶ διέσχισται συναγαγόντασ χρῆναι κατὰ δύναμιν μίαν ἐπισημαίνεσθαί τινα φύσιν, εἰ μέμνησαι. μέμνημαι.

οὐκοῦν τὰ μὴ δεχόμενα ταῦτα, τούτων δὲ τὰ ἐναντία πάντα δεχόμενα, πρῶτον μὲν τὸ ἴσον καὶ ἰσότητα, μετὰ δὲ τὸ ἴσον τὸ διπλάσιον καὶ πᾶν ὅτιπερ ἂν πρὸσ ἀριθμὸν ἀριθμὸσ ἢ μέτρον ᾖ πρὸσ μέτρον, ταῦτα σύμπαντα εἰσ τὸ πέρασ ἀπολογιζόμενοι καλῶσ ἂν δοκοῖμεν δρᾶν τοῦτο. ἢ πῶσ σὺ φῄσ;

κάλλιστά γε, ὦ Σώκρατεσ. εἰε͂ν· τὸ δὲ τρίτον τὸ μεικτὸν ἐκ τούτοιν ἀμφοῖν τίνα ἰδέαν φήσομεν ἔχειν; σὺ καὶ ἐμοὶ φράσεισ, ὡσ οἶμαι. θεὸσ μὲν οὖν, ἄνπερ γε ἐμαῖσ εὐχαῖσ ἐπήκοοσ γίγνηταί τισ θεῶν. εὔχου δὴ καὶ σκόπει. σκοπῶ· καί μοι δοκεῖ τισ, ὦ Πρώταρχε, αὐτῶν φίλοσ ἡμῖν νυνδὴ γεγονέναι. πῶσ λέγεισ τοῦτο καὶ τίνι τεκμηρίῳ χρῇ;

φράσω δῆλον ὅτι· σὺ δέ μοι συνακολούθησον τῷ λόγῳ. λέγε μόνον. θερμότερον ἐφθεγγόμεθα νυνδή πού τι καὶ ψυχρότερον. ἦ γάρ; ναί. πρόσθεσ δὴ ξηρότερον καὶ ὑγρότερον αὐτοῖσ καὶ πλέον καὶ ἔλαττον καὶ θᾶττον καὶ βραδύτερον καὶ μεῖζον καὶ σμικρότερον καὶ ὁπόσα ἐν τῷ πρόσθεν τῆσ τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον δεχομένησ ἐτίθεμεν εἰσ ἓν φύσεωσ. τῆσ τοῦ ἀπείρου λέγεισ;

ναί. συμμείγνυ δέ γε εἰσ αὐτὴν τὸ μετὰ ταῦτα τὴν αὖ τοῦ πέρατοσ γένναν. ποίαν; ἣν καὶ νυνδή, δέον ἡμᾶσ καθάπερ τὴν τοῦ ἀπείρου συνηγάγομεν εἰσ ἕν, οὕτω καὶ τὴν τοῦ περατοειδοῦσ συναγαγεῖν, οὐ συνηγάγομεν. ἀλλ’ ἴσωσ καὶ νῦν ταὐτὸν δράσει, <εἰ> τούτων ἀμφοτέρων συναγομένων καταφανὴσ κἀκείνη γενήσεται. ποίαν καὶ πῶσ λέγεισ; τὴν τοῦ ἴσου καὶ διπλασίου, καὶ ὁπόση παύει πρὸσ ἄλληλα τἀναντία διαφόρωσ ἔχοντα, σύμμετρα δὲ καὶ σύμφωνα ἐνθεῖσα ἀριθμὸν ἀπεργάζεται. μανθάνω·

φαίνῃ γάρ μοι λέγειν μειγνὺσ ταῦτα γενέσεισ τινὰσ ἐφ’ ἑκάστων αὐτῶν συμβαίνειν. ὀρθῶσ γὰρ φαίνομαι. λέγε τοίνυν. ἆρα οὐκ ἐν μὲν νόσοισ ἡ τούτων ὀρθὴ κοινωνία τὴν ὑγιείασ φύσιν ἐγέννησεν; παντάπασι μὲν οὖν.

ἐν δὲ ὀξεῖ καὶ βαρεῖ καὶ ταχεῖ καὶ βραδεῖ, ἀπείροισ οὖσιν, ἆρ’ οὐ ταὐτὰ ἐγγιγνόμενα ταῦτα· ἅμα πέρασ τε ἀπηργάσατο καὶ μουσικὴν σύμπασαν τελεώτατα συνεστήσατο; κάλλιστά γε. καὶ μὴν ἔν γε χειμῶσιν καὶ πνίγεσιν ἐγγενομένη τὸ μὲν πολὺ λίαν καὶ ἄπειρον ἀφείλετο, τὸ δὲ ἔμμετρον καὶ ἅμα σύμμετρον ἀπηργάσατο. τί μήν; οὐκοῦν ἐκ τούτων ὡρ͂αί τε καὶ ὅσα καλὰ πάντα ἡμῖν γέγονε, τῶν τε ἀπείρων καὶ τῶν πέρασ ἐχόντων συμμειχθέντων;

πῶσ δ’ οὔ; καὶ ἄλλα γε δὴ μυρία ἐπιλείπω λέγων, οἱο͂ν μεθ’ ὑγιείασ κάλλοσ καὶ ἰσχύν, καὶ ἐν ψυχαῖσ αὖ πάμπολλα ἕτερα καὶ πάγκαλα. ὕβριν γάρ που καὶ σύμπασαν πάντων πονηρίαν αὕτη κατιδοῦσα ἡ θεόσ, ὦ καλὲ Φίληβε, πέρασ οὔτε ἡδονῶν οὐδὲν οὔτε πλησμονῶν ἐνὸν ἐν αὐτοῖσ, νόμον καὶ τάξιν πέρασ ἔχοντ’ ἔθετο· καὶ σὺ μὲν ἀποκναῖσαι φῂσ αὐτήν, ἐγὼ δὲ τοὐναντίον ἀποσῶσαι λέγω. σοὶ δέ, ὦ Πρώταρχε, πῶσ φαίνεται;

καὶ μάλα, ὦ Σώκρατεσ, ἔμοιγε κατὰ νοῦν. οὐκοῦν τὰ μὲν δὴ τρία ταῦτα εἴρηκα, εἰ συννοεῖσ. ἀλλ’ οἶμαι κατανοεῖν· ἓν μὲν γάρ μοι δοκεῖσ τὸ ἄπειρον λέγειν, ἓν δὲ καὶ δεύτερον τὸ πέρασ ἐν τοῖσ οὖσι· τρίτον δὲ οὐ σφόδρα κατέχω τί βούλει φράζειν. τὸ γὰρ πλῆθόσ σε, ὦ θαυμάσιε, ἐξέπληξε τῆσ τοῦ τρίτου γενέσεωσ· καίτοι πολλά γε καὶ τὸ ἄπειρον παρέσχετο γένη, ὅμωσ δ’ ἐπισφραγισθέντα τῷ τοῦ μᾶλλον καὶ ἐναντίου γένει ἓν ἐφάνη. ἀληθῆ.

καὶ μὴν τό γε πέρασ οὔτε πολλὰ εἶχεν, οὔτ’ ἐδυσκολαίνομεν ὡσ οὐκ ἦν ἓν φύσει. πῶσ γὰρ ἄν; οὐδαμῶσ. ἀλλὰ τρίτον φάθι με λέγειν, ἓν τοῦτο τιθέντα τὸ τούτων ἔκγονον ἅπαν, γένεσιν εἰσ οὐσίαν ἐκ τῶν μετὰ τοῦ πέρατοσ ἀπειργασμένων μέτρων. ἔμαθον. ἀλλὰ δὴ πρὸσ τρισὶ τέταρτόν τι τότε ἔφαμεν εἶναι γένοσ σκεπτέον·

κοινὴ δ’ ἡ σκέψισ. ὁρ́α γὰρ εἴ σοι δοκεῖ ἀναγκαῖον εἶναι πάντα τὰ γιγνόμενα διά τινα αἰτίαν γίγνεσθαι. ἔμοιγε· πῶσ γὰρ ἂν χωρὶσ τούτου γίγνοιτο; οὐκοῦν ἡ τοῦ ποιοῦντοσ φύσισ οὐδὲν πλὴν ὀνόματι τῆσ αἰτίασ διαφέρει, τὸ δὲ ποιοῦν καὶ τὸ αἴτιον ὀρθῶσ ἂν εἰή λεγόμενον ἕν; ὀρθῶσ. καὶ μὴν τό γε ποιούμενον αὖ καὶ τὸ γιγνόμενον οὐδὲν πλὴν ὀνόματι, καθάπερ τὸ νυνδή, διαφέρον εὑρήσομεν.

ἢ πῶσ; οὕτωσ. ἆρ’ οὖν ἡγεῖται μὲν τὸ ποιοῦν ἀεὶ κατὰ φύσιν, τὸ δὲ ποιούμενον ἐπακολουθεῖ γιγνόμενον ἐκείνῳ; πάνυ γε. ἄλλο ἄρα καὶ οὐ ταὐτὸν αἰτία τ’ ἐστὶ καὶ τὸ δουλεῦον εἰσ γένεσιν αἰτίᾳ. τί μήν; οὐκοῦν τὰ μὲν γιγνόμενα καὶ ἐξ ὧν γίγνεται πάντα τὰ τρία παρέσχετο ἡμῖν γένη; καὶ μάλα. τὸ δὲ δὴ πάντα ταῦτα δημιουργοῦν λέγομεν τέταρτον, τὴν αἰτίαν, ὡσ ἱκανῶσ ἕτερον ἐκείνων δεδηλωμένον;

ἕτερον γὰρ οὖν. ὀρθῶσ μὴν ἔχει, διωρισμένων τῶν τεττάρων, ἑνὸσ ἑκάστου μνήμησ ἕνεκα ἐφεξῆσ αὐτὰ καταριθμήσασθαι. τί μήν; πρῶτον μὲν τοίνυν ἄπειρον λέγω, δεύτερον δὲ πέρασ, ἔπειτ’ ἐκ τούτων τρίτον μεικτὴν καὶ γεγενημένην οὐσίαν· τὴν δὲ τῆσ μείξεωσ αἰτίαν καὶ γενέσεωσ τετάρτην λέγων ἆρα μὴ πλημμελοίην ἄν τι; καὶ πῶσ;

φέρε δή, τὸ μετὰ τοῦθ’ ἡμῖν τίσ ὁ λόγοσ, καὶ τί ποτε βουληθέντεσ εἰσ ταῦτα ἀφικόμεθα; ἆρ’ οὐ τόδε ἦν; δευτερεῖα ἐζητοῦμεν πότερον ἡδονῆσ γίγνοιτ’ ἂν ἢ φρονήσεωσ. οὐχ οὕτωσ ἦν; οὕτω μὲν οὖν. ἆρ’ οὖν ἴσωσ νῦν, ἐπειδὴ ταῦτα οὕτω διειλόμεθα, κάλλιον ἂν καὶ τὴν κρίσιν ἐπιτελεσαίμεθα πρώτου πέρι καὶ δευτέρου, περὶ ὧν δὴ τὸ πρῶτον ἠμφεσβητήσαμεν; ἴσωσ. ἴθι δή·

νικῶντα μὲν ἔθεμέν που τὸν μεικτὸν βίον ἡδονῆσ τε καὶ φρονήσεωσ. ἦν οὕτωσ; ἦν. οὐκοῦν τοῦτον μὲν τὸν βίον ὁρῶμέν που τίσ τέ ἐστι καὶ ὁποίου γένουσ; πῶσ γὰρ οὔ; καὶ μέροσ γ’ αὐτὸν φήσομεν εἶναι τοῦ τρίτου οἶμαι γένουσ· οὐ γὰρ ὁ δυοῖν τινοῖν ἐστι μικτὸσ ἐκεῖνοσ ἀλλὰ συμπάντων τῶν ἀπείρων ὑπὸ τοῦ πέρατοσ δεδεμένων, ὥστε ὀρθῶσ ὁ νικηφόροσ οὗτοσ βίοσ μέροσ ἐκείνου γίγνοιτ’ ἄν. ὀρθότατα μὲν οὖν. εἰε͂ν·

τί δὲ ὁ σόσ, ὦ Φίληβε, ἡδὺσ καὶ ἄμεικτοσ ὤν; ἐν τίνι γένει τῶν εἰρημένων λεγόμενοσ ὀρθῶσ ἄν ποτε λέγοιτο; ὧδε δ’ ἀπόκριναί μοι πρὶν ἀποφήνασθαι. λέγε μόνον. ἡδονὴ καὶ λύπη πέρασ ἔχετον, ἢ τῶν τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον δεχομένων ἐστόν; ναί, τῶν τὸ μᾶλλον, ὦ Σώκρατεσ· οὐ γὰρ ἂν ἡδονὴ πᾶν ἀγαθὸν ἦν, εἰ μὴ ἄπειρον ἐτύγχανε πεφυκὸσ καὶ πλήθει καὶ τῷ μᾶλλον. οὐδέ γ’ ἄν, ὦ Φίληβε, λύπη πᾶν κακόν·

ὥστ’ ἄλλο τι νῷν σκεπτέον ἢ τὴν τοῦ ἀπείρου φύσιν ὡσ παρέχεταί τι μέροσ ταῖσ ἡδοναῖσ ἀγαθοῦ. τούτω δή σοι τῶν ἀπεράντων γε γένουσ ἔστων· φρόνησιν δὲ καὶ ἐπιστήμην καὶ νοῦν εἰσ τί ποτε τῶν προειρημένων, ὦ Πρώταρχέ τε καὶ Φίληβε, νῦν θέντεσ οὐκ ἂν ἀσεβοῖμεν; οὐ γάρ μοι δοκεῖ σμικρὸσ ἡμῖν εἶναι ὁ κίνδυνοσ κατορθώσασι καὶ μὴ περὶ τὸ νῦν ἐρωτώμενον. σεμνύνεισ γάρ, ὦ Σώκρατεσ, τὸν σεαυτοῦ θεόν.

καὶ γὰρ σύ, ὦ ἑταῖρε, τὴν σαυτοῦ· τὸ δ’ ἐρωτώμενον ὅμωσ ἡμῖν λεκτέον. ὀρθῶσ τοι λέγει Σωκράτησ, ὦ Φίληβε, καὶ αὐτῷ πειστέον. οὐκοῦν ὑπὲρ ἐμοῦ σύ, Πρώταρχε, προῄρησαι λέγειν; πάνυ γε· νῦν μέντοι σχεδὸν ἀπορῶ, καὶ δέομαί γε, ὦ Σώκρατεσ, αὐτόν σε ἡμῖν γενέσθαι προφήτην, ἵνα μηδὲν ἡμεῖσ σοι περὶ τὸν ἀγωνιστὴν ἐξαμαρτάνοντεσ παρὰ μέλοσ φθεγξώμεθά τι. πειστέον, ὦ Πρώταρχε·

οὐδὲ γὰρ χαλεπὸν οὐδὲν ἐπιτάττεισ. ἀλλ’ ὄντωσ σε ἐγώ, καθάπερ εἶπε Φίληβοσ, σεμνύνων ἐν τῷ παίζειν ἐθορύβησα, νοῦν καὶ ἐπιστήμην ἐρόμενοσ ὁποίου γένουσ εἰε͂ν; παντάπασί γε, ὦ Σώκρατεσ. ἀλλὰ μὴν ῥᾴδιον· πάντεσ γὰρ συμφωνοῦσιν οἱ σοφοί, ἑαυτοὺσ ὄντωσ σεμνύνοντεσ, ὡσ νοῦσ ἐστι βασιλεὺσ ἡμῖν οὐρανοῦ τε καὶ γῆσ. καὶ ἴσωσ εὖ λέγουσι. διὰ μακροτέρων δ’, εἰ βούλει, τὴν σκέψιν αὐτοῦ τοῦ γένουσ ποιησώμεθα. λέγ’ ὅπωσ βούλει, μηδὲν μῆκοσ ἡμῖν ὑπολογιζόμενοσ, ὦ Σώκρατεσ, ὡσ οὐκ ἀπεχθησόμενοσ.

καλῶσ εἶπεσ. ἀρξώμεθα δέ πωσ ὧδε ἐπανερωτῶντεσ. πῶσ; πότερον, ὦ Πρώταρχε, τὰ σύμπαντα καὶ τόδε τὸ καλούμενον ὅλον ἐπιτροπεύειν φῶμεν τὴν τοῦ ἀλόγου καὶ εἰκῇ δύναμιν καὶ τὸ ὅπῃ ἔτυχεν, ἢ τἀναντία, καθάπερ οἱ πρόσθεν ἡμῶν ἔλεγον, νοῦν καὶ φρόνησίν τινα θαυμαστὴν συντάττουσαν διακυβερνᾶν; οὐδὲν τῶν αὐτῶν, ὦ θαυμάσιε Σώκρατεσ·

ὃ μὲν γὰρ σὺ νῦν λέγεισ, οὐδὲ ὅσιον εἶναί μοι φαίνεται. τὸ δὲ νοῦν πάντα διακοσμεῖν αὐτὰ φάναι καὶ τῆσ ὄψεωσ τοῦ κόσμου καὶ ἡλίου καὶ σελήνησ καὶ ἀστέρων καὶ πάσησ τῆσ περιφορᾶσ ἄξιον, καὶ οὐκ ἄλλωσ ἔγωγ’ ἄν ποτε περὶ αὐτῶν εἴποιμι οὐδ’ ἂν δοξάσαιμι. βούλει δῆτά τι καὶ ἡμεῖσ τοῖσ ἔμπροσθεν ὁμολογούμενον συμφήσωμεν ὡσ ταῦθ’ οὕτωσ ἔχει, καὶ μὴ μόνον οἰώμεθα δεῖν τἀλλότρια ἄνευ κινδύνου λέγειν, ἀλλὰ καὶ συγκινδυνεύωμεν καὶ μετέχωμεν τοῦ ψόγου, ὅταν ἀνὴρ δεινὸσ φῇ ταῦτα μὴ οὕτωσ ἀλλ’ ἀτάκτωσ ἔχειν; πῶσ γὰρ οὐκ ἂν βουλοίμην;

ἴθι δή, τὸν ἐπιόντα περὶ τούτων νῦν ἡμῖν λόγον ἄθρει. λέγε μόνον. τὰ περὶ τὴν τῶν σωμάτων φύσιν ἁπάντων τῶν ζῴων, πῦρ καὶ ὕδωρ καὶ πνεῦμα καθορῶμέν που καὶ γῆν καθάπερ οἱ χειμαζόμενοι, φασίν, ἐνόντα ἐν τῇ συστάσει. καὶ μάλα·

χειμαζόμεθα γὰρ ὄντωσ ὑπ’ ἀπορίασ ἐν τοῖσ νῦν λόγοισ. φέρε δή, περὶ ἑκάστου τῶν παρ’ ἡμῖν λαβὲ τὸ τοιόνδε. ποῖον; ὅτι μικρόν τε τούτων ἕκαστον παρ’ ἡμῖν ἔνεστι καὶ φαῦλον καὶ οὐδαμῇ οὐδαμῶσ εἰλικρινὲσ ὂν καὶ τὴν δύναμιν οὐκ ἀξίαν τῆσ φύσεωσ ἔχον. ἐν ἑνὶ δὲ λαβὼν περὶ πάντων νόει ταὐτόν. οἱο͂ν πῦρ ἔστι μέν που παρ’ ἡμῖν, ἔστι δ’ ἐν τῷ παντί. τί μήν; οὐκοῦν σμικρὸν μέν τι τὸ παρ’ ἡμῖν καὶ ἀσθενὲσ καὶ φαῦλον, τὸ δ’ ἐν τῷ παντὶ πλήθει τε θαυμαστὸν καὶ κάλλει καὶ πάσῃ δυνάμει τῇ περὶ τὸ πῦρ οὔσῃ.

καὶ μάλ’ ἀληθὲσ ὃ λέγεισ. τί δέ; τρέφεται καὶ γίγνεται ἐκ τούτου καὶ αὔξεται τὸ τοῦ παντὸσ πῦρ ὑπὸ τοῦ παρ’ ἡμῖν πυρόσ, ἢ τοὐναντίον ὑπ’ ἐκείνου τό τ’ ἐμὸν καὶ τὸ σὸν καὶ τὸ τῶν ἄλλων ζῴων ἅπαντ’ ἴσχει ταῦτα; τοῦτο μὲν οὐδ’ ἀποκρίσεωσ ἄξιον ἐρωτᾷσ. ὀρθῶσ·

ταὐτὰ γὰρ ἐρεῖσ οἶμαι περί τε τῆσ ἐν τοῖσ ζῴοισ γῆσ τῆσ ἐνθάδε καὶ τῆσ ἐν τῷ παντί, καὶ τῶν ἄλλων δὴ πάντων ὅσων ἠρώτησα ὀλίγον ἔμπροσθεν. οὕτωσ ἀποκρινῇ; τίσ γὰρ ἀποκρινόμενοσ ἄλλωσ ὑγιαίνων ἄν ποτε φανείη; σχεδὸν οὐδ’ ὁστισοῦν· ἀλλὰ τὸ μετὰ τοῦτο ἑξῆσ ἕπου. πάντα γὰρ ἡμεῖσ ταῦτα τὰ νυνδὴ λεχθέντα ἆρ’ οὐκ εἰσ ἓν συγκείμενα ἰδόντεσ ἐπωνομάσαμεν σῶμα; τί μήν; ταὐτὸν δὴ λαβὲ καὶ περὶ τοῦδε ὃν κόσμον λέγομεν·

διὰ τὸν αὐτὸν γὰρ τρόπον ἂν εἰή που σῶμα, σύνθετον ὂν ἐκ τῶν αὐτῶν. ὀρθότατα λέγεισ. πότερον οὖν ἐκ τούτου τοῦ σώματοσ ὅλωσ τὸ παρ’ ἡμῖν σῶμα ἢ ἐκ τοῦ παρ’ ἡμῖν τοῦτο τρέφεταί τε καὶ ὅσα νυνδὴ περὶ αὐτῶν εἴπομεν εἴληφέν τε καὶ ἔχει; καὶ τοῦθ’ ἕτερον, ὦ Σώκρατεσ, οὐκ ἄξιον ἐρωτήσεωσ. τί δέ;

τόδε ἆρα ἄξιον; ἢ πῶσ ἐρεῖσ; λέγε τὸ ποῖον. τὸ παρ’ ἡμῖν σῶμα ἆρ’ οὐ ψυχὴν φήσομεν ἔχειν; δῆλον ὅτι φήσομεν. πόθεν, ὦ φίλε Πρώταρχε, λαβόν, εἴπερ μὴ τό γε τοῦ παντὸσ σῶμα ἔμψυχον ὂν ἐτύγχανε, ταὐτά γε ἔχον τούτῳ καὶ ἔτι πάντῃ καλλίονα; δῆλον ὡσ οὐδαμόθεν ἄλλοθεν, ὦ Σώκρατεσ. ἐν ἅπασι τέταρτον ἐνόν, τοῦτο ἐν μὲν τοῖσ παρ’ ἡμῖν ψυχήν τε παρέχον καὶ σωμασκίαν ἐμποιοῦν καὶ πταίσαντοσ σώματοσ ἰατρικὴν καὶ ἐν ἄλλοισ ἄλλα συντιθὲν καὶ ἀκούμενον πᾶσαν καὶ παντοίαν σοφίαν ἐπικαλεῖσθαι, τῶν δ’ αὐτῶν τούτων ὄντων ἐν ὅλῳ τε οὐρανῷ καὶ κατὰ μεγάλα μέρη, καὶ προσέτι καλῶν καὶ εἰλικρινῶν, ἐν τούτοισ δ’ οὐκ ἄρα μεμηχανῆσθαι τὴν τῶν καλλίστων καὶ τιμιωτάτων φύσιν.

