Dio, Chrysostom, Orationes, ΕΥΒΟΙΚΟΣ ἢ ΚΥΝΗΓΟΣ.

(디오, 크리소토모스, 연설, ΕΥΒΟΙΚΟΣ ἢ ΚΥΝΗΓΟΣ.)

τόδε μὴν αὐτὸσ ἰδών, οὐ παρ’ ἑτέρων ἀκούσασ, διηγήσομαι. ἴσωσ γὰρ οὐ μόνον πρεσβυτικὸν πολυλογία καὶ τὸ μηδένα διωθεῖσθαι ῥᾳδίωσ τῶν ἐμπιπτόντων λόγων, πρὸσ δὲ τῷ πρεσβυτικῷ τυχὸν ἂν εἰή καὶ ἀλητικόν. αἴτιον δέ, ὅτι πολλὰ τυχὸν ἀμφότεροι πεπόνθασιν, ὧν οὐκ ἀηδῶσ μέμνηνται. ἐρῶ δ’ οὖν οἱοίσ ἀνδράσι καὶ ὅντινα βίον ζῶσι συνέβαλον ἐν μέσῃ σχεδόν τι τῇ Ἑλλάδι. ἐτύγχανον μὲν ἀπὸ Χίου περαιούμενοσ μετά τινων ἁλιέων ἔξω τῆσ θερινῆσ ὡρ́ασ ἐν μικρῷ παντελῶσ ἀκατίῳ.

χειμῶνοσ δὲ γενομένου χαλεπῶσ καὶ μόλισ διεσώθημεν πρὸσ τὰ κοῖλα τῆσ Εὐβοίασ· τὸ μὲν δὴ ἀκάτιον εἰσ τραχύν τινα αἰγιαλὸν ὑπὸ τοῖσ κρημνοῖσ ἐκβαλόντεσ διέφθειραν, αὐτοὶ δὲ ἀπεχώρησαν πρόσ τινασ πορφυρεῖσὑφορμοῦντασ ἐπὶ τῇ πλησίον χηλῇ, κἀκείνοισ συνεργάζεσθαι διενοοῦντο αὐτοῦ μένοντεσ. καταλειφθεὶσ δὴ μόνοσ, οὐκ ἔχων εἰσ τίνα πόλιν σωθήσομαι, παρὰ τὴν θάλατταν ἄλλωσ ἐπλανώμην, εἴ πού τινασ ἢ παραπλέοντασ ἢ ὁρμοῦντασ ἴδοιμι.

προεληλυθὼσ δὲ συχνὸν ἀνθρώπων μὲν οὐδένα ἑώρων· ἐπιτυγχάνω δὲ ἐλάφῳνεωστὶ κατὰ τοῦ κρημνοῦ πεπτωκότι παρ’ αὐτὴν τὴν ῥαχίαν, ὑπὸ τῶν κυμάτων παιομένῳ, φυσῶντι ἔτι. καὶ μετ’ ὀλίγον ἔδοξα ὑλακῆσ ἀκοῦσαι κυνῶν ἄνωθεν μόλισ πωσ διὰ τὸν ἦχον τὸν ἀπὸ τῆσ θαλάττησ. προελθὼν δὲ καὶ προβὰσ πάνυ χαλεπῶσ πρόσ τι ὑψηλὸν τούσ τε κύνασ ὁρῶ ἠπορημένουσ καὶ διαθέοντασ, ὑφ’ ὧνεἴκαζον ἀποβιασθὲν τὸ ζῷον ἁλέσθαι κατὰ τοῦ κρημνοῦ, καὶ μετ’ ὀλίγον ἄνδρα, κυνηγέτην ἀπὸ τῆσ ὄψεωσ καὶ τῆσ στολῆσ, τὰ γένεια ὑγιῆ κομῶντα οὐ φαύλωσ οὐδὲ ἀγεννῶσ ἐξόπισθεν, οἱούσ ἐπὶ Ἴλιον Ὅμηρόσ φησιν ἐλθεῖν Εὐβοέασ, σκώπτων, ἐμοὶ δοκεῖν, καὶ καταγελῶν, ὅτι τῶν ἄλλων Ἀχαιῶν καλῶσ ἐχόντων οἱ δὲ ἐξ ἡμίσουσ ἐκόμων.

καὶ ὃσ ἀνηρώτα με, Ἀλλ’ ἦ, ὦ ξεῖνε, τῇδέ που φεύγοντα ἔλαφον κατενόησασ;

κἀγὼ πρὸσ αὐτόν, Ἐκεῖνοσ, ἔφην, ἐν τῷ κλύδωνι ἤδη· καὶ ἀγαγὼν ἔδειξα. ἑλκύσασ οὖν αὐτὸν ἐκ τῆσ θαλάττησ τό τε δέρμα ἐξέδειρε μαχαίρᾳ, κἀμοῦ ξυλλαμβάνοντοσ ὅσον οἱο͂́σ τε ἦν, καὶ τῶν σκελῶν ἀποτεμὼν τὰ ὀπίσθια ἐκόμιζεν ἅμα τῷ δέρματι. παρεκάλει δὲ κἀμὲ συνακολουθεῖν καὶ συνεστιᾶσθαι τῶν κρεῶν· εἶναι δὲ οὐ μακρὰν τὴν οἴκησιν. ἔπειτα ἑώθεν παρ’ ἡμῖν, ἔφη, κοιμηθεὶσ ἥξεισ ἐπὶ τὴν θάλατταν, ὡσ τά γε νῦν οὐκ ἔστι πλόϊμα.

καὶ μὴ τοῦτο, εἶπε, φοβηθῇσ. βουλοίμην δ’ ἂν ἔγωγε καὶ μετὰ πέντε ἡμέρασ λῆξαι τὸν ἄνεμον· ἀλλ’ οὐ ῥᾴδιον, εἶπεν,ὅταν οὕτωσ πιεσθῇ τὰ ἄκρα τῆσ Εὐβοίασ ὑπὸ τῶν νεφῶν ὥσ γε νῦν κατειλημμένα ὁρᾷσ. καὶ ἅμα ἠρώτα με ὁπόθεν δὴ καὶ ὅπωσ ἐκεῖ κατηνέχθην, καὶ εἰ μὴ διεφθάρη τὸ πλοῖον. μικρὸν ἦν παντελῶσ, ἔφην, ἁλιέων τινῶν περαιουμένων, κἀγὼ μόνοσ ξυνέπλεον ὑπὸ σπουδῆσ τινοσ.

διεφθάρη δ’ ὅμωσ ἐπὶ τὴν γῆν ἐκπεσόν. οὔκουν ῥᾴδιον, ἔφη, ἄλλωσ·

ὁρ́α γὰρ ὡσ ἄγρια καὶ σκληρὰ τῆσ νήσου τὰ πρὸσ τὸ πέλαγοσ. ταῦτ’, εἶπεν, ἐστὶ τὰ κοῖλα τῆσ Εὐβοίασ λεγόμενα, ὅπου κατενεχθεῖσα ναῦσ οὐκ ἂν ἔτι σωθείη· σπανίωσ δὲ σῴζονται καὶ τῶν ἀνθρώπων τινέσ, εἰ μὴ ἄρα, ὥσπερ ὑμεῖσ, ἐλαφροὶ παντελῶσ πλέοντεσ. ἀλλ’ ἴθι καὶ μηδὲν δείσῃσ. νῦν μὲν ἐκ τῆσ κακοπαθείασ ἀνακτήσῃ σαυτόν· εἰσ αὔριον δέ, ὅ τι ἂν ᾖ δυνατόν, ἐπιμελησόμεθα ὅπωσ σωθῇσ, ἐπειδή σε ἔγνωμεν ἅπαξ. δοκεῖσ δέ μοι τῶν ἀστικῶν εἶναί τισ, οὐ ναύτησ οὐδ’ ἐργάτησ, ἀλλὰ πολλήν τινα ἀσθένειαν τοῦ σώματοσ ἀσθενεῖν ἐοίκασ ἀπὸ τῆσ ἰσχνότητοσ.

ἐγὼ δὲ ἄσμενοσ ἠκολούθουν· οὐ γὰρ ἐπιβουλευθῆναί ποτε ἔδεισα, οὐδὲν ἔχων ἢ φαῦλον ἱμάτιον. καὶ πολλάκισ μὲν δὴ καὶ ἄλλοτε ἐπειράθην ἐν τοῖσ τοιούτοισ καιροῖσ, ἅτε ἐν ἄλῃ συνεχεῖ, ἀτὰρ οὖν δὴ καὶ τότε ὡσ ἔστι πενία χρῆμα τῷ ὄντι ἱερὸν καὶ ἄσυλον, καὶ οὐδεὶσ ἀδικεῖ, πολύ γε ἧττον ἢ τοὺσ τὰ κηρύκεια ἔχοντασ·

ὡσ δὴ καὶ τότε θαρρῶν εἱπόμην.

ἦν δὲ σχεδόν τι περὶ τετταράκοντα στάδια πρὸσ τὸ χωρίον. ὡσ οὖν ἐβαδίζομεν, διηγεῖτό μοι κατὰ τὴν ὁδὸν τὰ αὑτοῦ πράγματα καὶ τὸν βίον ὃν ἔζη μετὰ γυναικὸσ αὐτοῦ καὶ παίδων. ἡμεῖσ γάρ, ἔφη, δύο ἐσμέν, ὦ ξένε, τὸν αὐτὸν οἰκοῦντεσ τόπον. ἔχομεν δὲ γυναῖκασ ἀλλήλων ἀδελφὰσ καὶ παῖδασ ἐξ αὐτῶν υἱοὺσ καὶ θυγατέρασ. ζῶμεν δὲ ἀπὸ θήρασ ὡσ τὸ πολύ, μικρόν τι τῆσ γῆσ ἐπεργαζόμενοι.

ἀνδρὸσ μακαρίου τῶν ἐνθένδε τινὸσ ἐκ τῆσ νήσου, πολλὰσ μὲν ἀγέλασ καὶ ἵππων καὶ βοῶν κεκτημένου, πολλὰσ δὲ ποίμνασ, πολλοὺσ δὲ καὶ καλοὺσ ἀγρούσ, πολλὰ δὲ ἄλλα χρήματα, ξύμπαντα δὲ ταῦτα τὰ ὄρη.

οὗ δὴ ἀποθανόντοσ καὶ τῆσ οὐσίασ δημευθείσησ·

φασὶ δὲ καὶ αὐτὸν ἀπολέσθαι διὰ τὰ χρήματα ὑπὸ τοῦ βασιλέωσ· τὴν μὲν ἀγέλην εὐθὺσ ἀπήλασαν, ὥστε κατακόψαι, πρὸσ δὲ τῇ ἀγέλῃ καὶ τὰ ἡμέτερα ἄττα βοίδια, καὶ τὸν μισθὸν οὐδεὶσ ἀποδέδωκε. τότε μὲν δὴ ἐξ ἀνάγκησ αὐτοῦ κατεμείναμεν, οὗπερ ἐτύχομεν τὰσ βοῦσ ἔχοντεσ καί τινασ σκηνὰσ πεποιημένοι καὶ αὐλὴν διὰ ξύλων οὐ μεγάλην οὐδὲ ἰσχυράν, μόσχων ἕνεκεν, ὡσ ἂν οἶμαι πρὸσ αὐτό που τὸ θέροσ.

τοῦ μὲν γὰρ χειμῶνοσ ἐν τοῖσ πεδίοισἐνέμομεν, νομὴν ἱκανὴν ἔχοντεσ καὶ πολὺν χιλὸν ἀποκείμενον· τοῦ δὲ θέρουσ ἀπηλαύνομεν εἰσ τὰ ὄρη. μάλιστα δ’ ἐν τούτῳ τῷ τόπῳ σταθμὸν ἐποιοῦντο· τό τε γὰρ χωρίον ἀπόρρυτον ἑκατέρωθεν, φάραγξ βαθεῖα καὶ σύσκιοσ, καὶ διὰ μέσου ποταμὸσ οὐ τραχύσ, ἀλλ’ ὡσ ῥᾷστοσ ἐμβῆναι καὶ βουσὶ καὶ μόσχοισ, τὸ δὲ ὕδωρ πολὺκαὶ καθαρόν, ἅτε τῆσ πηγῆσ ἐγγὺσ ἀναδιδούσησ, καὶ πνεῦμα τοῦ θέρουσ ἀεὶ διαπνέον διὰ τῆσ φάραγγοσ·

οἵ τε περικείμενοι δρυμοὶ μαλακοὶ καὶ κατάρρυτοι, ἥκιστα μὲν οἶστρον τρέφοντεσ, ἥκιστα δὲ ἄλλην τινὰ βλάβην βουσί. πολλοὶ δὲ καὶ πάγκαλοι λειμῶνεσ ὑπὸ ὑψηλοῖσ τε καὶ ἀραιοῖσ δένδρεσιν ἀνειμένοι, καὶ πάντα μεστὰβοτάνησ εὐθαλοῦσ δι’ ὅλου τοῦ θέρουσ, ὥστε μὴ πολὺν πλανᾶσθαι τόπον.

ὧν δὴ ἕνεκα συνήθωσ ἐκεῖ καθίστασαν τὴν ἀγέλην· καὶ τότε ἔμειναν ἐν ταῖσ σκηναῖσ, μέχρι ἂν εὑρ́ωσι μισθόν τινα ἢ ἔργον, καὶ διετράφησαν ἀπὸ χωρίου μικροῦ παντελῶσ, ὃ ἔτυχον εἰργασμένοι πλησίον τοῦ σταθμοῦ. τοῦτό τε ἐπήρκεσεν αὐτοῖσ ἱκανῶσ,ἅτε κόπρου πολλῆσ ἐνούσησ. καὶ σχολὴν ἄγοντεσ ἀπὸ τῶν βοῶν πρὸσ θήραν ἐτράπησαν, τὸ μὲν αὐτοί, τὸ δὲ καὶ μετὰ κυνῶν.

δύο γὰρ τῶν ἑπομένων ταῖσ βουσίν, ὡσ δὴ μακρὰν ἦσαν οὐχ ὁρῶντεσ τοὺσ νομεῖσ, ὑπέστρεψαν ἐπὶ τὸν τόπον καταλιπόντεσ τὴν ἀγέλην. οὗτοι τὸ μὲν πρῶτον συνηκολούθουν αὐτοῖσ, ὥσπερ ἐπ’ ἄλλο τι· καὶ τοὺσ μὲν λύκουσ ὁπότε ἴδοιεν, ἐδίωκον μέχρι τινόσ, συῶν δὲ ἢ ἐλάφων οὐδὲν αὐτοῖσ ἔμελεν.

εἰ δέ ποτε ἴδοιεν τῶν ἀνθρώπων τινα ὀψὲ καὶ πρῴ, συνιστάμενοι ὑλάκτουν τε καὶ ἤμυνον, ὥσπερ ἂν εἰ πρὸσ ἄνθρωπον ἐμάχοντο.

