Aristotle, Rhetoric, Book 1, chapter 9

(아리스토텔레스, 수사학, Book 1, chapter 9)

μετὰ δὲ ταῦτα λέγωμεν περὶ ἀρετῆσ καὶ κακίασ καὶ καλοῦ καὶ αἰσχροῦ· οὗτοι γὰρ σκοποὶ τῷ ἐπαινοῦντι καὶ ψέγοντι· συμβήσεται γὰρ ἅμα περὶ τούτων λέγοντασ κἀκεῖνα δηλοῦν ἐξ ὧν ποιοί τινεσ ὑποληφθησόμεθα κατὰ τὸ ἦθοσ, ἥπερ ἦν δευτέρα πίστισ· ἐκ τῶν αὐτῶν γὰρ ἡμᾶσ τε καὶ ἄλλον ἀξιόπιστον δυνησόμεθα ποιεῖν πρὸσ ἀρετήν. ἐπεὶ δὲ συμβαίνει καὶ χωρὶσ σπουδῆσ καὶ μετὰ σπουδῆσ ἐπαινεῖν πολλάκισ οὐ μόνον ἄνθρωπον ἢ θεὸν ἀλλὰ καὶ ἄψυχα καὶ τῶν ἄλλων ζῴων τὸ τυχόν, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ περὶ τούτων ληπτέον τὰσ προτάσεισ, ὥστε ὅσον παραδείγματοσ χάριν εἴπωμεν καὶ περὶ τούτων.

καλὸν μὲν οὖν ἐστιν ὃ ἂν δι’ αὑτὸ αἱρετὸν ὂν ἐπαινετὸν ᾖ, ἢ ὃ ἂν ἀγαθὸν ὂν ἡδὺ ᾖ, ὅτι ἀγαθόν·

εἰ δὲ τοῦτό ἐστι τὸ καλόν, ἀνάγκη τὴν ἀρετὴν καλὸν εἶναι· ἀγαθὸν γὰρ ὂν ἐπαινετόν ἐστιν. ἀρετὴ δ’ ἐστὶ μὲν δύναμισ ὡσ δοκεῖ ποριστικὴ ἀγαθῶν καὶ φυλακτική, καὶ δύναμισ εὐεργετικὴ πολλῶν καὶ μεγάλων, καὶ πάντων περὶ πάντα·

μέρη δὲ ἀρετῆσ δικαιοσύνη, ἀνδρεία, σωφροσύνη, μεγαλοπρέπεια, μεγαλοψυχία, ἐλευθεριότησ, φρόνησισ, σοφία.

ἀνάγκη δὲ μεγίστασ εἶναι ἀρετὰσ τὰσ τοῖσ ἄλλοισ χρησιμωτάτασ, εἴπερ ἐστὶν ἡ ἀρετὴ δύναμισ εὐεργετική, <καὶ> διὰ τοῦτο τοὺσ δικαίουσ καὶ ἀνδρείουσ μάλιστα τιμῶσιν·

ἡ μὲν γὰρ ἐν πολέμῳ, ἡ δὲ καὶ ἐν πολέμῳ καὶ ἐν εἰρήνῃ χρήσιμοσ ἄλλοισ. εἶτα ἐλευθεριότησ· προί̈ενται γὰρ καὶ οὐκ ἀνταγωνίζονται περὶ τῶν χρημάτων, ὧν μάλιστα ἐφίενται ἄλλοι. ἔστι δὲ δικαιοσύνη μὲν ἀρετὴ δι’ ἣν τὰ αὑτῶν ἕκαστοι ἔχουσι, καὶ ὡσ ὁ νόμοσ·

ἀδικία δὲ δι’ ἣν τὰ ἀλλότρια, οὐχ ὡσ ὁ νόμοσ. ἀνδρεία δὲ δι’ ἣν πρακτικοί εἰσι τῶν καλῶν ἔργων ἐν τοῖσ κινδύνοισ, καὶ ὡσ ὁ νόμοσ κελεύει, καὶ ὑπηρετικοὶ τῷ νόμῳ·

δειλία δὲ τοὐναντίον. σωφροσύνη δὲ ἀρετὴ δι’ ἣν πρὸσ τὰσ ἡδονὰσ τὰσ τοῦ σώματοσ οὕτωσ ἔχουσιν ὡσ ὁ νόμοσ κελεύει·

ἀκολασία δὲ τοὐναντίον. ἐλευθεριότησ δὲ περὶ χρήματα εὐποιητική, ἀνελευθερία δὲ τοὐναντίον.