ἀλλ’ οὐδαμῶσ τοῦτό γ’ ἂν λόγον ἔχοι.

οὐκοῦν εἰ μὴ τοῦτο, μετ’ ἐκείνου τοῦ λόγου ἂν ἑπόμενοι βέλτιον λέγοιμεν ὡσ ἔστιν, ἃ πολλάκισ εἰρήκαμεν, ἄπειρόν τε ἐν τῷ παντὶ πολύ, καὶ πέρασ ἱκανόν, καί τισ ἐπ’ αὐτοῖσ αἰτία οὐ φαύλη, κοσμοῦσά τε καὶ συντάττουσα ἐνιαυτούσ τε καὶ ὡρ́ασ καὶ μῆνασ, σοφία καὶ νοῦσ λεγομένη δικαιότατ’ ἄν. δικαιότατα δῆτα. σοφία μὴν καὶ νοῦσ ἄνευ ψυχῆσ οὐκ ἄν ποτε γενοίσθην. οὐ γὰρ οὖν. οὐκοῦν ἐν μὲν τῇ τοῦ Διὸσ ἐρεῖσ φύσει βασιλικὴν μὲν ψυχήν, βασιλικὸν δὲ νοῦν ἐγγίγνεσθαι διὰ τὴν τῆσ αἰτίασ δύναμιν, ἐν δ’ ἄλλοισ ἄλλα καλά, καθ’ ὅτι φίλον ἑκάστοισ λέγεσθαι.

μάλα γε. τοῦτον δὴ τὸν λόγον ἡμᾶσ μή τι μάτην δόξῃσ, ὦ Πρώταρχε, εἰρηκέναι, ἀλλ’ ἔστι τοῖσ μὲν πάλαι ἀποφηναμένοισ ὡσ ἀεὶ τοῦ παντὸσ νοῦσ ἄρχει σύμμαχοσ ἐκείνοισ. ἔστι γὰρ οὖν. τῇ δέ γε ἐμῇ ζητήσει πεπορικὼσ ἀπόκρισιν, ὅτι νοῦσ ἐστὶ γένουσ τῆσ τοῦ πάντων αἰτίου λεχθέντοσ τῶν τεττάρων, ὧν ἦν ἡμῖν ἓν τοῦτο. ἔχεισ γὰρ δήπου νῦν ἡμῶν ἤδη τὴν ἀπόκρισιν.

ἔχω καὶ μάλα ἱκανῶσ· καίτοι με ἀποκρινάμενοσ ἔλαθεσ. ἀνάπαυλα γάρ, ὦ Πρώταρχε, τῆσ σπουδῆσ γίγνεται ἐνίοτε ἡ παιδιά. καλῶσ εἶπεσ. νῦν δήπου, ὦ ἑταῖρε, οὗ μὲν γένουσ ἐστὶ καὶ τίνα ποτὲ δύναμιν κέκτηται, σχεδὸν ἐπιεικῶσ ἡμῖν τὰ νῦν δεδήλωται.

πάνυ μὲν οὖν. καὶ μὴν ἡδονῆσ γε ὡσαύτωσ πάλαι τὸ γένοσ ἐφάνη. καὶ μάλα. μεμνώμεθα δὴ καὶ ταῦτα περὶ ἀμφοῖν, ὅτι νοῦσ μὲν αἰτίασ ἦν συγγενὴσ καὶ τούτου σχεδὸν τοῦ γένουσ, ἡδονὴ δὲ ἄπειρόσ τε αὐτὴ καὶ τοῦ μήτε ἀρχὴν μήτε μέσα μήτε τέλοσ ἐν αὑτῷ ἀφ’ ἑαυτοῦ ἔχοντοσ μηδὲ ἕξοντόσ ποτε γένουσ. μεμνησόμεθα·

πῶσ γὰρ οὔ; δεῖ δὴ τὸ μετὰ τοῦτο, ἐν ᾧ τέ ἐστιν ἑκάτερον αὐτοῖν καὶ διὰ τί πάθοσ γίγνεσθον ὁπόταν γίγνησθον ἰδεῖν ἡμᾶσ. πρῶτον τὴν ἡδονήν· ὥσπερ τὸ γένοσ αὐτῆσ πρότερον ἐβασανίσαμεν, οὕτω καὶ ταῦτα πρότερα. λύπησ δὲ αὖ χωρὶσ τὴν ἡδονὴν οὐκ ἄν ποτε δυναίμεθα ἱκανῶσ βασανίσαι. ἀλλ’ εἰ ταύτῃ χρὴ πορεύεσθαι, ταύτῃ πορευώμεθα. ἆρ’ οὖν σοὶ καθάπερ ἐμοὶ φαίνεται τῆσ γενέσεωσ αὐτῶν πέρι; τὸ ποῖον;

ἐν τῷ κοινῷ μοι γένει ἅμα φαίνεσθον λύπη τε καὶ ἡδονὴ γίγνεσθαι κατὰ φύσιν. κοινὸν δέ γε, ὦ φίλε Σώκρατεσ, ὑπομίμνῃσκε ἡμᾶσ τί ποτε τῶν προειρημένων βούλει δηλοῦν. ἔσται ταῦτ’ εἰσ δύναμιν, ὦ θαυμάσιε. καλῶσ εἶπεσ. κοινὸν τοίνυν ὑπακούωμεν ὃ δὴ τῶν τεττάρων τρίτον ἐλέγομεν. ὃ μετὰ τὸ ἄπειρον καὶ πέρασ ἔλεγεσ, ἐν ᾧ καὶ ὑγίειαν, οἶμαι δὲ καὶ ἁρμονίαν, ἐτίθεσο; κάλλιστ’ εἶπεσ.

τὸν νοῦν δὲ ὅτι μάλιστ’ ἤδη πρόσεχε. λέγε μόνον. λέγω τοίνυν τῆσ ἁρμονίασ μὲν λυομένησ ἡμῖν ἐν τοῖσ ζῴοισ ἅμα λύσιν τῆσ φύσεωσ καὶ γένεσιν ἀλγηδόνων ἐν τῷ τότε γίγνεσθαι χρόνῳ. πάνυ λέγεισ εἰκόσ. πάλιν δὲ ἁρμοττομένησ τε καὶ εἰσ τὴν αὑτῆσ φύσιν ἀπιούσησ ἡδονὴν γίγνεσθαι λεκτέον, εἰ δεῖ δι’ ὀλίγων περὶ μεγίστων ὅτι τάχιστα ῥηθῆναι. οἶμαι μέν σε ὀρθῶσ λέγειν, ὦ Σώκρατεσ, ἐμφανέστερον δὲ ἔτι ταὐτὰ ταῦτα πειρώμεθα λέγειν.

οὐκοῦν τὰ δημόσιά που καὶ περιφανῆ ῥᾷστον συννοεῖν; ποῖα; πείνη μέν που λύσισ καὶ λύπη; ναί. ἐδωδὴ δέ, πλήρωσισ γιγνομένη πάλιν, ἡδονή; ναί. δίψοσ δ’ αὖ φθορὰ καὶ λύπη καὶ λύσισ, ἡ δὲ τοῦ ὑγροῦ πάλιν τὸ ξηρανθὲν πληροῦσα δύναμισ ἡδονή· διάκρισισ δέ γ’ αὖ καὶ διάλυσισ ἡ παρὰ φύσιν, τοῦ πνίγουσ πάθη, λύπη, κατὰ φύσιν δὲ πάλιν ἀπόδοσίσ τε καὶ ψῦξισ ἡδονή.

πάνυ μὲν οὖν. καὶ ῥίγουσ ἡ μὲν παρὰ φύσιν τοῦ ζῴου τῆσ ὑγρότητοσ πῆξισ λύπη· πάλιν δ’ εἰσ ταὐτὸν ἀπιόντων καὶ διακρινομένων ἡ κατὰ φύσιν ὁδὸσ ἡδονή. καὶ ἑνὶ λόγῳ σκόπει εἴ σοι μέτριοσ ὁ λόγοσ ὃσ ἂν φῇ τὸ ἐκ τῆσ ἀπείρου καὶ πέρατοσ κατὰ φύσιν ἔμψυχον γεγονὸσ εἶδοσ, ὅπερ ἔλεγον ἐν τῷ πρόσθεν, ὅταν μὲν τοῦτο φθείρηται, τὴν μὲν φθορὰν λύπην εἶναι, τὴν δ’ εἰσ τὴν αὑτῶν οὐσίαν ὁδόν, ταύτην δὲ αὖ πάλιν τὴν ἀναχώρησιν πάντων ἡδονήν. ἔστω· δοκεῖ γάρ μοι τύπον γέ τινα ἔχειν.

τοῦτο μὲν τοίνυν ἓν εἶδοσ τιθώμεθα λύπησ τε καὶ ἡδονῆσ ἐν τούτοισ τοῖσ πάθεσιν ἑκατέροισ; κείσθω. τίθει τοίνυν αὐτῆσ τῆσ ψυχῆσ κατὰ τὸ τούτων τῶν παθημάτων προσδόκημα τὸ μὲν πρὸ τῶν ἡδέων ἐλπιζόμενον ἡδὺ καὶ θαρραλέον, τὸ δὲ πρὸ τῶν λυπηρῶν φοβερὸν καὶ ἀλγεινόν. ἔστι γὰρ οὖν τοῦθ’ ἡδονῆσ καὶ λύπησ ἕτερον εἶδοσ, τὸ χωρὶσ τοῦ σώματοσ αὐτῆσ τῆσ ψυχῆσ διὰ προσδοκίασ γιγνόμενον. ὀρθῶσ ὑπέλαβεσ.

ἐν γὰρ τούτοισ οἶμαι, κατά γε τὴν ἐμὴν δόξαν, εἰλικρινέσιν τε ἑκατέροισ γιγνομένοισ, ὡσ δοκεῖ, καὶ ἀμείκτοισ λύπησ τε καὶ ἡδονῆσ, ἐμφανὲσ ἔσεσθαι τὸ περὶ τὴν ἡδονήν, πότερον ὅλον ἐστὶ τὸ γένοσ ἀσπαστόν, ἢ τοῦτο μὲν ἑτέρῳ τινὶ τῶν προειρημένων δοτέον ἡμῖν γενῶν, ἡδονῇ δὲ καὶ λύπῃ, καθάπερ θερμῷ καὶ ψυχρῷ καὶ πᾶσι τοῖσ τοιούτοισ, τοτὲ μὲν ἀσπαστέον αὐτά, τοτὲ δὲ οὐκ ἀσπαστέον, ὡσ ἀγαθὰ μὲν οὐκ ὄντα, ἐνίοτε δὲ καὶ ἔνια δεχόμενα τὴν τῶν ἀγαθῶν ἔστιν ὅτε φύσιν. ὀρθότατα λέγεισ, ὅτι ταύτῃ πῃ δεῖ διαπορηθῆναι τὸ νῦν μεταδιωκόμενον.

πρῶτον μὲν τοίνυν τόδε συνίδωμεν· ὡσ εἴπερ ὄντωσ ἔστι τὸ λεγόμενον, διαφθειρομένων μὲν αὐτῶν ἀλγηδών, ἀνασῳζομένων δὲ ἡδονή, τῶν μήτε διαφθειρομένων μήτε ἀνασῳζομένων ἐννοήσωμεν πέρι, τίνα ποτὲ ἕξιν δεῖ τότε ἐν ἑκάστοισ εἶναι τοῖσ ζῴοισ, ὅταν οὕτωσ ἴσχῃ. σφόδρα δὲ προσέχων τὸν νοῦν εἰπέ· ἆρα οὐ πᾶσα ἀνάγκη πᾶν ἐν τῷ τότε χρόνῳ ζῷον μήτε τι λυπεῖσθαι μήτε ἥδεσθαι μήτε μέγα μήτε σμικρόν;

ἀνάγκη μὲν οὖν. οὐκοῦν ἔστι τισ τρίτη ἡμῶν ἡ τοιαύτη διάθεσισ παρά τε τὴν τοῦ χαίροντοσ καὶ παρὰ τὴν τοῦ λυπουμένου; τί μήν;

ἄγε δὴ τοίνυν, ταύτησ προθυμοῦ μεμνῆσθαι. πρὸσ γὰρ τὴν τῆσ ἡδονῆσ κρίσιν οὐ σμικρὸν μεμνῆσθαι ταύτην ἔσθ’ ἡμῖν ἢ μή. βραχὺ δέ τι περὶ αὐτῆσ, εἰ βούλει, διαπεράνωμεν. λέγε ποῖον. τῷ τὸν τοῦ φρονεῖν ἑλομένῳ βίον οἶσθ’ ὡσ τοῦτον τὸν τρόπον οὐδὲν ἀποκωλύει ζῆν. τὸν τοῦ μὴ χαίρειν μηδὲ λυπεῖσθαι λέγεισ;

ἐρρήθη γάρ που τότε ἐν τῇ παραβολῇ τῶν βίων μηδὲν δεῖν μήτε μέγα μήτε σμικρὸν χαίρειν τῷ τὸν τοῦ νοεῖν καὶ φρονεῖν βίον ἑλομένῳ. καὶ μάλα οὕτωσ ἐρρήθη. οὐκοῦν οὕτωσ ἂν ἐκείνῳ γε ὑπάρχοι· καὶ ἴσωσ οὐδὲν ἄτοπον εἰ πάντων τῶν βίων ἐστὶ θειότατοσ. οὔκουν εἰκόσ γε οὔτε χαίρειν θεοὺσ οὔτε τὸ ἐναντίον. πάνυ μὲν οὖν οὐκ εἰκόσ· ἄσχημον γοῦν αὐτῶν ἑκάτερον γιγνόμενόν ἐστιν. ἀλλὰ δὴ τοῦτο μὲν ἔτι καὶ εἰσ αὖθισ ἐπισκεψόμεθα, ἐὰν πρὸσ λόγον τι ᾖ, καὶ τῷ νῷ πρὸσ τὰ δευτερεῖα, ἐὰν μὴ πρὸσ τὰ πρωτεῖα δυνώμεθα προσθεῖναι, προσθήσομεν. ὀρθότατα λέγεισ.

καὶ μὴν τό γε ἕτερον εἶδοσ τῶν ἡδονῶν, ὃ τῆσ ψυχῆσ αὐτῆσ ἔφαμεν εἶναι, διὰ μνήμησ πᾶν ἐστι γεγονόσ. πῶσ; μνήμην, ὡσ ἐοίκεν, ὅτι ποτ’ ἔστιν πρότερον ἀναληπτέον, καὶ κινδυνεύει πάλιν ἔτι πρότερον αἴσθησιν μνήμησ, εἰ μέλλει τὰ περὶ ταῦθ’ ἡμῖν κατὰ τρόπον φανερά πῃ γενήσεσθαι. πῶσ φῄσ;

θὲσ τῶν περὶ τὸ σῶμα ἡμῶν ἑκάστοτε παθημάτων τὰ μὲν ἐν τῷ σώματι κατασβεννύμενα πρὶν ἐπὶ τὴν ψυχὴν διεξελθεῖν ἀπαθῆ ἐκείνην ἐάσαντα, τὰ δὲ δι’ ἀμφοῖν ἰόντα καί τινα ὥσπερ σεισμὸν ἐντιθέντα ἴδιόν τε καὶ κοινὸν ἑκατέρῳ. κείσθω. τὰ μὲν δὴ μὴ δι’ ἀμφοῖν ἰόντα ἐὰν τὴν ψυχὴν ἡμῶν φῶμεν λανθάνειν, τὰ δὲ δι’ ἀμφοῖν μὴ λανθάνειν, ἆρ’ ὀρθότατα ἐροῦμεν; πῶσ γὰρ οὔ;

τὸ τοίνυν λεληθέναι μηδαμῶσ ὑπολάβῃσ ὡσ λέγω λήθησ ἐνταῦθά που γένεσιν· ἔστι γὰρ λήθη μνήμησ ἔξοδοσ, ἡ δ’ ἐν τῷ λεγομένῳ νῦν οὔπω γέγονε. τοῦ δὴ μήτε ὄντοσ μήτε γεγονότοσ πω γίγνεσθαι φάναι τινὰ ἀποβολὴν ἄτοπον. ἦ γάρ; τί μήν; τὰ τοίνυν ὀνόματα μετάβαλε μόνον. πῶσ; ἀντὶ μὲν τοῦ λεληθέναι τὴν ψυχήν, ὅταν ἀπαθὴσ αὕτη γίγνηται τῶν σεισμῶν τῶν τοῦ σώματοσ, ἣν νῦν λήθην καλεῖσ ἀναισθησίαν ἐπονόμασον. ἔμαθον.

τὸ δ’ ἐν ἑνὶ πάθει τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα κοινῇ γιγνόμενον κοινῇ καὶ κινεῖσθαι, ταύτην δ’ αὖ τὴν κίνησιν ὀνομάζων αἴσθησιν οὐκ ἀπὸ τρόπου φθέγγοι’ ἄν. ἀληθέστατα λέγεισ. οὐκοῦν ἤδη μανθάνομεν ὃ βουλόμεθα καλεῖν τὴν αἴσθησιν; τί μήν; σωτηρίαν τοίνυν αἰσθήσεωσ τὴν μνήμην λέγων ὀρθῶσ ἄν τισ λέγοι κατά γε τὴν ἐμὴν δόξαν. ὀρθῶσ γὰρ οὖν.

μνήμησ δὲ ἀνάμνησιν ἆρ’ οὐ διαφέρουσαν λέγομεν; ἴσωσ. ἆρ’ οὖν οὐ τόδε; τὸ ποῖον; ὅταν ἃ μετὰ τοῦ σώματοσ ἔπασχέν ποθ’ ἡ ψυχή, ταῦτ’ ἄνευ τοῦ σώματοσ αὐτὴ ἐν ἑαυτῇ ὅτι μάλιστα ἀναλαμβάνῃ, τότε ἀναμιμνῄσκεσθαί που λέγομεν. ἦ γάρ; πάνυ μὲν οὖν. καὶ μὴν καὶ ὅταν ἀπολέσασα μνήμην εἴτ’ αἰσθήσεωσ εἴτ’ αὖ μαθήματοσ αὖθισ ταύτην ἀναπολήσῃ πάλιν αὐτὴ ἐν ἑαυτῇ, καὶ ταῦτα σύμπαντα ἀναμνήσεισ καὶ μνήμασ που λέγομεν. ὀρθῶσ λέγεισ.

οὗ δὴ χάριν ἅπαντ’ εἴρηται ταῦτ’, ἔστι τόδε. τὸ ποῖον; ἵνα πῃ τὴν ψυχῆσ ἡδονὴν χωρὶσ σώματοσ ὅτι μάλιστα καὶ ἐναργέστατα λάβοιμεν, καὶ ἅμα ἐπιθυμίαν· διὰ γὰρ τούτων πωσ ταῦτα ἀμφότερα ἐοίκεν δηλοῦσθαι. λέγωμεν τοίνυν, ὦ Σώκρατεσ, ἤδη τὸ μετὰ ταῦτα. πολλά γε περὶ γένεσιν ἡδονῆσ καὶ πᾶσαν τὴν μορφὴν αὐτῆσ ἀναγκαῖον, ὡσ ἐοίκε, λέγοντασ σκοπεῖν. καὶ γὰρ νῦν πρότερον ἔτι φαίνεται ληπτέον ἐπιθυμίαν εἶναι τί ποτ’ ἔστι καὶ ποῦ γίγνεται. σκοπῶμεν τοίνυν·

οὐδὲν γὰρ ἀπολοῦμεν. ἀπολοῦμεν μὲν οὖν καὶ ταῦτά γε, ὦ Πρώταρχε· εὑρόντεσ ὃ νῦν ζητοῦμεν, ἀπολοῦμεν τὴν περὶ αὐτὰ ταῦτα ἀπορίαν. ὀρθῶσ ἠμύνω· τὸ δ’ ἐφεξῆσ τούτοισ πειρώμεθα λέγειν. οὐκοῦν νυνδὴ πείνην τε καὶ δίψοσ καὶ πολλὰ ἕτερα τοιαῦτα ἔφαμεν εἶναί τινασ ἐπιθυμίασ; σφόδρα γε.

πρὸσ τί ποτε ἄρα ταὐτὸν βλέψαντεσ οὕτω πολὺ διαφέροντα ταῦθ’ ἑνὶ προσαγορεύομεν ὀνόματι; μὰ Δί’ οὐ ῥᾴδιον ἴσωσ εἰπεῖν, ὦ Σώκρατεσ, ἀλλ’ ὅμωσ λεκτέον. ἐκεῖθεν δὴ ἐκ τῶν αὐτῶν πάλιν ἀναλάβωμεν. πόθεν δή; διψῇ γέ που λέγομεν ἑκάστοτέ τι; πῶσ δ’ οὔ; τοῦτο δέ γ’ ἐστὶ κενοῦται; τί μήν; ἆρ’ οὖν τὸ δίψοσ ἐστὶν ἐπιθυμία; ναί, πώματόσ γε. πώματοσ, ἢ πληρώσεωσ πώματοσ;

οἶμαι μὲν πληρώσεωσ. ὁ κενούμενοσ ἡμῶν ἄρα, ὡσ ἐοίκεν, ἐπιθυμεῖ τῶν ἐναντίων ἢ πάσχει· κενούμενοσ γὰρ ἐρᾷ πληροῦσθαι. σαφέστατά γε. τί οὖν; ὁ τὸ πρῶτον κενούμενοσ ἔστιν ὁπόθεν εἴτ’ αἰσθήσει πληρώσεωσ ἐφάπτοιτ’ ἂν εἴτε μνήμῃ, τούτου ὃ μήτ’ ἐν τῷ νῦν χρόνῳ πάσχει μήτ’ ἐν τῷ πρόσθεν πώποτε ἔπαθεν; καὶ πῶσ; ἀλλὰ μὴν ὅ γε ἐπιθυμῶν τινὸσ ἐπιθυμεῖ, φαμέν.

πῶσ γὰρ οὔ; οὐκ ἄρα ὅ γε πάσχει, τούτου ἐπιθυμεῖ. διψῇ γάρ, τοῦτο δὲ κένωσισ· ὁ δ’ ἐπιθυμεῖ πληρώσεωσ. ναί. πληρώσεώσ γ’ ἄρα πῄ τι τῶν τοῦ διψῶντοσ ἂν ἐφάπτοιτο. ἀναγκαῖον. τὸ μὲν δὴ σῶμα ἀδύνατον· κενοῦται γάρ που. ναί. τὴν ψυχὴν ἄρα τῆσ πληρώσεωσ ἐφάπτεσθαι λοιπόν, τῇ μνήμῃ δῆλον ὅτι· τῷ γὰρ ἂν ἔτ’ ἄλλῳ ἐφάψαιτο;

πάνυ γε. σχεδὸν οὐδενί. μανθάνομεν οὖν ὃ συμβέβηχ’ ἡμῖν ἐκ τούτων τῶν λόγων; τὸ ποῖον; σώματοσ ἐπιθυμίαν οὔ φησιν ἡμῖν οὗτοσ ὁ λόγοσ γίγνεσθαι. πῶσ; ὅτι τοῖσ ἐκείνου παθήμασιν ἐναντίαν ἀεὶ παντὸσ ζῴου μηνύει τὴν ἐπιχείρησιν. καὶ μάλα. ἡ δ’ ὁρμή γε ἐπὶ τοὐναντίον ἄγουσα ἢ τὰ παθήματα δηλοῖ που μνήμην οὖσαν τῶν τοῖσ παθήμασιν ἐναντίων. τὴν ἄρα ἐπάγουσαν ἐπὶ τὰ ἐπιθυμούμενα ἀποδείξασ μνήμην ὁ λόγοσ ψυχῆσ σύμπασαν τήν τε ὁρμὴν καὶ ἐπιθυμίαν καὶ τὴν ἀρχὴν τοῦ ζῴου παντὸσ ἀπέφηνεν.