γευόμενοι δὲ τοῦ αἵματοσ καὶ συῶν καὶ ἐλάφων καὶ τῶν κρεῶν πολλάκισ ἐσθίοντεσ, ὀψὲ μεταμανθάνοντεσ κρέασιν ἀντὶ μάζησ ἥδεσθαι, τῶν μὲν ἐμπιμπλάμενοι, εἴ ποτε ἁλοίη τι , ὁπότε δὲ μή, πεινῶντεσ, μᾶλλον ἤδη τῷ τοιούτῳ προσεῖχον, καὶ τὸ φαινόμενον ἐδίωκον πᾶν ὁμοίωσ, καὶ ὀσμῆσ ἁμῃγέπῃ καὶ ἴχνουσ ᾐσθάνοντο, καὶ ἀπέβησαν ἀντὶ βουκόλων τοιοῦτοί τινεσ ὀψιμαθεῖσ καὶ βραδύτεροι θηρευταί. χειμῶνοσ δὲ ἐπελθόντοσ ἔργον μὲν οὐδὲν ἦν πεφηνὸσ αὐτοῖσ, οὔτε εἰσ ἄστυ καταβᾶσιν οὔτε εἰσ κώμην τινά·

φραξάμενοι δὲ τὰσ σκηνὰσ ἐπιμελέστερον καὶ τὴν αὐλὴν πυκνοτέραν ποιήσαντεσ, οὕτωσ διεγένοντο, καὶ τὸ χωρίον ἐκεῖνο πᾶν εἰργάσαντο, καὶ τῆσ θήρασ ἡ χειμερινὴ ῥᾴων ἐγίγνετο. τὰ γὰρ ἴχνη φανερώτερα, ὡσ ἂν ἐν ὑγρῷ τῷ ἐδάφει σημαινόμενα·

ἡ δὲ χιὼν καὶ πάνυ τηλαυγῆ παρέχει, ὥστε οὐδὲν δεῖ ζητοῦντα πράγματα ἔχειν, ὥσπερ ὁδοῦ φερούσησ ἐπ’ αὐτά, καὶ τὰ θηρία μᾶλλόν τι ὑπομένει ὀκνοῦντα· ἔστι δ’ ἔτι καὶ λαγὼσ καὶ δορκάδασ ἐν ταῖσ εὐναῖσ καταλαμβάνειν. οὕτωσ δὴ τὸ ἀπ’ ἐκείνου διέμειναν, οὐδὲν ἔτι προσδεηθέντεσ ἄλλου βίου.

καὶ ἡμῖν συνέζευξαν γυναῖκασ τοῖσ ἀλλήλων υἱέσιν ἑκάτεροσ τὴν αὑτοῦ θυγατέρα. τεθνήκασι δὲ ἀμφότεροι πέρυσι σχεδόν, τὰ μὲν ἔτη πολλὰ λέγοντεσ ἃ βεβιώκεσαν, ἰσχυροὶ δὲ ἔτι καὶ γενναῖοι τὰ σώματα. τῶν δὲ μητέρων ἡ ἐμὴ περίεστιν. ὁ μὲν οὖν ἕτεροσ ἡμῶν οὐδεπώποτε εἰσ πόλιν κατέβη, πεντήκοντα ἔτη γεγονώσ·

ἐγὼ δὲ δὶσ μόνον, ἅπαξ μὲν ἔτι παῖσ μετὰ τοῦ πατρόσ, ὁπηνίκα τὴν ἀγέλην εἴχομεν. ὕστερον δὲ ἧκέ τισ ἀργύριον αἰτῶν, ὥσπερ ἔχοντάσ τι, κελεύων ἀκολουθεῖν εἰσ τὴν πόλιν. ἡμῖν δὲ ἀργύριον μὲν οὐκ ἦν, ἀλλ’ ἀπωμοσάμην μὴ ἔχειν·

εἰ δὲ μή, δεδωκέναι ἄν. ἐξενίσαμεν δὲ αὐτὸν ὡσ ἠδυνάμεθα κάλλιστα καὶ δύο ἐλάφεια δέρματα ἐδώκαμεν· κἀγὼ ἠκολούθησα εἰσ τὴν πόλιν.

ἔφη γὰρ ἀνάγκην εἶναι τὸν ἕτερον ἐλθεῖν καὶ διδάξαι περὶ τούτων. εἶδον οὖν, οἱᾶ καὶ πρότερον, οἰκίασ πολλὰσ καὶ μεγάλασ καὶ τεῖχοσ ἔξωθεν καρτερὸν καὶ οἰκήματά τινα ὑψηλὰ καὶ τετράγωνα ἐν τῷ τείχει, καὶ πλοῖα πολλὰ ὁρμοῦντα ὥσπερ ἐν λίμνῃ κατὰ πολλὴν ἡσυχίαν. τοῦτο δὲ ἐνθάδε οὐκ ἔστιν οὐδαμοῦ, ὅπου κατηνέχθησ·

καὶ διὰ τοῦτο αἱ νῆεσ ἀπόλλυνται. ταῦτα οὖν ἑώρων καὶ πολὺν ὄχλον ἐν ταὐτῷ συνειργμένον καὶ θόρυβον ἀμήχανον καὶ κραυγήν· ὥστε ἐμοὶ ἐδόκουν πάντεσμάχεσθαι ἀλλήλοισ. ἄγει οὖν με πρόσ τινασ ἄρχοντασ, καὶ εἶπε γελῶν, Οὗτόσ ἐστιν ἐφ’ ὅν με ἐπέμψατε. ἔχει δὲ οὐδὲν εἰ μή γε τὴν κόμην καὶ σκηνὴν μάλα ἰσχυρᾶν ξύλων. οἱ δὲ ἄρχοντεσ εἰσ τὸ θέατρον ἐβάδιζον, κἀγὼ σὺν αὐτοῖσ.

τὸ δὲ θέατρόν ἐστιν ὥσπερ φάραγξ κοῖλον, πλὴν οὐ μακρὸν ἑκατέρωθεν, ἀλλὰ στρογγύλον ἐξἡμίσουσ, οὐκ αὐτόματον, ἀλλ’ ᾠκοδομημένον λίθοισ. ἴσωσ δέ μου καταγελᾷσ, ὅτι σοι διηγοῦμαι σαφῶσ εἰδότι ταῦτα. πρᾶτον μὲν οὖν πολύν τινα χρόνον ἄλλα τινὰ ἔπραττεν ὁ ὄχλοσ, καὶ ἐβόων ποτὲ μὲν πρᾴωσ καὶ ἱλαροὶ πάντεσ, ἐπαινοῦντέσ τινασ, ποτὲ δὲ σφόδρα καὶ ὀργίλωσ. ἦν δὲ τοῦτο χαλεπὸν τὸ τῆσ ὀργῆσ αὐτᾶν·

καὶ τοὺσ ἀνθρώπουσ εὐθὺσ ἐξέπληττον οἷσ ἀνέκραγον ὥστε οἱ μὲν αἰτῶν περιτρέχοντεσ ἐδέοντο, οἱ δὲ τὰ ἱμάτια ἐρρίπτουν ὑπὸ τοῦ φόβου. ἐγὼ δὲ καὶ αὐτὸσ ἅπαξ ὀλίγου κατέπεσον ὑπὸ τῆσ κραυγῆσ, ὥσπερ κλύδωνοσ ἐξαίφνησ ἢ βροντῆσ ἐπιρραγείσησ. ἄλλοι δέ τινεσ ἄνθρωποι παριόντεσ, οἱ δ’ ἐκ μέσων ἀνιστάμενοι, διελέγοντο πρὸσ τὸ πλῆθοσ, οἱ μὲν ὀλίγα ῥήματα, οἱ δὲ πολλοὺσ λόγουσ.

καὶ τᾶν μὲν ἤκουον πολύν τινα χρόνον, τοῖσ δὲ ἐχαλέπαινον εὐθὺσ φθεγξαμένοισ καὶ οὐδὲ γρύζειν ἐπέτρεπον.

ἐπεὶ δὲ καθέστασάν ποτε καὶ ἡσυχία ἐγένετο, παρήγαγον κἀμέ. καὶ εἶπέ τισ, Οὗτόσ ἐστιν, ὦ ἄνδρεσ, τῶν καρπουμένων τὴν δημοσίαν γῆν πολλὰ ἔτηοὐ μόνον αὐτόσ, ἀλλὰ καὶ ὁ πατὴρ αὐτοῦ πρότερον, καὶ κατανέμουσι τὰ ἡμέτερα ὄρη καὶ γεωργοῦσι καὶ θηρεύουσι καὶ οἰκίασ ἐνῳκοδομήκασι καὶ ἀμπέλουσ ἐμπεφυτεύκασι πολλὰσ καὶ ἄλλα πολλὰ ἔχουσιν ἀγαθά, οὔτε τιμὴν καταβαλόντεσ οὐδενὶ τῆσ γῆσ οὔτε δωρεὰν παρὰ τοῦ δήμου λαβόντεσ.

ὑπὲρ τίνοσ γὰρ ἂν καὶ ἔλαβον;

ἔχοντεσ δὲ τὰ ἡμέτερα καὶ πλουτοῦντεσ οὔτε λειτουργίαν πώποτε ἐλειτούργησαν οὐδεμίαν οὔτε μοῖράν τινα ὑποτελοῦσι τᾶν γιγνομένων, ἀλλ’ ἀτελεῖσ καὶ ἀλειτούργητοι διατελοῦσιν, ὥσπερ εὐεργέται τῆσ πόλεωσ. οἶμαι δέ, ἔφη, μηδὲ ἐληλυθέναι πώποτε αὐτοὺσ ἐνθάδε. κἀγὼ ἀνένευσα.

ὁ δὲ ὄχλοσ ἐγέλασεν, ὡσ εἶδε. καὶ ὁ λέγων ἐκεῖνοσ ὠργίσθη ἐπὶ τῷ γέλωτι καί μοι ἐλοιδορεῖτο. ἔπειτα ἐπιστρέψασ, Εἰ οὖν, ἔφη, δοκεῖ ταῦτα οὕτωσ, οὐκ ἂν φθάνοιμεν ἅπαντεσ τὰ κοινὰ διαρπάσαντεσ, οἱ μὲν τὰ χρήματα τῆσ πόλεωσ, ὥσπερ ἀμέλει καὶ νῦν ποιοῦσί τινεσ, οἱ δὲ τὴν χώραν κατανειμάμενοι μὴ πείσαντεσ ὑμᾶσ, ἐὰν ἐπιτρέψητε τοῖσ θηρίοισ τούτοισ προῖκα ἔχειν πλέον ἢ χίλια πλέθρα γῆσ τῆσ ἀρίστησ, ὅθεν ὑμῖν ἔστι τρεῖσ χοίνικασ Ἀττικὰσ σίτου λαμβάνειν κατ’ ἄνδρα. ἐγὼ δὲ ἀκούσασ ἐγέλασα ὅσον ἐδυνάμην μέγιστον.

τὸ δὲ πλῆθοσ οὐκέτ’ ἐγέλων, ὥσπερ πρότερον, ἀλλ’ ἐθορύβουν. ὁ δὲ ἄνθρωποσ ἐχαλέπαινε, καὶ δεινὸν ἐμβλέψασ εἰσ ἐμὲ εἶπεν, ὁρᾶτε τὴν εἰρωνείαν καὶ τὴν ὕβριν τοῦ καθάρματοσ, ὡσ καταγελᾷ πάνυ θρασέωσ; ὃν ἀπάγειν ὀλίγου δέω καὶ τὸν κοινωνὸν αὐτοῦ ‐ πυνθάνομαι γὰρ δύο εἶναι τοὺσ κορυφαίουσ τῶν κατειληφότων ἅπασαν σχεδὸν τὴν ἐν τοῖσ ὄρεσι χώραν ‐ οἶμαι γὰρ αὐτοὺσ μηδὲ τῶν ναυαγίων ἀπέχεσθαι τῶν ἑκάστοτε ἐκπιπτόντων, ὑπὲρ αὐτὰσ σχεδόν τι τὰσ Καφηρίδασ οἰκοῦντασ. πόθεν γὰρ οὕτωσ πολυτελεῖσ ἀγρούσ, μᾶλλον δὲ ὅλασ κώμασ κατεσκευάσαντο καὶ τοσοῦτον πλῆθοσ βοσκημάτων καὶ ζεύγη καὶ ἀνδράποδα;

καὶ ὑμεῖσ δὲ ἴσωσ ὁρᾶτε αὐτοῦ τὴν ἐξωμίδα ὡσ φαύλη, καὶ τὸ δέρμα, ὃ ἐλήλυθε δεῦρο ἐναψάμενοσ τῆσ ὑμετέρασ ἕνεκεν ἀπάτησ, ὡσ πτωχὸσ δῆλον ὅτι καὶ οὐδὲν ἔχων.

ἐγὼ μὲν γάρ, ἔφη, βλέπων αὐτὸν μικροῦ δέδοικα, ὥσπερ οἶμαι τὸν Ναύπλιον ὁρῶν ἀπὸ τοῦ Καφηρέωσ ἥκοντα. καὶ γὰρ οἶμαι πυρσεύειν αὐτὸν ἀπὸ τῶν ἄκρων τοῖσ πλέουσιν, ὅπωσ ἐκπίπτωσιν εἰσ τὰσ πέτρασ. ταῦτα δὲ ἐκείνου λέγοντοσ καὶ πολλὰ πρὸσ τούτοισ, ὁ μὲν ὄχλοσ ἠγριοῦτο·

ἐγὼ δὲ ἠπόρουν καὶ ἐδεδοίκειν μή τί με ἐργάσωνται κακόν. παρελθὼν δὲ ἄλλοσ τισ, ὡσ ἐφαίνετο, ἐπιεικὴσ ἄνθρωποσ ἀπό τε τῶν λόγων οὓσ εἶπε καὶ ἀπὸ τοῦ σχήματοσ πρῶτον μὲν ἠξίου σιωπῆσαι τὸ πλῆθοσ· καὶ ἐσιώπησαν· ἔπειτα εἶπε τῇ φωνῇ πρᾴωσ ὅτι οὐδὲν ἀδικοῦσιν οἱ τὴν ἀργὸν τῆσ χώρασ ἐργαζόμενοι καὶ κατασκευάζοντεσ, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπαίνου δικαίωσ ἂν τυγχάνοιεν· καὶ δεῖ μὴ τοῖσ οἰκοδομοῦσι καὶ φυτεύουσι τὴν δημοσίαν γῆν χαλεπῶσ ἔχειν,ἀλλὰ τοῖσ καταφθείρουσιν.

ἐπεὶ καὶ νῦν, ἔφη, ὦ ἄνδρεσ, σχεδόν τι τὰ δύο μέρη τῆσ χώρασ ἡμῶν ἔρημά ἐστι δι’ ἀμέλειάν τε καὶ ὀλιγανθρωπίαν. κἀγὼ πολλὰ κέκτημαι πλέθρα, ὥσπερ οἶμαι καὶ ἄλλοσ τισ, οὐ μόνον ἐν τοῖσ ὄρεσιν, ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖσ πεδινοῖσ, ἃ εἴ τισ ἐθέλοι γεωργεῖν, οὐ μόνον ἂν προῖκα δοίην, ἀλλὰ καὶ ἀργύριον ἡδέωσ προστελέσαιμι. δῆλον γὰρ ὡσ ἐμοὶ πλέονοσ ἀξία γίγνεται, καὶ ἅμα ἡδὺ ὁρ́αμα χώρα οἰκουμένη καὶ ἐνεργόσ·

ἡ δ’ ἔρημοσ οὐ μόνον ἀνωφελὲσ κτῆμα τοῖσ ἔχουσιν, ἀλλὰ καὶ σφόδρα ἐλεεινόν τε καὶ δυστυχίαν τινὰ κατηγοροῦν τῶν δεσποτῶν. ἔχοντασ πλείω, τοὺσ δὲ πένητασ, ὅσην ἂν ἕκαστοσ ᾖ δυνατόσ, ἵνα ὑμῖν ἥ τε χώρα ἐνεργὸσ ᾖ καὶ τῶν πολιτῶν οἱ θέλοντεσ δύο τῶν μεγίστων ἀπηλλαγμένοι κακῶν, ἀργίασ καὶ πενίασ.