μεγαλοπρέπεια δὲ ἀρετὴ ἐν δαπανήμασι μεγέθουσ ποιητική, μικροψυχία δὲ καὶ μικροπρέπεια τἀναντία.

φρόνησισ δ’ ἐστὶν ἀρετὴ διανοίασ καθ’ ἣν εὖ βουλεύεσθαι δύνανται περὶ ἀγαθῶν καὶ κακῶν τῶν εἰρημένων εἰσ εὐδαιμονίαν.

περὶ μὲν οὖν ἀρετῆσ καὶ κακίασ καθόλου καὶ περὶ τῶν μορίων εἴρηται κατὰ τὸν ἐνεστῶτα καιρὸν ἱκανῶσ, περὶ δὲ τῶν ἄλλων οὐ χαλεπὸν ἰδεῖν·

φανερὸν γὰρ ὅτι ἀνάγκη τά τε ποιητικὰ τῆσ ἀρετῆσ εἶναι καλά πρὸσ ἀρετὴν γάρ καὶ τὰ ἀπ’ ἀρετῆσ γινόμενα, τοιαῦτα δὲ τά τε σημεῖα τῆσ ἀρετῆσ καὶ τὰ ἔργα· ἐπεὶ δὲ τὰ σημεῖα καὶ τὰ τοιαῦτα ἅ ἐστιν ἀγαθοῦ ἔργα ἢ πάθη καλά, ἀνάγκη ὅσα τε ἀνδρείασ ἔργα ἢ σημεῖα ἀνδρείασ ἢ ἀνδρείωσ πέπρακται καλὰ εἶναι, καὶ τὰ δίκαια καὶ τὰ δικαίωσ ἔργα πάθη δὲ οὔ·

ἐν μόνῃ γὰρ ταύτῃ τῶν ἀρετῶν οὐκ ἀεὶ τὸ δικαίωσ καλόν, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ζημιοῦσθαι αἰσχρὸν τὸ δικαίωσ μᾶλλον ἢ τὸ ἀδίκωσ, καὶ κατὰ τὰσ ἄλλασ δὲ ἀρετὰσ ὡσαύτωσ. καὶ ἐφ’ ὅσοισ τὰ ἆθλα τιμή, καλά.

καὶ ἐφ’ ὅσοισ τιμὴ μᾶλλον ἢ χρήματα. καὶ ὅσα μὴ αὑτοῦ ἕνεκα πράττει τισ τῶν αἱρετῶν, καὶ τὰ ἁπλῶσ ἀγαθά, ὅσα τε ὑπὲρ πατρίδοσ τισ ἐποίησεν παριδὼν τὸ αὑτοῦ, καὶ τὰ τῇ φύσει ἀγαθά, καὶ ἃ μὴ αὐτῷ ἀγαθά· αὑτοῦ γὰρ ἕνεκα τὰ τοιαῦτα.

καὶ ὅσα τεθνεῶτι ἐνδέχεται ὑπάρχειν μᾶλλον ἢ ζῶντι·

τὸ γὰρ αὑτοῦ ἕνεκα μᾶλλον ἔχει τὰ ζῶντι. καὶ ὅσα ἔργα τῶν ἄλλων ἕνεκα·

ἧττον γὰρ αὑτοῦ. καὶ ὅσαι εὐπραγίαι περὶ ἄλλουσ ἀλλὰ μὴ περὶ αὑτόν, καὶ <αἱ> περὶ τοὺσ εὖ ποιήσαντασ· δίκαιον γάρ. καὶ τὰ εὐεργετήματα· οὐ γὰρ εἰσ αὑτόν. καὶ τὰ ἐναντία ἢ ἐφ’ οἷσ αἰσχύνονται·

τὰ γὰρ αἰσχρὰ αἰσχύνονται καὶ λέγοντεσ καὶ ποιοῦντεσ καὶ μέλλοντεσ, ὥσπερ καὶ Σαπφὼ πεποίηκεν, εἰπόντοσ τοῦ Ἀλκαίου θέλω τι εἰπῆν, ἀλλά με κωλύειαἰδώσ, αἱ δ’ ἦχεσ ἐσθλῶν ἵμερον ἢ καλῶνκαὶ μή τι εἰπῆν γλῶσσ’ ἐκύκα κακόναἰδώσ κέν σε οὐκ εἶχεν ὄμματ’,ἀλλ’ ἔλεγεσ περὶ τῶ δικαίω. καὶ περὶ ὧν ἀγωνιῶσι μὴ φοβούμενοι·

περὶ γὰρ τῶν πρὸσ δόξαν φερόντων ἀγαθῶν τοῦτο πάσχουσιν. καὶ αἱ τῶν φύσει σπουδαιοτέρων ἀρεταὶ καλλίουσ καὶ τὰ ἔργα, οἱο͂ν ἀνδρὸσ ἢ γυναικόσ.