ὀρθότατα. διψῆν ἄρα ἡμῶν τὸ σῶμα ἢ πεινῆν ἤ τι τῶν τοιούτων πάσχειν οὐδαμῇ ὁ λόγοσ αἱρεῖ. ἀληθέστατα. ἔτι δὴ καὶ τόδε περὶ ταὐτὰ ταῦτα κατανοήσωμεν. βίου γὰρ εἶδόσ τί μοι φαίνεται βούλεσθαι δηλοῦν ὁ λόγοσ ἡμῖν ἐν τούτοισ αὐτοῖσ. ἐν τίσι καὶ ποίου πέρι βίου φράζεισ;

ἐν τῷ πληροῦσθαι καὶ κενοῦσθαι καὶ πᾶσιν ὅσα περὶ σωτηρίαν τέ ἐστι τῶν ζῴων καὶ τὴν φθοράν, καὶ εἴ τισ τούτων ἐν ἑκατέρῳ γιγνόμενοσ ἡμῶν ἀλγεῖ, τοτὲ δὲ χαίρει κατὰ τὰσ μεταβολάσ. ἔστι ταῦτα. τί δ’ ὅταν ἐν μέσῳ τούτων γίγνηται; πῶσ ἐν μέσῳ; διὰ μὲν τὸ πάθοσ ἀλγῇ, μεμνῆται δὲ τῶν ἡδέων <ὧν> γενομένων παύοιτ’ ἂν τῆσ ἀλγηδόνοσ, πληρῶται δὲ μήπω· τί τότε; φῶμεν ἢ μὴ φῶμεν αὐτὸν ἐν μέσῳ τῶν παθημάτων εἶναι;

φῶμεν μὲν οὖν. πότερον ἀλγοῦνθ’ ὅλωσ ἢ χαίροντα; μὰ Δί’, ἀλλὰ διπλῇ τινὶ λύπῃ λυπούμενον, κατὰ μὲν τὸ σῶμα ἐν τῷ παθήματι, κατὰ δὲ τὴν ψυχὴν προσδοκίασ τινὶ πόθῳ. πῶσ, ὦ Πρώταρχε, τὸ διπλοῦν τῆσ λύπησ εἶπεσ; ἆρ’ οὐκ ἔστι μὲν ὅτε τισ ἡμῶν κενούμενοσ ἐν ἐλπίδι φανερᾷ τοῦ πληρωθήσεσθαι καθέστηκε, τοτὲ δὲ τοὐναντίον ἀνελπίστωσ ἔχει; καὶ μάλα γε.

μῶν οὖν οὐχὶ ἐλπίζων μὲν πληρωθήσεσθαι τῷ μεμνῆσθαι δοκεῖ σοι χαίρειν, ἅμα δὲ κενούμενοσ ἐν τούτοισ τοῖσ χρόνοισ ἀλγεῖν; ἀνάγκη. τότε ἄρ’ ἄνθρωποσ καὶ τἆλλα ζῷα λυπεῖταί τε ἅμα καὶ χαίρει. κινδυνεύει. τί δ’ ὅταν ἀνελπίστωσ ἔχῃ κενούμενοσ τεύξεσθαι πληρώσεωσ; ἆρ’ οὐ τότε τὸ διπλοῦν γίγνοιτ’ ἂν περὶ τὰσ λύπασ πάθοσ, ὃ σὺ νυνδὴ κατιδὼν ᾠήθησ ἁπλῶσ εἶναι διπλοῦν; ἀληθέστατα, ὦ Σώκρατεσ.

ταύτῃ δὴ τῇ σκέψει τούτων τῶν παθημάτων τόδε χρησώμεθα. τὸ ποῖον; πότερον ἀληθεῖσ ταύτασ τὰσ λύπασ τε καὶ ἡδονὰσ ἢ ψευδεῖσ εἶναι λέξομεν; ἢ τὰσ μέν τινασ ἀληθεῖσ, τὰσ δ’ οὔ; πῶσ δ’, ὦ Σώκρατεσ, ἂν εἰε͂ν ψευδεῖσ ἡδοναὶ ἢ λῦπαι; πῶσ δέ, ὦ Πρώταρχε, φόβοι ἂν ἀληθεῖσ ἢ ψευδεῖσ, ἢ προσδοκίαι ἀληθεῖσ ἢ μή, ἢ δόξαι ἀληθεῖσ ἢ ψευδεῖσ; δόξασ μὲν ἔγωγ’ ἄν που συγχωροίην, τὰ δ’ ἕτερα ταῦτ’ οὐκ ἄν.

πῶσ φῄσ; λόγον μέντοι τινὰ κινδυνεύομεν οὐ πάνυ σμικρὸν ἐπεγείρειν. ἀληθῆ λέγεισ. ἀλλ’ εἰ πρὸσ τὰ παρεληλυθότα, ὦ παῖ ’κείνου τἀνδρόσ, προσήκοντα, τοῦτο σκεπτέον. ἴσωσ τοῦτό γε. χαίρειν τοίνυν δεῖ λέγειν τοῖσ ἄλλοισ μήκεσιν ἢ καὶ ὁτῳοῦν τῶν παρὰ τὸ προσῆκον λεγομένων. ὀρθῶσ. λέγε δή μοι·

σκεπτέον, ὥσ γ’ ἐγὼ φαίην ἄν. θαῦμα γάρ μέ γε ἔχει διὰ τέλουσ ἀεὶ περὶ τὰ αὐτὰ ἃ νυνδὴ προυθέμεθα ἀπορήματα. πῶσ δὴ φῄσ; ψευδεῖσ, αἱ δ’ ἀληθεῖσ οὐκ εἰσὶν ἡδοναί; πῶσ γὰρ ἄν; οὔτε δὴ ὄναρ οὔθ’ ὕπαρ, ὡσ φῄσ, ἐστιν οὔτ’ ἐν μανίαισ οὔτ’ ἐν παραφροσύναισ οὐδεὶσ ἔσθ’ ὅστισ ποτὲ δοκεῖ μὲν χαίρειν, χαίρει δὲ οὐδαμῶσ, οὐδ’ αὖ δοκεῖ μὲν λυπεῖσθαι, λυπεῖται δ’ οὔ. πάνθ’ οὕτω ταῦτα, ὦ Σώκρατεσ, ἔχειν πάντεσ ὑπειλήφαμεν. ἆρ’ οὖν ὀρθῶσ; ἢ σκεπτέον εἴτ’ ὀρθῶσ εἴτε μὴ ταῦτα λέγεται; διορισώμεθα δὴ σαφέστερον ἔτι τὸ νυνδὴ λεγόμενον ἡδονῆσ τε πέρι καὶ δόξησ.

οὐκοῦν τὸ δοξάζον, ἄντε ὀρθῶσ ἄντε μὴ ὀρθῶσ δοξάζῃ, τό γε δοξάζειν ὄντωσ οὐδέποτε ἀπόλλυσιν. ἔστιν γάρ πού τι δοξάζειν ἡμῖν; ναί. καὶ ἥδεσθαι; ναί. καὶ μὴν καὶ τὸ δοξαζόμενόν ἐστί τι; πῶσ δ’ οὔ; καὶ τό γε ᾧ τὸ ἡδόμενον ἥδεται; καὶ πάνυ γε. πῶσ γὰρ ἄν;

οὐκοῦν καὶ τὸ ἡδόμενον, ἄντε ὀρθῶσ ἄντε μὴ ὀρθῶσ ἥδηται, τό γε ὄντωσ ἥδεσθαι δῆλον ὡσ οὐδέποτ’ ἀπολεῖ. ναί, καὶ τοῦθ’ οὕτωσ ἔχει. ὅτῳ ποτὲ οὖν δὴ τρόπῳ δόξα ψευδήσ τε καὶ ἀληθὴσ ἡμῖν φιλεῖ γίγνεσθαι, τὸ δὲ τῆσ ἡδονῆσ μόνον ἀληθέσ, δοξάζειν δ’ ὄντωσ καὶ χαίρειν ἀμφότερα ὁμοίωσ εἴληχεν <σκεπτέον>. σκεπτέον. ἆρ’ ὅτι δόξῃ μὲν ἐπιγίγνεσθον ψεῦδόσ τε καὶ ἀληθέσ, καὶ ἐγένετο οὐ μόνον δόξα διὰ ταῦτα ἀλλὰ καὶ ποιά τισ ἑκατέρα, σκεπτέον φῂσ τοῦτ’ εἶναι; ναί.

πρὸσ δέ γε τούτοισ, εἰ καὶ τὸ παράπαν ἡμῖν τὰ μέν ἐστι ποί’ ἄττα, ἡδονὴ δὲ καὶ λύπη μόνον ἅπερ ἐστί, ποιώ τινε δὲ οὐ γίγνεσθον, καὶ ταῦθ’ ἡμῖν διομολογητέον. δῆλον. ἀλλ’ οὐδὲν τοῦτό γε χαλεπὸν ἰδεῖν, ὅτι καὶ ποιώ τινε· πάλαι γὰρ εἴπομεν ὅτι μεγάλαι τε καὶ σμικραὶ καὶ σφόδρα ἑκάτεραι γίγνονται, λῦπαί τε καὶ ἡδοναί. παντάπασι μὲν οὖν.

ἂν δέ γε πονηρία τούτων, ὦ Πρώταρχε, προσγίγνηταί τινι, πονηρὰν μὲν φήσομεν οὕτω γίγνεσθαι δόξαν, πονηρὰν δὲ καὶ ἡδονήν; ἀλλὰ τί μήν, ὦ Σώκρατεσ; τί δ’, ἂν ὀρθότησ ἢ τοὐναντίον ὀρθότητι τινὶ τούτων προσγίγνηται; μῶν οὐκ ὀρθὴν μὲν δόξαν ἐροῦμεν, ἂν ὀρθότητα ἴσχῃ, ταὐτὸν δὲ ἡδονήν; ἀναγκαῖον. ἂν δέ γε ἁμαρτανόμενον τὸ δοξαζόμενον ᾖ, τὴν δόξαν τότε ἁμαρτάνουσάν γε οὐκ ὀρθὴν ὁμολογητέον οὐδ’ ὀρθῶσ δοξάζουσαν;

πῶσ γὰρ ἄν; τί δ’, ἂν αὖ λύπην ἤ τινα ἡδονὴν περὶ τὸ ἐφ’ ᾧ λυπεῖται ἢ τοὐναντίον ἁμαρτάνουσαν ἐφορῶμεν, ὀρθὴν ἢ χρηστὴν ἤ τι τῶν καλῶν ὀνομάτων αὐτῇ προσθήσομεν; ἀλλ’ οὐχ οἱο͂́ν τε, εἴπερ ἁμαρτήσεταί γε ἡδονή. καὶ μὴν ἐοίκέν γε ἡδονὴ πολλάκισ οὐ μετὰ δόξησ ὀρθῆσ ἀλλὰ μετὰ ψεύδουσ ἡμῖν γίγνεσθαι. πῶσ γὰρ οὔ; καὶ τὴν μὲν δόξαν γε, ὦ Σώκρατεσ, ἐν τῷ τοιούτῳ καὶ τότε λέγομεν ψευδῆ, τὴν δ’ ἡδονὴν αὐτὴν οὐδεὶσ ἄν ποτε προσείποι ψευδῆ. ἀλλὰ προθύμωσ ἀμύνεισ τῷ τῆσ ἡδονῆσ, ὦ Πρώταρχε, λόγῳ τὰ νῦν. οὐδέν γε, ἀλλ’ ἅπερ ἀκούω λέγω. διαφέρει δ’ ἡμῖν οὐδέν, ὦ ἑταῖρε, ἡ μετὰ δόξησ τε ὀρθῆσ καὶ μετ’ ἐπιστήμησ ἡδονὴ τῆσ μετὰ τοῦ ψεύδουσ καὶ ἀγνοίασ πολλάκισ ἑκάστοισ ἡμῶν ἐγγιγνομένησ;

εἰκὸσ γοῦν μὴ σμικρὸν διαφέρειν.

οὐκοῦν ἐκ μνήμησ τε καὶ αἰσθήσεωσ δόξα ἡμῖν καὶ τὸ διαδοξάζειν ἐγχειρεῖν γίγνεθ’ ἑκάστοτε; τῆσ δὴ διαφορᾶσ αὐτοῖν ἐπὶ θεωρίαν ἔλθωμεν. ἄγ’ ὅπῃ σοι φαίνεται. τῇδε δὴ ἄγω. πῇ; δόξα, φαμέν, ἡμῖν ἔστι μὲν ψευδήσ, ἔστι δὲ καὶ ἀληθήσ; ἔστιν. ἕπεται μὴν ταύταισ, ὃ νυνδὴ ἐλέγομεν, ἡδονὴ καὶ λύπη πολλάκισ, ἀληθεῖ καὶ ψευδεῖ δόξῃ λέγω. πάνυ γε. καὶ μάλα.

ἆρ’ οὖν ἡμᾶσ ὧδε περὶ ταῦτα ἀναγκαῖον ἡγούμεθ’ ἴσχειν; πῶσ; πολλάκισ ἰδόντι τινὶ πόρρωθεν μὴ πάνυ σαφῶσ τὰ καθορώμενα συμβαίνειν βούλεσθαι κρίνειν φαίησ ἂν ταῦθ’ ἅπερ ὁρᾷ; φαίην ἄν. οὐκοῦν τὸ μετὰ τοῦτο αὐτὸσ αὑτὸν οὗτοσ ἀνέροιτ’ ἂν ὧδε; πῶσ; τί ποτ’ ἄρ’ ἔστι τὸ παρὰ τὴν πέτραν τοῦθ’ ἑστάναι φανταζόμενον ὑπό τινι δένδρῳ; ταῦτ’ εἰπεῖν ἄν τισ πρὸσ ἑαυτὸν δοκεῖ σοι, τοιαῦτ’ ἄττα κατιδὼν φαντασθέντα αὑτῷ ποτε;

τί μήν; ἆρ’ οὖν μετὰ ταῦτα ὁ τοιοῦτοσ ὡσ ἀποκρινόμενοσ ἂν πρὸσ αὑτὸν εἴποι τοῦτο, ὡσ ἔστιν ἄνθρωποσ, ἐπιτυχῶσ εἰπών; καὶ πάνυ γε. καὶ παρενεχθείσ γ’ αὖ τάχ’ ἂν ὡσ ἔστι τινῶν ποιμένων ἔργον τὸ καθορώμενον ἄγαλμα προσείποι. μάλα γε. κἂν μέν τίσ γ’ αὐτῷ παρῇ, τά τε πρὸσ αὑτὸν ῥηθέντα ἐντείνασ εἰσ φωνὴν πρὸσ τὸν παρόντα αὐτὰ ταῦτ’ ἂν πάλιν φθέγξαιτο, καὶ λόγοσ δὴ γέγονεν οὕτωσ ὃ τότε δόξαν ἐκαλοῦμεν;

τί μήν; ἂν δ’ ἄρα μόνοσ ᾖ τοῦτο ταὐτὸν πρὸσ αὑτὸν διανοούμενοσ, ἐνίοτε καὶ πλείω χρόνον ἔχων ἐν αὑτῷ πορεύεται. πάνυ μὲν οὖν. τί οὖν; ἆρα σοὶ φαίνεται τὸ περὶ τούτων ὅπερ ἐμοί; τὸ ποῖον; δοκεῖ μοι τότε ἡμῶν ἡ ψυχὴ βιβλίῳ τινὶ προσεοικέναι. πῶσ; ἡ μνήμη ταῖσ αἰσθήσεσι συμπίπτουσα εἰσ ταὐτὸν κἀκεῖνα ἃ περὶ ταῦτ’ ἐστὶ τὰ παθήματα φαίνονταί μοι σχεδὸν οἱο͂ν γράφειν ἡμῶν ἐν ταῖσ ψυχαῖσ τότε λόγουσ·

καὶ ὅταν μὲν ἀληθῆ γράφῃ τοῦτο τὸ πάθημα, δόξα τε ἀληθὴσ καὶ λόγοι ἀπ’ αὐτοῦ συμβαίνουσιν ἀληθεῖσ ἐν ἡμῖν γιγνόμενοι· ψευδῆ δ’ ὅταν ὁ τοιοῦτοσ παρ’ ἡμῖν γραμματεὺσ γράψῃ, τἀναντία τοῖσ ἀληθέσιν ἀπέβη. πάνυ μὲν οὖν δοκεῖ μοι, καὶ ἀποδέχομαι τὰ ῥηθέντα οὕτωσ.

ἀποδέχου δὴ καὶ ἕτερον δημιουργὸν ἡμῶν ἐν ταῖσ ψυχαῖσ ἐν τῷ τότε χρόνῳ γιγνόμενον. τίνα; ζωγράφον, ὃσ μετὰ τὸν γραμματιστὴν τῶν λεγομένων εἰκόνασ ἐν τῇ ψυχῇ τούτων γράφει. πῶσ δὴ τοῦτον αὖ καὶ πότε λέγομεν; ὅταν ἀπ’ ὄψεωσ ἤ τινοσ ἄλλησ αἰσθήσεωσ τὰ τότε δοξαζόμενα καὶ λεγόμενα ἀπαγαγών τισ τὰσ τῶν δοξασθέντων καὶ λεχθέντων εἰκόνασ ἐν αὑτῷ ὁρᾷ πωσ. ἢ τοῦτο οὐκ ἔστι γιγνόμενον παρ’ ἡμῖν;

σφόδρα μὲν οὖν. οὐκοῦν αἱ μὲν τῶν ἀληθῶν δοξῶν καὶ λόγων εἰκόνεσ ἀληθεῖσ, αἱ δὲ τῶν ψευδῶν ψευδεῖσ; παντάπασιν. εἰ δὴ ταῦτ’ ὀρθῶσ εἰρήκαμεν, ἔτι καὶ τόδε ἐπὶ τούτοισ σκεψώμεθα. τὸ ποῖον; εἰ περὶ μὲν τῶν ὄντων καὶ τῶν γεγονότων ταῦτα ἡμῖν οὕτω πάσχειν ἀναγκαῖον, περὶ δὲ τῶν μελλόντων οὔ; περὶ ἁπάντων μὲν οὖν τῶν χρόνων ὡσαύτωσ. οὐκοῦν αἵ γε διὰ τῆσ ψυχῆσ αὐτῆσ ἡδοναὶ καὶ λῦπαι ἐλέχθησαν ἐν τοῖσ πρόσθεν ὡσ πρὸ τῶν διὰ τοῦ σώματοσ ἡδονῶν καὶ λυπῶν προγίγνοιντ’ ἄν, ὥσθ’ ἡμῖν συμβαίνει τὸ προχαίρειν τε καὶ προλυπεῖσθαι περὶ τὸν μέλλοντα χρόνον εἶναι γιγνόμενον;

ἀληθέστατα. πότερον οὖν τὰ γράμματά τε καὶ ζωγραφήματα, ἃ σμικρῷ πρότερον ἐτίθεμεν ἐν ἡμῖν γίγνεσθαι, περὶ μὲν τὸν γεγονότα καὶ τὸν παρόντα χρόνον ἐστίν, περὶ δὲ τὸν μέλλοντα οὐκ ἔστιν; σφόδρα γε.

ἆρα σφόδρα λέγεισ, ὅτι πάντ’ ἐστὶ ταῦτα ἐλπίδεσ εἰσ τὸν ἔπειτα χρόνον οὖσαι, ἡμεῖσ δ’ αὖ διὰ παντὸσ τοῦ βίου ἀεὶ γέμομεν ἐλπίδων; παντάπασι μὲν οὖν. ἄγε δή, πρὸσ τοῖσ νῦν εἰρημένοισ καὶ τόδε ἀπόκριναι. τὸ ποῖον; δίκαιοσ ἀνὴρ καὶ εὐσεβὴσ καὶ ἀγαθὸσ πάντωσ ἆρ’ οὐ θεοφιλήσ ἐστιν; τί μήν; τί δέ; ἄδικόσ τε καὶ παντάπασι κακὸσ ἆρ’ οὐ τοὐναντίον ἐκείνῳ; πῶσ δ’ οὔ;

πολλῶν μὴν ἐλπίδων, ὡσ ἐλέγομεν ἄρτι, πᾶσ ἄνθρωποσ γέμει; τί δ’ οὔ; λόγοι μήν εἰσιν ἐν ἑκάστοισ ἡμῶν, ἃσ ἐλπίδασ ὀνομάζομεν; ναί. καὶ δὴ καὶ τὰ φαντάσματα ἐζωγραφημένα· καί τισ ὁρᾷ πολλάκισ ἑαυτῷ χρυσὸν γιγνόμενον ἄφθονον καὶ ἐπ’ αὐτῷ πολλὰσ ἡδονάσ· καὶ δὴ καὶ ἐνεζωγραφημένον αὐτὸν ἐφ’ αὑτῷ χαίροντα σφόδρα καθορᾷ. τί δ’ οὔ;

τούτων οὖν πότερα φῶμεν τοῖσ μὲν ἀγαθοῖσ ὡσ τὸ πολὺ τὰ γεγραμμένα παρατίθεσθαι ἀληθῆ διὰ τὸ θεοφιλεῖσ εἶναι, τοῖσ δὲ κακοῖσ ὡσ αὖ <τὸ> πολὺ τοὐναντίον, ἢ μὴ φῶμεν; καὶ μάλα φατέον. οὐκοῦν καὶ τοῖσ κακοῖσ ἡδοναί γε οὐδὲν ἧττον πάρεισιν ἐζωγραφημέναι, ψευδεῖσ δὲ αὗταί που. τί μήν; ψευδέσιν ἄρα ἡδοναῖσ τὰ πολλὰ οἱ πονηροὶ χαίρουσιν, οἱ δ’ ἀγαθοὶ τῶν ἀνθρώπων ἀληθέσιν.

ἀναγκαιότατα λέγεισ. εἰσὶν δὴ κατὰ τοὺσ νῦν λόγουσ ψευδεῖσ ἐν ταῖσ τῶν ἀνθρώπων ψυχαῖσ ἡδοναί, μεμιμημέναι μέντοι τὰσ ἀληθεῖσ ἐπὶ τὰ γελοιότερα, καὶ λῦπαι δὲ ὡσαύτωσ. εἰσίν. οὐκοῦν ἦν δοξάζειν μὲν ὄντωσ ἀεὶ τῷ τὸ παράπαν δοξάζοντι, μὴ ἐπ’ οὖσι δὲ μηδ’ ἐπὶ γεγονόσι μηδὲ ἐπ’ ἐσομένοισ ἐνίοτε. πάνυ γε. καὶ ταῦτά γε ἦν οἶμαι τὰ ἀπεργαζόμενα δόξαν ψευδῆ τότε καὶ τὸ ψευδῶσ δοξάζειν.

ἦ γάρ; ναί. τί οὖν; οὐκ ἀνταποδοτέον ταῖσ λύπαισ τε καὶ ἡδοναῖσ τὴν τούτων ἀντίστροφον ἕξιν ἐν ἐκείνοισ; πῶσ; ὡσ ἦν μὲν χαίρειν ὄντωσ ἀεὶ τῷ τὸ παράπαν ὁπωσοῦν καὶ εἰκῇ χαίροντι, μὴ μέντοι ἐπὶ τοῖσ οὖσι μηδ’ ἐπὶ τοῖσ γεγονόσιν ἐνίοτε, πολλάκισ δὲ καὶ ἴσωσ πλειστάκισ ἐπὶ τοῖσ μηδὲ μέλλουσί ποτε γενήσεσθαι. καὶ ταῦθ’ οὕτωσ ἀναγκαῖον, ὦ Σώκρατεσ, ἔχειν.