ἐπὶ δέκα μὲν οὖν ἔτη προῖκα ἐχόντων·

μετὰ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον ταξάμενοι μοῖρανὀλίγην παρεχέτωσαν ἀπὸ τῶν καρπῶν, ἀπὸ δὲ τῶν βοσκημάτων μηδέν. ἐὰν δέ τισ ξένοσ γεωργῇ, πέντε ἔτη καὶ οὗτοι μηδὲν ὑποτελούντων, ὕστερον δὲ διπλάσιον ἢ οἱ πολῖται. ὃσ δὲ ἂν ἐξεργάσηται τῶν ξένων διακόσια πλέθρα, πολίτην αὐτὸν εἶναι, ἵνα ὡσ πλεῖστοι ὦσιν οἱ προθυμούμενοι. ἐπεὶ νῦν γε καὶ τὰ πρὸ τῶνπυλῶν ἄγρια παντελῶσ ἐστι καὶ αἰσχρὰ δεινῶσ, ὥσπερ ἐν ἐρημίᾳ τῇ βαθυτάτῃ, οὐχ ὡσ προάστιον πόλεωσ·

τὰ δέ γε ἐντὸσ τείχουσ σπείρεται τὰ πλεῖστα καὶ κατανέμεται. οὐκοῦν ἄξιον, ἔφη, θαυμάσαι τῶν ῥητόρων, ὅτι τοὺσ μὲν ἐπὶ τῷ Καφηρεῖ φιλεργοῦντασ ἐν τοῖσ ἐσχάτοισ τῆσ Εὐβοίασ συκοφαντοῦσι, τοὺσ δὲ τὸ γυμνάσιονγεωργοῦντασ καὶ τὴν ἀγορὰν κατανέμοντασ οὐδὲν οἰόνται ποιεῖν δεινόν. βλέπετε γὰρ αὐτοὶ δήπουθεν ὅτι τὸ γυμνάσιον ὑμῖν ἄρουραν πεποιήκασιν, ὥστε τὸν Ἡρακλέα καὶ ἄλλουσ ἀνδριάντασ συχνοὺσ ὑπὸ τοῦ θέρουσ ἀποκεκρύφθαι, τοὺσ μὲν ἡρώων, τοὺσ δὲ θεῶν· καὶ ὅτι καθ’ ἡμέραν τὰ τοῦ ῥήτοροσ τούτου πρόβατα ἑώθεν εἰσ τὴν ἀγορὰν ἐμβάλλει καὶ κατανέμεται τὰ περὶ τὸ βουλευτήριον καὶ τὰ ἀρχεῖα·

ὥστε τοὺσ πρῶτον ἐπιδημήσαντασ ξένουσ τοὺσ μὲν καταγελᾶν τῆσ πόλεωσ, τοὺσ δὲ οἰκτίρειν αὐτήν. πάλιν οὖν ταῦτα ἀκούσαντεσ ὠργίζοντο πρὸσ ἐκεῖνον καὶ ἐθορύβουν. καὶ τοιαῦτα ποιῶν τοὺσ ταλαιπώρουσ ἰδιώτασ οἰέται δεῖν ἀπαγαγεῖν, ἵνα δῆλον ὅτι μηδεὶσ ἐργάζηται τὸ λοιπόν, ἀλλ’ οἱ μὲν ἔξω λῃστεύωσιν, οἱ δ’ ἐν τῇ πόλει λωποδυτῶσιν.

ἐμοὶ δέ, ἔφη, δοκεῖ τούτουσ ἐᾶν ἐφ’ οἷσ αὐτοὶ πεποιήκασιν, ὑποτελοῦντασ τὸ λοιπὸν ὅσον μέτριον, περὶ δὲ τῶν ἔμπροσθεν προσόδων συγγνῶναι αὐτοῖσ, ὅτι ἔρημον καὶ ἀχρεῖον γεωργήσοντεσ τὴν γῆν κατελάβοντο. ἐὰν δὲ τιμὴν θέλωσι καταβαλεῖν τοῦ χωρίου, ἀποδόσθαι αὐτοῖσ ἐλάττονοσ ἢ ἄλλοισ.

εἰπόντοσ δὲ αὐτοῦ τοιαῦτα, πάλιν ὁ ἐξ ἀρχῆσ ἐκεῖνοσ ἀντέλεγεν, καὶ ἐλοιδοροῦντο ἐπὶ πολύ.

τέλοσ δὲ καὶ ἐμὲ ἐκέλευον εἰπεῖν ὅ, τι βούλομαι. καὶ τί με, ἔφην, δεῖ λέγειν; πρὸσ τὰ εἰρημένα, εἶπέ τισ τῶν καθημένων. οὐκοῦν λέγω, ἔφην, ὅτι οὐθὲν ἀληθέσ ἐστιν ὧν εἴρηκεν. ἐγὼ μὲν, ὦ ἄνδρεσ, ἐνύπνια ᾤμην, ἔφην, ὁρᾶν, ἀγροὺσ καὶ κώμασ καὶ τοιαῦτα φλυαροῦντοσ.

ἡμεῖσ δὲ οὔτε κώμην ἔχομεν οὔτε ἵππουσ οὔτε ὄνουσ οὔτε βοῦσ. εἴθε γὰρ ἦν ἔχειν ἡμᾶσ ὅσα οὗτοσ ἔλεγεν ἀγαθά, ἵνα καὶ ὑμῖν ἐδώκαμεν καὶ αὐτοὶ τῶν μακαρίων ἦμεν. καὶ τὰ νῦν δὲ ὄντα ἡμῖν ἱκανά ἐστιν, ἐξ ὧν εἴ τι βούλεσθε λάβετε· κἂν πάντα ἐθέλητε, ἡμεῖσ ἕτερα κτησόμεθα. ἐπὶ τούτῳ δὲ τῷ λόγῳ ἐπῄνεσαν. εἶτα ἐπηρώτα με ὁ ἄρχων τί δυνησόμεθα δοῦναι τῷ δήμῳ;

κἀγώ, Τέσσαρα, ἔφην, ἐλάφεια δέρματα πάνυ καλά. οἱ δὲ πολλοὶ αὐτῶν ἐγέλασαν. ὁ δὲ ἄρχων ἠγανάκτησε πρόσ με. τὰ γὰρ ἄρκεια, ἔφην, σκληρά ἐστιν καὶ τὰ τράγεια οὐκ ἄξια τούτων, ἄλλα δὲ παλαιά, τὰ δὲ μικρὰ αὐτῶν· εἰ δὲ βούλεσθε, κἀκεῖνα λάβετε. πάλιν οὖν ἠγανάκτει καὶ ἔφη με ἄγροικον εἶναι παντελῶσ. κἀγώ, Πάλιν, εἶπον, αὖ καὶ σὺ ἀγροὺσ λέγεισ;

οὐκ ἀκούεισ ὅτι ἀγροὺσ οὐκ ἔχομεν; ὁ δὲ ἠρώτα με εἰ τάλαντον ἑκάτεροσ Ἀττικὸν δοῦναι θέλοιμεν. ἐγὼ δὲ εἶπον, Οὐχ ἵσταμεν τὰ κρέα ἡμεῖσ· ἃ δ’ ἂν ᾖ, δίδομεν. ἔστι δὲ ὀλίγα ἐν ἁλσί, τἄλλα δ’ ἐντῷ καπνῷ ξηρά, οὐ πολὺ ἐκείνων χείρω, σκελίδεσ ὑῶν καὶ ἐλάφειοι καὶ ἄλλα γενναῖα κρέα. ἐνταῦθα δὴ ἐθορύβουν καὶ ψεύδεσθαί με ἔφασαν.

ὁ δὲ ἠρώτα με εἰ σῖτον ἔχομεν καὶ πόσον τινά. εἶπον τὸν ὄντα ἀληθῶσ· δύο, ἔφην, μεδίμνουσ πυρῶν καὶ τέτταρασ κριθῶν καὶ τοσούτουσ κέγχρων, κυάμων δὲ ἡμίεκτον· οὐ γὰρ ἐγένοντο τῆτεσ. τοὺσ μὲν οὖν πυροὺσ καὶ τὰσ κριθάσ, ἔφην, ὑμεῖσ λάβετε, τὰσ δὲ κέγχρουσ ἡμῖν ἄφετε.

εἰ δὲ κέγχρων δεῖσθε, καὶ ταύτασ λάβετε. οὐδὲ οἶνον ποιεῖτε;

εἰσὶ δὲ γενναῖαι σφόδρα καὶ τοὺσ βότρυσ φέρουσι μεγάλουσ, ὅταν οἱ παριόντεσ ἐπαφῶσιν αὐτούσ. ἄλλοσ τισ ἠρώτησεν. ποιοῦμεν, εἶπον. ἂν οὖν τισ ὑμῶν ἀφίκηται, δώσομεν· ὅπωσ δὲ ἥξει φέρων ἀσκόν τινα· ἡμεῖσ γὰρ οὐκ ἔχομεν. πόσαι γάρ τινέσ εἰσιν ὑμῖν ἄμπελοι; Δύομέν, ἔφην, αἱ πρὸ τῶν θυρῶν, ἔσω δὲ τῆσ αὐλῆσ εἴκοσι· καὶ τοῦ ποταμοῦ πέραν ἃσ ἔναγχοσ ἐφυτεύσαμεν, ἕτεραι τοσαῦται· ἵνα δὲ μὴ πράγματα ἔχητε καθ’ ἕκαστον ἐρωτῶντεσ, ἐρῶ καὶ τἄλλα ἅ ἐστιν ἡμῖν·

αἶγεσ ὀκτὼ θήλειαι, βοῦσκολοβή, μοσχάριον ἐξ αὐτῆσ πάνυ καλόν, δρέπανα τέτταρα, δίκελλαι τέτταρεσ, λόγχαι τρεῖσ, μάχαιραν ἡμῶν ἑκάτεροσ κέκτηται πρὸσ τὰ θηρία. τὰ δὲ κεράμια σκεύη τί ἂν λέγοι τισ; καὶ γυναῖκεσ ἡμῖν εἰσι καὶ τούτων τέκνα. οἰκοῦμεν δὲ ἐν δυσὶ σκηναῖσ καλαῖσ· καὶ τρίτην ἔχομεν, οὗ κεῖται τὸ σιτάριον καὶ τὰ δέρματα. νὴ Δία,εἶπεν ὁ ῥήτωρ, ὅπου καὶ τὸ ἀργύριον ἴσωσ κατορύττετε. οὐκοῦν, ἔφην, ἀνάσκαψον ἐλθών, ὦ μῶρε.

τίσ δὲ κατορύττει ἀργύριον; οὐ γὰρ δὴ φύεταί γε. ἐνταῦθα πάντεσ ἐγέλων, ἐκείνου μοι δοκεῖν καταγελάσαντεσ. ταῦτα ἔστιν ἡμῖν· εἰ οὖν καὶ πάντα θέλετε, ἡμεῖσ ἑκόντεσ ὑμῖν χαριζόμεθα, καὶ οὐδὲν ὑμᾶσ ἀφαιρεῖσθαι δεῖ πρὸσ βίαν ὥσπερ ἀλλοτρίων ἢ πονηρῶν· ἐπεί τοι καὶ πολῖται τῆσ πόλεώσ ἐσμεν, ὡσ ἐγὼ τοῦ πατρὸσ ἤκουον.

καί ποτε ἐκεῖνοσ δεῦρο ἀφικόμενοσ, ἐπιτυχὼν ἀργυρίῳ διδομένῳ, καὶ αὐτὸσ ἔλαβεν ἐν τοῖσ πολίταισ. οὐκοῦν καὶ τρέφομεν ὑμετέρουσ πολίτασ τοὺσ παῖδασ. κἄν ποτε δέησθε, βοηθήσουσιν ὑμῖν πρὸσ λῃστὰσ ἢ πρὸσ πολεμίουσ. νῦν μὲν οὖν εἰρήνη ἐστίν· τοιοῦτοσ, εὔξεσθε τοὺσ πολλοὺσ φανῆναι ὁμοίουσ ἡμῖν.

μὴ γὰρ δὴ τοῦτόν γε τὸν ῥήτορα νομίζετε μαχεῖσθαι τότε περὶ ὑμῶν, εἰ μή γε λοιδορούμενον ὥσπερ τὰσ γυναῖκασ. τῶν μέντοι κρεῶν καὶ τῶν δερμάτων, ὅταν γέ τοί ποτε ἕλωμεν θηρίον, μοῖραν δώσομεν·

μόνον πέμπετε τὸν ληψόμενον. ἐὰν δὲ κελεύσητε καθελεῖν τὰσ σκηνάσ, εἴ τι βλάπτουσι, καθελοῦμεν. ἀλλ’ ὅπωσ δώσετε ἡμῖν ἐνθάδε οἰκίαν· ἢ πῶσ ὑπενεγκεῖν δυνησόμεθα τοῦ χειμῶνοσ; ἔστι δ’ ὑμῖν οἰκήματα πολλὰ ἐντὸσ τοῦ τείχουσ, ἐν οἷσ οὐδεὶσ οἰκεῖ· τούτων ἡμῖν ἓν ἀρκέσει. εἰ δὲ οὐκ ἐνθάδε ζῶμεν οὐδὲ πρὸσ τῇ στενοχωρίᾳ τοσούτων ἀνθρώπων ἐν ταὐτῷ διαγόντων καὶ ἡμεῖσ ἐνοχλοῦμεν, οὐ δήπου διά γε τοῦτο μετοικίζεσθαι ἄξιοί ἐσμεν. ὃ δὲ ἐτόλμησεν εἰπεῖν περὶ τῶν ναυαγίων, πρᾶγμα οὕτωσ ἀνόσιον καὶ πονηρόν·

τοῦτο γὰρ μικροῦ ἐξελαθόμην εἰπεῖν ὃ πάντων πρῶτον ἔδει με εἰρηκέναι· τίσ ἂν πιστεύσειέ ποτε ὑμῶν; πρὸσ γὰρ τῇ ἀσεβείᾳ καὶ ἀδύνατόν ἐστιν ἐκεῖθεν καὶ ὁτιοῦν λαβεῖν, ὅπου καὶ τῶν ξύλων οὐδὲν πλέον ἔστιν ἰδεῖν ἢ τὴν τέφραν· οὕτω πάνυ σμικρὰ ἐκπίπτει, καὶ ἔστιν ἐκείνη μόνη ἡ ἀκτὴ ἁπασῶν ἀπρόσιτοσ. καὶ τοὺσ λάρουσ, οὓσ ἅπαξ εὑρ͂όν ποτε ἐκβεβρασμένουσ, καὶ τούτουσ ἀνέπηξα εἰσ τὴν δρῦν τὴν ἱερὰν τὴν πλησίον τῆσ θαλάττησ.