καὶ αἱ ἀπολαυστικαὶ ἄλλοισ μᾶλλον ἢ αὐτοῖσ·

διὸ τὸ δίκαιον καὶ ἡ δικαιοσύνη καλόν. καὶ τὸ τοὺσ ἐχθροὺσ τιμωρεῖσθαι καὶ μὴ καταλλάττεσθαι·

τό τε γὰρ ἀνταποδιδόναι δίκαιον, τὸ δὲ δίκαιον καλόν, καὶ ἀνδρείου τὸ μὴ ἡττᾶσθαι. καὶ νίκη καὶ τιμὴ τῶν καλῶν·

αἱρετά τε γὰρ ἄκαρπα ὄντα, καὶ ὑπεροχὴν ἀρετῆσ δηλοῖ. καὶ τὰ μνημονευτά, καὶ τὰ μᾶλλον μᾶλλον. καὶ ἃ μὴ ζῶντι ἕπεται, καὶ οἷσ τιμὴ ἀκολουθεῖ, καὶ τὰ περιττά, καὶ τὰ μόνῳ ὑπάρχοντα, καλλίω· εὐμνημονευτότερα γάρ. καὶ κτήματα ἄκαρπα·

ἐλευθεριώτερα γάρ. καὶ τὰ παρ’ ἑκάστοισ δὲ ἴδια καλά, καὶ ὅσα σημεῖά ἐστιν τῶν παρ’ ἑκάστοισ ἐπαινουμένων, οἱο͂ν ἐν Λακεδαίμονι κομᾶν καλόν· ἐλευθέρου γὰρ σημεῖον· οὐ γάρ ἐστιν κομῶντα ῥᾴδιον οὐδὲν ποιεῖν ἔργον θητικόν. καὶ τὸ μηδεμίαν ἐργάζεσθαι βάναυσον τέχνην·

ἐλευθέρου γὰρ τὸ μὴ πρὸσ ἄλλον ζῆν. ληπτέον δὲ καὶ τὰ σύνεγγυσ τοῖσ ὑπάρχουσιν ὡσ ταὐτὰ ὄντα καὶ πρὸσ ἔπαινον καὶ πρὸσ ψόγον, οἱο͂ν τὸν εὐλαβῆ ψυχρὸν καὶ ἐπίβουλον καὶ τὸν ἠλίθιον χρηστὸν ἢ τὸν ἀνάλγητον πρᾶον, καὶ ἕκαστον δ’ ἐκ τῶν παρακολουθούντων ἀεὶ κατὰ τὸ βέλτιστον, οἱο͂ν τὸν ὀργίλον καὶ τὸν μανικὸν ἁπλοῦν καὶ τὸν αὐθάδη μεγαλοπρεπῆ καὶ σεμνόν, καὶ τοὺσ ἐν ταῖσ ὑπερβολαῖσ ὡσ ἐν ταῖσ ἀρεταῖσ ὄντασ, οἱο͂ν τὸν θρασὺν ἀνδρεῖον καὶ τὸν ἄσωτον ἐλευθέριον·

δόξει τε γὰρ τοῖσ πολλοῖσ, καὶ ἅμα παραλογιστικὸν ἐκ τῆσ αἰτίασ.

εἰ γὰρ οὗ μὴ ἀνάγκη κινδυνευτικόσ, πολλῷ μᾶλλον ἂν δόξειεν ὅπου καλόν, καὶ εἰ προετικὸσ τοῖσ τυχοῦσι, καὶ τοῖσ φίλοισ· ὑπερβολὴ γὰρ ἀρετῆσ τὸ πάντασ εὖ ποιεῖν. σκοπεῖν δὲ καὶ παρ’ οἷσ ὁ ἔπαινοσ·