οὐκοῦν ὁ αὐτὸσ λόγοσ ἂν εἰή περὶ φόβων τε καὶ θυμῶν καὶ πάντων τῶν τοιούτων, ὡσ ἔστι καὶ ψευδῆ πάντα τὰ τοιαῦτα ἐνίοτε; πάνυ μὲν οὖν. τί δέ; πονηρὰσ δόξασ καὶ χρηστὰσ ἄλλωσ ἢ ψευδεῖσ γιγνομένασ ἔχομεν εἰπεῖν; οὐκ ἄλλωσ. οὐδ’ ἡδονάσ γ’ οἶμαι κατανοοῦμεν ὡσ ἄλλον τινὰ τρόπον εἰσὶν πονηραὶ πλὴν τῷ ψευδεῖσ εἶναι. πάνυ μὲν οὖν τοὐναντίον, ὦ Σώκρατεσ, εἴρηκασ.

σχεδὸν γὰρ τῷ ψεύδει μὲν οὐ πάνυ πονηρὰσ ἄν τισ λύπασ τε καὶ ἡδονὰσ θείη, μεγάλῃ δὲ ἄλλῃ καὶ πολλῇ συμπιπτούσασ πονηρίᾳ. τὰσ μὲν τοίνυν πονηρὰσ ἡδονὰσ καὶ διὰ πονηρίαν οὔσασ τοιαύτασ ὀλίγον ὕστερον ἐροῦμεν, ἂν ἔτι δοκῇ νῷν· τὰσ δὲ ψευδεῖσ κατ’ ἄλλον τρόπον ἐν ἡμῖν πολλὰσ καὶ πολλάκισ ἐνούσασ τε καὶ ἐγγιγνομένασ λεκτέον. τούτῳ γὰρ ἴσωσ χρησόμεθα πρὸσ τὰσ κρίσεισ.

πῶσ γὰρ οὔκ; εἴπερ γε εἰσίν. ἀλλ’, ὦ Πρώταρχε, εἰσὶν κατά γε τὴν ἐμήν. τοῦτο δὲ τὸ δόγμα ἑώσ ἂν κέηται παρ’ ἡμῖν, ἀδύνατον ἀνέλεγκτον δήπου γίγνεσθαι. καλῶσ. περιιστώμεθα δὴ καθάπερ ἀθληταὶ πρὸσ τοῦτον αὖ τὸν λόγον. ἰώμεν. ἀλλὰ μὴν εἴπομεν, εἴπερ μεμνήμεθα, ὀλίγον ἐν τοῖσ πρόσθεν, ὡσ ὅταν αἱ λεγόμεναι ἐπιθυμίαι ἐν ἡμῖν ὦσι, δίχα ἄρα τότε τὸ σῶμα καὶ χωρὶσ τῆσ ψυχῆσ τοῖσ παθήμασι διείληπται. μεμνήμεθα καὶ προερρήθη ταῦτα.

οὐκοῦν τὸ μὲν ἐπιθυμοῦν ἦν ἡ ψυχὴ τῶν τοῦ σώματοσ ἐναντίων ἕξεων, τὸ δὲ τὴν ἀλγηδόνα ἤ τινα διὰ πάθοσ ἡδονὴν τὸ σῶμα ἦν τὸ παρεχόμενον; ἦν γὰρ οὖν. συλλογίζου δὴ τὸ γιγνόμενον ἐν τούτοισ. λέγε. γίγνεται τοίνυν, ὁπόταν ᾖ ταῦτα, ἅμα παρακεῖσθαι λύπασ τε καὶ ἡδονάσ, καὶ τούτων αἰσθήσεισ ἅμα παρ’ ἀλλήλασ ἐναντίων οὐσῶν γίγνεσθαι, ὃ καὶ νυνδὴ ἐφάνη.

φαίνεται γοῦν. οὐκοῦν καὶ τόδε εἴρηται καὶ συνωμολογημένον ἡμῖν ἔμπροσθε κεῖται; τὸ ποῖον; ὡσ τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον ἄμφω τούτω δέχεσθον, λύπη τε καὶ ἡδονή, καὶ ὅτι τῶν ἀπείρων εἴτην. εἴρηται. τί μήν; τίσ οὖν μηχανὴ ταῦτ’ ὀρθῶσ κρίνεσθαι; πῇ δὴ καὶ πῶσ;

εἰ τὸ βούλημα ἡμῖν τῆσ κρίσεωσ τούτων ἐν τοιούτοισ τισὶ διαγνῶναι βούλεται ἑκάστοτε τίσ τούτων πρὸσ ἀλλήλασ μείζων καὶ τίσ ἐλάττων καὶ τίσ μᾶλλον καὶ τίσ σφοδροτέρα, λύπη τε πρὸσ ἡδονὴν καὶ λύπη πρὸσ λύπην καὶ ἡδονὴ πρὸσ ἡδονήν. ἀλλ’ ἔστι ταῦτά τε τοιαῦτα καὶ ἡ βούλησισ τῆσ κρίσεωσ αὕτη. τί οὖν; ἐν μὲν ὄψει τὸ πόρρωθεν καὶ ἐγγύθεν ὁρᾶν τὰ μεγέθη τὴν ἀλήθειαν ἀφανίζει καὶ ψευδῆ ποιεῖ δοξάζειν, ἐν λύπαισ δ’ ἄρα καὶ ἡδοναῖσ οὐκ ἔστι ταὐτὸν τοῦτο γιγνόμενον; πολὺ μὲν οὖν μᾶλλον, ὦ Σώκρατεσ.

ἐναντίον δὴ τὸ νῦν τῷ σμικρὸν ἔμπροσθε γέγονεν. τὸ ποῖον λέγεισ; τότε μὲν αἱ δόξαι ψευδεῖσ τε καὶ ἀληθεῖσ αὗται γιγνόμεναι τὰσ λύπασ τε καὶ ἡδονὰσ ἅμα τοῦ παρ’ αὑταῖσ παθήματοσ ἀνεπίμπλασαν. ἀληθέστατα.

νῦν δέ γε αὐταὶ διὰ τὸ πόρρωθέν τε καὶ ἐγγύθεν ἑκάστοτε μεταβαλλόμεναι θεωρεῖσθαι, καὶ ἅμα τιθέμεναι παρ’ ἀλλήλασ, αἱ μὲν ἡδοναὶ παρὰ τὸ λυπηρὸν μείζουσ φαίνονται καὶ σφοδρότεραι, λῦπαι δ’ αὖ διὰ τὸ παρ’ ἡδονὰσ τοὐναντίον ἐκείναισ. ἀνάγκη γίγνεσθαι τὰ τοιαῦτα διὰ ταῦτα. οὐκοῦν ὅσῳ μείζουσ τῶν οὐσῶν ἑκάτεραι καὶ ἐλάττουσ φαίνονται, τοῦτο ἀποτεμόμενοσ ἑκατέρων τὸ φαινόμενον ἀλλ’ οὐκ ὄν, οὔτε αὐτὸ ὀρθῶσ φαινόμενον ἐρεῖσ, οὐδ’ αὖ ποτε τὸ ἐπὶ τούτῳ μέροσ τῆσ ἡδονῆσ καὶ λύπησ γιγνόμενον ὀρθόν τε καὶ ἀληθὲσ τολμήσεισ λέγειν. οὐ γὰρ οὖν.

τούτων τοίνυν ἑξῆσ ὀψόμεθα ἐὰν τῇδε ἀπαντῶμεν ἡδονὰσ καὶ λύπασ ψευδεῖσ ἔτι μᾶλλον ἢ ταύτασ φαινομένασ τε καὶ οὔσασ ἐν τοῖσ ζῴοισ. ποίασ δὴ καὶ πῶσ λέγεισ; εἴρηταί που πολλάκισ ὅτι τῆσ φύσεωσ ἑκάστων διαφθειρομένησ μὲν συγκρίσεσι καὶ διακρίσεσι καὶ πληρώσεσι καὶ κενώσεσι καί τισιν αὔξαισ καὶ φθίσεσι λῦπαί τε καὶ ἀλγηδόνεσ καὶ ὀδύναι καὶ πάνθ’ ὁπόσα τοιαῦτ’ ὀνόματα ἔχει συμβαίνει γιγνόμενα. ναί, ταῦτα εἴρηται πολλάκισ.

εἰσ δέ γε τὴν αὑτῶν φύσιν ὅταν καθιστῆται, ταύτην αὖ τὴν κατάστασιν ἡδονὴν ἀπεδεξάμεθα παρ’ ἡμῶν αὐτῶν. ὀρθῶσ. τί δ’ ὅταν περὶ τὸ σῶμα μηδὲν τούτων γιγνόμενον ἡμῶν ᾖ; πότε δὲ τοῦτ’ ἂν γένοιτο, ὦ Σώκρατεσ; οὐδὲν πρὸσ λόγον ἐστίν, ὦ Πρώταρχε, ὃ σὺ νῦν ἤρου τὸ ἐρώτημα.

τί δή; διότι τὴν ἐμὴν ἐρώτησιν οὐ κωλύεισ με διερέσθαι σε πάλιν. ποίαν; εἰ δ’ οὖν μὴ γίγνοιτο, ὦ Πρώταρχε, φήσω, τὸ τοιοῦτον, τί ποτε ἀναγκαῖον ἐξ αὐτοῦ συμβαίνειν ἡμῖν; μὴ κινουμένου τοῦ σώματοσ ἐφ’ ἑκάτερα φῄσ; οὕτωσ. δῆλον δὴ τοῦτό γε, ὦ Σώκρατεσ, ὡσ οὔτε ἡδονὴ γίγνοιτ’ ἂν ἐν τῷ τοιούτῳ ποτὲ οὔτ’ ἄν τισ λύπη. κάλλιστ’ εἶπεσ.

ἀλλὰ γὰρ οἶμαι τόδε λέγεισ, ὡσ ἀεί τι τούτων ἀναγκαῖον ἡμῖν συμβαίνειν, ὡσ οἱ σοφοί φασιν· ἀεὶ γὰρ ἅπαντα ἄνω τε καὶ κάτω ῥεῖ. λέγουσι γὰρ οὖν, καὶ δοκοῦσί γε οὐ φαύλωσ λέγειν. πῶσ γὰρ ἄν, μὴ φαῦλοί γε ὄντεσ; ἀλλὰ γὰρ ὑπεκστῆναι τὸν λόγον ἐπιφερόμενον τοῦτον βούλομαι. τῇδ’ οὖν διανοοῦμαι φεύγειν, καὶ σύ μοι σύμφευγε. λέγε ὅπῃ. ταῦτα μὲν τοίνυν οὕτωσ ἔστω, φῶμεν πρὸσ τούτουσ· σὺ δ’ ἀπόκριναι πότερον ἀεὶ πάντα, ὁπόσα πάσχει τι τῶν ἐμψύχων, ταῦτ’ αἰσθάνεται τὸ πάσχον, καὶ οὔτ’ αὐξανόμενοι λανθάνομεν ἡμᾶσ αὐτοὺσ οὔτε τι τῶν τοιούτων οὐδὲν πάσχοντεσ, ἢ πᾶν τοὐναντίον.

ἅπαν δήπου τοὐναντίον· ὀλίγου γὰρ τά γε τοιαῦτα λέληθε πάνθ’ ἡμᾶσ. οὐ τοίνυν καλῶσ ἡμῖν εἴρηται τὸ νυνδὴ ῥηθέν, ὡσ αἱ μεταβολαὶ κάτω τε καὶ ἄνω γιγνόμεναι λύπασ τε καὶ ἡδονὰσ ἀπεργάζονται. τί μήν; ὧδ’ ἔσται κάλλιον καὶ ἀνεπιληπτότερον τὸ λεγόμενον.

πῶσ; ὡσ αἱ μὲν μεγάλαι μεταβολαὶ λύπασ τε καὶ ἡδονὰσ ποιοῦσιν ἡμῖν, αἱ δ’ αὖ μέτριαί τε καὶ σμικραὶ τὸ παράπαν οὐδέτερα τούτων. ὀρθότερον οὕτωσ ἢ ’κείνωσ, ὦ Σώκρατεσ. οὐκοῦν εἰ ταῦτα οὕτω, πάλιν ὁ νυνδὴ ῥηθεὶσ βίοσ ἂν ἥκοι. ποῖοσ; ὃν ἄλυπόν τε καὶ ἄνευ χαρμονῶν ἔφαμεν εἶναι. ἀληθέστατα λέγεισ. ἐκ δὴ τούτων τιθῶμεν τριττοὺσ ἡμῖν βίουσ, ἕνα μὲν ἡδύν, τὸν δ’ αὖ λυπηρόν, τὸν δ’ ἕνα μηδέτερα. ἢ πῶσ ἂν φαίησ σὺ περὶ τούτων;

οὐκ ἄλλωσ ἔγωγε ἢ ταύτῃ, τρεῖσ εἶναι τοὺσ βίουσ. οὐκοῦν οὐκ ἂν εἰή τὸ μὴ λυπεῖσθαί ποτε ταὐτὸν τῷ χαίρειν; πῶσ γὰρ ἄν; ὁπόταν οὖν ἀκούσῃσ ὡσ ἥδιστον πάντων ἐστὶν ἀλύπωσ διατελεῖν τὸν βίον ἅπαντα, τί τόθ’ ὑπολαμβάνεισ λέγειν τὸν τοιοῦτον; ἡδὺ λέγειν φαίνεται ἔμοιγε οὗτοσ τὸ μὴ λυπεῖσθαι. τριῶν ὄντων οὖν ἡμῖν, ὧντινων βούλει, τίθει, καλλίοσιν ἵνα ὀνόμασι χρώμεθα, τὸ μὲν χρυσόν, τὸ δ’ ἄργυρον, τρίτον δὲ τὸ μηδέτερα τούτων.

κεῖται. τὸ δὴ μηδέτερα τούτων ἔσθ’ ἡμῖν ὅπωσ θάτερα γένοιτο ἄν, χρυσὸσ ἢ ἄργυροσ; καὶ πῶσ ἄν; οὐδ’ ἄρα ὁ μέσοσ βίοσ ἡδὺσ ἢ λυπηρὸσ λεγόμενοσ ὀρθῶσ ἄν ποτε οὔτ’ εἰ δοξάζοι τισ, δοξάζοιτο, οὔτ’ εἰ λέγοι, λεχθείη, κατά γε τὸν ὀρθὸν λόγον. πῶσ γὰρ ἄν; ἀλλὰ μήν, ὦ ἑταῖρε, λεγόντων γε ταῦτα καὶ δοξαζόντων αἰσθανόμεθα.

πότερον οὖν αἱρώμεθα παρ’ ἡμῖν ταῦτ’ εἶναι, καθάπερ ἄρτι, τρία, ἢ δύο μόνα, λύπην μὲν κακὸν τοῖσ ἀνθρώποισ, τὴν δ’ ἀπαλλαγὴν τῶν λυπῶν, αὐτὸ τοῦτο ἀγαθὸν ὄν, ἡδὺ προσαγορεύεσθαι; καὶ μάλα. πότερον οὖν καὶ χαίρειν οἰόνται τότε ὅταν μὴ λυπῶνται; φασὶ γοῦν. οὐκοῦν οἰόνται τότε χαίρειν· οὐ γὰρ ἂν ἔλεγόν που. κινδυνεύει. ψευδῆ γε μὴν δοξάζουσι περὶ τοῦ χαίρειν, εἴπερ χωρὶσ τοῦ μὴ λυπεῖσθαι καὶ τοῦ χαίρειν ἡ φύσισ ἑκατέρου. καὶ μὴν χωρίσ γε ἦν. πῶσ δὴ νῦν τοῦτο, ὦ Σώκρατεσ, ἐρωτώμεθα ὑφ’ ἡμῶν αὐτῶν;

οὐ γὰρ μανθάνω. ὄντωσ γὰρ τοὺσ πολεμίουσ Φιλήβου τοῦδε, ὦ Πρώταρχε, οὐ μανθάνεισ; λέγεισ δὲ αὐτοὺσ τίνασ; καὶ μάλα δεινοὺσ λεγομένουσ τὰ περὶ φύσιν, οἳ τὸ παράπαν ἡδονὰσ οὔ φασιν εἶναι. τί μήν; λυπῶν ταύτασ εἶναι πάσασ ἀποφυγάσ, ἃσ νῦν οἱ περὶ Φίληβον ἡδονὰσ ἐπονομάζουσιν.

τούτοισ οὖν ἡμᾶσ πότερα πείθεσθαι συμβουλεύεισ, ἢ πῶσ, ὦ Σώκρατεσ; οὔκ, ἀλλ’ ὥσπερ μάντεσι προσχρῆσθαί τισι, μαντευομένοισ οὐ τέχνῃ ἀλλά τινι δυσχερείᾳ φύσεωσ οὐκ ἀγεννοῦσ λίαν μεμισηκότων τὴν τῆσ ἡδονῆσ δύναμιν καὶ νενομικότων οὐδὲν ὑγιέσ, ὥστε καὶ αὐτὸ τοῦτο αὐτῆσ τὸ ἐπαγωγὸν γοήτευμα, οὐχ ἡδονήν, εἶναι. τούτοισ μὲν οὖν ταῦτα ἂν προσχρήσαιο, σκεψάμενοσ ἔτι καὶ τὰ ἄλλα αὐτῶν δυσχεράσματα·

μετὰ δὲ ταῦτα αἵ γέ μοι δοκοῦσιν ἡδοναὶ ἀληθεῖσ εἶναι πεύσῃ, ἵνα ἐξ ἀμφοῖν τοῖν λόγοιν σκεψάμενοι τὴν δύναμιν αὐτῆσ παραθώμεθα πρὸσ τὴν κρίσιν. ὀρθῶσ λέγεισ. μεταδιώκωμεν δὴ τούτουσ, ὥσπερ συμμάχουσ, κατὰ τὸ τῆσ δυσχερείασ αὐτῶν ἴχνοσ. οἶμαι γὰρ τοιόνδε τι λέγειν αὐτούσ, ἀρχομένουσ ποθὲν ἄνωθεν, ὡσ εἰ βουληθεῖμεν ὁτουοῦν εἴδουσ τὴν φύσιν ἰδεῖν, οἱο͂ν τὴν τοῦ σκληροῦ, πότερον εἰσ τὰ σκληρότατα ἀποβλέποντεσ οὕτωσ ἂν μᾶλλον συννοήσαιμεν ἢ πρὸσ τὰ πολλοστὰ σκληρότητι; δεῖ δή σε, ὦ Πρώταρχε, καθάπερ ἐμοί, καὶ τούτοισ τοῖσ δυσχερέσιν ἀποκρίνεσθαι.

πάνυ μὲν οὖν, καὶ λέγω γε αὐτοῖσ ὅτι πρὸσ τὰ πρῶτα μεγέθει. οὐκοῦν εἰ καὶ τὸ τῆσ ἡδονῆσ γένοσ ἰδεῖν ἥντινά ποτ’ ἔχει φύσιν βουληθεῖμεν, οὐκ εἰσ τὰσ πολλοστὰσ ἡδονὰσ ἀποβλεπτέον, ἀλλ’ εἰσ τὰσ ἀκροτάτασ καὶ σφοδροτάτασ λεγομένασ. πᾶσ ἄν σοι ταύτῃ συγχωροίη τὰ νῦν.

ἆρ’ οὖν, αἱ πρόχειροί γε αἵπερ καὶ μέγισται τῶν ἡδονῶν, ὃ λέγομεν πολλάκισ, αἱ περὶ τὸ σῶμά εἰσιν αὗται; πῶσ γὰρ οὔ; πότερον οὖν καὶ μείζουσ εἰσὶ καὶ γίγνονται περὶ τοὺσ κάμνοντασ ἐν ταῖσ νόσοισ ἢ περὶ ὑγιαίνοντασ; εὐλαβηθῶμεν δὲ μὴ προπετῶσ ἀποκρινόμενοι πταίσωμέν πῃ. τάχα γὰρ ἴσωσ φαῖμεν ἂν περὶ ὑγιαίνοντασ. εἰκόσ γε.

τί δ’; οὐχ αὗται τῶν ἡδονῶν ὑπερβάλλουσιν, ὧν ἂν καὶ ἐπιθυμίαι μέγισται προγίγνωνται; τοῦτο μὲν ἀληθέσ. ἀλλ’ οὐχ οἱ πυρέττοντεσ καὶ ἐν τοιούτοισ νοσήμασιν ἐχόμενοι μᾶλλον διψῶσι καὶ ῥιγοῦσι καὶ πάντα ὁπόσα διὰ τοῦ σώματοσ εἰώθασι πάσχειν, μᾶλλόν τ’ ἐνδείᾳ συγγίγνονται καὶ ἀποπληρουμένων μείζουσ ἡδονὰσ ἴσχουσιν; ἢ τοῦτο οὐ φήσομεν ἀληθὲσ εἶναι; πάνυ μὲν οὖν νῦν ῥηθὲν φαίνεται. τί οὖν;

ὀρθῶσ ἂν φαινοίμεθα λέγοντεσ ὡσ εἴ τισ τὰσ μεγίστασ ἡδονὰσ ἰδεῖν βούλοιτο, οὐκ εἰσ ὑγίειαν ἀλλ’ εἰσ νόσον ἰόντασ δεῖ σκοπεῖν; ὁρ́α δὲ μή με ἡγῇ διανοούμενον ἐρωτᾶν σε εἰ πλείω χαίρουσιν οἱ σφόδρα νοσοῦντεσ τῶν ὑγιαινόντων, ἀλλ’ οἰού μέγεθόσ με ζητεῖν ἡδονῆσ, καὶ τὸ σφόδρα περὶ τοῦ τοιούτου ποῦ ποτε γίγνεται ἑκάστοτε. νοῆσαι γὰρ δεῖ φαμεν ἥντινα φύσιν ἔχει καὶ τίνα λέγουσιν οἱ φάσκοντεσ μηδ’ εἶναι τὸ παράπαν αὐτήν. ἀλλὰ σχεδὸν ἕπομαι τῷ λόγῳ σου.

τάχα, ὦ Πρώταρχε, οὐχ ἧττον δείξεισ. ἀπόκριναι γάρ· ἐν ὕβρει μείζουσ ἡδονάσ ‐ οὐ πλείουσ λέγω, τῷ σφόδρα δὲ καὶ τῷ μᾶλλον ὑπερεχούσασ ‐ ὁρᾷσ ἢ ἐν τῷ σώφρονι βίῳ; λέγε δὲ προσέχων τὸν νοῦν. ἀλλ’ ἔμαθον ὃ λέγεισ, καὶ πολὺ τὸ διαφέρον ὁρῶ. τοὺσ μὲν γὰρ σώφρονάσ που καὶ ὁ παροιμιαζόμενοσ ἐπίσχει λόγοσ ἑκάστοτε, ὁ τὸ "μηδὲν ἄγαν" παρακελευόμενοσ, ᾧ πείθονται· τὸ δὲ τῶν ἀφρόνων τε καὶ ὑβριστῶν μέχρι μανίασ ἡ σφοδρὰ ἡδονὴ κατέχουσα περιβοήτουσ ἀπεργάζεται.

καλῶσ· καὶ εἴ γε τοῦθ’ οὕτωσ ἔχει, δῆλον ὡσ ἔν τινι πονηρίᾳ ψυχῆσ καὶ τοῦ σώματοσ, ἀλλ’ οὐκ ἐν ἀρετῇ μέγισται μὲν ἡδοναί, μέγισται δὲ καὶ λῦπαι γίγνονται. πάνυ μὲν οὖν. οὐκοῦν τούτων τινὰσ προελόμενον δεῖ σκοπεῖσθαι τίνα ποτὲ τρόπον ἐχούσασ ἐλέγομεν αὐτὰσ εἶναι μεγίστασ. ἀνάγκη.