μὴ γὰρ εἰή ποτέ, ὦ Ζεῦ, λαβεῖν μηδὲ κερδᾶναι κέρδοσ τοιοῦτον ἀπὸ ἀνθρώπων δυστυχίασ. ἀλλὰ ὠφελήθην μὲν οὐδὲν πώποτε, ἠλέησα δὲ πολλάκισ ναυαγοὺσ ἀφικομένουσ, καὶ τῇ σκηνῇ ὑπεδεξάμην, καὶ φαγεῖν ἔδωκα καὶ πιεῖν, καὶ εἴ τι ἄλλο ἐδυνάμην, ἐπεβοήθησα καὶ συνηκολούθησα μέχρι τῶν οἰκουμένων. ἀλλὰ τίσ ἂν ἐκείνων ἐμοὶ νῦν μαρτυρήσειεν;

οὔκουν οὐδὲ τότε ἐποίουν μαρτυρίασ ἕνεκεν ἢ χάριτοσ, ὅσ γε οὐδ’ ὁπόθεν ἦσαν ἠπιστάμην. μὴ γὰρ ὑμῶν γε μηδεὶσ περιπέσοι τοιούτῳ πράγματι. ταῦτα δὲ ἐμοῦ λέγοντοσ ἀνίσταταί τισ ἐκ μέσων· κἀγὼ πρὸσ ἐμαυτὸν ἐνεθυμήθην ὅτι ἄλλοσ τοιοῦτοσ τυχὸν ἐμοῦ καταψευσόμενοσ. ὁ δὲ εἶπεν, Ἄνδρεσ, ἐγὼ πάλαι τοῦτον ἀμφιγνοῶν ἠπίστουν ὅμωσ.

ἐπεὶ δὲ σαφῶσ αὐτὸν ἔγνωκα, δεινόν μοι δοκεῖ, μᾶλλον δὲ ἀσεβέσ, μὴ εἰπεῖν ἃ συνεπίσταμαι μηδ’ ἀποδοῦναι λόγῳ χάριν, ἔργῳ τὰ μέγιστα εὖ παθών.

εἰμὶ δέ, ἔφη, πολίτησ, ὡσ ἴστε, καὶ ὅδε, δείξασ τὸν παρακαθήμενον, καὶ ὃσ ἐπανέστη· ἐτύχομεν δὲ πλέοντεσ ἐν τῇ Σωκλέουσ νηὶ τρίτον ἔτοσ.

καὶ διαφθαρείσησ τῆσνεὼσ περὶ τὸν Καφηρέα παντελῶσ ὀλίγοι τινὲσ ἐσώθημεν ἀπὸ πολλῶν. τοὺσ μὲν οὖν πορφυρεῖσ ἀνέλαβον· εἶχον γὰρ αὐτῶν τινεσ ἀργύριον ἐν φασκωλίοισ. ἡμεῖσ δὲ γυμνοὶ παντελῶσ ἐκπεσόντεσ δἰ ἀτραποῦ τινοσ ἐβαδίζομεν, ἐλπίζοντεσ εὑρήσειν σκέπην τινὰ ποιμένων ἢ βουκόλων, κινδυνεύοντεσ ὑπὸ λιμοῦ τε καὶ δίψουσ διαφθαρῆναι. καὶ μόλισ ποτὲ ἤλθομεν ἐπὶ σκηνάσ τινασ, καὶ στάντεσ ἐβοῶμεν.

προελθὼν δὲ οὗτοσ εἰσάγει τε ἡμᾶσ ἔνδον καὶ ἀνέκαε πῦρ οὐκ ἀθρόον, ἀλλὰ κατ’ ὀλίγον· καὶ τὸν μὲν ἡμῶν αὐτὸσ ἀνέτριβε, τὸν δὲ ἡ γυνὴ στέατι· οὐ γὰρ ἦν αὐτοῖσ ἔλαιον· τέλοσ δὲ ὕδωρ κατέχεον θερμόν, ἑώσ ἀνέλαβον ἀπεψυγμένουσ. ἔπειτα κατακλίναντεσκαὶ περιβαλόντεσ οἷσ εἶχον παρέθηκαν φαγεῖν ἡμῖν ἄρτουσ πυρίνουσ, αὐτοὶ δὲ κέγχρον ἑφθὴν ἤσθιον.

ἔδωκαν δὲ καὶ οἶνον ἡμῖν πιεῖν, ὕδωρ αὐτοὶ πίνοντεσ, καὶ κρέα ἐλάφεια ὀπτῶντεσ ἄφθονα, τὰ δὲ ἕψοντεσ· τῇ δ’ ὑστεραίᾳ βουλομένουσ ἀπιέναι κατέσχον ἐπὶ τρεῖσ ἡμέρασ. ἔπειτα προύπεμψαν εἰσ τὸ πεδίον, καὶἀπιοῦσι κρέασ ἔδωκαν καὶ δέρμα ἑκατέρῳ πάνυ καλόν. ἐμὲ δὲ ὁρῶν ἐκ τῆσ κακοπαθείασ ἔτι πονήρωσ ἔχοντα ἐνέδυσε χιτώνιον, τῆσ θυγατρὸσ ἀφελόμενοσ·

ἐκείνη δὲ ἄλλο τι ῥάκοσ περιεζώσατο. τοῦτο, ἐπειδὴ ἐν τῇ κώμῃ ἐγενόμην, ἀπέδωκα. οὕτωσ ἡμεῖσ γε ὑπὸ τούτου μάλιστα ἐσώθημεν μετὰ τοὺσ θεούσ. ταῦτα δὲ ἐκείνου λέγοντοσ ὁ μὲν δῆμοσ ἤκουεν ἡδέωσ καὶ ἐπῄνουν με, ἐγὼ δὲ ἀναμνησθείσ, χαῖρε, ἔφην, Σωτάδη·

καὶ προσελθὼν ἐφίλουν αὐτὸν καὶ τὸν ἕτερον. ὁ δὲ δῆμοσ ἐγέλα σφόδρα, ὅτι ἐφίλουν αὐτούσ.

τότε ἔγνων ὅτι ἐν ταῖσ πόλεσιν οὐ φιλοῦσιν ἀλλήλουσ. παρελθὼν δὲ ἐκεῖνοσ ὁ ἐπιεικὴσ ὁ τὴν ἀρχὴν ὑπὲρ ἐμοῦ λέγων, Ἐμοί, ἔφη, ὦ ἄνδρεσ, δοκεῖ καλέσαι τοῦτον εἰσ τὸ πρυτανεῖον ἐπὶ ξένια.

οὐ γάρ, εἰ μὲν ἐν πολέμῳ τινὰ ἔσωσε τῶν πολιτῶν ὑπερασπίσασ, πολλῶν ἂν καὶ μεγάλων δωρεῶν ἔτυχε· νυνὶ δὲ δύο σώσασ πολίτασ, τυχὸν δὲ καὶ ἄλλουσ, οἳ οὐ πάρεισιν, οὐκ ἔστιν ἄξιοσ οὐδεμιᾶσ τιμῆσ; ἀντὶ δὲ τοῦ χιτῶνοσ, ὃν ἔδωκε τῷ πολίτῃ κινδυνεύοντι, τὴν θυγατέρα ἀποδύσασ, ἐπιδοῦναι αὐτῷ τὴν πόλιν χιτῶνα καὶ ἱμάτιον, ἵνα καὶ τοῖσ ἄλλοισ προτροπὴ γένηται δικαίοισ εἶναι καὶ ἐπαρκεῖν ἀλληλοισ, ψηφίσασθαι δὲ αὐτοῖσ καρποῦσθαι τὸ χωρίον καὶ αὐτοὺσ καὶ τὰ τέκνα, καὶ μηδένα αὐτοῖσ ἐνοχλεῖν, δοῦναι δὲ αὐτῷ καὶ ἑκατὸν δραχμὰσ εἰσ κατασκευήν·

τὸ δὲ ἀργύριον τοῦτο ὑπὲρ τῆσ πόλεωσ ἐγὼ παρ’ ἐμαυτοῦ δίδωμι. ἐπὶ τούτῳ δὲ ἐπῃνέθη, καὶ τἄλλα ἐγένετο ὡσ εἶπεν.

καὶ ἐκομίσθη παραχρῆμα εἰσ τὸ θέατρον τὰ ἱμάτια καὶ τὸ ἀργύριον. ἐγὼ δὲ οὐκ ἐβουλόμην λαβεῖν, ἀλλ’ εἶπον ὅτι οὐ δύνασαι δειπνεῖν ἐν τῷ δέρματι. οὐκοῦν, εἶπον, τὸ σήμερον ἄδειπνοσ μενῶ. ὅμωσ δὲ ἐνέδυσάν με τὸν χιτῶνα καὶ περιέβαλον τὸ ἱμάτιον. ἐγὼ δὲ ἄνωθεν βαλεῖν ἐβουλόμην τὸ δέρμα, οἱ δὲ οὐκ εἰών.

τὸ δὲ ἀργύριον οὐκ ἐδεξάμην οὐδένα τρόπον, ἀλλ’ ἀπωμοσάμην . εἰ δὲ ζητεῖτε τίσ λάβῃ, τῷ ῥήτορι, ἔφην, δότε, ὅπωσ κατορύξῃ αὐτό· ἐπίσταται γὰρ δῆλον ὅτι. ἀπ’ ἐκείνου δὲ ἡμᾶσ οὐδεὶσ ἠνώχλησε. σχεδὸν οὖν εἰρηκότοσ αὐτοῦ πρὸσ ταῖσ σκηναῖσ ἦμεν.

κἀγὼ γελάσασ εἶπον, Ἀλλ’ ἕν τι ἀπεκρύψω τοὺσ πολίτασ, τὸ κάλλιστον τῶν κτημάτων. τί τοῦτο; εἶπεν. τὸν κῆπον, ἔφην, τοῦτον, πάνυ καλὸν καὶ λάχανα πολλὰ καὶ δένδρα ἔχοντα. οὐκ ἦν, ἔφη, τότε, ἀλλ’ ὕστερον ἐποιήσαμεν. εἰσελθόντεσ οὖν εὐωχούμεθα τὸ λοιπὸν τῆσ ἡμέρασ, ἡμεῖσ μὲν κατακλιθέντεσ ἐπὶ φύλλων τε καὶ δερμάτων ἐπὶ στιβάδοσ ὑψηλῆσ, ἡ δὲ γυνὴ πλησίον παρὰ τὸν ἄνδρα καθημένη.

θυγάτηρ δὲ ὡραία γάμου διηκονεῖτο, καὶ ἐνέχει πιεῖν μέλανα οἶνον ἡδύν. οἱ δὲ παῖδεσ τὰ κρέα παρεσκεύαζον, καὶ αὐτοὶ ἅμα ἐδείπνουν παρατιθέντεσ, ὥστε ἐμὲ εὐδαιμονίζειν τοὺσ ἀνθρώπουσ ἐκείνουσ καὶ οἰέσθαι μακαρίωσ ζῆν πάντων μάλιστα ὧν ἠπιστάμην. καίτοι πλουσίων οἰκίασ τε καὶ τραπέζασ ἠπιστάμην, οὐ μόνον ἰδιωτῶν, ἀλλὰ καὶ σατραπῶν καὶ βασιλέων, οἳ μάλιστα ἐδόκουν μοι τότεἄθλιοι, καὶ πρότερον δοκοῦντεσ, ἔτι μᾶλλον, ὁρῶντι τὴν ἐκεῖ πενίαν τε καὶ ἐλευθερίαν, καὶ ὅτι οὐδὲν ἀπελείποντο οὐδὲ τῆσ περὶ τὸ φαγεῖν τε καὶ πιεῖν ἡδονῆσ, ἀλλὰ καὶ τούτοισ ἐπλεονέκτουν σχεδόν τι.

ἤδη δ’ ἱκανῶσ ἡμῶν ἐχόντων ἦλθε κἀκεῖνοσ ὁ ἕτεροσ.

συνηκολούθειδὲ υἱόσ αὐτῷ, μειράκιον οὐκ ἀγεννέσ, λαγὼν φέρων. εἰσελθὼν δὲ οὗτοσ ἠρυθρίασεν· ἐν ὅσῳ δὲ ὁ πατὴρ αὐτοῦ ἠσπάζετο ἡμᾶσ, αὐτὸσ ἐφίλησε τὴν κόρην καὶ τὸν λαγὼν ἐκείνῃ ἔδωκεν. ἡ μὲν οὖν παῖσ ἐπαύσατο διακονουμένη καὶ παρὰ τὴν μητέρα ἐκαθέζετο, τὸ δὲ μειράκιον ἀντ’ ἐκείνησ διηκονεῖτο. κἀγὼ τὸν ξένονἠρώτησα, Αὕτη, ἔφην, ἐστίν, ἧσ τὸν χιτῶνα ἀποδύσασ τῷ ναυαγῷ ἔδωκασ;

καὶ ὃσ γελάσασ, Οὐκ, ἔφη, ἀλλ’ ἐκείνη, εἶπε, πάλαι πρὸσ ἄνδρα ἐδόθη, καὶ τέκνα ἔχει μεγάλα ἤδη, πρὸσ ἄνδρα πλούσιον εἰσ κώμην. οὐκοῦν, ἔφην, ἐπαρκοῦσιν ὑμῖν ὅ, τι ἂν δέησθε; οὐδέν, εἶπεν ἡ γυνή, δεόμεθα ἡμεῖσ. ἐκεῖνοι δὲ λαμβάνουσι καὶ ὁπηνίκ’ ἄντι θηραθῇ καὶ ὀπώραν καὶ λάχανα· οὐ γὰρ ἔστι κῆποσ παρ’ αὐτοῖσ.

πέρυσι δὲ παρ’ αὐτῶν πυροὺσ ἐλάβομεν, σπέρμα ψιλόν, καὶ ἀπεδώκαμεν αὐτοῖσ εὐθὺσ τῆσ θερείασ. τί οὖν; ἔφην, καὶ ταύτην διανοεῖσθε διδόναι πλουσίῳ, ἵνα ὑμῖν καὶ αὐτὴ πυροὺσ δανείσῃ; ἐνταῦθα μέντοι ἄμφω ἠρυθριασάτην, ἡ κόρη καὶ τὸ μειράκιον. ὁ δὲ πατὴρ αὐτῆσ ἔφη, Πένητα ἄνδρα λήψεται, ὅμοιον ἡμῖν κυνηγέτην·

καὶ μειδιάσασ ἔβλεψεν εἰσ τὸν νεανίσκον. κἀγώ, τί οὖν οὐκ ἤδη δίδοτε; ἢ δεῖ ποθεν αὐτὸν ἐκ κώμησ ἀφικέσθαι;

δοκῶ μέν, εἶπεν, οὐ μακράν ἐστίν· ἀλλ’ ἔνδον ἐνθάδε. καὶ ποιήσομέν γε τοὺσ γάμουσ ἡμέραν ἀγαθὴν ἐπιλεξάμενοι. κἀγώ, Πῶσ, ἔφην,κρίνετε τὴν ἀγαθὴν ἡμέραν; καὶ ὅσ, Ὅταν μὴ μικρὸν ᾖ τὸ σελήνιον· δεῖ δὲ καὶ τὸν ἀέρα εἶναι καθαρόν, αἰθρίαν λαμπράν.

κἀγώ, Τί δέ; τῷ ὄντι κυνηγέτησ ἀγαθόσ ἐστιν; ἔφην. ἔγωγε, εἶπεν ὁ νεανίσκοσ, καὶ ἔλαφον καταπονῶ καὶ σῦν ὑφίσταμαι. ὄψει δὲ αὔριον, ἂν θέλῃσ, ὦ ξένε. καὶ τὸν λαγὼν τοῦτον σύ, ἔφην, ἔλαβεσ; ἐγώ, ἔφη γελάσασ, τῷ λιναρίῳ τῆσ νυκτόσ· ἦν γὰρ αἰθρία πάνυ καλὴ καὶ ἡ σελήνη τηλικαύτη τὸ μέγεθοσ ἡλίκη οὐδεπώποτε ἐγένετο. ἐνταῦθα μέντοι ἐγέλασαν ἀμφότεροι, οὐ μόνον ὁ τῆσ κόρησ πατήρ, ἀλλὰ καὶ ὁ ἐκείνου.