ὥσπερ γὰρ ὁ Σωκράτησ ἔλεγεν, οὐ χαλεπὸν Ἀθηναίουσ ἐν Ἀθηναίοισ ἐπαινεῖν. δεῖ δὲ τὸ παρ’ ἑκάστοισ τίμιον ὂν λέγειν ὡσ ὑπάρχει, οἱο͂ν ἐν Σκύθαισ ἢ Λάκωσιν ἢ φιλοσόφοισ. καὶ ὅλωσ δὲ τὸ τίμιον ἄγειν εἰσ τὸ καλόν, ἐπείπερ γε δοκεῖ γειτνιᾶν. καὶ ὅσα κατὰ τὸ προσῆκον, οἱο͂ν εἰ ἄξια τῶν προγόνων καὶ τῶν προϋπηργμένων·

εὐδαιμονικὸν γὰρ καὶ καλὸν καὶ τὸ προσεπικτᾶσθαι τιμήν. καὶ εἰ παρὰ τὸ προσῆκον ἐπὶ δὲ τὸ βέλτιον καὶ τὸ κάλλιον, οἱο͂ν εἰ εὐτυχῶν μὲν μέτριοσ, ἀτυχῶν δὲ μεγαλόψυχοσ, ἢ μείζων γιγνόμενοσ βελτίων καὶ καταλλακτικώτεροσ. τοιοῦτον δὲ τὸ τοῦ Ἰφικράτουσ, "ἐξ οἱών εἰσ οἱᾶ" , καὶ τὸ τοῦ Ὀλυμπιονίκου πρόσθε μὲν ἀμφ’ ὤμοισιν ἔχων τραχεῖαν, καὶ τὸ τοῦ Σιμωνίδου ἣ πατρόσ τε καὶ ἀνδρὸσ ἀδελφῶν τ’ οὖσα τυράννων. ἐπεὶ δ’ ἐκ τῶν πράξεων ὁ ἔπαινοσ, ἴδιον δὲ τοῦ σπουδαίου τὸ κατὰ προαίρεσιν, πειρατέον δεικνύναι πράττοντα κατὰ προαίρεσιν, χρήσιμον δὲ τὸ πολλάκισ φαίνεσθαι πεπραχότα·

διὸ καὶ τὰ συμπτώματα καὶ τὰ ἀπὸ τύχησ ὡσ ἐν προαιρέσει ληπτέον· ἂν γὰρ πολλὰ καὶ ὅμοια προφέρηται, σημεῖον ἀρετῆσ εἶναι δόξει καὶ προαιρέσεωσ. ἔστιν δ’ ἔπαινοσ λόγοσ ἐμφανίζων μέγεθοσ ἀρετῆσ.

δεῖ οὖν τὰσ πράξεισ ἐπιδεικνύναι ὡσ τοιαῦται. τὸ δ’ ἐγκώμιον τῶν ἔργων ἐστίν τὰ δὲ κύκλῳ εἰσ πίστιν, οἱο͂ν εὐγένεια καὶ παιδεία· εἰκὸσ γὰρ ἐξ ἀγαθῶν ἀγαθοὺσ καὶ τὸν οὕτω τραφέντα τοιοῦτον εἶναι, διὸ καὶ ἐγκωμιάζομεν πράξαντασ. τὰ δ’ ἔργα σημεῖα τῆσ ἕξεώσ ἐστιν, ἐπεὶ ἐπαινοῖμεν ἂν καὶ μὴ πεπραγότα, εἰ πιστεύοιμεν εἶναι τοιοῦτον. μακαρισμὸσ δὲ καὶ εὐδαιμονισμὸσ αὑτοῖσ μὲν ταὐτά, τούτοισ δ’ οὐ ταὐτά, ἀλλ’ ὥσπερ ἡ εὐδαιμονία τὴν ἀρετήν, καὶ ὁ εὐδαιμονισμὸσ περιέχει ταῦτα.

ἔχει δὲ κοινὸν εἶδοσ ὁ ἔπαινοσ καὶ αἱ συμβουλαί.

ἃ γὰρ ἐν τῷ συμβουλεύειν ὑπόθοιο ἄν, ταῦτα μετατεθέντα τῇ λέξει ἐγκώμια γίγνεται. ἐπεὶ οὖν ἔχομεν ἃ δεῖ πράττειν καὶ ποῖόν τινα εἶναι δεῖ, ταῦτα ὡσ ὑποθήκασ λέγοντασ τῇ λέξει μετατιθέναι δεῖ καὶ στρέφειν, οἱο͂ν ὅτι οὐ δεῖ μέγα φρονεῖν ἐπὶ τοῖσ διὰ τύχην ἀλλὰ τοῖσ δι’ αὑτόν.