σκόπει δὴ τὰσ τῶν τοιῶνδε νοσημάτων ἡδονάσ, τίνα ποτὲ ἔχουσι τρόπον. ποίων; τὰσ τῶν ἀσχημόνων, ἃσ οὓσ εἴπομεν δυσχερεῖσ μισοῦσι παντελῶσ. ποίασ; οἱο͂ν τὰσ τῆσ ψώρασ ἰάσεισ τῷ τρίβειν καὶ ὅσα τοιαῦτα, οὐκ ἄλλησ δεόμενα φαρμάξεωσ· τοῦτο γὰρ δὴ τὸ πάθοσ ἡμῖν, ὦ πρὸσ θεῶν, τί ποτε φῶμεν ἐγγίγνεσθαι; πότερον ἡδονὴν ἢ λύπην; σύμμεικτον τοῦτό γ’ ἄρ’, ὦ Σώκρατεσ, ἐοίκε γίγνεσθαί τι κακόν. οὐ μὲν δὴ Φιλήβου γε ἕνεκα παρεθέμην τὸν λόγον·

ἀλλ’ ἄνευ τούτων, ὦ Πρώταρχε, τῶν ἡδονῶν καὶ τῶν ταύταισ ἑπομένων, ἂν μὴ κατοφθῶσι, σχεδὸν οὐκ ἄν ποτε δυναίμεθα διακρίνασθαι τὸ νῦν ζητούμενον. οὐκοῦν ἰτέον ἐπὶ τὰσ τούτων συγγενεῖσ. τὰσ ἐν τῇ μείξει κοινωνούσασ λέγεισ; πάνυ μὲν οὖν. εἰσὶ τοίνυν μείξεισ αἱ μὲν κατὰ τὸ σῶμα ἐν αὐτοῖσ τοῖσ σώμασιν, αἱ δ’ αὐτῆσ τῆσ ψυχῆσ ἐν τῇ ψυχῇ· τὰσ δ’ αὖ τῆσ ψυχῆσ καὶ τοῦ σώματοσ ἀνευρήσομεν λύπασ ἡδοναῖσ μειχθείσασ τοτὲ μὲν ἡδονὰσ τὰ συναμφότερα, τοτὲ δὲ λύπασ ἐπικαλουμένασ.

πῶσ; ὁπόταν ἐν τῇ καταστάσει τισ ἢ τῇ διαφθορᾷ τἀναντία ἅμα πάθη πάσχῃ, ποτὲ ῥιγῶν θέρηται καὶ θερμαινόμενοσ ἐνίοτε ψύχηται, ζητῶν οἶμαι τὸ μὲν ἔχειν, τοῦ δὲ ἀπαλλάττεσθαι, τὸ δὴ λεγόμενον πικρῷ γλυκὺ μεμειγμένον, μετὰ δυσαπαλλακτίασ παρόν, ἀγανάκτησιν καὶ ὕστερον σύντασιν ἀγρίαν ποιεῖ. καὶ μάλα ἀληθὲσ τὸ νῦν λεγόμενον. οὐκοῦν αἱ τοιαῦται μείξεισ αἱ μὲν ἐξ ἴσων εἰσὶ λυπῶν τε καὶ ἡδονῶν, αἱ δ’ ἐκ τῶν ἑτέρων πλειόνων;

πῶσ γὰρ οὔ; τισ, τὸ δ’ ἐπιπολῆσ μόνον διαχέῃ, τοτὲ φέροντεσ εἰσ πῦρ αὐτὰ καὶ εἰσ τοὐναντίον πυρίαισ μεταβάλλοντεσ ἐνίοτε ἀμηχάνουσ ἡδονάσ, τοτὲ δὲ τοὐναντίον τοῖσ ἐντὸσ πρὸσ τὰ τῶν ἔξω, λύπασ ἡδοναῖσ συγκερασθείσασ, εἰσ ὁπότερ’ ἂν ῥέψῃ, παρέσχοντο τῷ τὰ συγκεκριμένα βίᾳ διαχεῖν ἢ τὰ διακεκριμένα συγχεῖν ‐ καὶ ὁμοῦ λύπασ ἡδοναῖσ παρατιθέναι.

ἀληθέστατα.

οὐκοῦν ὁπόταν αὖ πλείων ἡδονὴ κατὰ <τὰ> τοιαῦτα πάντα συμμειχθῇ, τὸ μὲν ὑπομεμειγμένον τῆσ λύπησ γαργαλίζει τε καὶ ἠρέμα ἀγανακτεῖν ποιεῖ, τὸ δ’ αὖ τῆσ ἡδονῆσ πολὺ πλέον ἐγκεχυμένον συντείνει τε καὶ ἐνίοτε πηδᾶν ποιεῖ, καὶ παντοῖα μὲν χρώματα, παντοῖα δὲ σχήματα, παντοῖα δὲ πνεύματα ἀπεργαζόμενον πᾶσαν ἔκπληξιν καὶ βοὰσ μετὰ ἀφροσύνησ ἐνεργάζεται; μάλα γε.

καὶ λέγειν τε, ὦ ἑταῖρε, αὐτόν τε περὶ ἑαυτοῦ ποιεῖ καὶ ἄλλον ὡσ ταύταισ ταῖσ ἡδοναῖσ τερπόμενοσ οἱο͂ν ἀποθνῄσκει· καὶ ταύτασ γε δὴ παντάπασιν ἀεὶ μεταδιώκει τοσούτῳ μᾶλλον ὅσῳ ἂν ἀκολαστότερόσ τε καὶ ἀφρονέστεροσ ὢν τυγχάνῃ, καὶ καλεῖ δὴ μεγίστασ ταύτασ, καὶ τὸν ἐν αὐταῖσ ὅτι μάλιστ’ ἀεὶ ζῶντα εὐδαιμονέστατον καταριθμεῖται. πάντα, ὦ Σώκρατεσ, τὰ συμβαίνοντα πρὸσ τῶν πολλῶν ἀνθρώπων εἰσ δόξαν διεπέρανασ. περί γε τῶν ἡδονῶν, ὦ Πρώταρχε, τῶν ἐν τοῖσ κοινοῖσ παθήμασιν αὐτοῦ τοῦ σώματοσ τῶν ἐπιπολῆσ τε καὶ ἐντὸσ κερασθέντων·

περὶ δέ γ’ ὧν ψυχὴ σώματι τἀναντία συμβάλλεται, λύπην τε ἅμα πρὸσ ἡδονὴν καὶ ἡδονὴν πρὸσ λύπην, ὥστ’ εἰσ μίαν ἀμφότερα κρᾶσιν ἰέναι, ταῦτα ἔμπροσθε μὲν διήλθομεν, ὡσ, ὁπόταν αὖ κενῶται, πληρώσεωσ ἐπιθυμεῖ, καὶ ἐλπίζων μὲν χαίρει, κενούμενοσ δὲ ἀλγεῖ, ταῦτα δὲ τότε μὲν οὐκ ἐμαρτυράμεθα, νῦν δὲ λέγομεν ὡσ ψυχῆσ πρὸσ σῶμα διαφερομένησ ἐν πᾶσι τούτοισ πλήθει ἀμηχάνοισ οὖσι μεῖξισ μία λύπησ τε καὶ ἡδονῆσ συμπίπτει γενομένη. κινδυνεύεισ ὀρθότατα λέγειν.

ἔτι τοίνυν ἡμῖν τῶν μείξεων λύπησ τε καὶ ἡδονῆσ λοιπὴ μία. ποία, φῄσ; ἣν αὐτὴν τὴν ψυχὴν αὑτῇ πολλάκισ λαμβάνειν σύγκρασιν ἔφαμεν. πῶσ οὖν δὴ τοῦτ’ αὐτὸ λέγομεν; ὀργὴν καὶ φόβον καὶ πόθον καὶ θρῆνον καὶ ἔρωτα καὶ ζῆλον καὶ φθόνον καὶ ὅσα τοιαῦτα, ἆρ’ οὐκ αὐτῆσ τῆσ ψυχῆσ τίθεσαι ταύτασ λύπασ τινάσ;

ἔγωγε. οὐκοῦν αὐτὰσ ἡδονῶν μεστὰσ εὑρήσομεν ἀμηχάνων; ἢ δεόμεθα ὑπομιμνῄσκεσθαι τὸ <ἐν> τοῖσ θυμοῖσ καὶ ταῖσ ὀργαῖσ, τὸὅσ τ’ ἐφέηκε πολύφρονά περ χαλεπῆναιὅσ τε πολὺ γλυκίων μέλιτοσ καταλειβομένοιο, καὶ τὰσ ἐν τοῖσ θρήνοισ καὶ πόθοισ ἡδονὰσ ἐν λύπαισ οὔσασ ἀναμεμειγμένασ; οὔκ, ἀλλ’ οὕτω ταῦτά γε καὶ οὐκ ἄλλωσ ἂν συμβαίνοι γιγνόμενα.

καὶ μὴν καὶ τάσ γε τραγικὰσ θεωρήσεισ, ὅταν ἅμα χαίροντεσ κλάωσι, μέμνησαι; τί δ’ οὔ; τὴν δ’ ἐν ταῖσ κωμῳδίαισ διάθεσιν ἡμῶν τῆσ ψυχῆσ, ἆρ’ οἶσθ’ ὡσ ἔστι κἀν τούτοισ μεῖξισ λύπησ τε καὶ ἡδονῆσ; οὐ πάνυ κατανοῶ. παντάπασι γὰρ οὐ ῥᾴδιον, ὦ Πρώταρχε, ἐν τούτῳ συννοεῖν τὸ τοιοῦτον ἑκάστοτε πάθοσ.

οὔκουν ὥσ γ’ ἐοίκεν ἐμοί. λάβωμέν γε μὴν αὐτὸ τοσούτῳ μᾶλλον ὅσῳ σκοτεινότερόν ἐστιν, ἵνα καὶ ἐν ἄλλοισ ῥᾷον καταμαθεῖν τισ οἱο͂́σ τ’ ᾖ μεῖξιν λύπησ τε καὶ ἡδονῆσ. λέγοισ ἄν. τό τοι νυνδὴ ῥηθὲν ὄνομα φθόνου πότερα λύπην τινὰ ψυχῆσ θήσεισ, ἢ πῶσ; οὕτωσ. ἀλλὰ μὴν ὁ φθονῶν γε ἐπὶ κακοῖσ τοῖσ τῶν πέλασ ἡδόμενοσ ἀναφανήσεται. σφόδρα γε.

κακὸν μὴν ἄγνοια καὶ ἣν δὴ λέγομεν ἀβελτέραν ἕξιν. τί μήν; ἐκ δὴ τούτων ἰδὲ τὸ γελοῖον ἥντινα φύσιν ἔχει. λέγε μόνον. ἔστιν δὴ πονηρία μέν τισ τὸ κεφάλαιον, ἕξεώσ τινοσ ἐπίκλην λεγομένη· τῆσ δ’ αὖ πάσησ πονηρίασ ἐστὶ τοὐναντίον πάθοσ ἔχον ἢ τὸ λεγόμενον ὑπὸ τῶν ἐν Δελφοῖσ γραμμάτων. τὸ "γνῶθι σαυτὸν" λέγεισ, ὦ Σώκρατεσ; ἔγωγε.

πῶσ; τοὐναντίον μὴν ἐκείνῳ δῆλον ὅτι τὸ μηδαμῇ γιγνώσκειν αὑτὸν λεγόμενον ὑπὸ τοῦ γράμματοσ ἂν εἰή. τί μήν; ὦ Πρώταρχε, πειρῶ δὲ αὐτὸ τοῦτο τριχῇ τέμνειν. πῇ φῄσ; οὐ γὰρ μὴ δυνατὸσ ὦ. λέγεισ δὴ δεῖν ἐμὲ τοῦτο διελέσθαι τὰ νῦν; λέγω, καὶ δέομαί γε πρὸσ τῷ λέγειν. ἆρ’ οὖν οὐ τῶν ἀγνοούντων αὑτοὺσ κατὰ τρία ἀνάγκη τοῦτο τὸ πάθοσ πάσχειν ἕκαστον; πρῶτον μὲν κατὰ χρήματα, δοξάζειν εἶναι πλουσιώτερον ἢ κατὰ τὴν αὑτῶν οὐσίαν.

πολλοὶ γοῦν εἰσὶν τὸ τοιοῦτον πάθοσ ἔχοντεσ. πλείουσ δέ γε οἳ μείζουσ καὶ καλλίουσ αὑτοὺσ δοξάζουσι, καὶ πάντα ὅσα κατὰ τὸ σῶμα εἶναι διαφερόντωσ τῆσ οὔσησ αὐτοῖσ ἀληθείασ. πάνυ γε. πολὺ δὲ πλεῖστοί γε οἶμαι περὶ τὸ τρίτον εἶδοσ τὸ τῶν ἐν ταῖσ ψυχαῖσ διημαρτήκασιν, ἀρετῇ δοξάζοντεσ βελτίουσ ἑαυτούσ, οὐκ ὄντεσ. σφόδρα μὲν οὖν. τῶν ἀρετῶν δ’ ἆρ’ οὐ σοφίασ πέρι τὸ πλῆθοσ πάντωσ ἀντεχόμενον μεστὸν ἐρίδων καὶ δοξοσοφίασ ἐστὶ ψευδοῦσ;

πῶσ δ’ οὔ; κακὸν μὲν δὴ πᾶν ἄν τισ τὸ τοιοῦτον εἰπὼν ὀρθῶσ ἂν εἴποι πάθοσ. σφόδρα γε. τοῦτο τοίνυν ἔτι διαιρετέον, ὦ Πρώταρχε, δίχα, εἰ μέλλομεν τὸν παιδικὸν ἰδόντεσ φθόνον ἄτοπον ἡδονῆσ καὶ λύπησ ὄψεσθαι μεῖξιν. πῶσ οὖν τέμνομεν δίχα, λέγεισ; πάντεσ ὁπόσοι ταύτην τὴν ψευδῆ δόξαν περὶ ἑαυτῶν ἀνοήτωσ δοξάζουσι, καθάπερ ἁπάντων ἀνθρώπων, καὶ τούτων ἀναγκαιότατον ἕπεσθαι τοῖσ μὲν ῥώμην αὐτῶν καὶ δύναμιν, τοῖσ δὲ οἶμαι τοὐναντίον.

ἀνάγκη. ταύτῃ τοίνυν δίελε, καὶ ὅσοι μὲν αὐτῶν εἰσι μετ’ ἀσθενείασ τοιοῦτοι καὶ ἀδύνατοι καταγελώμενοι τιμωρεῖσθαι, γελοίουσ τούτουσ φάσκων εἶναι τἀληθῆ φθέγξῃ· τοὺσ δὲ δυνατοὺσ τιμωρεῖσθαι καὶ ἰσχυροὺσ φοβεροὺσ καὶ ἐχθροὺσ προσαγορεύων ὀρθότατον τούτων σαυτῷ λόγον ἀποδώσεισ. ἄγνοια γὰρ ἡ μὲν τῶν ἰσχυρῶν ἐχθρά τε καὶ αἰσχρά ‐ βλαβερὰ γὰρ καὶ τοῖσ πέλασ αὐτή τε καὶ ὅσαι εἰκόνεσ αὐτῆσ εἰσιν ‐ ἡ δ’ ἀσθενὴσ ἡμῖν τὴν τῶν γελοίων εἴληχε τάξιν τε καὶ φύσιν.

ὀρθότατα λέγεισ. ἀλλὰ γὰρ ἡ τῶν ἡδονῶν καὶ λυπῶν μεῖξισ ἐν τούτοισ οὔπω μοι καταφανήσ. τὴν τοίνυν τοῦ φθόνου λαβὲ δύναμιν πρῶτον. λέγε μόνον. λύπη τισ ἄδικόσ ἐστί που καὶ ἡδονή;

τοῦτο μὲν ἀνάγκη. οὐκοῦν ἐπὶ μὲν τοῖσ τῶν ἐχθρῶν κακοῖσ οὔτ’ ἄδικον οὔτε φθονερόν ἐστι τὸ χαίρειν; τί μήν; τὰ δέ γε τῶν φίλων ὁρῶντασ ἔστιν ὅτε κακὰ μὴ λυπεῖσθαι, χαίρειν δέ, ἆρα οὐκ ἄδικόν ἐστιν; πῶσ δ’ οὔ; οὐκοῦν τὴν ἄγνοιαν εἴπομεν ὅτι κακὸν πᾶσιν; ὀρθῶσ. τὴν οὖν τῶν φίλων δοξοσοφίαν καὶ δοξοκαλίαν καὶ ὅσα νυνδὴ διήλθομεν, ἐν τρισὶν λέγοντεσ εἴδεσιν γίγνεσθαι, γελοῖα μὲν ὁπόσα ἀσθενῆ, μισητὰ δ’ ὁπόσα ἐρρωμένα, <φῶμεν> ἢ μὴ φῶμεν ὅπερ εἶπον ἄρτι, τὴν τῶν φίλων ἕξιν ταύτην ὅταν ἔχῃ τισ τὴν ἀβλαβῆ τοῖσ ἄλλοισ, γελοίαν εἶναι; πάνυ γε.

κακὸν δ’ οὐχ ὁμολογοῦμεν αὐτὴν ἄγνοιάν γε οὖσαν εἶναι; σφόδρα γε. χαίρομεν δὲ ἢ λυπούμεθα, ὅταν ἐπ’ αὐτῇ γελῶμεν; δῆλον ὅτι χαίρομεν.

ἡδονὴν δὲ ἐπὶ τοῖσ τῶν φίλων κακοῖσ, οὐ φθόνον ἔφαμεν εἶναι τὸν τοῦτ’ ἀπεργαζόμενον; ἀνάγκη. γελῶντασ ἄρα ἡμᾶσ ἐπὶ τοῖσ τῶν φίλων γελοίοισ φησὶν ὁ λόγοσ, κεραννύντασ ἡδονὴν αὖ φθόνῳ, λύπῃ τὴν ἡδονὴν συγκεραννύναι· τὸν γὰρ φθόνον ὡμολογῆσθαι λύπην ψυχῆσ ἡμῖν πάλαι, τὸ δὲ γελᾶν ἡδονήν, ἅμα γίγνεσθαι δὲ τούτω ἐν τούτοισ τοῖσ χρόνοισ. ἀληθῆ. μηνύει δὴ νῦν ὁ λόγοσ ἡμῖν ἐν θρήνοισ τε καὶ ἐν τραγῳδίαισ <καὶ κωμῳδίαισ>, μὴ τοῖσ δράμασι μόνον ἀλλὰ καὶ τῇ τοῦ βίου συμπάσῃ τραγῳδίᾳ καὶ κωμῳδίᾳ, λύπασ ἡδοναῖσ ἅμα κεράννυσθαι, καὶ ἐν ἄλλοισ δὴ μυρίοισ.

ἀδύνατον μὴ ὁμολογεῖν ταῦτα, ὦ Σώκρατεσ, εἰ καί τισ φιλονικοῖ πάνυ πρὸσ τἀναντία. ὀργὴν μὴν καὶ πόθον καὶ θρῆνον καὶ φόβον καὶ ἔρωτα καὶ ζῆλον καὶ φθόνον προυθέμεθα καὶ ὁπόσα τοιαῦτα, ἐν οἷσ ἔφαμεν εὑρήσειν μειγνύμενα τὰ νῦν πολλάκισ λεγόμενα. ἦ γάρ;

ναί. μανθάνομεν οὖν ὅτι θρήνου πέρι καὶ φθόνου καὶ ὀργῆσ πάντα ἐστὶ τὰ νυνδὴ διαπερανθέντα; πῶσ γὰρ οὐ μανθάνομεν; οὐκοῦν πολλὰ ἔτι τὰ λοιπά; καὶ πάνυ γε. διὰ δὴ τί μάλισθ’ ὑπολαμβάνεισ με δεῖξαί σοι τὴν ἐν τῇ κωμῳδίᾳ μεῖξιν; ἆρ’ οὐ πίστεωσ χάριν, ὅτι τήν γε ἐν τοῖσ φόβοισ καὶ ἔρωσι καὶ τοῖσ ἄλλοισ ῥᾴδιον κρᾶσιν ἐπιδεῖξαι· λαβόντα δὲ τοῦτο παρὰ σαυτῷ ἀφεῖναί με μηκέτι ἐπ’ ἐκεῖνα ἰόντα δεῖν μηκύνειν τοὺσ λόγουσ, ἀλλ’ ἁπλῶσ λαβεῖν τοῦτο, ὅτι καὶ σῶμα ἄνευ ψυχῆσ καὶ ψυχὴ ἄνευ σώματοσ καὶ κοινῇ μετ’ ἀλλήλων ἐν τοῖσ παθήμασι μεστά ἐστι συγκεκραμένησ ἡδονῆσ λύπαισ;

νῦν οὖν λέγε πότερα ἀφίησ με ἢ μέσασ ποιήσεισ νύκτασ; εἰπὼν δὲ σμικρὰ οἶμαί σου τεύξεσθαι μεθεῖναί με· τούτων γὰρ ἁπάντων αὔριον ἐθελήσω σοι λόγον δοῦναι, τὰ νῦν δὲ ἐπὶ τὰ λοιπὰ βούλομαι στέλλεσθαι πρὸσ τὴν κρίσιν ἣν Φίληβοσ ἐπιτάττει. καλῶσ εἶπεσ, ὦ Σώκρατεσ·

ἀλλ’ ὅσα λοιπὰ ἡμῖν διέξελθε ὅπῃ σοι φίλον. κατὰ φύσιν τοίνυν μετὰ τὰσ μειχθείσασ ἡδονὰσ ὑπὸ δή τινοσ ἀνάγκησ ἐπὶ τὰσ ἀμείκτουσ πορευοίμεθ’ ἂν ἐν τῷ μέρει. κάλλιστ’ εἶπεσ.