ὁ δὲ ᾐσχύνθη καὶ ἐσιώπησε. λέγει οὖν ὁ τῆσ κόρησ πατήρ, Ἐγὼ μέν, ἔφη, ὦ παῖ, οὐδὲν ὑπερβάλλομαι. ὁ δὲ πατήρ σου περιμένει, ἔστ’ ἂν ἱερεῖον πρίηται πορευθείσ. δεῖ γὰρ θῦσαι τοῖσ θεοῖσ. εἶπεν οὖν ὁ νεώτεροσ ἀδελφὸσ τῆσ κόρησ, Ἀλλὰ ἱερεῖόν γε πάλαι οὗτοσ παρεσκεύακε, καὶ ἔστιν ἔνδον τρεφόμενον ὄπισθεν τῆσ σκηνῆσ γενναῖον. ἠρώτων οὖν αὐτόν, Ἀληθῶσ;

ὁ δὲ ἔφη. καὶ πόθεν σοι; ἔφασαν. ὅτε τὴν ὗν ἐλάβομεν τὴν τὰ τέκνα ἔχουσαν, τὰ μὲν ἄλλα διέδρα· καὶ ἦν, ἔφη, ταχύτερα τοῦ λαγώ· ἑνὸσ δὲ ἐγὼ λίθῳ ἔτυχον καὶ ἁλόντι τὸ δέρμα ἐπέβαλον· τοῦτο ἠλλαξάμην ἐν τῇ κώμῃ, καὶ ἔλαβον ἀντ’ αὐτοῦ χοῖρον, καὶ ἔθρεψα ποιήσασ ὄπισθεν συφεόν. ταῦτα, εἶπεν, ἄρα ἡ μήτηρ σοῦ ἐγέλα, ὁπότε θαυμάζοιμι ἀκούων γρυλιζούσησ τῆσ συόσ, καὶ τὰσ κριθὰσ οὕτωσ ἀνήλισκεσ.

αἱ γὰρ εὐβοΐδεσ, εἶπεν, οὐχ ἱκαναὶ ἦσαν πιᾶναι, ἣ μηδὲ βαλάνουσ ἤθελεν ἐσθίειν. ἀλλὰ εἰ βούλεσθε ἰδεῖν αὐτήν, ἄξω πορευθείσ. οἱ δὲ ἐκέλευον. ἀπῄεσαν οὖν ἐκεῖνόσ τε καὶ οἱ παῖδεσ αὐτόθεν δρόμῳ χαίροντεσ. ἐν δὲ τούτῳ ἡ παρθένοσ ἀναστᾶσα ἐξ ἑτέρασ σκηνῆσ ἐκόμισεν οὐᾶ τετμημένα καὶ μέσπιλα καὶ μῆλα χειμερινὰ καὶ τῆσ γενναίασ σταφυλῆσ βότρυσ σφριγῶντασ, καὶ ἔθηκεν ἐπὶ τὴν τράπεζαν, καταψήσασα φύλλοισ ἀπὸ τῶν κρεῶν, ὑποβαλοῦσα καθαρὰν πτερίδα.

ἧκον δὲ καὶ οἱ παῖδεσ τὴν ὗν ἄγοντεσ μετὰ γέλωτοσ καὶ παιδιᾶσ.

συνηκολούθει δὲ ἡ μήτηρ τοῦ νεανίσκου καὶ ἀδελφοὶ δύο παιδάρια· ἔφερον δὲ ἄρτουσ τε καθαροὺσ καὶ ᾠὰ ἑφθὰ ἐν ξυλίνοισ πίναξι καὶ ἐρεβίνθουσ φρυκτούσ.

ἀσπασαμένη δὲ τὸν ἀδελφὸν ἡ γυνὴ καὶ τὴν ἀδελφιδῆν ἐκαθέζετο παρὰ τὸν αὑτῆσ ἄνδρα, καὶ εἶπεν, ἰδοῦ τὸ ἱερεῖον, ὃ οὗτοσ πάλαι ἔτρεφεν εἰσ τοὺσ γάμουσ, καὶ τἄλλα τὰ παρ’ ἡμῶν ἕτοιμά ἐστι, καὶ ἄλφιτα καὶ ἄλευρα πεποίηται· μόνον ἴσωσ οἰναρίου προσδεησόμεθα· καὶ τοῦτο οὐ χαλεπὸν ἐκ τῆσ κώμησ λαβεῖν. παρειστήκει δὲ αὐτῇ πλησίον ὁ υἱὸσ πρὸσ τὸν κηδεστὴν ἀποβλέπων.

καὶ ὃσ μειδιάσασ εἶπεν, Οὗτοσ,ἔφη, ἐστὶν ὁ ἐπέχων· ἴσωσ γὰρ ἔτι βούλεται πιᾶναι τὴν ὗν. καὶ τὸ μειράκιον, Αὕτη μέν, εἶπεν, ὑπὸ τοῦ λίπουσ διαρραγήσεται. κἀγὼ βουλόμενοσ αὐτῷ βοηθῆσαι, ὁρ́α, ἔφην, μὴ ἑώσ πιαίνεται ἡ ὗσ οὗτοσ ὑμῖν λεπτὸσ γένηται.

ἡ δὲ μήτηρ, Ἀληθῶσ, εἶπεν, ὁ ξενοσ λέγει, ἐπεὶ καὶ νῦν λεπτότεροσ αὑτοῦ γέγονε· καὶ πρῴην ᾐσθόμηντῆσ νυκτὸσ αὐτὸν ἐγρηγορότα καὶ προελθόντα ἔξω τῆσ σκηνῆσ. οἱ κύνεσ, ἔφη, ὑλάκτουν, καὶ ἐξῆλθον ὀψόμενοσ.

οὐ σύ γε, εἶπεν, ἀλλὰ περιεπάτεισ ἀλύων. μὴ οὖν πλείω χρόνον ἐῶμεν ἀνιᾶσθαι αὐτόν. καὶ περιβαλοῦσα ἐφίλησε τὴν μητέρα τῆσ κόρησ. ἡ δὲ πρὸσ τὸν ἄνδρα τὸν ἑαυτῆσ, Ποιῶμεν, εἶπεν, ὡσ θέλουσι. καὶἔδοξε ταῦτα, καὶ εἶπον, Εἰσ τρίτην ποιῶμεν τοὺσ γάμουσ. παρεκάλουν δὲ κἀμὲ προσμεῖναι τὴν ἡμέραν. κἀγὼ προσέμεινα οὐκ ἀηδῶσ, ἐνθυμούμενοσ ἅμα τῶν πλουσίων ὁποῖά ἐστι τά τε ἄλλα καὶ τὰ περὶ τοὺσ γάμουσ, προμνηστριῶν τε πέρι καὶ ἐξετάσεων οὐσιῶν τε καὶ γένουσ, προικῶν τε καὶ ἕδνων καὶ ὑποσχέσεων καὶἀπατῶν, ὁμολογιῶν τε καὶ συγγραφῶν, καὶ τελευταῖον πολλάκισ ἐν αὐτοῖσ τοῖσ γάμοισ λοιδοριῶν καὶ ἀπεχθειῶν.

ἅπαντα δὴ τοῦτον τὸν λόγον διῆλθον οὐκ ἄλλωσ οὐδ’ ὡσ τάχ’ ἂν δόξαιμί τισιν, ἀδολεσχεῖν βουλόμενοσ, ἀλλ’ οὗπερ ἐξ ἀρχῆσ ὑπεθέμην βίου καὶ τῆσ τῶν πενήτων διαγωγῆσ παράδειγμα ἐκτιθείσ,ὃ αὐτὸσ ἠπιστάμην, τῷ βουλομένῳ θεάσασθαι λόγων τε καὶ ἔργων καὶ κοινωνιῶν τῶν πρὸσ ἀλλήλουσ, εἴ τι τῶν πλουσίων ἐλαττοῦνται διὰ τὴν πενίαν πρὸσ τὸ ζῆν εὐσχημόνωσ καὶ κατὰ φύσιν ἢ τῷ παντὶ πλέον ἔχουσιν.

καὶ δῆτα καὶ τὸ τοῦ Εὐριπίδου σκοπῶν, εἰ κατ’ ἀλήθειαν ἀπόρωσ αὐτοῖσ ἔχει τὰ πρὸσ τοὺσ ξένουσ, ὡσμήτε ὑποδέξασθαί ποτε δύνασθαι μήτε ἐπαρκέσαι δεομένῳ τινί, οὐδαμῇ πω τοιοῦτον εὑρίσκω τὸ τῆσ ξενίασ, ἀλλὰ καὶ πῦρ ἐναύοντασ προθυμότερον τῶν πλουσίων καὶ ὁδῶν ἀπροφασίστουσ ἡγεμόνασ·

ἐπεί τοι τὰ τοιαῦτα καὶ αἰσχύνοιντο ἄν· πολλάκισ δὲ καὶ μεταδιδόντασ ὧν ἔχουσιν ἑτοιμότερον· οὐ γὰρ δὴ ναυαγῷ τισ δώσει ἐκείνων οὔτε τὸ τῆσ γυναικὸσ ἁλουργὲσ ἢ τὸ τῆσ θυγατρὸσ οὔτε πολὺ ἧττον τούτου φόρημα, τῶν χλαινῶν τινα ἢ χιτώνων, μυρία ἔχοντεσ, ἀλλ’ οὐδὲ τῶν οἰκετῶν οὐδενὸσ ἱμάτιον. δηλοῖ δὲ καὶ τοῦτο Ὅμηροσ·

τὸν μὲν γὰρ Εὔμαιον πεποίηκε δοῦλον καὶ πένητα ὅμωσ τὸν Ὀδυσσέα καλῶσ ὑποδεχόμενον καὶ τροφῇ καὶ κοίτῃ· τοὺσ δὲ μνηστῆρασ ὑπὸ πλούτου καὶ ὕβρεωσ οὐ πάνυ ῥᾳδίωσ αὐτῷ μεταδιδόντασ οὐδὲ τῶν ἀλλοτρίων, ὥσ που καὶ αὐτὸσ πεποίηται λέγων πρὸσ τὸν Ἀντίνουν, ὀνειδίζων τὴν ἀνελευθερίαν, οὐ σύγ’ ἂν ἐξ οἴκου σῷ ἐπιστάτῃ οὐδ’ ἅλα δοίησ, ὃσ νῦν ἀλλοτρίοισι παρήμενοσ οὔτι μοι ἔτλησ σίτου ἀπάρξασθαι, πολλῶν κατὰ οἶκον ἐόντων. καὶ τούτουσ μὲν ἔστω διὰ τὴν ἄλλην πονηρίαν εἶναι τοιούτουσ·

ἀλλ’ οὐδὲ τὴν Πηνελόπην, καίτοι χρηστὴν οὖσαν καὶ σφόδρα ἡδέωσ διαλεγομένην πρὸσ αὐτὸν καὶ περὶ τοῦ ἀνδρὸσ πεπυσμένην, οὐδὲ ταύτην φησὶν ἱμάτιον αὐτῷ δοῦναι γυμνῷ παρακαθημένῳ, ἀλλ’ ἢ μόνον ἐπαγγέλλεσθαι, ἂν ἄρα φανῇ ἀληθεύων περὶ τοῦ Ὀδυσσέωσ, ὅτι ἐκείνου τοῦ μηνὸσ ἥξοι, καὶ ὕστερον, ἐπειδὴ τὸ τόξον ᾔτει, τῶν μνηστήρων, οὐ δυναμένων ἐντεῖναι, χαλεπαινόντων ἐκείνῳ, ὅτι ἠξίου πρὸσ αὐτοὺσ ἁμιλλᾶσθαι περὶ ἀρετῆσ, ἀξιοῖ δοθῆναι αὐτῷ·

οὐ γὰρ δὴ περὶ τοῦ γάμου γε εἶναι κἀκείνῳ τὸν λόγον, ἀλλ’ ἐὰν τύχῃ ἐπιτείνασ καὶ διαβαλὼν διὰ τῶν πελέκεων, ἐπαγγέλλεται αὐτῷ δώσειν χιτῶνα καὶ ἱμάτιον καὶ ὑποδήματα·

ὡσ δέον αὐτὸν τὸ Εὐρύτου τόξον ἐντεῖναι καὶ τοσούτοισ νεανίσκοισ ἐχθρὸν γενέσθαι, τυχὸν δὲ καὶ ἀπολέσθαι παραχρῆμα ὑπ’ αὐτῶν, εἰ μέλλει τυγχάνειν ἐξωμίδοσ καὶ ὑποδημάτων, ἢ τὸν Ὀδυσσέα, εἴκοσιν ἐτῶν οὐδαμοῦ πεφηνότα, ἥκοντα ἀποδεῖξαι, καὶ ταῦτα ἐν ἡμέραισ ῥηταῖσ·

εἰ δὲ μή, ἐν τοῖσ αὐτοῖσ ἀπιέναι ῥάκεσι παρὰ τῆσ σώφρονοσ καὶ ἀγαθῆσ Ἰκαρίου θυγατρὸσ βασιλίδοσ. σχεδὸν δὲ καὶ ὁ Τηλέμαχοσ τοιαῦτα ἕτερα πρὸσ τὸν συβώτην λέγει περὶ αὐτοῦ, κελεύων αὐτὸν εἰσ τὴν πόλιν πέμπειν τὴν ταχίστην πτωχεύσοντα ἐκεῖ, καὶ μὴ πλείουσ ἡμέρασ τρέφειν ἐν τῷ σταθμῷ·

ὡσ ἔθουσ δὴ ὄντοσ οὕτωσ ἀκριβῶσ καὶ ἀνελευθέρωσ πράττειν τὰ περὶ τοὺσ ξένουσ τοὺσ πένητασ, μόνουσ δὲ τοὺσ πλουσίουσ ὑποδέχεσθαιφιλοφρόνωσ ξενίοισ καὶ δώροισ, παρ’ ὧν δῆλον ὅτι καὶ αὐτοὶ προσεδόκων τῶν ἴσων ἂν τυχεῖν, ὁποῖα σχεδὸν καὶ τὰ τῶν νῦν ἐστι φιλανθρωπίασ τε πέρι καὶ προαιρέσεωσ.

ὥσπερ ἐν τῇ ἄλλῃ ξυμπάσῃ κακίᾳ.

ἔχω γε μὴν εἰπεῖν καὶ περὶ τῶν Φαιάκων καὶ τῆσ ἐκείνων φιλανθρωπίασ, εἴ τῳ δοκοῦσιν οὗτοι οὐκ ἀγεννῶσ οὐδ’ ἀναξίωσ τοῦ πλούτου προσενεχθῆναι τῷ Ὀδυσσεῖ, μεθ’ οἱάσ μάλιστα διανοίασ καὶ δι’ ἃσ αἰτίασ προυτράπησανἀφθόνωσ καὶ μεγαλοπρεπῶσ χαρίζεσθαι. ἀλλὰ γὰρ πολὺ πλείω τῶν ἱκανῶν καὶ τὰ νῦν ὑπὲρ τούτων εἰρημένα.