οὕτω μὲν οὖν λεχθὲν ὑποθήκην δύναται, ὡδὶ δ’ ἔπαινον "μέγα φρονῶν οὐκ <ἐπὶ> τοῖσ διὰ τύχην ὑπάρχουσιν ἀλλὰ τοῖσ δι’ αὑτόν" . ὥστε ὅταν ἐπαινεῖν βούλῃ, ὁρ́α τί ἂν ὑπόθοιο· καὶ ὅταν ὑποθέσθαι, ὁρ́α τί ἂν ἐπαινέσειασ. ἡ δὲ λέξισ ἔσται ἀντικειμένη ἐξ ἀνάγκησ ὅταν τὸ μὲν κωλῦον τὸ δὲ μὴ κωλῦον μετατεθῇ.

χρηστέον δὲ καὶ τῶν αὐξητικῶν πολλοῖσ, οἱο͂ν εἰ μόνοσ ἢ πρῶτοσ ἢ μετ’ ὀλίγων ἢ καὶ ὃ μάλιστα πεποίηκεν·

ἅπαντα γὰρ ταῦτα καλά. καὶ τῷ ἐκ τῶν χρόνων καὶ τῶν καιρῶν· τούτῳ δ’ εἰ παρὰ τὸ προσῆκον. καὶ εἰ πολλάκισ τὸ αὐτὸ κατώρθωκεν· μέγα γὰρ καὶ οὐκ ἀπὸ τύχησ ἀλλὰ δι’ αὑτοῦ ἂν δόξειεν. καὶ εἰ τὰ προτρέποντα καὶ τιμῶντα διὰ τοῦτον εὑρ́ηται καὶ κατεσκευάσθη, καὶ εἰσ τοῦτον πρῶτον ἐγκώμιον ἐποιήθη, οἱο͂ν εἰσ Ἱππόλοχον, καὶ <εἰσ> Ἁρμόδιον καὶ Ἀριστογείτονα τὸ ἐν ἀγορᾷ σταθῆναι· ὁμοίωσ δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἐναντίων. κἂν μὴ καθ’ αὑτὸν εὐπορῇσ, πρὸσ ἄλλουσ ἀντιπαραβάλλειν, ὅπερ Ἰσοκράτησ ἐποίει διὰ τὴν ἀσυνήθειαν τοῦ δικολογεῖν. δεῖ δὲ πρὸσ ἐνδόξουσ συγκρίνειν· αὐξητικὸν γὰρ καὶ καλόν, εἰ σπουδαίων βελτίων. πίπτει δ’ εὐλόγωσ ἡ αὔξησισ εἰσ τοὺσ ἐπαίνουσ·

ἐν ὑπεροχῇ γάρ ἐστιν, ἡ δ’ ὑπεροχὴ τῶν καλῶν· διὸ κἂν μὴ πρὸσ τοὺσ ἐνδόξουσ, ἀλλὰ πρὸσ τοὺσ ἄλλουσ δεῖ παραβάλλειν, ἐπείπερ ἡ ὑπεροχὴ δοκεῖ μηνύειν ἀρετήν. ὅλωσ δὲ τῶν κοινῶν εἰδῶν ἅπασι τοῖσ λόγοισ ἡ μὲν αὔξησισ ἐπιτηδειοτάτη τοῖσ ἐπιδεικτικοῖσ τὰσ γὰρ πράξεισ ὁμολογουμένασ λαμβάνουσιν, ὥστε λοιπὸν μέγεθοσ περιθεῖναι καὶ κάλλοσ·

τὰ δὲ παραδείγματα τοῖσ συμβουλευτικοῖσ ἐκ γὰρ τῶν προγεγονότων τὰ μέλλοντα καταμαντευόμενοι κρίνομεν· τὰ δ’ ἐνθυμήματα τοῖσ δικανικοῖσ αἰτίαν γὰρ καὶ ἀπόδειξιν μάλιστα δέχεται τὸ γεγονὸσ διὰ τὸ ἀσαφέσ. ἐκ τίνων μὲν οὖν οἱ ἔπαινοι καὶ οἱ ψόγοι λέγονται σχεδὸν πάντεσ, καὶ πρὸσ ποῖα δεῖ βλέποντασ ἐπαινεῖν καὶ ψέγειν, καὶ ἐκ τίνων τὰ ἐγκώμια γίγνεται καὶ τὰ ὀνείδη, ταῦτ’ ἐστίν·

ἐχομένων γὰρ τούτων τὰ ἐναντία τούτοισ φανερά· ὁ γὰρ ψόγοσ ἐκ τῶν ἐναντίων ἐστίν.

SEARCH

MENU NAVIGATION