ἐγὼ δὴ πειράσομαι μεταβαλὼν σημαίνειν ἡμῖν αὐτάσ. τοῖσ γὰρ φάσκουσι λυπῶν εἶναι παῦλαν πάσασ τὰσ ἡδονὰσ οὐ πάνυ πωσ πείθομαι, ἀλλ’ ὅπερ εἶπον, μάρτυσι καταχρῶμαι πρὸσ τὸ τινὰσ ἡδονὰσ εἶναι δοκούσασ, οὔσασ δ’ οὐδαμῶσ, καὶ μεγάλασ ἑτέρασ τινὰσ ἅμα καὶ πολλὰσ φαντασθείσασ, εἶναι δ’ αὐτὰσ συμπεφυρμένασ ὁμοῦ λύπαισ τε καὶ ἀναπαύσεσιν ὀδυνῶν τῶν μεγίστων περί τε σώματοσ καὶ ψυχῆσ ἀπορίασ. ἀληθεῖσ δ’ αὖ τίνασ, ὦ Σώκρατεσ, ὑπολαμβάνων ὀρθῶσ τισ διανοοῖτ’ ἄν;

τὰσ περί τε τὰ καλὰ λεγόμενα χρώματα καὶ περὶ τὰ σχήματα καὶ τῶν ὀσμῶν τὰσ πλείστασ καὶ τὰσ τῶν φθόγγων καὶ ὅσα τὰσ ἐνδείασ ἀναισθήτουσ ἔχοντα καὶ ἀλύπουσ τὰσ πληρώσεισ αἰσθητὰσ καὶ ἡδείασ καθαρὰσ λυπῶν παραδίδωσιν. πῶσ δὴ ταῦτα, ὦ Σώκρατεσ, αὖ λέγομεν οὕτω; πάνυ μὲν οὖν οὐκ εὐθὺσ δῆλά ἐστιν ἃ λέγω, πειρατέον μὴν δηλοῦν. σχημάτων τε γὰρ κάλλοσ οὐχ ὅπερ ἂν ὑπολάβοιεν οἱ πολλοὶ πειρῶμαι νῦν λέγειν, ἢ ζῴων ἤ τινων ζωγραφημάτων, ἀλλ’ εὐθύ τι λέγω, φησὶν ὁ λόγοσ, καὶ περιφερὲσ καὶ ἀπὸ τούτων δὴ τά τε τοῖσ τόρνοισ γιγνόμενα ἐπίπεδά τε καὶ στερεὰ καὶ τὰ τοῖσ κανόσι καὶ γωνίαισ, εἴ μου μανθάνεισ. ταῦτα γὰρ οὐκ εἶναι πρόσ τι καλὰ λέγω, καθάπερ ἄλλα, ἀλλ’ ἀεὶ καλὰ καθ’ αὑτὰ πεφυκέναι καί τινασ ἡδονὰσ οἰκείασ ἔχειν, οὐδὲν ταῖσ τῶν κνήσεων προσφερεῖσ·

καὶ χρώματα δὴ τοῦτον τὸν τύπον ἔχοντα καλὰ καὶ ἡδονάσ ἀλλ’ ἆρα μανθάνομεν, ἢ πῶσ;

πειρῶμαι μέν, ὦ Σώκρατεσ· πειράθητι δὲ καὶ σὺ σαφέστερον ἔτι λέγειν. λέγω δὴ ἠχὰσ τῶν φθόγγων τὰσ λείασ καὶ λαμπράσ, τὰσ ἕν τι καθαρὸν ἱείσασ μέλοσ, οὐ πρὸσ ἕτερον καλὰσ ἀλλ’ αὐτὰσ καθ’ αὑτὰσ εἶναι, καὶ τούτων συμφύτουσ ἡδονὰσ ἑπομένασ. ἔστι γὰρ οὖν καὶ τοῦτο. τὸ δὲ περὶ τὰσ ὀσμὰσ ἧττον μὲν τούτων θεῖον γένοσ ἡδονῶν·

τὸ δὲ μὴ συμμεμεῖχθαι ἐν αὐταῖσ ἀναγκαίουσ λύπασ, καὶ ὅπῃ τοῦτο καὶ ἐν ὅτῳ τυγχάνει γεγονὸσ ἡμῖν, τοῦτ’ ἐκείνοισ τίθημι ἀντίστροφον ἅπαν. ἀλλ’, εἰ κατανοεῖσ, ταῦτα εἴδη δύο <ὧν> λέγομεν ἡδονῶν. κατανοῶ. ἔτι δὴ τοίνυν τούτοισ προσθῶμεν τὰσ περὶ τὰ μαθήματα ἡδονάσ, εἰ ἄρα δοκοῦσιν ἡμῖν αὗται πείνασ μὲν μὴ ἔχειν τοῦ μανθάνειν μηδὲ διὰ μαθημάτων πείνην ἀλγηδόνασ ἐξ ἀρχῆσ γιγνομένασ. ἀλλ’ οὕτω συνδοκεῖ.

τί δέ; μαθημάτων πληρωθεῖσιν ἐὰν ὕστερον ἀποβολαὶ διὰ τῆσ λήθησ γίγνωνται, καθορᾷσ τινασ ἐν αὐταῖσ ἀλγηδόνασ; οὔ τι φύσει γε, ἀλλ’ ἔν τισι λογισμοῖσ τοῦ παθήματοσ, ὅταν τισ στερηθεὶσ λυπηθῇ διὰ τὴν χρείαν. καὶ μήν, ὦ μακάριε, νῦν γε ἡμεῖσ αὐτὰ τὰ τῆσ φύσεωσ μόνον παθήματα χωρὶσ τοῦ λογισμοῦ διαπεραίνομεν.

ἀληθῆ τοίνυν λέγεισ ὅτι χωρὶσ λύπησ ἡμῖν λήθη γίγνεται ἑκάστοτε ἐν τοῖσ μαθήμασιν. ταύτασ τοίνυν τὰσ τῶν μαθημάτων ἡδονὰσ ἀμείκτουσ τε εἶναι λύπαισ ῥητέον καὶ οὐδαμῶσ τῶν πολλῶν ἀνθρώπων ἀλλὰ τῶν σφόδρα ὀλίγων. πῶσ γὰρ οὐ ῥητέον; οὐκοῦν ὅτε μετρίωσ ἤδη διακεκρίμεθα χωρὶσ τάσ τε καθαρὰσ ἡδονὰσ καὶ τὰσ σχεδὸν ἀκαθάρτουσ ὀρθῶσ ἂν λεχθείσασ, προσθῶμεν τῷ λόγῳ ταῖσ μὲν σφοδραῖσ ἡδοναῖσ ἀμετρίαν, ταῖσ δὲ μὴ τοὐναντίον ἐμμετρίαν·

καὶ <τὰσ> τὸ μέγα καὶ τὸ σφοδρὸν αὖ <δεχομένασ>, καὶ πολλάκισ καὶ ὀλιγάκισ γιγνομένασ τοιαύτασ, τῆσ τοῦ ἀπείρου γε ἐκείνου καὶ ἧττον καὶ μᾶλλον διά τε σώματοσ καὶ ψυχῆσ φερομένου προσθῶμεν αὐτὰσ εἶναι γένουσ, τὰσ δὲ μὴ τῶν ἐμμέτρων. ὀρθότατα λέγεισ, ὦ Σώκρατεσ.

ἔτι τοίνυν πρὸσ τούτοισ μετὰ ταῦτα τόδε αὐτῶν διαθεατέον. τὸ ποῖον; τί ποτε χρὴ φάναι πρὸσ ἀλήθειαν εἶναι; τὸ καθαρόν τε καὶ εἰλικρινὲσ ἢ τὸ σφόδρα τε καὶ τὸ πολὺ καὶ τὸ μέγα καὶ τὸ ἰταμόν; τί ποτ’ ἄρα, ὦ Σώκρατεσ, ἐρωτᾷσ βουλόμενοσ; μηδέν, ὦ Πρώταρχε, ἐπιλείπειν ἐλέγχων ἡδονῆσ τε καὶ ἐπιστήμησ, εἰ τὸ μὲν ἄρ’ αὐτῶν ἑκατέρου καθαρόν ἐστι, τὸ δ’ οὐ καθαρόν, ἵνα καθαρὸν ἑκάτερον ἰὸν εἰσ τὴν κρίσιν ἐμοὶ καὶ σοὶ καὶ συνάπασι τοῖσδε ῥᾴω παρέχῃ τὴν κρίσιν. ὀρθότατα.

ἴθι δή, περὶ πάντων, ὅσα καθαρὰ γένη λέγομεν, οὑτωσὶ διανοηθῶμεν· προελόμενοι πρῶτον αὐτῶν ἕν τι σκοπῶμεν. τί οὖν προελώμεθα;

τὸ λευκὸν ἐν τοῖσ πρῶτον, εἰ βούλει, θεασώμεθα γένοσ. πάνυ μὲν οὖν. πῶσ οὖν ἂν λευκοῦ καὶ τίσ καθαρότησ ἡμῖν εἰή; πότερα τὸ μέγιστόν τε καὶ πλεῖστον ἢ τὸ ἀκρατέστατον, ἐν ᾧ χρώματοσ μηδεμία μοῖρα ἄλλη μηδενὸσ ἐνείη; δῆλον ὅτι τὸ μάλιστ’ εἰλικρινὲσ ὄν. ὀρθῶσ. ἆρ’ οὖν οὐ τοῦτο ἀληθέστατον, ὦ Πρώταρχε, καὶ ἅμα δὴ κάλλιστον τῶν λευκῶν πάντων θήσομεν, ἀλλ’ οὐ τὸ πλεῖστον οὐδὲ τὸ μέγιστον; ὀρθότατά γε.

σμικρὸν ἄρα καθαρὸν λευκὸν μεμειγμένου πολλοῦ λευκοῦ λευκότερον ἅμα καὶ κάλλιον καὶ ἀληθέστερον ἐὰν φῶμεν γίγνεσθαι, παντάπασιν ἐροῦμεν ὀρθῶσ. ὀρθότατα μὲν οὖν. τί οὖν; οὐ δήπου πολλῶν δεησόμεθα παραδειγμάτων τοιούτων ἐπὶ τὸν τῆσ ἡδονῆσ πέρι λόγον, ἀλλ’ ἀρκεῖ νοεῖν ἡμῖν αὐτόθεν ὡσ ἄρα καὶ σύμπασα ἡδονὴ σμικρὰ μεγάλησ καὶ ὀλίγη πολλῆσ, καθαρὰ λύπησ, ἡδίων καὶ ἀληθεστέρα καὶ καλλίων γίγνοιτ’ ἄν. σφόδρα μὲν οὖν, καὶ τό γε παράδειγμα ἱκανόν. τί δὲ τὸ τοιόνδε; ἆρα περὶ ἡδονῆσ οὐκ ἀκηκόαμεν ὡσ ἀεὶ γένεσίσ ἐστιν, οὐσία δὲ οὐκ ἔστι τὸ παράπαν ἡδονῆσ;

κομψοὶ γὰρ δή τινεσ αὖ τοῦτον τὸν λόγον ἐπιχειροῦσι μηνύειν ἡμῖν, οἷσ δεῖ χάριν ἔχειν. τί δή; διαπερανοῦμαί σοι τοῦτ’ αὐτὸ ἐπανερωτῶν, ὦ Πρώταρχε φίλε. λέγε καὶ ἐρώτα μόνον.

ἐστὸν δή τινε δύο, τὸ μὲν αὐτὸ καθ’ αὑτό, τὸ δ’ ἀεὶ ἐφιέμενον ἄλλου. πῶσ τούτω καὶ τίνε λέγεισ; τὸ μὲν σεμνότατον ἀεὶ πεφυκόσ, τὸ δ’ ἐλλιπὲσ ἐκείνου. λέγ’ ἔτι σαφέστερον. παιδικά που καλὰ καὶ ἀγαθὰ τεθεωρήκαμεν ἅμα καὶ ἐραστὰσ ἀνδρείουσ αὐτῶν. σφόδρα γε. τούτοισ τοίνυν ἐοικότα δυοῖν οὖσι δύο ἄλλα ζήτει κατὰ πάνθ’ ὅσα λέγομεν εἶναι. τὸ τρίτον ἔτ’ ἐρῶ;

λέγε σαφέστερον, ὦ Σώκρατεσ, ὅτι λέγεισ. οὐδέν τι ποικίλον, ὦ Πρώταρχε· ἀλλ’ ὁ λόγοσ ἐρεσχηλεῖ νῷν, λέγει δ’ ὅτι τὸ μὲν ἕνεκά του τῶν ὄντων ἔστ’ ἀεί, τὸ δ’ οὗ χάριν ἑκάστοτε τὸ τινὸσ ἕνεκα γιγνόμενον ἀεὶ γίγνεται. μόγισ ἔμαθον διὰ τὸ πολλάκισ λεχθῆναι. τάχα δ’ ἴσωσ, ὦ παῖ, μᾶλλον μαθησόμεθα προελθόντοσ τοῦ λόγου. τί γὰρ οὔ;

δύο δὴ τάδε ἕτερα λάβωμεν. ποῖα; ἓν μέν τι γένεσιν πάντων, τὴν δὲ οὐσίαν ἕτερον ἕν. δύο ἀποδέχομαί σου ταῦτα, οὐσίαν καὶ γένεσιν. ὀρθότατα. πότερον οὖν τούτων ἕνεκα ποτέρου, τὴν γένεσιν οὐσίασ ἕνεκα φῶμεν ἢ τὴν οὐσίαν εἶναι γενέσεωσ ἕνεκα; τοῦτο ὃ προσαγορεύεται οὐσία εἰ γενέσεωσ ἕνεκα τοῦτ’ ἔστιν ὅπερ ἐστί, νῦν πυνθάνῃ; φαίνομαι. πρὸσ θεῶν ἆρ’ ἂν ἐπανερωτᾷσ με τοιόνδε τι;

λέγ’, ὦ Πρώταρχε, μοί, πότερα πλοίων ναυπηγίαν ἕνεκα φῂσ γίγνεσθαι μᾶλλον ἢ πλοῖα ἕνεκα ναυπηγίασ, καὶ πάνθ’ ὁπόσα τοιαῦτ’ ἐστίν; λέγω τοῦτ’ αὐτό, ὦ Πρώταρχε. τί οὖν οὐκ αὐτὸσ ἀπεκρίνω σαυτῷ, ὦ Σώκρατεσ; οὐδὲν ὅτι οὔ· σὺ μέντοι τοῦ λόγου συμμέτεχε. πάνυ μὲν οὖν. φημὶ δὴ γενέσεωσ μὲν ἕνεκα φάρμακά τε καὶ πάντα ὄργανα καὶ πᾶσαν ὕλην παρατίθεσθαι πᾶσιν, ἑκάστην δὲ γένεσιν ἄλλην ἄλλησ οὐσίασ τινὸσ ἑκάστησ ἕνεκα γίγνεσθαι, σύμπασαν δὲ γένεσιν οὐσίασ ἕνεκα γίγνεσθαι συμπάσησ.

σαφέστατα μὲν οὖν. οὐκοῦν ἡδονή γε, εἴπερ γένεσίσ ἐστιν, ἕνεκά τινοσ οὐσίασ ἐξ ἀνάγκησ γίγνοιτ’ ἄν. τί μήν; τό γε μὴν οὗ ἕνεκα τὸ ἕνεκά του γιγνόμενον ἀεὶ γίγνοιτ’ ἄν, ἐν τῇ τοῦ ἀγαθοῦ μοίρᾳ ἐκεῖνό ἐστι· τὸ δὲ τινὸσ ἕνεκα γιγνόμενον εἰσ ἄλλην, ὦ ἄριστε, μοῖραν θετέον. ἀναγκαιότατον. ἆρ’ οὖν ἡδονή γε εἴπερ γένεσίσ ἐστιν, εἰσ ἄλλην ἢ τὴν τοῦ ἀγαθοῦ μοῖραν αὐτὴν τιθέντεσ ὀρθῶσ θήσομεν;

ὀρθότατα μὲν οὖν. οὐκοῦν ὅπερ ἀρχόμενοσ εἶπον τούτου τοῦ λόγου, τῷ μηνύσαντι τῆσ ἡδονῆσ πέρι τὸ γένεσιν μέν, οὐσίαν δὲ μηδ’ ἡντινοῦν αὐτῆσ εἶναι, χάριν ἔχειν δεῖ· δῆλον γὰρ ὅτι οὗτοσ τῶν φασκόντων ἡδονὴν ἀγαθὸν εἶναι καταγελᾷ. σφόδρα γε. καὶ μὴν αὑτὸσ οὗτοσ ἑκάστοτε καὶ τῶν ἐν ταῖσ γενέσεσιν ἀποτελουμένων καταγελάσεται.

πῶσ δὴ καὶ ποίων λέγεισ; τῶν ὅσοι ἐξιώμενοι ἢ πείνην ἢ δίψαν ἤ τι τῶν τοιούτων, ὅσα γένεσισ ἐξιᾶται, χαίρουσι διὰ τὴν γένεσιν ἅτε ἡδονῆσ οὔσησ αὐτῆσ, καί φασι ζῆν οὐκ ἂν δέξασθαι μὴ διψῶντέσ τε καὶ πεινῶντεσ καὶ τἆλλα ἅ τισ ἂν εἴποι πάντα τὰ ἑπόμενα τοῖσ τοιούτοισ παθήμασι μὴ πάσχοντεσ. ἐοίκασι γοῦν.

οὐκοῦν τῷ γίγνεσθαί γε τοὐναντίον ἅπαντεσ τὸ φθείρεσθαι φαῖμεν ἄν. ἀναγκαῖον. τὴν δὴ φθορὰν καὶ γένεσιν αἱροῖτ’ ἄν τισ τοῦθ’ αἱρούμενοσ, ἀλλ’ οὐ τὸν τρίτον ἐκεῖνον βίον, τὸν ἐν ᾧ μήτε χαίρειν μήτε λυπεῖσθαι, φρονεῖν δ’ ἦν δυνατὸν ὡσ οἱο͂́ν τε καθαρώτατα. πολλή τισ, ὡσ ἐοίκεν, ὦ Σώκρατεσ, ἀλογία συμβαίνει γίγνεσθαι, ἐάν τισ τὴν ἡδονὴν ὡσ ἀγαθὸν ἡμῖν τιθῆται. πολλή, ἐπεὶ καὶ τῇδε ἔτι λέγωμεν. πῇ; πῶσ οὐκ ἄλογόν ἐστι μηδὲν ἀγαθὸν εἶναι μηδὲ καλὸν μήτε ἐν σώμασι μήτ’ ἐν πολλοῖσ ἄλλοισ πλὴν ἐν ψυχῇ, καὶ ἐνταῦθα ἡδονὴν μόνον, ἀνδρείαν δὲ ἢ σωφροσύνην ἢ νοῦν ἤ τι τῶν ἄλλων ὅσα ἀγαθὰ εἴληχε ψυχή, μηδὲν τοιοῦτον εἶναι;

πρὸσ τούτοισ δὲ ἔτι τὸν μὴ χαίροντα, ἀλγοῦντα δέ, ἀναγκάζεσθαι φάναι κακὸν εἶναι τότε ὅταν ἀλγῇ, κἂν ᾖ ἄριστοσ πάντων, καὶ τὸν χαίροντα αὖ, ὅσῳ μᾶλλον χαίρει, τότε ὅταν χαίρῃ, τοσούτῳ διαφέρειν πρὸσ ἀρετήν. πάντ’ ἐστὶ ταῦτα, ὦ Σώκρατεσ, ὡσ δυνατὸν ἀλογώτατα. μὴ τοίνυν ἡδονῆσ μὲν πάντωσ ἐξέτασιν πᾶσαν ἐπιχειρῶμεν ποιήσασθαι, νοῦ δὲ καὶ ἐπιστήμησ οἱο͂ν φειδόμενοι σφόδρα φανῶμεν·

γενναίωσ δέ, εἴ πῄ τι σαθρὸν ἔχει, πᾶν περικρούωμεν, ὡσ ὅτι καθαρώτατόν ἐστ’ αὐτῶν φύσει, τοῦτο κατιδόντεσ εἰσ τὴν κρίσιν χρώμεθα τὴν κοινὴν τοῖσ τε τούτων καὶ τοῖσ τῆσ ἡδονῆσ μέρεσιν ἀληθεστάτοισ. ὀρθῶσ. οὐκοῦν ἡμῖν τὸ μὲν οἶμαι δημιουργικόν ἐστι τῆσ περὶ τὰ μαθήματα ἐπιστήμησ, τὸ δὲ περὶ παιδείαν καὶ τροφήν.

ἢ πῶσ; οὕτωσ. ἐν δὴ ταῖσ χειροτεχνικαῖσ διανοηθῶμεν πρῶτα εἰ τὸ μὲν ἐπιστήμησ αὐτῶν μᾶλλον ἐχόμενον, τὸ δ’ ἧττον ἔνι, καὶ δεῖ τὰ μὲν ὡσ καθαρώτατα νομίζειν, τὰ δ’ ὡσ ἀκαθαρτότερα. οὐκοῦν χρή. τὰσ τοίνυν ἡγεμονικὰσ διαληπτέον ἑκάστων αὐτῶν χωρίσ; ποίασ καὶ πῶσ; οἱο͂ν πασῶν που τεχνῶν ἄν τισ ἀριθμητικὴν χωρίζῃ καὶ μετρητικὴν καὶ στατικήν, ὡσ ἔποσ εἰπεῖν φαῦλον τὸ καταλειπόμενον ἑκάστησ ἂν γίγνοιτο.

φαῦλον μὲν δή. τὸ γοῦν μετὰ ταῦτ’ εἰκάζειν λείποιτ’ ἂν καὶ τὰσ αἰσθήσεισ καταμελετᾶν ἐμπειρίᾳ καί τινι τριβῇ, ταῖσ τῆσ στοχαστικῆσ προσχρωμένουσ δυνάμεσιν ἃσ πολλοὶ τέχνασ ἐπονομάζουσι, μελέτῃ καὶ πόνῳ τὴν ῥώμην ἀπειργασμένασ. ἀναγκαιότατα λέγεισ.

οὐκοῦν μεστὴ μέν που μουσικὴ πρῶτον, τὸ σύμφωνον ἁρμόττουσα οὐ μέτρῳ ἀλλὰ μελέτησ στοχασμῷ, καὶ σύμπασα αὐτῆσ αὐλητική, τὸ μέτρον ἑκάστησ χορδῆσ τῷ στοχάζεσθαι φερομένησ θηρεύουσα, ὥστε πολὺ μεμειγμένον ἔχειν τὸ μὴ σαφέσ, σμικρὸν δὲ τὸ βέβαιον. ἀληθέστατα. καὶ μὴν ἰατρικήν τε καὶ γεωργίαν καὶ κυβερνητικὴν καὶ στρατηγικὴν ὡσαύτωσ εὑρήσομεν ἐχούσασ.

καὶ πάνυ γε. τεκτονικὴν δέ γε οἶμαι πλείστοισ μέτροισ τε καὶ ὀργάνοισ χρωμένην τὰ πολλὴν ἀκρίβειαν αὐτῇ πορίζοντα τεχνικωτέραν τῶν πολλῶν ἐπιστημῶν παρέχεται. πῇ; κατά τε ναυπηγίαν καὶ κατ’ οἰκοδομίαν καὶ ἐν πολλοῖσ ἄλλοισ τῆσ ξυλουργικῆσ. κανόνι γὰρ οἶμαι καὶ τόρνῳ χρῆται καὶ διαβήτῃ καὶ στάθμῃ καί τινι προσαγωγίῳ κεκομψευμένῳ. καὶ πάνυ γε, ὦ Σώκρατεσ, ὀρθῶσ λέγεισ. θῶμεν τοίνυν διχῇ τὰσ λεγομένασ τέχνασ, τὰσ μὲν μουσικῇ συνεπομένασ ἐν τοῖσ ἔργοισ ἐλάττονοσ ἀκριβείασ μετισχούσασ, τὰσ δὲ τεκτονικῇ πλείονοσ.

κείσθω. τούτων δὲ ταύτασ ἀκριβεστάτασ εἶναι τέχνασ, ἃσ νυνδὴ πρώτασ εἴπομεν. ἀριθμητικὴν φαίνῃ μοι λέγειν καὶ ὅσασ μετὰ ταύτησ τέχνασ ἐφθέγξω νυνδή. πάνυ μὲν οὖν.

ἀλλ’, ὦ Πρώταρχε, ἆρ’ οὐ διττὰσ αὖ καὶ ταύτασ λεκτέον; ἢ πῶσ; ποίασ δὴ λέγεισ; ἀριθμητικὴν πρῶτον ἆρ’ οὐκ ἄλλην μέν τινα τὴν τῶν πολλῶν φατέον, ἄλλην δ’ αὖ τὴν τῶν φιλοσοφούντων; πῇ ποτε διορισάμενοσ οὖν ἄλλην, τὴν δὲ ἄλλην θείη τισ ἂν ἀριθμητικήν; οὐ σμικρὸσ ὁρ́οσ, ὦ Πρώταρχε. οἱ μὲν γάρ που μονάδασ ἀνίσουσ καταριθμοῦνται τῶν περὶ ἀριθμόν, οἱο͂ν στρατόπεδα δύο καὶ βοῦσ δύο καὶ δύο τὰ σμικρότατα ἢ καὶ τὰ πάντων μέγιστα· οἱ δ’ οὐκ ἄν ποτε αὐτοῖσ συνακολουθήσειαν, εἰ μὴ μονάδα μονάδοσ ἑκάστησ τῶν μυρίων μηδεμίαν ἄλλην ἄλλησ διαφέρουσάν τισ θήσει.