δῆλόν γε μὴν ὡσ ὁ πλοῦτοσ οὔτε πρὸσ ξένουσ οὔτε ἄλλωσ μέγα τι συμβάλλεται τοῖσ κεκτημένοισ, ἀλλὰ τοὐναντίον γλίσχρουσ καὶ φειδωλοὺσ ὡσ τὸ πολὺ μᾶλλον τῆσ πενίασ ἀποτελεῖν πέφυκεν.

οὐδὲγάρ, εἴ τισ αὖ τῶν πλουσίων, εἷσ που τάχα ἐν μυρίοισ, δαψιλὴσ καὶ μεγαλόφρων τὸν τρόπον εὑρεθείη, τοῦτο ἱκανῶσ δείκνυσι τὸ μὴ οὐχὶ τοὺσ πολλοὺσ χείρουσ περὶ ταῦτα γίγνεσθαι τῶν ἀπορωτέρων. ἀνδρὶ δὲ πένητι μὴ φαύλῳ τὴν φύσιν ἀρκεῖ τὰ παρόντα καὶ τὸ σῶμα μετρίωσ ἀσθενήσαντι, τοιούτου ποτὲ νοσήματοσ ξυμβάντοσοἱᾶ́περ εἰώθε γίγνεσθαι τοῖσ οὐκ ἀργοῖσ ἑκάστοτε ἐμπιμπλαμένοισ, ἀνακτήσασθαι, καὶ ξένοισ ἐλθοῦσι δοῦναι προσφιλῆ ξένια, χωρὶσ ὑποψίασ παρ’ ἑκόντων διδόμενα ἀλύπωσ, οὐκ ἴσωσ ἀργυροῦσ κρατῆρασ ἢ ποικίλουσ πέπλουσ ἢ τέθριππον, τὰ Ἑλένησ καὶ Μενέλεω Τηλεμάχῳ δῶρα.

οὐδὲ γὰρ τοιούτουσ ὑποδέχοιντἀ̓́ν, ὡσ εἰκόσ, ξένουσ, σατράπασ ἢ βασιλέασ, εἰ μή γε πάνυ σώφρονασ καὶ ἀγαθούσ, οἷσ οὐδὲν ἐνδεὲσ μετὰ φιλίασ γιγνόμενον.

ἀκολάστουσ δὲ καὶ τυραννικοὺσ οὔτ’ ἂν οἶμαι δύναιντο θεραπεύειν ἱκανῶσ ξένουσ οὔτ’ ἂν ἴσωσ προσδέοιντο τοιαύτησ ξενίασ. οὐδὲ γὰρ τῷ Μενέλεῳ δήπουθεν ἀπέβη πρὸσ τὸ λῷον, ὅτι ἠδύνατο δέξασθαι τὸν πλουσιώτατον ἐκ τῆσ Ἀσίασ ξένον, ἄλλοσ δὲ οὐδεὶσ ἱκανὸσ ἦν ἐν τῆ Σπάρτῃ τὸν Πριάμου τοῦ βασιλέωσ υἱὸν ὑποδέξασθαι.

τοιγάρτοι ἐρημώσασ αὐτοῦ τὴν οἰκίαν καὶ πρὸσ τοῖσ χρήμασι τὴν γυναῖκα προσλαβών, τὴν δὲ θυγατέρα ὀρφανὴν τῆσ μητρὸσ ἐάσασ, ᾤχετο ἀποπλέων.

καὶ μετὰ ταῦτα ὁ Μενέλαοσ χρόνον μὲν πολὺν ἐφθείρετο πανταχόσε τῆσ Ἑλλάδοσ, ὀδυρόμενοσ τὰσ αὑτοῦ συμφοράσ, δεόμενοσ ἑκάστου τῶν βασιλέων ἐπαμῦναι. ἠναγκάσθη δὲ ἱκετεῦσαι καὶ τὸν ἀδελφόν, ὅπωσ ἐπιδῷ τὴν θυγατέρα σφαγησομένην ἐν Αὐλίδι.

δέκα δὲ ἔτη καθῆστο πολεμῶν ἐν Τροίᾳ, πάλιν ἐκεῖ κολακεύων τοὺσ ἡγεμόνασ τοῦ στρατοῦ καὶ αὐτὸσ καὶ ὁ ἀδελφόσ·

εἰ δὲ μή, ὠργίζοντο καὶ ̣̔ ̣ ̓πείλουν ἑκάστοτε ἀποπλεύσεσθαι· καὶ πολλοὺσ πόνουσ καὶ κινδύνουσ ἀμηχάνουσ ὑπομένων, ὕστερον δὲ ἠλᾶτο καὶ οὐχ οἱο͂́σ τ’ ἦν δίχα μυρίων κακῶν οἴκαδ’ ἀφικέσθαι. ἆρ’ οὖν οὐ σφόδρα ἄξιον ἄγασθαι τοῦ πλούτου κατὰ τὸν ποιητὴν καὶ τῷ ὄντι ζηλωτὸν ὑπολαβεῖν , ὅ φησιν αὐτοῦ μέγιστον εἶναι ἀγαθόν, τὸ δοῦναι ξένοισ, καὶ ἐάν ποτέ τινεσ ἔλθωσι τρυφῶντεσ ἐπὶ τὴν οἰκίαν , μὴ ἀδύνατον γενέσθαι παρασχεῖν κατάλυσιν καὶ προθεῖναι ξένια, οἷσ ἂν ἐκεῖνοι μάλιστα ἥδοιντο;

λέγομεν δὲ ταῦτα μεμνημένοι τῶν ποιητῶν , οὐκ ἄλλωσ ἀντιπαρεξάγοντεσ ἐκείνοισ οὐδὲ τῆσ δόξησ ζηλοτυποῦντεσ, ἣν ἀπὸ τῶν ποιημάτων ἐκτήσαντο ἐπὶ σοφίᾳ·

οὐ τούτων ἕνεκα, φιλοτιμούμενοι ἐξελέγχειν αὐτούσ, ἀλλὰ παρ’ ἐκείνοισ μάλιστα εὑρήσειν ἡγούμενοι τὴν τῶν πολλῶν διάνοιαν, περί τε πλούτου καὶ τῶν ἄλλων, ἃ θαυμάζουσι, καὶ τί μέγιστον οἰόνταί σφισι γενέσθαι ἂν ἀφ’ ἑκάστου τῶν τοιούτων. δῆλον γὰρ ὅτι μὴ συμφωνοῦντοσ αὐτοῖσ τοῦ ποιήματοσ μηδὲ τὴν αὐτὴν γνώμην ἔχοντοσ οὐκ ἂν οὕτω σφόδρα ἐφίλουν οὐδὲ ἐπῄνουν ὡσ σοφούσ τε καὶ ἀγαθοὺσ καὶ τἀληθῆ λέγοντασ.

ἐπεὶ οὖν οὐκ ἔστιν ἕκαστον ἀπολαμβάνοντα ἐλέγχειν τοῦ πλήθουσ, οὐδ’ ἀνερωτᾶν ἅπαντασ ἐν μέρει, τί γὰρ σύ, ὦ ἄνθρωπε, δέδοικασ τὴν πενίαν οὕτωσ πάνυ, τὸν δὲ πλοῦτον ὑπερτιμᾷσ, τί δ’ αὖ σὺ ἐλπίζεισ κερδανεῖν μέγιστον, ἂν τύχῃσ πλουτήσασ ἢ νὴ Δία ἔμποροσ γενόμενοσ ἢ καὶ βασιλεύσασ;

ἁ̓μήχανον γὰρ δὴ τὸ τοιοῦτον καὶ οὐδαμῶσ ἀνυστόν’ οὕτωσ οὖν ἐπὶ τοὺσ προφήτασ αὐτῶν καὶ συνηγόρουσ,τοὺσ ποιητάσ, ἐξ ἀνάγκησ ἴμεν, ὡσ ἐκεῖ φανερὰσ καὶ μέτροισ κατακεκλειμένασ εὑρήσοντεσ τὰσ τῶν πολλῶν δόξασ· καὶ δῆτα οὐ πάνυ μοι δοκοῦμεν ἀποτυγχάνειν.

τοῦτο δὲ σύνηθεσ δήπου καὶ τοῖσ σοφωτέροισ, ὃ νῦν ἡμεῖσ ποιοῦμεν·

ἐπεὶ καὶ αὐτοῖσ τούτοισ τοῖσ ἔπεσιν ἀντείρηκε τῶν πάνυ φιλοσόφων τισ, ὃν οὐδείσ, ἐμοὶδοκεῖν, φαίη ἄν ποτε φιλονικοῦντα τούτοισ τε ἀντειρηκέναι καὶ τοῖσ ὑπὸ Σοφοκλέουσ εἰσ τὸν πλοῦτον εἰρημένοισ, ἐκείνοισ μὲν ἐπ’ ὀλίγον, τοῖσ δὲ τοῦ Σοφοκλέουσ ἐπὶ πλέον, οὐ μήν, ὥσπερ νῦν ἡμεῖσ, διὰ μακρῶν, ἅτε οὐ παραχρῆμα κατὰ πολλὴν ἐξουσίαν διεξιών, ἀλλ’ ἐν βίβλοισ γράφων.

γεωργικοῦ μὲν δὴ πέρι καὶ κυνηγετικοῦ τε καὶ ποιμενικοῦ βίου τάδε πλείω διατριβὴν ἴσωσ παρασχόντα τοῦ μετρίου λελέχθω, προθυμουμένων ἡμῶν ἁμῃγέπῃ δεῖξαι πενίαν ὡσ οὐκ ἄπορον χρῆμα βίου καὶ ζωῆσ πρεπούσησ ἀνδράσιν ἐλευθέροισ αὐτουργεῖν ἐθέλουσιν, ἀλλ’ ἐπὶ κρείττω πολὺ καὶ συμφορώτερα ἔργα καὶ πράξεισἄγον καὶ μᾶλλον κατὰ φύσιν ἢ ἐφ’ οἱᾶ ὁ πλοῦτοσ εἰώθε τοὺσ πολλοὺσ προτρέπειν.

εἰε͂ν δή, περὶ τῶν ἐν ἄστει καὶ κατὰ πόλιν πενήτων σκεπτέον ἂν εἰή τοῦ βίου καὶ τῶν ἐργασιῶν, πῶσ ἂν μάλιστα διάγοντεσ καὶ ποῖ̓ ἄττα μεταχειριζόμενοι δυνήσονται μὴ κακῶσ ζῆν μηδὲ φαυλότερον τῶν δανειζόντων ἐπὶ τόκοισ συχνοῖσ,εὖ μάλ’ ἐπισταμένων τὸν ἡμερῶν τε καὶ μηνῶν ἀριθμόν, καὶ τῶν συνοικίασ τε μεγάλασ καὶ ναῦσ κεκτημένων καὶ ἀνδράποδα πολλά·

μήποτε σπάνια ᾖ τὰ ἐν ταῖσ πόλεσιν ἔργα τοῖσ τοιούτοισ, ἀφορμῆσ τε ἔξωθεν προσδεόμενα, ὅταν οἰκεῖν τε μισθοῦ δἑῃ καὶ τἄλλ’ ἔχειν ὠνουμένουσ, οὐ μόνον ἱμάτια καὶ σκεύη καὶ σῖτον, ἀλλὰ καὶξύλα, τῆσ γε καθ’ ἡμέραν χρείασ ἕνεκα τοῦ πυρόσ, κἂν φρυγάνων δέῃ ποτὲ ἢ φύλλων ἢ ἄλλου ὁτουοῦν τῶν πάνυ φαύλων, δίχα δὲ ὕδατοσ τὰ ἄλλα σύμπαντα ἀναγκάζωνται λαμβάνειν, τιμὴν κατατιθέντεσ, ἅτε πάντων κατακλειομένων καὶ μηδενὸσ ἐν μέσῳ φαινομένου πλήν γε οἶμαι τῶν ἐπὶ πράσει πολλῶν καὶ τιμίων.

τοῦ σώματοσ κεκτημένουσ, ἄλλωσ τε ὅταν μὴ τὸ τυχὸν ἔργον μηδὲ πάνθ’ ὁμοίωσ συμβουλεύωμεν αὐτοῖσ, ὅθεν ἔστι κερδᾶναι·

ὥστε ἴσωσ ἀναγκασθησόμεθα ἐκβαλεῖν ἐκ τῶν πόλεων τῷ λόγῳ τοὺσ κομψοὺσ πένητασ, ἵνα παρέχωμεν τῷ ὄντι καθ’ Ὅμηρον τὰσ πόλεισ εὖ ναιεταώσασ, ὑπὸ μόνων τῶν μακαρίων οἰκουμένασ, ἐντὸσ δὲ τείχουσ οὐδένα ἐάσομεν, ὡσ ἐοίκεν, ἐλεύθερον ἐργάτην.

ἀλλὰ τοὺσ τοιούτουσ ἅπαντασ τί δράσομεν; ἢ διασπείραντεσ ἐν τῇ χώρᾳ κατοικιοῦμεν, καθάπερ Ἀθηναίουσ φασὶ νέμεσθαι καθ’ ὅλην τὴν Ἀττικὴν τὸ παλαιόν, καὶ πάλιν ὕστερον τυραννήσαντοσ Πεισιστράτου; οὔκουν οὐδὲ ἐκείνοισ ἀξύμφοροσ ἡ τοιαύτη δίαιτα ἐγένετο, οὐδὲ ἀγεννεῖσ ἤνεγκε φύσεισ πολιτῶν, ἀλλὰ τῷ παντὶ βελτίουσ καὶ σωφρονεστέρουσ τῶν ἐν ἄστει τρεφομένων ὕστερον ἐκκλησιαστῶν καὶ δικαστῶν καὶ γραμματέων, ἀργῶν ἅμα καὶ βαναύσων.

οὔκουν ὁ κίνδυνοσ μέγασ οὐδὲ χαλεπόσ, εἰ πάντεσ οὗτοι καὶ πάντα τρόπον ἄγροικοι ἔσονται· οἶμαι δ’ ὅμωσ αὐτοὺσ οὐκ ἀπορήσειν οὐδὲ ἐν ἄστει τροφῆσ. ἀλλὰ ἴδωμεν πόσα καὶ ἅττα πράττοντεσ ἐπιεικῶσ ἡμῖν διάξουσιν, ἵνα μὴ πολλάκισ ἀναγκασθῶσιν ἀργοὶ καθήμενοι πρόσ τι τῶν φαύλων τραπῆναι.

αἱ μὲν δὴ σύμπασαι κατὰ πόλιν ἐργασίαι καὶ τέχναι πολλαὶ καὶ παντοδαπαί, σφόδρα τε λυσιτελεῖσ ἔνιαι τοῖσ χρωμένοισ, ἐάν τισ τὸ λυσιτελὲσ σκοπῇ πρὸσ ἀργύριον. ὀνομάσαι δὲ αὐτὰσ πάσασ κατὰ μέροσ οὐ ῥᾴδιον διὰ τὸ πλῆθοσ καὶ τὴν ἀτοπίαν οὐχ ἧττον.