καὶ μάλα εὖ λέγεισ οὐ σμικρὰν διαφορὰν τῶν περὶ ἀριθμὸν τευταζόντων, ὥστε λόγον ἔχειν δύ’ αὐτὰσ εἶναι. τί δέ; λογιστικὴ καὶ μετρητικὴ <ἡ> κατὰ τεκτονικὴν καὶ κατ’ ἐμπορικὴν τῆσ κατὰ φιλοσοφίαν γεωμετρίασ τε καὶ λογισμῶν καταμελετωμένων ‐ πότερον ὡσ μία ἑκατέρα λεκτέον ἢ δύο τιθῶμεν; τῇ πρόσθεν ἑπόμενοσ ἔγωγ’ ἂν δύο κατὰ τὴν ἐμὴν ψῆφον τιθείην ἑκατέραν τούτων.

ὀρθῶσ. οὗ δ’ ἕνεκα ταῦτα προηνεγκάμεθα εἰσ τὸ μέσον, ἆρα ἐννοεῖσ; ἴσωσ, ἀλλὰ σὲ βουλοίμην ἂν ἀποφήνασθαι τὸ νῦν ἐρωτώμενον. δοκεῖ τοίνυν ἔμοιγε οὗτοσ ὁ λόγοσ, οὐχ ἧττον ἢ ὅτε λέγειν αὐτὸν ἠρχόμεθα, ταῖσ ἡδοναῖσ ζητῶν ἀντίστροφον ἐνταῦθα προβεβληκέναι σκοπῶν ἆρά ἐστί τισ ἑτέρασ ἄλλη καθαρωτέρα ἐπιστήμησ ἐπιστήμη, καθάπερ ἡδονῆσ ἡδονή. καὶ μάλα σαφὲσ τοῦτό γε, ὅτι ταῦθ’ ἕνεκα τούτων ἐπικεχείρηκεν. τί οὖν;

ἆρ’ οὐκ ἐν μὲν τοῖσ ἔμπροσθεν ἐπ’ ἄλλοισ ἄλλην τέχνην οὖσαν ἀνηυρήκειν σαφεστέραν καὶ ἀσαφεστέραν ἄλλην ἄλλησ; πάνυ μὲν οὖν. ἐν τούτοισ δὲ ἆρ’ οὔ τινα τέχνην ὡσ ὁμώνυμον φθεγξάμενοσ, εἰσ δόξαν καταστήσασ ὡσ μιᾶσ, πάλιν ὡσ δυοῖν ἐπανερωτᾷ τούτοιν αὐτοῖν τὸ σαφὲσ καὶ τὸ καθαρὸν περὶ ταῦτα πότερον ἡ τῶν φιλοσοφούντων ἢ μὴ φιλοσοφούντων ἀκριβέστερον ἔχει; καὶ μάλα δοκεῖ μοι τοῦτο διερωτᾶν.

τίν’ οὖν, ὦ Πρώταρχε, αὐτῷ δίδομεν ἀπόκρισιν; ὦ Σώκρατεσ, εἰσ θαυμαστὸν διαφορᾶσ μέγεθοσ εἰσ σαφήνειαν προεληλύθαμεν ἐπιστημῶν. οὐκοῦν ἀποκρινούμεθα ῥᾷον; τί μήν; καὶ εἰρήσθω γε ὅτι πολὺ μὲν αὗται τῶν ἄλλων τεχνῶν διαφέρουσι, τούτων δ’ αὐτῶν αἱ περὶ τὴν τῶν ὄντωσ φιλοσοφούντων ὁρμὴν ἀμήχανον ἀκριβείᾳ καὶ ἀληθείᾳ περὶ μέτρα τε καὶ ἀριθμοὺσ διαφέρουσιν. ἔστω ταῦτα κατὰ σέ, καὶ σοὶ δὴ πιστεύοντεσ θαρροῦντεσ ἀποκρινόμεθα τοῖσ δεινοῖσ περὶ λόγων ὁλκήν ‐ τὸ ποῖον;

ὡσ εἰσὶ δύο ἀριθμητικαὶ καὶ δύο μετρητικαὶ καὶ ταύταισ ἄλλαι τοιαῦται συνεπόμεναι συχναί, τὴν διδυμότητα ἔχουσαι ταύτην, ὀνόματοσ δὲ ἑνὸσ κεκοινωμέναι. διδῶμεν τύχῃ ἀγαθῇ τούτοισ οὓσ φῂσ δεινοὺσ εἶναι ταύτην τὴν ἀπόκρισιν, ὦ Σώκρατεσ.

ταύτασ οὖν λέγομεν ἐπιστήμασ ἀκριβεῖσ μάλιστ’ εἶναι; πάνυ μὲν οὖν. ἀλλ’ ἡμᾶσ, ὦ Πρώταρχε, ἀναίνοιτ’ ἂν ἡ τοῦ διαλέγεσθαι δύναμισ, εἴ τινα πρὸ αὐτῆσ ἄλλην κρίναιμεν. τίνα δὲ ταύτην αὖ δεῖ λέγειν; δῆλον ὁτιὴ πᾶσ ἂν τήν γε νῦν λεγομένην γνοίη·

τὴν γὰρ περὶ τὸ ὂν καὶ τὸ ὄντωσ καὶ τὸ κατὰ ταὐτὸν ἀεὶ πεφυκὸσ πάντωσ ἔγωγε οἶμαι ἡγεῖσθαι σύμπαντασ ὅσοισ νοῦ καὶ σμικρὸν προσήρτηται μακρῷ ἀληθεστάτην εἶναι γνῶσιν. σὺ δὲ τί; πῶσ τοῦτο, ὦ Πρώταρχε, διακρίνοισ ἄν; ἤκουον μὲν ἔγωγε, ὦ Σώκρατεσ, ἑκάστοτε Γοργίου πολλάκισ ὡσ ἡ τοῦ πείθειν πολὺ διαφέροι πασῶν τεχνῶν ‐ πάντα γὰρ ὑφ’ αὑτῇ δοῦλα δι’ ἑκόντων ἀλλ’ οὐ διὰ βίασ ποιοῖτο, καὶ μακρῷ ἀρίστη πασῶν εἰή τῶν τεχνῶν ‐ νῦν δ’ οὔτε σοὶ οὔτε δὴ ἐκείνῳ βουλοίμην ἂν ἐναντία τίθεσθαι. "τὰ ὅπλα" μοι δοκεῖσ βουληθεὶσ εἰπεῖν αἰσχυνθεὶσ ἀπολιπεῖν.

ἔστω νῦν ταῦτα ταύτῃ ὅπῃ σοι δοκεῖ. ἆρ’ οὖν αἴτιοσ ἐγὼ τοῦ μὴ καλῶσ ὑπολαβεῖν σε; τὸ ποῖον; οὐκ, ὦ φίλε Πρώταρχε, τοῦτο ἔγωγε ἐζήτουν πω, τίσ τέχνη ἢ τίσ ἐπιστήμη πασῶν διαφέρει τῷ μεγίστη καὶ ἀρίστη καὶ πλεῖστα ὠφελοῦσα ἡμᾶσ, ἀλλὰ τίσ ποτε τὸ σαφὲσ καὶ τἀκριβὲσ καὶ τὸ ἀληθέστατον ἐπισκοπεῖ, κἂν εἰ σμικρὰ καὶ σμικρὰ ὀνινᾶσα, τοῦτ’ ἔστιν ὃ νῦν δὴ ζητοῦμεν. καὶ μὴ τοιούτου διαφέρειν, τούτῳ γ’ αὐτῷ τῷ ἀληθεστάτῳ, καὶ νῦν δὴ σφόδρα διανοηθέντεσ καὶ ἱκανῶσ διαλογισάμενοι, μήτ’ εἴσ τινασ ὠφελίασ ἐπιστημῶν βλέψαντεσ μήτε τινὰσ εὐδοκιμίασ, ἀλλ’ εἴ τισ πέφυκε τῆσ ψυχῆσ ἡμῶν δύναμισ ἐρᾶν τε τοῦ ἀληθοῦσ καὶ πάντα ἕνεκα τούτου πράττειν, ταύτην εἴπωμεν διεξερευνησάμενοι ‐ τὸ καθαρὸν νοῦ τε καὶ φρονήσεωσ εἰ ταύτην μάλιστα ἐκ τῶν εἰκότων ἐκτῆσθαι φαῖμεν ἂν ἤ τινα ἑτέραν ταύτησ κυριωτέραν ἡμῖν ζητητέον.

ἀλλὰ σκοπῶ, καὶ χαλεπὸν οἶμαι συγχωρῆσαί τινα ἄλλην ἐπιστήμην ἢ τέχνην τῆσ ἀληθείασ ἀντέχεσθαι μᾶλλον ἢ ταύτην.

ἆρ’ οὖν ἐννοήσασ τὸ τοιόνδε εἴρηκασ ὃ λέγεισ νῦν, ὡσ αἱ πολλαὶ τέχναι, καὶ ὅσοι περὶ ταῦτα πεπόνηνται, πρῶτον μὲν δόξαισ χρῶνται καὶ τὰ περὶ δόξαν ζητοῦσι συντεταμένωσ; εἴ τε καὶ περὶ φύσεωσ ἡγεῖταί τισ ζητεῖν, οἶσθ’ ὅτι τὰ περὶ τὸν κόσμον τόνδε, ὅπῃ τε γέγονεν καὶ ὅπῃ πάσχει τι καὶ ὅπῃ ποιεῖ, ταῦτα ζητεῖ διὰ βίου;

φαῖμεν ἂν ταῦτα, ἢ πῶσ; οὕτωσ. οὐκοῦν οὐ περὶ τὰ ὄντα ἀεί, περὶ δὲ τὰ γιγνόμενα καὶ γενησόμενα καὶ γεγονότα ἡμῶν ὁ τοιοῦτοσ ἀνῄρηται τὸν πόνον; ἀληθέστατα. τούτων οὖν τι σαφὲσ ἂν φαῖμεν τῇ ἀκριβεστάτῃ ἀληθείᾳ γίγνεσθαι, ὧν μήτε ἔσχε μηδὲν πώποτε κατὰ ταὐτὰ μήθ’ ἕξει μήτε εἰσ τὸ νῦν παρὸν ἔχει; καὶ πῶσ;

περὶ οὖν τὰ μὴ κεκτημένα βεβαιότητα μηδ’ ἡντινοῦν πῶσ ἄν ποτε βέβαιον γίγνοιθ’ ἡμῖν καὶ ὁτιοῦν; οἶμαι μὲν οὐδαμῶσ. οὐδ’ ἄρα νοῦσ οὐδέ τισ ἐπιστήμη περὶ αὐτά ἐστιν τὸ ἀληθέστατον ἔχουσα. οὔκουν εἰκόσ γε. τὸν μὲν δὴ σὲ καὶ ἐμὲ καὶ Γοργίαν καὶ Φίληβον χρὴ συχνὰ χαίρειν ἐᾶν, τόδε δὲ διαμαρτύρασθαι τῷ λόγῳ. τὸ ποῖον;

ὡσ ἢ περὶ ἐκεῖνα ἔσθ’ ἡμῖν τό τε βέβαιον καὶ τὸ καθαρὸν καὶ ἀληθὲσ καὶ ὃ δὴ λέγομεν εἰλικρινέσ, περὶ τὰ ἀεὶ κατὰ τὰ αὐτὰ ὡσαύτωσ ἀμεικτότατα ἔχοντα, ἢ δεύτεροσ ἐκείνων ὅτι μάλιστά ἐστι συγγενέσ· τὰ δ’ ἄλλα πάντα δεύτερά τε καὶ ὕστερα λεκτέον. ἀληθέστατα λέγεισ. τὰ δὴ τῶν ὀνομάτων περὶ τὰ τοιαῦτα κάλλιστα ἆρ’ οὐ τοῖσ καλλίστοισ δικαιότατον ἀπονέμειν; εἰκόσ γε. οὐκοῦν νοῦσ ἐστι καὶ φρόνησισ ἅ γ’ ἄν τισ τιμήσειε μάλιστα ὀνόματα;

ναί. ταῦτ’ ἄρα ἐν ταῖσ περὶ τὸ ὂν ὄντωσ ἐννοίαισ ἐστὶν ἀπηκριβωμένα ὀρθῶσ κείμενα καλεῖσθαι. πάνυ μὲν οὖν. καὶ μὴν ἅ γε εἰσ τὴν κρίσιν ἐγὼ τότε παρεσχόμην οὐκ ἄλλ’ ἐστὶν ἢ ταῦτα τὰ ὀνόματα. τί μήν, ὦ Σώκρατεσ; εἰε͂ν. τὸ μὲν δὴ φρονήσεώσ τε καὶ ἡδονῆσ πέρι πρὸσ τὴν ἀλλήλων μεῖξιν εἴ τισ φαίη καθαπερεὶ δημιουργοῖσ ἡμῖν ἐξ ὧν ἢ ἐν οἷσ δεῖ δημιουργεῖν τι παρακεῖσθαι, καλῶσ ἂν τῷ λόγῳ ἀπεικάζοι. καὶ μάλα.

τὸ δὴ μετὰ ταῦτα ἆρ’ οὐ μειγνύναι ἐπιχειρητέον; τί μήν; οὐκοῦν τάδε προειποῦσι καὶ ἀναμνήσασιν ἡμᾶσ αὐτοὺσ ὀρθότερον ἂν ἔχοι; τὰ ποῖα; ἃ καὶ πρότερον ἐμνήσθημεν· εὖ δ’ ἡ παροιμία δοκεῖ ἔχειν, τὸ καὶ δὶσ καὶ τρὶσ τό γε καλῶσ ἔχον ἐπαναπολεῖν τῷ λόγῳ δεῖν. τί μήν; φέρε δὴ πρὸσ Διόσ·

οἶμαι γὰρ οὑτωσί πωσ τὰ τότε λεχθέντα ῥηθῆναι. πῶσ; Φίληβόσ φησι τὴν ἡδονὴν σκοπὸν ὀρθὸν πᾶσι ζῴοισ γεγονέναι καὶ δεῖν πάντασ τούτου στοχάζεσθαι, καὶ δὴ καὶ τἀγαθὸν τοῦτ’ αὐτὸ εἶναι σύμπασι, καὶ δύο ὀνόματα, ἀγαθὸν καὶ ἡδύ, ἑνί τινι καὶ φύσει μιᾷ τούτω ὀρθῶσ τεθέντ’ ἔχειν· Σωκράτησ δ’ ἓν μὲν οὔ φησι τοῦτ’ εἶναι, δύο δὲ καθάπερ τὰ ὀνόματα, καὶ τό τε ἀγαθὸν καὶ ἡδὺ διάφορον ἀλλήλων φύσιν ἔχειν, μᾶλλον δὲ μέτοχον εἶναι τῆσ τοῦ ἀγαθοῦ μοίρασ τὴν φρόνησιν ἢ τὴν ἡδονήν.

οὐ ταῦτ’ ἔστιν τε καὶ ἦν τὰ τότε λεγόμενα, ὦ Πρώταρχε; σφόδρα μὲν οὖν. οὐκοῦν καὶ τόδε καὶ τότε καὶ νῦν ἡμῖν ἂν συνομολογοῖτο; τὸ ποῖον; τὴν τἀγαθοῦ διαφέρειν φύσιν τῷδε τῶν ἄλλων. τίνι;

ὡῖ παρείη τοῦτ’ ἀεὶ τῶν ζῴων διὰ τέλουσ πάντωσ καὶ πάντῃ, μηδενὸσ ἑτέρου ποτὲ ἔτι προσδεῖσθαι, τὸ δὲ ἱκανὸν τελεώτατον ἔχειν. οὐχ οὕτωσ; οὕτω μὲν οὖν. οὐκοῦν τῷ λόγῳ ἐπειράθημεν χωρὶσ ἑκάτερον ἑκατέρου θέντεσ εἰσ τὸν βίον ἑκάστων, ἄμεικτον μὲν ἡδονὴν φρονήσει, φρόνησιν δὲ ὡσαύτωσ ἡδονῆσ μηδὲ τὸ σμικρότατον ἔχουσαν; ἦν ταῦτα. μῶν οὖν ἡμῖν αὐτῶν τότε πότερον ἱκανὸν ἔδοξεν εἶναί τῳ; καὶ πῶσ;

εἰ δέ γε παρηνέχθημέν τι τότε, νῦν ὁστισοῦν ἐπαναλαβὼν ὀρθότερον εἰπάτω, μνήμην καὶ φρόνησιν καὶ ἐπιστήμην καὶ ἀληθῆ δόξαν τῆσ αὐτῆσ ἰδέασ τιθέμενοσ καὶ σκοπῶν εἴ τισ ἄνευ τούτων δέξαιτ’ ἄν οἱ καὶ ὁτιοῦν εἶναι ἢ καὶ γίγνεσθαι, μὴ ὅτι δή γε ἡδονὴν εἴθ’ ὡσ πλείστην εἴθ’ ὡσ σφοδροτάτην, ἣν μήτε ἀληθῶσ δοξάζοι χαίρειν μήτε τὸ παράπαν γιγνώσκοι τί ποτε πέπονθε πάθοσ μήτ’ αὖ μνήμην τοῦ πάθουσ μηδ’ ὁντινοῦν χρόνον ἔχοι. ταὐτὰ δὲ λεγέτω καὶ περὶ φρονήσεωσ, εἴ τισ ἄνευ πάσησ ἡδονῆσ καὶ τῆσ βραχυτάτησ δέξαιτ’ ἂν φρόνησιν ἔχειν μᾶλλον ἢ μετά τινων ἡδονῶν ἢ πάσασ ἡδονὰσ χωρὶσ φρονήσεωσ μᾶλλον ἢ μετὰ φρονήσεωσ αὖ τινοσ.

οὐκ ἔστιν, ὦ Σώκρατεσ, ἀλλ’ οὐδὲν δεῖ ταῦτά γε πολλάκισ ἐπερωτᾶν. οὐκοῦν τό γε τέλεον καὶ πᾶσιν αἱρετὸν καὶ τὸ παντάπασιν ἀγαθὸν οὐδέτερον ἂν τούτων εἰή;

πῶσ γὰρ ἄν; τὸ τοίνυν ἀγαθὸν ἤτοι σαφῶσ ἢ καί τινα τύπον αὐτοῦ ληπτέον, ἵν’, ὅπερ ἐλέγομεν, δευτερεῖα ὅτῳ δώσομεν ἔχωμεν. ὀρθότατα λέγεισ. οὐκοῦν ὁδὸν μέν τινα ἐπὶ τἀγαθὸν εἰλήφαμεν; τίνα; καθάπερ εἴ τίσ τινα ἄνθρωπον ζητῶν τὴν οἴκησιν πρῶτον ὀρθῶσ ἵν’ οἰκεῖ πύθοιτο αὐτοῦ, μέγα τι δήπου πρὸσ τὴν εὑρ́εσιν ἂν ἔχοι τοῦ ζητουμένου. πῶσ δ’ οὔ;

καὶ νῦν δή τισ λόγοσ ἐμήνυσεν ἡμῖν, ὥσπερ καὶ κατ’ ἀρχάσ, μὴ ζητεῖν ἐν τῷ ἀμείκτῳ βίῳ τἀγαθὸν ἀλλ’ ἐν τῷ μεικτῷ. πάνυ γε. ἐλπὶσ μὴν πλείων ἐν τῷ μειχθέντι καλῶσ τὸ ζητούμενον ἔσεσθαι φανερώτερον ἢ ἐν τῷ μή; πολύ γε. τοῖσ δὴ θεοῖσ, ὦ Πρώταρχε, εὐχόμενοι κεραννύωμεν, εἴτε Διόνυσοσ εἴτε Ἥφαιστοσ εἴθ’ ὅστισ θεῶν ταύτην τὴν τιμὴν εἴληχε τῆσ συγκράσεωσ. πάνυ μὲν οὖν.

καὶ μὴν καθάπερ ἡμῖν οἰνοχόοισ τισὶ παρεστᾶσι κρῆναι ‐ μέλιτοσ μὲν ἂν ἀπεικάζοι τισ τὴν τῆσ ἡδονῆσ, τὴν δὲ τῆσ φρονήσεωσ νηφαντικὴν καὶ ἀοίνον αὐστηροῦ καὶ ὑγιεινοῦ τινοσ ὕδατοσ ‐ ἃσ προθυμητέον ὡσ κάλλιστα συμμειγνύναι. πῶσ γὰρ οὔ; φέρε δὴ πρότερον·

ταύτην εἰσ τὸ ἀληθὲσ ἐπισκοπούμενοι ἡγησάμεθα ἐκείνησ ἀληθεστέραν εἶναι. ἆρα πᾶσαν ἡδονὴν πάσῃ φρονήσει μειγνύντεσ τοῦ καλῶσ ἂν μάλιστα ἐπιτύχοιμεν; ἴσωσ. ἀλλ’ οὐκ ἀσφαλέσ. ᾗ δὲ ἀκινδυνότερον ἂν μειγνύοιμεν, δόξαν μοι δοκῶ τινα ἀποφήνασθαι ἄν. λέγε τίνα. ἦν ἡμῖν ἡδονή τε ἀληθῶσ, ὡσ οἰόμεθα, μᾶλλον ἑτέρασ ἄλλη καὶ δὴ καὶ τέχνη τέχνησ ἀκριβεστέρα; πῶσ γὰρ οὔ; καὶ ἐπιστήμη δὴ ἐπιστήμησ διάφοροσ, ἡ μὲν ἐπὶ τὰ γιγνόμενα καὶ ἀπολλύμενα ἀποβλέπουσα, ἡ δ’ ἐπὶ τὰ μήτε γιγνόμενα μήτε ἀπολλύμενα, κατὰ ταὐτὰ δὲ καὶ ὡσαύτωσ ὄντα ἀεί. πάνυ μὲν οὖν ὀρθῶσ.

οὐκοῦν εἰ τἀληθέστατα τμήματα ἑκατέρασ ἴδοιμεν πρῶτον συμμείξαντεσ, ἆρα ἱκανὰ ταῦτα συγκεκραμένα τὸν ἀγαπητότατον βίον ἀπεργασάμενα παρέχειν ἡμῖν, ἤ τινοσ ἔτι προσδεόμεθα καὶ τῶν μὴ τοιούτων; ἐμοὶ γοῦν δοκεῖ δρᾶν οὕτωσ.

ἔστω δή τισ ἡμῖν φρονῶν ἄνθρωποσ αὐτῆσ περὶ δικαιοσύνησ ὅτι ἔστιν, καὶ λόγον ἔχων ἑπόμενον τῷ νοεῖν, καὶ δὴ καὶ περὶ τῶν ἄλλων πάντων τῶν ὄντων ὡσαύτωσ διανοούμενοσ. ἔστω γὰρ οὖν. ἆρ’ οὖν οὗτοσ ἱκανῶσ ἐπιστήμησ ἕξει, κύκλου μὲν καὶ σφαίρασ αὐτῆσ τῆσ θείασ τὸν λόγον ἔχων, τὴν δὲ ἀνθρωπίνην ταύτην σφαῖραν καὶ τοὺσ κύκλουσ τούτουσ ἀγνοῶν, καὶ χρώμενοσ ἐν οἰκοδομίᾳ καὶ τοῖσ ἄλλοισ ὁμοίωσ κανόσι καὶ τοῖσ κύκλοισ; γελοίαν διάθεσιν ἡμῶν, ὦ Σώκρατεσ, ἐν ταῖσ θείαισ οὖσαν μόνον ἐπιστήμαισ λέγομεν.