οὐκοῦν ὅδε εἰρήσθω περὶ αὐτῶν ἐν βραχεῖ ψόγοσ τε καὶ ἔπαινοσ. ὅσαι μὲν σώματι βλαβεραὶ πρὸσ ὑγίειαν ἢ πρὸσ ἰσχὺν τὴν ἱκανὴν δι’ ἀργίαν τε καὶ ἑδραιότητα ἢ ψυχῇ ἀσχημοσύνην τε καὶ ἀνελευθερίαν ἐντίκτουσαι ἢ ἄλλωσ ἀχρεῖοι καὶ πρὸσ οὐδὲν ὄφελόσ εἰσιν εὑρημέναι δι’ ἀβελτερίαν τε καὶ τρυφὴν τῶν πόλεων, ἅσ γε τὴν ἀρχὴν μήτε τέχνασ μήτε ἐργασίασ τό γε ὀρθὸν καλεῖν· οὐ γὰρ ἄν ποτε Ἡσίοδοσ σοφὸσ ὢν ἐπῄνεσεν ὁμοίωσ πᾶν ἔργον, εἴ τι τῶν πονηρῶν ἢ τῶν αἰσχρῶν ἠξίου ταύτησ τῆσ προσηγορίασ· οἷσ μὲν ἄν τισ προσῇ τούτων τῶν βλαβῶν καὶ ἡτισοῦν, μηδένα ἅπτεσθαι τῶν ἐλευθέρων τε καὶ ἐπιεικῶν μηδὲἐπίστασθαι μήτε αὐτὸν μήτε παῖδασ τοὺσ αὑτοῦ διδάσκειν, ὡσ οὔτε καθ’ Ἡσίοδον οὔτε καθ’ ἡμᾶσ ἐργάτην ἐσόμενον, ἄν τι μεταχειρίζηται τοιοῦτον, ἀλλὰ ἀργίασ τε ἅμα καὶ αἰσχροκερδείασ ἀνελεύθερον ἕξοντα ὄνειδοσ, βάναυσον καὶ ἀχρεῖον καὶ πονηρὸν ἁπλῶσ ὀνομαζόμενον.

πάντα τὰ τοιαῦτα πράττοντεσ προθύμωσ καὶ φιλοπόνωσ οὔποτ’ ἂν ἐνδεεῖσ ἔργου καὶ βίου γίγνοιντο,οὐδ’ ἂν ἀληθῆ τὴν ἐπίκλησιν παρέχοιεν τοῖσ πλουσίοισ καλεῖν αὐτούσ, ᾗπερ εἰώθασιν, ἀπόρουσ ὀνομάζοντεσ, τοὐναντίον μᾶλλον ἐκείνων ὄντεσ πορισταὶ καὶ μηδενὸσ ἀποροῦντεσ, ὡσ ἔποσ εἰπεῖν, τῶν ἀναγκαίων καὶ χρησίμων.

φέρε οὖν μνησθῶμεν ἀφ’ ἑκατέρου τοῦ γένουσ, εἰ καὶ μὴ πάνυἀκριβῶσ ἕκαστα φράζοντεσ, ἀλλ’ ὡσ τύπῳ γε κατιδεῖν, τὰ ποῖ̓ ἄττα καὶ ὧν ἕνεκα οὐ προσιέμεθα, καὶ ποῖα θαρροῦντασ ἐπιχειρεῖν κελεύομεν, μηδὲν φροντίζοντασ τῶν ἄλλωσ τὰ τοιαῦτα προφερόντων, οἱο͂ν εἰώθασι λοιδορούμενοι προφέρειν πολλάκισ οὐ μόνον τὰσ αὐτῶν ἐργασίασ, αἷσ οὐδὲν ἄτοπον πρόσεστιν, ἀλλὰ καὶ τῶν γονέων,ἄν τινοσ ἔριθοσ ἡ μήτηρ ἢ τρυγήτρια ἐξελθοῦσά ποτε ἢ μισθοῦ τιτθεύσῃ παῖδα τῶν ὀρφανῶν ἢ πλουσίων ἢ ὁ πατὴρ διδάξῃ γράμματα ἢ παιδαγωγήσῃ·

μηδὲν οὖν τοιοῦτον αἰσχυνομένουσ ὁμόσε ἰέναι. οὐ γὰρ ἄλλωσ αὐτὰ ἐροῦσιν, ἂν λέγωσιν, ἢ ὡσ σημεῖα πενίασ, πενίαν αὐτὴν λοιδοροῦντεσ δῆλον ὅτι καὶ προφέροντεσ ὡσ κακὸν δή τι καὶ δυστυχέσ, οὐ τῶν ἔργων οὐδέν.

ἴσωσ καὶ ξυμφορώτερον, οὐδὲ τὸ ὄνειδοσ τοῦ ὀνείδουσ μᾶλλόν τι βαρυντέον τοῦτ’ ἐκείνου.

εἰ γάρ τοι δέοι μὴ ὀνομάζοντασ τὸ πρᾶγμα, ὅ ψέγουσι, τὰ καθ’ ἡμέραν συμβαίνοντα δι’ αὐτὸ βλασφημεῖν προφέροντασ, πολὺ πλείω ἂν ἔχοιεν καὶ τῷ ὄντι αἰσχρὰ διὰ πλοῦτον γιγνόμενα, οὐχ ἥκιστα δὲ τὸ παρὰ τῷ Ἡσιόδῳ κεκριμένον ἐπονείδιστον προφέρειν, τὸ τῆσ ἀργίασ, λέγοντεσ, ὅτι σε, ὦ ἄνθρωπε, οὔτε σκαπτῆρα θεοὶ θέσαν οὔτ’ ἀροτῆρα, καὶ ὅτι ἄλλωσ τὰσ χεῖρασ ἔχεισ κατὰ τοὺσ μνηστῆρασ ἀτρίπτουσ καὶ ἁπαλάσ.

οὐκοῦν τόδε μὲν οἶμαι παντί τῳ δῆλον καὶ πολλάκισ λεγόμενον ἴσωσ ὅτι βαφεῖσ μὲν καὶ μυρεψοὺσ σὺν κουρικῇ γυναικῶν τε καὶ ἀνδρῶν, οὐ πολύ τι διαφερούσαισ τὰ νῦν, καὶ ποικιλτικῇ πάσῃ σχεδὸν οὐκ ἐσθῆτοσ μόνον, ἀλλὰ καὶ τριχῶν καὶ χρωτόσ, ἐγχούσῃ καὶ ψιμυθίῳ καὶ πᾶσι φαρμάκοισ μηχανωμένῃ ὡρ́ασ ψευδεῖσ καὶ νόθα εἴδωλα, ἔτι δὲ ἐν οἰκιῶν ὀροφαῖσ καὶ τοίχοισ καὶ ἐδάφει τὰ μὲν χρώμασι, τὰ δὲ λίθοισ, τὰ δὲ χρυσῷ, τὰ δ’ ἐλέφαντι ποικιλλόντων, τὰ δὲ αὐτῶν τοίχων γλυφαῖσ, τὸ μὲν ἄριστον μή παραδέχεσθαι καθόλου τὰσ πόλεισ, τὸ δὲ ἡμῖν ἐν τῷ παρόντι λόγῳ διορίσαι μηδένα ἂν τοιοῦτον γίγνεσθαι τῶν ἡμετέρων πενήτων, οἷσ πρὸσ τοὺσ πλουσίουσ ἡμεῖσ ἀγωνιζόμεθα ὥσπερ χορῷ τὰ νῦν, οὐχ ὑπὲρ εὐδαιμονίασ προκειμένου τοῦ ἀγῶνοσ·

οὐ γὰρ πενίᾳ τοῦτό γε πρόκειται τὸ ἆθλον οὐδὲ αὖ πλούτῳ, μόνησ δὲ ἀρετῆσ ἐστιν ἐξαίρετον·

ἄλλωσ δὲ ὑπὲρ ἀγωγῆσ τινοσ καὶ μετριότητοσ βίου.

νίκησ ἐν θεάτροισ ἁμιλλωμένουσ, εἰ καί τινεσ τῶν ἐνδόξων πόλεων ἐπὶ τούτοισ ἡμῖν δυσχερῶσ ἕξουσι, Σμύρνα καὶ Χίοσ, καὶ δῆτα σὺν ταύταισ καὶ τὸ Ἄργοσ, ὡσ τὴν Ὁμήρου τε καὶ Ἀγαμέμνονοσ δόξαν οὐκ ἐώντων αὔξεσθαι τὸ γοῦν ἐφ’ ἡμῖν·

τυχὸν δὲ καὶ Ἀθηναῖοι χαλεπανοῦσιν, ἀτιμάζεσθαι νομίζοντεσ τοὺσ σφετέρουσ ποιητὰσ τραγικοὺσ καὶ κωμικούσ, ὅταν τοὺσ ὑπηρέτασ αὐτῶν ἀφαιρώμεθα, μηδὲν ἀγαθὸν φάσκοντεσ ἐπιτηδεύειν.

εἰκὸσ δὲ ἀγανακτεῖν καὶ Θηβαίουσ, ὡσ τῆσ νίκησ αὐτῶν ὑβριζομένησ, ἣν προεκρίθησαν ὑπὸ τῆσ Ἑλλάδοσ νικᾶν ἐπ’ αὐλητικῇ· ταύτην δὲ τὴν νίκην οὕτω σφόδρα ἠγάπησαν, ὥστε ἀναστάτου τῆσ πόλεωσ αὐτοῖσ γενομένησ καὶ ἔτι νῦν σχεδὸν οὔσησ πλὴν μικροῦ μέρουσ, τῆσ Καδμείασ , τῶν μὲν ἄλλων οὐδενὸσ ἐφρόντισαν τῶν ἠφανισμένων ἀπὸ πολλῶν μὲν ἱερῶν, πολλῶν δὲ στηλῶν καὶ ἐπιγραφῶν, τὸν δὲ Ἑρμῆν ἀναζητήσαντεσπάλιν ἀνώρθωσαν, ἐφ’ ᾧ ἦν τὸ ἐπίγραμμα τὸ περὶ τῆσ αὐλητικῆσ, Ἑλλὰσ μὲν Θήβασ νικᾶν προέκρινεν ἐν αὐλοῖσ·

καὶ νῦν ἐπὶ μέσησ τῆσ ἀρχαίασ ἀγορᾶσ ἓν τοῦτο ἄγαλμα ἕστηκεν ἐν τοῖσ ἐρειπίοισ· οὐ δὴ φοβηθέντεσ οὐδένα τούτων οὐδὲ τοὺσ ἐπιτιμήσοντασἡμῖν, ὡσ τὰ σπουδαιότατα παρὰ τοῖσ Ἕλλησι ψέγομεν, ἅπαντα τὰ τοιαῦτα οὐκ αἰδημόνων οὐδὲ ἐλευθέρων ἀνθρώπων ἀποφαινόμενοι ἔργα, ὡσ ἄλλα τε πολλὰ δυσχερῆ πρόσεστιν αὐτοῖσ καὶ δὴ μέγιστον τὸ τῆσ ἀναιδείασ, τὸ μᾶλλον τοῦ δέοντοσ φρονεῖν τὸν ὄχλον, ὅπερ θρασύνεσθαι καλεῖν ὀρθότερον.

ἐπαγγελλομένουσ βοηθήσειν, καὶ ἀδικοῦσι τὰ μέγιστα, καὶ ἀναισχυντήσειν ὑπὲρ τῶν ἀλλοτρίων ἀδικημάτων καὶ σχετλιάσειν καὶ βοήσεσθαι καὶ ἱκετεύσειν ὑπὲρ τῶν οὔτε φίλων οὔτε συγγενῶν σφίσιν ὄντων, σφόδρα ἐντίμουσ καὶ λαμπροὺσ ἐνίουσ εἶναι δοκοῦντασ ἐν τῇ πόλει, οὐδὲ τοιοῦτον οὐδένα ἀξιοῖμεν ἂν ἐκείνων γίγνεσθαι, παραχωρεῖν δὲ ἑτέροισ.

χειροτέχνασ μὲν γὰρ ἐξ αὐτῶν τινασ ἀνάγκη γενέσθαι, γλωσσοτέχνασ δὲ καὶ δικοτέχνασ οὐδεμία ἀνάγκη.

τούτων δὲ τῶν εἰρημένων τε καὶ ῥηθησομένων εἴ τινα δοκεῖ χρήσιμα ταῖσ πόλεσιν, ὥσπερ νῦν οἰκουμέναισ, οἱο͂ν δὴ ἴσωσ τὸ περὶ τὴν τῶν δικῶν ἀναγραφὴν καὶ τῶν συμβολαίων, τάχα δὲ καὶ κηρυγμάτων ἐνίων, ὅπωσ ἂν ἢ ὑφ’ ὧν γιγνόμενα ἥκιστα ἂν εἰή βλαβερὰ, οὐ νῦν καιρόσ ἐστι διορίζειν. οὐ γὰρ πολιτείαν ἐν τῷ παρόντι διατάττομεν, ὁποία τισ ἂν ἢ ἀρίστη γένοιτο ἢ πολλῶν ἀμείνων, ἀλλὰ περὶ πενίασ προυθέμεθα εἰπεῖν ὡσ οὐκ ἄπορα αὐτῇ τὰ πράγματά ἐστιν, ᾗπερ δοκεῖ τοῖσ πολλοῖσ αὐτή τε εἶναι φευκτὸν καὶ κακόν, ἀλλὰ μυρίασ ἀφορμὰσ πρὸσ τὸ ζῆν παρέχει τοῖσ αὐτουργεῖν βουλομένοισ οὔτε ἀσχήμονασ οὔτε βλαβεράσ.

ἀπὸ γὰρ αὐτῆσ ἀρχῆσ ταύτησ τὰ περὶ γεωργίασ καὶ θήρασ προυτράπημεν προδιελθεῖν ἐπὶ πλέον πρότερον, καὶ νῦν περὶ τῶν κατὰ ἄστυ ἐργασιῶν, τίνεσ αὐτῶν πρέπουσαι καὶ ἀβλαβεῖσ τοῖσ μὴ κάκιστα βιωσομένοισ καὶ τίνεσ χείρουσ ἂν ἀποτελοῖεν τοὺσ ἐπ’ αὐτῶν.

εἰ δὲ πολλὰ τῶν εἰρημένων καθόλου χρήσιμά ἐστι πρὸσ πολιτείαν καὶ τὴν τοῦ προσήκοντοσ αἱρ́εσιν, ταύτῃ καὶ δικαιότερον συγγνώμην ἔχειν τοῦ μήκουσ τῶν λόγων, ὅτι οὐ μάτην ἄλλωσ οὐδὲ περὶ ἄχρηστα πλανωμένῳ πλείονεσ γεγόνασιν.

ἡ γὰρ περὶ ἐργασιῶν καὶ τεχνῶν σκέψισ καὶ καθόλου περὶ βίου προσήκοντοσ ἢ μὴ τοῖσ μετρίοισ καὶ καθ’ αὑτὴν ἀξία πέφηνεν πολλῆσ καὶ πάνυ ἀκριβοῦσ θεωρίασ. ἐκτροπὰσ τῶν λόγων, ἄν καὶ σφόδρα μακροὶ δοκῶσι, μὴ μέντοι περί γε φαύλων μηδὲ ἀναξίων μηδὲ οὐ προσηκόντων, μὴ δυσσκόλωσ φέρειν, ὡσ οὐκ αὐτὴν λιπόντοσ τὴν τῶν ὅλων ὑπόθεσιν τοῦ λέγοντοσ, ἑώσ ἂν περὶ τῶν ἀναγκαίων καὶ προσηκόντων φιλοσοφίᾳ διεξίῃ.

σχεδὸν γὰρ κατὰ τοῦτο μιμούμενοι τοὺσ κυνηγέτασ οὐκ ἂν ἁμαρτάνοιμεν· ὅστισ περὶ ἀνδρὸσ δικαίου καὶ δικαιοσύνησ λέγειν ἀρξάμενοσ, μνησθεὶσ πόλεωσ παραδείγματοσ ἕνεκεν, πολλαπλάσιον λόγον ἀνάλωσεν περὶπολιτείασ, καὶ οὐ πρότερον ἀπέκαμε πρὶν ἢ πάσασ μεταβολὰσ καὶ ἅπαντα γένη πολιτειῶν διεξῆλθε, πάνυ ἐναργῶσ τε καὶ μεγαλοπρεπῶσ τὰ ξυμβαίνοντα περὶ ἑκάστην ἐπιδεικνύσ·

εἰ καὶ παρά τισιν αἰτίαν ἔχει περὶ τοῦ μήκουσ τῶν λόγων καὶ τῆσ διατριβῆσ τῆσ περὶ τὸ παράδειγμα δήπουθεν·

ἀλλ’ ὡσ οὐδὲν ὄντα πρὸσ τὸ προκείμενοντὰ εἰρημένα καὶ οὐδ’ ὁπωστιοῦν σαφεστέρου δι’ αὐτὰ τοῦ ζητουμένου γεγονότοσ, οὗπερ ἕνεκεν ἐξ ἀρχῆσ εἰσ τὸν λόγον παρελήφθη, διὰ ταῦτα, εἴπερ ἄρα, οὐ παντάπασιν ἀδίκωσ εὐθύνεται. ἐὰν οὖν καὶ ἡμεῖσ μὴ προσήκοντα μηδὲ οἰκεῖα τῷ προκειμένῳ φαινώμεθα διεξιόντεσ, μακρολογεῖν εἰκότωσ ἄν λεγοίμεθα.

καθ’ αὑτὸδὲ ἄλλωσ οὔτε μῆκοσ οὔτε βραχύτητα ἐν λόγοισ ἐπαινεῖν ἢ ψέγειν δίκαιον. περὶ δὲ τῶν λοιπῶν τῶν ἐν ταῖσ πόλεσι πράξεων χρὴ θαρροῦντασ διαπερᾶναι, τῶν μὲν μιμνησκομένουσ, τὰ δὲ καὶ ἐῶντασ ἄρρητά τε καὶ ἀμνημόνευτα. οὔτε Δία γενέθλιον οὔτε Ἥραν γαμήλιον οὔτε Μοίρασ τελεσφόρουσ ἢ λοχίαν Ἄρτεμιν ἢ μητέρα Ῥέαν, οὐδὲ τὰσ προεστώσασ ἀνθρωπίνησ γενέσεωσ Εἰλειθυίασ οὐδὲ Ἀφροδίτην ἐπώνυμον τῆσ κατὰ φύσιν πρὸσ τὸ θῆλυ τοῦ ἄρρενοσ συνόδου τε καὶ ὁμιλίασ·

μὴ δὴ ἐπιτρέπειν τὰ τοιαῦτα κέρδη μηδὲ νομοθετεῖν μήτε ἄρχοντα μήτε νομοθέτην μήτ’ ἐν ταῖσ ἄκρωσ πρὸσ ἀρετὴν οἰκησομέναισ πόλεσιν μήτ’ ἐν ταῖσ δευτέραισ ἢ τρίταισ ἢ τετάρταισ ἢ ὁποιαισοῦν, ἐὰν ἐπ’ αὐτῶν τινι ᾖ τὰ τοιαῦτα κωλύειν.

ἐὰν δ’ ἄρα παλαιὰ ἔθη καὶ νοσήματα ἐσκιρωμένα χρόνῳ παραλάβῃ, μήτοι γε παντελῶσ ἐᾶν ἀθεράπευτα καὶ ἀκόλαστα, ἀλλὰ σκοποῦντα τὸ δυνατὸν ἁμῃγέπῃ στέλλειν καὶ κολάζειν.

ὡσ οὔποτε φιλεῖ τὰ μοχθηρὰ μένειν ἐπὶ τοῖσ αὐτοῖσ, ἀλλ’ ἀεὶ κινεῖται καὶ πρόεισιν ἐπὶ τὸ ἀσελγέστερον, μηδενὸσ ἀναγκαίου μέτρου τυγχάνοντα.

δεῖ δὴ ποιεῖσθαί τινα ἐπιμέλειαν, μὴ πάνυ τι πρᾴωσ μηδὲ ῥᾳθύμωσ φέροντασ τὴν εἰσ τὰ ἄτιμα καὶ δοῦλα σώματα ὕβριν, οὐ ταύτῃ μόνον, ᾗ κοινῇ τὸ ἀνθρώπινον γένοσ ἅπαν ἔντιμον καὶ ὁμότιμον ὑπὸ τοῦ φύσαντοσ θεοῦ ταὐτὰ σημεῖα καὶ σύμβολα ἔχον τοῦ τιμᾶσθαι δικαίωσ καὶ λόγον καὶ ἐμπειρίαν καλῶν τε καὶ αἰσχρῶν γέγονεν, ἀλλὰ κἀκεῖνο ἐνθυμουμένουσ, ὅτι χαλεπὸν ὕβρει τρεφομένῃ δι’ ἐξουσίαν ὁρ́ον τινὰ εὑρεῖν,ὃν οὐκ ἂν ἔτι τολμήσαι διὰ φόβον ὑπερβαίνειν·

ἀλλ’ ἀπὸ τῆσ ἐν τοῖσ ἐλάττοσι δοκοῦσι καὶ ἐφειμένοισ μελέτησ καὶ συνηθείασ ἀκάθεκτον τὴν ἰσχὺν καὶ ῥώμην λαβοῦσα οὐδενὸσ ἔτι φείδεται τῶν λοιπῶν. ἤδη οὖν χρὴ παντὸσ μᾶλλον οἰέσθαι τὰσἐν τῷ μέσῳ ταύτασ φανερὰσ καὶ ἀτίμουσ μοιχείασ καὶ λίαν ἀναισχύντωσ καὶ ἀνέδην γιγνομένασ, ὅτι τῶν ἀδήλων καὶ ἀφανῶν εἰσ ἐντίμουσ γυναῖκάσ τε καὶ παῖδασ ὕβρεων οὐχ ἥκιστα παρέχουσι τὴν αἰτίαν, τοῦ πάνυ ῥᾳδίωσ τὰ τοιαῦτα τολμᾶσθαι, τῆσ αἰσχύνησ ἐν κοινῷ καταφρονουμένησ, ἀλλ’ οὐχ, ὥσπερ οἰόνταί τινεσ, ὑπὲρ ἀσφαλείασ καὶ ἀποχῆσ ἐκείνων εὑρῆσθαι τῶν ἁμαρτημάτων.

τάχ’ οὖν λέγοι τισ ἂν ἀγροικότερον οὕτω πωσ·

ὦ σοφοὶ νομοθέται καὶ ἄρχοντεσ οἱ παραδεξάμενοι τὰ τοιαῦτα ἀπ’ ἀρχῆσ, ὡσ δή τι θαυμαστὸν εὑρηκότεσ ταῖσ πόλεσιν ὑμεῖσ σωφροσύνησ φάρμακον, ὅπωσ ὑμῖν μὴ τὰ φανερὰ ταῦτα καὶ ἄκλειστα οἰκήματα τὰσ κεκλειμένασοἰκίασ καὶ τοὺσ ἔνδοθεν θαλάμουσ ἀναπετάσῃ, καὶ τοὺσ ἔξω καὶ φανερῶσ ἀσελγαίνοντασ ἀπὸ μικρᾶσ δαπάνησ ἐπὶ τὰσ ἐλευθέρασ καὶ σεμνὰσ τρέψῃ γυναῖκασ μετὰ πολλῶν χρημάτων τε καὶ δώρων, τὸ σφόδρα εὐώνον καὶ μετ’ ἐξουσίασ οὐκέτι στέργοντασ, ἀλλ’ αὐτὸ δὴ τὸ κεκωλυμένον ἐν φόβῳ τε καὶ πολλοῖσ ἀναλώμασι διώκοντασ. ὄψεσθε δὲ αὐτό, ἐμοὶ δοκεῖν, ἀκριβέστερον, ἐὰν σκοπῆτε·

παρ’ οἷσ γὰρ καὶ τὰ τῶν μοιχειῶν μεγαλοπρεπέστερόν πωσ παραπέμπεται, πολλῆσ καὶ σφόδρα φιλανθρώπου τῆσ εὐγνωμοσύνησ τυγχάνοντα, τὰ μὲν πολλὰ ὑπὸ χρηστότητοσ οὐκ αἰσθανομένων τῶν ἀνδρῶν, τὰ δέ τινα οὐχ ὁμολογούντων εἰδέναι, ξένουσ δὲ καὶ φίλουσ καὶ ξυγγενεῖστοὺσ μοιχοὺσ καλουμένουσ ἀνεχομένων, καὶ αὐτῶν ἐνίοτε φιλοφρονουμένων καὶ παρακαλούντων ἐν ταῖσ ἑορταῖσ καὶ θυσίαισ ἐπὶ τὰσ ἑστιάσεισ, ὡσ ἂν οἶμαι τοὺσ οἰκειοτάτουσ, ἐπὶ δὲ τοῖσ σφόδρα ἐκδήλοισ καὶ φανεροῖσ μετρίασ τὰσ ὀργὰσ ποιουμένων· παρ’ οἷσ, φημί, ταῦθ’ οὕτωσ ἐπιεικῶσ ἐξάγεται τὰ περὶ τὰσ γυναῖκασ, οὐδὲ περὶ τῶν παρθένων ἐκεῖ θαρρῆσαι ῥᾴδιον τῆσ κορείασ οὐδὲ τὸν ὑμέναιον ὡσ ἀληθῶσ καὶ δικαίωσ ᾀδόμενον ἐν τοῖσ παρθενικοῖσ γάμοισ πιστεῦσαί ποτε.

καὶ νὴ Δία ἀργύρου στάζοντοσ οὐ κατ’ ὀλίγον οὐδ’ εἰσ τοὺσ τῶν παρθένων κόλπουσ μόνον, ἀλλ’ εἴσ τε μητέρων καὶ τροφῶν καὶ παιδαγωγῶν, καὶ ἄλλων πολλῶν καὶ καλῶν δώρων τῶν μὲν κρύφα εἰσιόντων διὰ τῶν στεγῶν, ἔστι δ’ ὧν φανερῶσ κατ’ αὐτάσ που τὰσ κλισίασ;

τί δ’;

ἐν ποταμοῖσ καὶ ἐπὶ κρηνῶν οὐκ εἰκὸσ ὅμοια πολλὰ γενέσθαι τοῖσ πρότερον λεγομένοισ ὑπὸ τῶν ποιητῶν; πολὺ κρείττονα καὶ μεγαλοπρεπέστερα τῶν κοινῶν.

ἀλλ’ ἴσωσ γε οὐδὲν ἧττον ἔμελλον ἐν ἐκείνῃ τῇ πόλει παῖδασ προσδοκᾶν ἐσομένουσ, οἱο͂ν Ὅμηροσ εἴρηκεν Εὔδωρον, υἱὸν Ἑρμοῦ καὶ Πολυδώρασ, ὑποκοριζόμενοσ αὐτὸν οἶμαι κατὰ τὴν γένεσιν, παρθένιοσ, τὸν ἔτικτε χορῷ καλὴ Πολυδώρη. σχεδὸν δὲ καὶ παρὰ Λακεδαιμονίοισ ἔτυχόν τινεσ ταύτησ τῆσ ἐπωνυμίασ τῶν οὕτωσ γενομένων, Παρθενίαι κληθέντεσ συχνοί·

ὥστ’, εἰ μὴ διεφθείροντο οἱ πλείουσ τῶν ἐν ταῖσ οὕτωσ τρυφώσαισ πόλεσι γιγνομένων, ἅτε οὐδαμῶσ οἶμαι δαιμονίου τυγχάνοντεσ ἐπιμελείασ, οὐδὲν ἂν ἐκώλυε πάντα μεστὰ ἡρώων εἶναι. νῦν δὲ οἱ μὲν ἀπόλλυνται παραχρῆμα·

ὅσοι δ’ ἂν καὶ φανῶσι, κρύφα ἐν δούλου σχήματι μένουσιν ἄχρι γήρωσ, ἅτε οὐδὲν αὐτοὺσ δυναμένωντῶν σπειράντων προσωφελεῖν. εἰε͂ν δή, παρ’ οἷσ ἂν καὶ τὰ περὶ τὰσ κόρασ οὕτωσ ἁπλῶσ ἔχῃ, τί χρὴ προσδοκᾶν τοὺσ κόρουσ, ποίασ τινὸσ παιδείασ καὶ ἀγωγῆσ τυγχάνειν;

ἔσθ’ ὅπωσ ἂν ἀπόσχοιτο τῆσ τῶν ἀρρένων λώβησ καὶ φθορᾶσ τό γε ἀκόλαστον γένοσ, τοῦτον ἱκανὸν καὶ σαφῆ ποιησάμενον ὁρ́ον τὸν τῆσ φύσεωσ, ἀλλοὐ̓κ ἂν ἐμπιμπλάμενον πάντα τρόπον τῆσ περὶ γυναῖκασ ἀκρασίασ διακορὲσ γενόμενον τῆσ ἡδονῆσ ταύτησ ζητοίη ἑτέραν μείζω καὶ παρανομωτέραν ὕβριν; ὡσ τά γε γυναικῶν, αὐτῶν σχεδόν τι τῶν ἐλευθέρων καὶ παρθένων, ἐφάνη ῥᾴδια καὶ οὐδεὶσ πόνοσ θηρῶντι μετὰ πλούτου τὴν τοιάνδε θήραν·

οὐδὲ ἐπὶ τὰσ πάνυ σεμνὰσ καὶσεμνῶν τῷ ὄντι γυναῖκασ καὶ θυγατέρασ ὅστισ ἂν ἰῄ σὺν τῇ τοῦ Διὸσ μηχανῇ, χρυσὸν μετὰ χεῖρασ φέρων, οὐ μήποτε ἀποτυγχάνῃ. ἀλλ’ αὐτά που τὰ λοιπὰ δῆλα παρὰ πολλοῖσ γιγνόμενα.

ἀτιμάσασ τὴν ἐν ταῖσ γυναιξὶν Ἀφροδίτην ὡσ ἕτοιμον δή τινα καὶ τῷ ὄντι θῆλυν παντελῶσ ἐπὶ τὴν ἀνδρωνῖτιν μεταβήσεται, τοὺσ ἄρξοντασ αὐτίκα μάλα καὶ δικάσοντασ καὶ στρατηγήσοντασ ἐπιθυμῶν καταισχύνειν, ὡσ ἐνθάδε που τὸ χαλεπὸν καὶ δυσπόριστον εὑρήσων τῶν ἡδονῶν εἶδοσ, τοῖσ ἄγαν φιλοπόταισ καὶ οἰνόφλυξι ταὐτὸ πεπονθὼσ πάθοσ·

ὁ̣

̣ ̓ πολλάκισ μετὰ πολλὴν ἀκρατοποσίαν καὶ συνεχῆ οὐκ ἐθέλοντεσ πιεῖν αὐχμὸν ἐξεπίτηδεσ μηχανῶνται διά τε ἱδρώτων καὶ σιτίων ἁλμυρῶν καὶ δριμέων προσφορᾶσ.

SEARCH

MENU NAVIGATION