πῶσ φῄσ; ἦ τοῦ ψευδοῦσ κανόνοσ ἅμα καὶ τοῦ κύκλου τὴν οὐ βέβαιον οὐδὲ καθαρὰν τέχνην ἐμβλητέον κοινῇ καὶ συγκρατέον; ἀναγκαῖον γάρ, εἰ μέλλει τισ ἡμῶν καὶ τὴν ὁδὸν ἑκάστοτε ἐξευρήσειν οἴκαδε. ἦ καὶ μουσικήν, ἣν ὀλίγον ἔμπροσθεν ἔφαμεν στοχάσεώσ τε καὶ μιμήσεωσ μεστὴν οὖσαν καθαρότητοσ ἐνδεῖν;

ἀναγκαῖον φαίνεται ἔμοιγε, εἴπερ γε ἡμῶν ὁ βίοσ ἔσται καὶ ὁπωσοῦν ποτε βίοσ. βούλει δῆτα, ὥσπερ θυρωρὸσ ὑπ’ ὄχλου τισ ὠθούμενοσ καὶ βιαζόμενοσ, ἡττηθεὶσ ἀναπετάσασ τὰσ θύρασ ἀφῶ πάσασ τὰσ ἐπιστήμασ εἰσρεῖν καὶ μείγνυσθαι ὁμοῦ καθαρᾷ τὴν ἐνδεεστέραν; οὔκουν ἔγωγε οἶδα, ὦ Σώκρατεσ, ὅτι τισ ἂν βλάπτοιτο πάσασ λαβὼν τὰσ ἄλλασ ἐπιστήμασ, ἔχων τὰσ πρώτασ.

μεθιῶ δὴ τὰσ συμπάσασ ῥεῖν εἰσ τὴν τῆσ Ὁμήρου καὶ μάλα ποιητικῆσ μισγαγκείασ ὑποδοχήν; πάνυ μὲν οὖν. μεθεῖνται· καὶ πάλιν ἐπὶ τὴν τῶν ἡδονῶν πηγὴν ἰτέον. ὡσ γὰρ διενοήθημεν αὐτὰσ μειγνύναι, τὰ τῶν ἀληθῶν μόρια πρῶτον, οὐκ ἐξεγένεθ’ ἡμῖν, ἀλλὰ διὰ τὸ πᾶσαν ἀγαπᾶν ἐπιστήμην εἰσ ταὐτὸν μεθεῖμεν ἁθρόασ καὶ πρόσθεν τῶν ἡδονῶν. ἀληθέστατα λέγεισ. ὡρ́α δὴ βουλεύεσθαι νῷν καὶ περὶ τῶν ἡδονῶν, πότερα καὶ ταύτασ πάσασ ἁθρόασ ἀφετέον ἢ καὶ τούτων πρώτασ μεθετέον ἡμῖν ὅσαι ἀληθεῖσ.

πολύ τι διαφέρει πρόσ γε ἀσφάλειαν πρώτασ τὰσ ἀληθεῖσ ἀφεῖναι. μεθείσθων δή. τί δὲ μετὰ ταῦτα; ἆρ’ οὐκ εἰ μέν τινεσ ἀναγκαῖαι, καθάπερ ἐκεῖ, συμμεικτέον καὶ ταύτασ; τί δ’ οὔ; τάσ γε ἀναγκαίασ δήπουθεν. εἰ δέ γε καί, καθάπερ τὰσ τέχνασ πάσασ ἀβλαβέσ τε καὶ ὠφέλιμον ἦν ἐπίστασθαι διὰ βίου, καὶ νῦν δὴ ταὐτὰ λέγομεν περὶ τῶν ἡδονῶν, εἴπερ πάσασ ἡδονὰσ ἥδεσθαι διὰ βίου συμφέρον τε ἡμῖν ἐστι καὶ ἀβλαβὲσ ἅπασι, πάσασ συγκρατέον.

πῶσ οὖν δὴ περὶ αὐτῶν τούτων λέγωμεν; καὶ πῶσ ποιῶμεν; οὐχ ἡμᾶσ, ὦ Πρώταρχε, διερωτᾶν χρή, τὰσ ἡδονὰσ δὲ αὐτὰσ καὶ τὰσ φρονήσεισ διαπυνθανομένουσ τὸ τοιόνδε ἀλλήλων πέρι. τὸ ποῖον;

"ὦ φίλαι, εἴτε ἡδονὰσ ὑμᾶσ χρὴ προσαγορεύειν εἴτε ἄλλῳ ὁτῳοῦν ὀνόματι, μῶν οὐκ ἂν δέξαισθε οἰκεῖν μετὰ φρονήσεωσ πάσησ ἢ χωρὶσ τοῦ φρονεῖν; οἶμαι μὲν πρὸσ ταῦτα τόδ’ αὐτὰσ ἀναγκαιότατον εἶναι λέγειν. τὸ ποῖον; ὅτι καθάπερ ἔμπροσθεν ἐρρήθη, "τὸ μόνον καὶ ἔρημον εἰλικρινὲσ εἶναί τι γένοσ οὔτε πάνυ τι δυνατὸν οὔτ’ ὠφέλιμον· πάντων γε μὴν ἡγούμεθα γενῶν ἄριστον ἓν ἀνθ’ ἑνὸσ συνοικεῖν ἡμῖν τὸ τοῦ γιγνώσκειν τἆλλά τε πάντα καὶ αὖ τὴν αὐτὴν ἡμῶν τελέωσ εἰσ δύναμιν ἑκάστην.

" "καὶ καλῶσ γε εἰρήκατε τὰ νῦν," φήσομεν. ὀρθῶσ. πάλιν τοίνυν μετὰ τοῦτο τὴν φρόνησιν καὶ τὸν νοῦν ἀνερωτητέον· "ἆρ’ ἡδονῶν τι προσδεῖσθε ἐν τῇ συγκράσει; φαῖμεν ἂν αὖ τὸν νοῦν τε καὶ τὴν φρόνησιν ἀνερωτῶντεσ. "ποίων," φαῖεν ἂν ἴσωσ, "ἡδονῶν; εἰκόσ. ὁ δέ γ’ ἡμέτεροσ λόγοσ μετὰ τοῦτ’ ἐστὶν ὅδε.

"πρὸσ ταῖσ ἀληθέσιν ἐκείναισ ἡδοναῖσ," φήσομεν, "ἆρ’ ἔτι προσδεῖσθ’ ὑμῖν τὰσ μεγίστασ ἡδονὰσ συνοίκουσ εἶναι καὶ τὰσ σφοδροτάτασ; "καὶ πῶσ, ὦ Σώκρατεσ," ἴσωσ φαῖεν ἄν, "αἵ γ’ ἐμποδίσματά τε μυρία ἡμῖν ἔχουσι, τὰσ ψυχὰσ ἐν αἷσ οἰκοῦμεν ταράττουσαι διὰ μανίασ ἡδονάσ, καὶ γίγνεσθαί τε ἡμᾶσ τὴν ἀρχὴν οὐκ ἐῶσι, τά τε γιγνόμενα ἡμῶν τέκνα ὡσ τὸ πολύ, δι’ ἀμέλειαν λήθην ἐμποιοῦσαι, παντάπασι διαφθείρουσιν; ἀλλ’ ἅσ τε ἡδονὰσ ἀληθεῖσ καὶ καθαρὰσ ἃσ εἶπεσ, σχεδὸν οἰκείασ ἡμῖν νόμιζε, καὶ πρὸσ ταύταισ τὰσ μεθ’ ὑγιείασ καὶ τοῦ σωφρονεῖν, καὶ δὴ καὶ συμπάσησ ἀρετῆσ ὁπόσαι καθάπερ θεοῦ ὀπαδοὶ γιγνόμεναι αὐτῇ συνακολουθοῦσι πάντῃ, ταύτασ μείγνυ·

τὰσ δ’ ἀεὶ μετ’ ἀφροσύνησ καὶ τῆσ ἄλλησ κακίασ ἑπομένασ πολλή που ἀλογία τῷ νῷ μειγνύναι τὸν βουλόμενον ὅτι καλλίστην ἰδόντα καὶ ἀστασιαστοτάτην μεῖξιν καὶ κρᾶσιν, ἐν ταύτῃ μαθεῖν πειρᾶσθαι τί ποτε ἔν τ’ ἀνθρώπῳ καὶ τῷ παντὶ πέφυκεν ἀγαθὸν καὶ τίνα ἰδέαν αὐτὴν εἶναί ποτε μαντευτέον. " ἆρ’ οὐκ ἐμφρόνωσ ταῦτα καὶ ἐχόντωσ ἑαυτὸν τὸν νοῦν φήσομεν ὑπέρ τε αὑτοῦ καὶ μνήμησ καὶ δόξησ ὀρθῆσ ἀποκρίνασθαι τὰ νῦν ῥηθέντα;

παντάπασι μὲν οὖν. ἀλλὰ μὴν καὶ τόδε γε ἀναγκαῖον, καὶ οὐκ ἄλλωσ ἄν ποτε γένοιτο οὐδ’ ἂν ἕν. τὸ ποῖον;

ὡῖ μὴ μείξομεν ἀλήθειαν, οὐκ ἄν ποτε τοῦτο ἀληθῶσ γίγνοιτο οὐδ’ ἂν γενόμενον εἰή. πῶσ γὰρ ἄν; οὐδαμῶσ. ἀλλ’ εἴ τινοσ ἔτι προσδεῖ τῇ συγκράσει ταύτῃ, λέγετε σὺ καὶ Φίληβοσ. ἐμοὶ μὲν γὰρ καθαπερεὶ κόσμοσ τισ ἀσώματοσ ἄρξων καλῶσ ἐμψύχου σώματοσ ὁ νῦν λόγοσ ἀπειργάσθαι φαίνεται. καὶ ἐμοὶ τοίνυν, ὦ Σώκρατεσ, οὕτω λέγε δεδόχθαι. ἆρ’ οὖν ἐπὶ μὲν τοῖσ τοῦ ἀγαθοῦ νῦν ἤδη προθύροισ καὶ τῆσ οἰκήσεωσ ἐφεστάναι τῆσ τοῦ τοιούτου λέγοντεσ ἴσωσ ὀρθῶσ ἄν τινα τρόπον φαῖμεν;

ἐμοὶ γοῦν δοκεῖ. τί δῆτα ἐν τῇ συμμείξει τιμιώτατον ἅμα καὶ μάλιστ’ αἴτιον εἶναι δόξειεν ἂν ἡμῖν τοῦ πᾶσιν γεγονέναι προσφιλῆ τὴν τοιαύτην διάθεσιν; τοῦτο γὰρ ἰδόντεσ μετὰ τοῦτ’ ἐπισκεψόμεθα εἴθ’ ἡδονῇ εἴτε τῷ νῷ προσφυέστερον καὶ οἰκειότερον ἐν τῷ παντὶ συνέστηκεν. ὀρθῶσ·

τοῦτο γὰρ εἰσ τὴν κρίσιν ἡμῖν ἐστι συμφορώτατον. καὶ μὴν καὶ συμπάσησ γε μείξεωσ οὐ χαλεπὸν ἰδεῖν τὴν αἰτίαν, δι’ ἣν ἢ παντὸσ ἀξία γίγνεται ἡτισοῦν ἢ τὸ παράπαν οὐδενόσ. πῶσ λέγεισ; οὐδείσ που τοῦτο ἀνθρώπων ἀγνοεῖ. τὸ ποῖον; ὅτι μέτρου καὶ τῆσ συμμέτρου φύσεωσ μὴ τυχοῦσα ἡτισοῦν καὶ ὁπωσοῦν σύγκρασισ πᾶσα ἐξ ἀνάγκησ ἀπόλλυσι τά τε κεραννύμενα καὶ πρώτην αὑτήν· οὐδὲ γὰρ κρᾶσισ ἀλλά τισ ἄκρατοσ συμπεφορημένη ἀληθῶσ ἡ τοιαύτη γίγνεται ἑκάστοτε ὄντωσ τοῖσ κεκτημένοισ συμφορά. ἀληθέστατα. νῦν δὴ καταπέφευγεν ἡμῖν ἡ τοῦ ἀγαθοῦ δύναμισ εἰσ τὴν τοῦ καλοῦ φύσιν·

μετριότησ γὰρ καὶ συμμετρία κάλλοσ δήπου καὶ ἀρετὴ πανταχοῦ συμβαίνει γίγνεσθαι. πάνυ μὲν οὖν. καὶ μὴν ἀλήθειάν γε ἔφαμεν αὐτοῖσ ἐν τῇ κράσει μεμεῖχθαι. πάνυ γε. οὐκοῦν εἰ μὴ μιᾷ δυνάμεθα ἰδέᾳ τὸ ἀγαθὸν θηρεῦσαι, σὺν τρισὶ λαβόντεσ, κάλλει καὶ συμμετρίᾳ καὶ ἀληθείᾳ, λέγωμεν ὡσ τοῦτο οἱο͂ν ἓν ὀρθότατ’ ἂν αἰτιασαίμεθ’ ἂν τῶν ἐν τῇ συμμείξει, καὶ διὰ τοῦτο ὡσ ἀγαθὸν ὂν τοιαύτην αὐτὴν γεγονέναι.

ὀρθότατα μὲν οὖν. ἤδη τοίνυν, ὦ Πρώταρχε, ἱκανὸσ ἡμῖν γένοιτ’ ἂν ὁστισοῦν κριτὴσ ἡδονῆσ τε πέρι καὶ φρονήσεωσ, ὁπότερον αὐτοῖν τοῦ ἀρίστου συγγενέστερόν τε καὶ τιμιώτερον ἐν ἀνθρώποισ τέ ἐστι καὶ θεοῖσ. δῆλον μέν, ὅμωσ δ’ οὖν τῷ λόγῳ ἐπεξελθεῖν βέλτιον. καθ’ ἓν ἕκαστον τοίνυν τῶν τριῶν πρὸσ τὴν ἡδονὴν καὶ τὸν νοῦν κρίνωμεν·

δεῖ γὰρ ἰδεῖν ποτέρῳ <ὡσ> μᾶλλον συγγενὲσ ἕκαστον αὐτῶν ἀπονεμοῦμεν. κάλλουσ καὶ ἀληθείασ καὶ μετριότητοσ πέρι λέγεισ; ναί. πρῶτον δέ γε ἀληθείασ λαβοῦ, ὦ Πρώταρχε· καὶ λαβόμενοσ βλέψασ εἰσ τρία, νοῦν καὶ ἀλήθειαν καὶ ἡδονήν, πολὺν ἐπισχὼν χρόνον ἀπόκριναι σαυτῷ πότερον ἡδονὴ συγγενέστερον ἢ νοῦσ ἀληθείᾳ.

τί δὲ χρόνου δεῖ; πολὺ γὰρ οἶμαι διαφέρετον. ἡδονὴ μὲν γὰρ ἁπάντων ἀλαζονίστατον, ὡσ δὲ λόγοσ, καὶ ἐν ταῖσ ἡδοναῖσ ταῖσ περὶ τἀφροδίσια, αἳ δὴ μέγισται δοκοῦσιν εἶναι, καὶ τὸ ἐπιορκεῖν συγγνώμην εἴληφε παρὰ θεῶν, ὡσ καθάπερ παίδων τῶν ἡδονῶν νοῦν οὐδὲ τὸν ὀλίγιστον κεκτημένων· νοῦσ δὲ ἤτοι ταὐτὸν καὶ ἀλήθειά ἐστιν ἢ πάντων ὁμοιότατόν τε καὶ ἀληθέστατον.

οὐκοῦν τὸ μετὰ τοῦτο τὴν μετριότητα ὡσαύτωσ σκέψαι, πότερον ἡδονὴ φρονήσεωσ ἢ φρόνησισ ἡδονῆσ πλείω κέκτηται; εὔσκεπτόν γε καὶ ταύτην σκέψιν προβέβληκασ· οἶμαι γὰρ ἡδονῆσ μὲν καὶ περιχαρείασ οὐδὲν τῶν ὄντων πεφυκὸσ ἀμετρώτερον εὑρεῖν ἄν τινα, νοῦ δὲ καὶ ἐπιστήμησ ἐμμετρώτερον οὐδ’ ἂν ἕν ποτε. καλῶσ εἴρηκασ.

ὅμωσ δ’ ἔτι λέγε τὸ τρίτον. νοῦσ ἡμῖν κάλλουσ μετείληφε πλεῖον ἢ τὸ τῆσ ἡδονῆσ γένοσ, ὥστε εἶναι καλλίω νοῦν ἡδονῆσ, ἢ τοὐναντίον; ἀλλ’ οὖν φρόνησιν μὲν καὶ νοῦν, ὦ Σώκρατεσ, οὐδεὶσ πώποτε οὔθ’ ὕπαρ οὔτ’ ὄναρ αἰσχρὸν οὔτε εἶδεν οὔτε ἐπενόησεν οὐδαμῇ οὐδαμῶσ οὔτε γιγνόμενον οὔτε ὄντα οὔτε ἐσόμενον. ὀρθῶσ. ἡδονὰσ δέ γέ που, καὶ ταῦτα σχεδὸν τὰσ μεγίστασ, ὅταν ἴδωμεν ἡδόμενον ὁντινοῦν, ἢ τὸ γελοῖον ἐπ’ αὐταῖσ ἢ τὸ πάντων αἴσχιστον ἑπόμενον ὁρῶντεσ αὐτοί τε αἰσχυνόμεθα καὶ ἀφανίζοντεσ κρύπτομεν ὅτι μάλιστα, νυκτὶ πάντα τὰ τοιαῦτα διδόντεσ, ὡσ φῶσ οὐ δέον ὁρᾶν αὐτά. πάντῃ δὴ φήσεισ, ὦ Πρώταρχε, ὑπό τε ἀγγέλων πέμπων καὶ παροῦσι φράζων, ὡσ ἡδονὴ κτῆμα οὐκ ἔστι πρῶτον οὐδ’ αὖ δεύτερον, ἀλλὰ πρῶτον μέν πῃ περὶ μέτρον καὶ τὸ μέτριον καὶ καίριον καὶ πάντα ὁπόσα χρὴ τοιαῦτα νομίζειν, τὴν ἀίδιον ᾑρῆσθαι. φαίνεται γοῦν ἐκ τῶν νῦν λεγομένων.

δεύτερον μὴν περὶ τὸ σύμμετρον καὶ καλὸν καὶ τὸ τέλεον καὶ ἱκανὸν καὶ πάνθ’ ὁπόσα τῆσ γενεᾶσ αὖ ταύτησ ἐστίν.

ἐοίκε γοῦν. τὸ τοίνυν τρίτον, ὡσ ἡ ἐμὴ μαντεία, νοῦν καὶ φρόνησιν τιθεὶσ οὐκ ἂν μέγα τι τῆσ ἀληθείασ παρεξέλθοισ. ἴσωσ. ἆρ’ οὖν οὐ τέταρτα, ἃ τῆσ ψυχῆσ αὐτῆσ ἔθεμεν, ἐπιστήμασ τε καὶ τέχνασ καὶ δόξασ ὀρθὰσ λεχθείσασ, ταῦτ’ εἶναι τὰ πρὸσ τοῖσ τρισὶ τέταρτα, εἴπερ τοῦ ἀγαθοῦ γέ ἐστι μᾶλλον ἢ τῆσ ἡδονῆσ συγγενῆ; τάχ’ ἄν.

πέμπτασ τοίνυν, ἃσ ἡδονὰσ ἔθεμεν ἀλύπουσ ὁρισάμενοι, καθαρὰσ ἐπονομάσαντεσ τῆσ ψυχῆσ αὐτῆσ, ἐπιστήμαισ, τὰσ δὲ αἰσθήσεσιν ἑπομένασ; ἴσωσ. "ἕκτῃ δ’ ἐν γενεᾷ," φησὶν Ὀρφεύσ, "καταπαύσατε κόσμον ἀοιδῆσ· ἀτὰρ κινδυνεύει καὶ ὁ ἡμέτεροσ λόγοσ ἐν ἕκτῃ καταπεπαυμένοσ εἶναι κρίσει. τὸ δὴ μετὰ ταῦθ’ ἡμῖν οὐδὲν λοιπὸν πλὴν ὥσπερ κεφαλὴν ἀποδοῦναι τοῖσ εἰρημένοισ. οὐκοῦν χρή.

ἴθι δή, τὸ τρίτον τῷ σωτῆρι τὸν αὐτὸν διαμαρτυράμενοι λόγον ἐπεξέλθωμεν. ποῖον δή; Φίληβοσ τἀγαθὸν ἐτίθετο ἡμῖν ἡδονὴν εἶναι πᾶσαν καὶ παντελῆ. τὸ τρίτον, ὦ Σώκρατεσ, ὡσ ἐοίκασ, ἔλεγεσ ἀρτίωσ τὸν ἐξ ἀρχῆσ ἐπαναλαβεῖν δεῖν λόγον. ναί, τὸ δέ γε μετὰ τοῦτο ἀκούωμεν.

ἐγὼ γὰρ δὴ κατιδὼν ἅπερ νυνδὴ διελήλυθα, καὶ δυσχεράνασ τὸν Φιλήβου λόγον οὐ μόνον ἀλλὰ καὶ ἄλλων πολλάκισ μυρίων, εἶπον ὡσ ἡδονῆσ γε νοῦσ εἰή μακρῷ βέλτιόν τε καὶ ἄμεινον τῷ τῶν ἀνθρώπων βίῳ. ἦν ταῦτα. ὑποπτεύων δέ γε καὶ ἄλλα εἶναι πολλὰ εἶπον ὡσ εἰ φανείη τι τούτοιν ἀμφοῖν βέλτιον, ὑπὲρ τῶν δευτερείων νῷ πρὸσ ἡδονὴν συνδιαμαχοίμην, ἡδονὴ δὲ καὶ δευτερείων στερήσοιτο. εἶπεσ γὰρ οὖν.

καὶ μετὰ ταῦτά γε πάντων ἱκανώτατα τούτοιν οὐδέτερον ἱκανὸν ἐφάνη. ἀληθέστατα. οὐκοῦν παντάπασιν ἐν τούτῳ τῷ λόγῳ καὶ νοῦσ ἀπήλλακτο καὶ ἡδονὴ μή τοι τἀγαθόν γε αὐτὸ μηδ’ ἕτερον αὐτοῖν εἶναι, στερομένοιν αὐταρκείασ καὶ τῆσ τοῦ ἱκανοῦ καὶ τελέου δυνάμεωσ; ὀρθότατα. φανέντοσ δέ γε ἄλλου τρίτου κρείττονοσ τούτοιν ἑκατέρου, μυρίῳ γ’ αὖ νοῦσ ἡδονῆσ οἰκειότερον καὶ προσφυέστερον πέφανται νῦν τῇ τοῦ νικῶντοσ ἰδέᾳ. πῶσ γὰρ οὔ; οὐκοῦν πέμπτον κατὰ τὴν κρίσιν, ἣν νῦν ὁ λόγοσ ἀπεφήνατο, γίγνοιτ’ ἂν ἡ τῆσ ἡδονῆσ δύναμισ. ἐοίκεν. πρῶτον δέ γε οὐδ’ ἂν οἱ πάντεσ βόεσ τε καὶ ἵπποι καὶ τἆλλα σύμπαντα θηρία φῶσι τῷ τὸ χαίρειν διώκειν·

οἷσ πιστεύοντεσ, ὥσπερ μάντεισ ὄρνισιν, οἱ πολλοὶ κρίνουσι τὰσ ἡδονὰσ εἰσ τὸ ζῆν ἡμῖν εὖ κρατίστασ εἶναι, καὶ τοὺσ θηρίων ἔρωτασ οἰόνται κυρίουσ εἶναι μάρτυρασ μᾶλλον ἢ τοὺσ τῶν ἐν μούσῃ φιλοσόφῳ μεμαντευμένων ἑκάστοτε λόγων. ἀληθέστατα, ὦ Σώκρατεσ, εἰρῆσθαί σοι νῦν ἤδη φαμὲν ἅπαντεσ. οὐκοῦν καὶ ἀφίετέ με; σμικρὸν ἔτι τὸ λοιπόν, ὦ Σώκρατεσ· οὐ γὰρ δήπου σύ γε ἀπερεῖσ πρότεροσ ἡμῶν, ὑπομνήσω δέ σε τὰ λειπόμενα.

상위

Plato (플라톤)

목록

SEARCH

MENU NAVIGATION